Phân tích quan điểm của đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc vai trò của thanh niên trong việc xây dựng và phát triển ne

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÔNG Á KHOA: NGOẠI NGỮ BÀI TẬP TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: ĐƯỜNG LỐI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỀ TÀI: Phân tích quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÔNG Á KHOA: NGOẠI NGỮ

BÀI TẬP TIỂU LUẬN

HỌC PHẦN: ĐƯỜNG LỐI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI: Phân tích quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn

hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Vai trò của thanh niên trong việc xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

GVHD: Th.s Nguyễn Thị Thu Vân

Đà Nẵng, ngày 8 tháng 6 năm 2021

1 MỤC LỤC

2 LỜI MỞ ĐẦU 2

3 PHẦN NỘI DUNG 3

3.1 Cơ sở lý luận về văn hóa 3

3.1.1 Khái niệm về văn hóa: 3

3.1.2 Vai trò và đặc trưng của văn hóa: 4

3.1.3 Tìm hiểu khái quát về nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc: 5 3.2 Quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc 7

3.3 Vai trò của thanh niên trong việc xây dựng và phát triển đến nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc 10

4 KẾT LUẬN 12

5 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

2 LỜI MỞ ĐẦU

Trong gần 30 năm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, theo tác giả bài viết, nền văn hóa của nước ta đã đạt những thành tựu bước đầu Để phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm trong xây dựng và phát triển văn hóa, cần thực hiện ba giải pháp là phát huy các nguồn lực, xây dựng các chuẩn mực văn hóa, xây dựng và hoàn thiện các thiết chế văn hóa Nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc mà chúng ta đang xây dựng là nền văn hóa thứ ba dưới sự lãnh đạo của Đảng sau cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 Nền văn hóa thứ nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng là nền văn hóa của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, được xây dựng và phát triển theo mô thức: dân tộc hóa, đại chúng hóa, khoa học hóa Nền văn hóa thứ hai dưới sự lãnh đạo của Đảng là nền văn hóa của thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà, được phát triển theo mô thức: Nội dung xã hội chủ nghĩa và tính chất dân tộc Cùng với quá trình dựng nước và giữ nước, nền văn hóa Việt Nam đã hình hành và phát triển Văn hóa là toàn

bộ những giá trị do con người tạo ra trong quá trình tồn tại và phát triển, bằng lao động của chính mình trong hai lĩnh vực vật chất và tinh thần Văn hoá Việt Nam là thành quả hàng nghìn năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thụ tinh hoa của nhiều nền văn minh thế giới để không ngừng hoàn thiện mình

3 PHẦN NỘI DUNG 3.1 Cơ sở lý luận về văn hóa

3.1.1 Khái niệm về văn hóa:

Từ trước đến nay khái niệm văn hóa đã được rất nhiều cá nhân tổ chức nghiên cứu - Theo nghĩa rộng Văn hóa là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người lao động và sáng tạo ra

- Theo nghĩa hẹp : văn hóa là đời sống tinh thần , hệ các giá trị truyền thống , lối sống của xã hội văn hóa là bản sắc , là năng lực sáng tạo của một dân tộc là cái phân biệt cái này với cái khác

- Edouard Heridot cho rằng : “ Văn hóa là cái còn lại khi người ta đã quên đi tất cả là cái vẫn thiếu khi người ta đã học tất cả ”

- C.Mác thì coi văn hóa là toàn bộ những thành quả được tạo ra nhờ hoạt động lao động sáng tạo của con người hoạt động sản xuất vật chất và tái sản xuất ra đời sống hiện thực của con người

- Theo Hồ Chí Minh: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” Định

nghĩa của Hồ Chí Minh giúp chúng ta hiểu văn hóa cụ thể và đầy đủ hơn Suy cho cùng, mọi hoạt động của con người trước hết đều “vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống”, những hoạt động sống đó trải qua thực tiễn và thời gian được lặp đi, lặp lại thành những thói quen, tập quán, chắt lọc thành những chuẩn mực, những giá trị vật chất và tinh thần được tích lũy, lưu truyền từ đời này qua đời khác thành kho tàng quý giá mang bản sắc riêng của mỗi cộng đồng, góp lại mà thành di sản văn hóa của toàn nhân loại

3.1.2 Vai trò và đặc trưng của văn hóa:

 Đặc trưng của văn hóa

- Văn hóa có tính hệ thống: Cần phải phân biệt rạch ròi giữa tính hệ thống với tính tập hợp Tính hệ thống của văn hóa có “xương sống” là mối liên hệ mật thiết giữa các thành tố với nhau, các thành tố có thể bao gồm hàng loạt các sự kiện, nó kết nối những hiện tượng, quy luật lại với nhau trong quá trình phát triển

- Văn hóa có tính giá trị: Văn hóa khi được hiểu theo khía cạnh của một tính từ

sẽ mang nghĩa là tốt đẹp, là có giá trị Người có văn hóa cũng chính là một người có giá trị Do đó mà văn hóa trở thành thước đo chuẩn mực cho con người và xã hội

- Văn hóa có tính nhân sinh: Tính nhân sinh của văn hóa có nghĩa rằng văn hóa được coi như một hiện tượng xã hội Hiện tượng xã hội được hiểu là những hiện tượng

do con người sáng tạo ra hay còn gọi là nhân tạo, khác với các giá trị tự nhiên hay còn gọi là thiên tạo Chính vì là một thực thể có tính nhân sinh nên văn hóa chịu tác động của cả vật chất lẫn tinh thần của con người

- Văn hóa có tính lịch sử: Văn hóa phản ánh quá trình sáng tạo của con người trong một không gian và thời gian nhất định Chính vì thế mà văn hóa cũng gắn liền với chiều dài lịch sử, thậm chí là văn hóa hàm chứa lịch sử Tính lịch sử khiến cho văn hóa mang đặc trưng có bề dày, có chiều sâu, có hệ giá trị Nhờ có tính lịch sử mà văn hóa cũng cần được duy trì, nói một cách khác đó là biến văn hóa trở thành truyền thống văn hóa

 Văn hóa có những vai trò chủ yếu:

i) Là cơ sở để xác lập các giá trị cốt lõi của mô hình – con đường – thể chế phát triển của một quốc gia – dân tộc, xác lập các giá trị cốt lõi của thể chế chính trị thực sự

“của dân, do dân và vì dân” Xác lập mục tiêu bao trùm của sự phát triển là vì con người; con người vừa là chủ thể vừa là mục tiêu của sự phát triển Các giá trị này thường được xác định, chế định trong cương lĩnh của các Đảng cầm quyền, trong hiến pháp, pháp luật, chiến lược phát triển của quốc gia…

ii) Là cơ sở để xác lập các giá trị cốt lõi của thể chế kinh tế, triết lý và đạo đức kinh doanh thúc đẩy phát triển năng động, hiệu quả, hài hòa và bền vững cả về kinh tế,

xã hội và môi trường; phát triển bao trùm, “không để ai tụt lại phía sau” Xác lập hệ

giá trị phát triển chung của quốc gia trong định hướng phát triển dài hạn và trong những giai đoạn cụ thể Hệ giá trị phát triển đó được cụ thể hóa thành các giá trị phát triển trong các lĩnh vực con người, chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường sinh thái

iii) Là cơ sở để xác lập các giá trị xã hội, lối sống xã hội, nền đạo đức xã hội thượng tôn pháp luật, nhân văn, nhân ái, tôn trọng quyền con người, quyền công dân

Là cơ sở để tạo nên “sức mạnh mềm” trong phát triển

iv) Là cơ sở để xác lập hệ giá trị phát triển cùng với cơ chế hoạt động tương ứng của từng chủ thể trong xã hội (thể hiện những giá trị mà chủ thể đó tuân theo và hướng tới); tạo động lực nội sinh cho sự phát triển bền vững của từng chủ thể cũng như toàn xã hội với tư cách là một hệ thống mở trong tất cả các lĩnh vực của đời sống

xã hội

v) Là cơ sở để xác lập hệ giá trị hợp tác và hội nhập quốc tế trên cơ sở nguyên tắc đặt lợi ích quốc gia – dân tộc lên trên trên hết, đồng thời tôn trọng các lợi ích chính đáng của các quốc gia – dân tộc khác, hợp tác bình đẳng cùng phát triển và cùng có lợi, cùng bảo vệ các giá trị chung của nhân loại

vi) Là cơ sở để xây dựng cơ chế liên kết – điều tiết sự phát triển thông qua liên kết các giá trị giữa các chủ thể và trong toàn xã hội; hạn chế những tác động tiêu cực trong quá trình phát triển

3.1.3 Tìm hiểu khái quát về nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc:

- Tiên tiến là yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân

tộc và chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa xã hội và tự nhiên Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình tức biểu hiện , trong các phương tiện chuyển tải nội dung Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) ngày 16 tháng 7 năm 1998 về “xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” đã giải thích

- Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng

đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng nghàn năm đấu tranh

dựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình – làng xã – Tổ quốc, lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động,

sự tinh tế trong ứng xử, tính giải dị trong lối sống Bản sắc văn hóa dân tộc còn đậm nét trong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo Bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác Giữ gìn bản sắc dân tộc phải đi liền với chống lạc hậu, lỗi thời trong phong tục, tập quán, lề thói cũ

- Nền văn hóa tiên tiến là nền văn hóa mang tinh thần dân chủ, là tiền đề quan

trọng cho sự phát triển văn hóa, tạo động lực cho sự phát triển tài năng, nhu cầu sáng tạo của quần chúng nhân dân Đó là nền văn hóa mang tính nhân văn, nhân đạo sâu sắc, phản ánh mối quan hệ hài hòa giữa con người và con người, giữa con người với tự nhiên, phát triển vì sự phát triển toàn diện và hạnh phúc của con người

Tính chất tiên tiến:

- Nền văn hóa yêu nước và tiến bộ

- Thể hiện tinh thần nhân văn và dân chủ

- Trình độ cao, hiện đại cùng khu vực và quốc tế

- Hình thức thể hiện và phương tiện truyền tải nội bộ tiến bộ

Ví dụ : Áo dài Việt Nam là một nét văn hóa truyền thống của người Việt đã truyền từ đời này qua đời khác và tiếp thu tính tiên tiến trong nền văn hóa cùng bắt kịp với nhịp sống hiện đại, người dân Việt Nam đã sáng tạo nên những chiếc áo dài cách tân cách điệu nó đi mà vẫn giữ nét duyên dáng và cái truyền thống của áo dài, không làm mờ nhạt đi cái văn hóa riêng đó

 Nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc tức là nền văn hóa mang đầy đủ các nội dung về yếu tố dân tộc, dân chủ nhân văn và hiện đại Bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái ha, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác Giữ gìn bản sắc dân tộc phải đi liền với chống lạc hậu, lỗi thời trong phong tục, tập quán, lề thói cũ

Bản sắc dân tộc của văn hóa Việt Nam:

+ Lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc

+ Tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng

+ Lòng nhân ái khoan dung trọng nghĩa tình đạo lý

+ Đức tính cần cù sáng tạo trong đời sống lao động

+ Sự tinh tế, khéo léo trong ứng xử

3.2 Quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.

- NQTƯ 5 khóa VIII ( 7/1998) nêu ra những quan điểm chỉ đạo cơ bản, 10 nhiệm vụ

cụ thể và 4 giải pháp lớn để xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc:

 Năm quan điểm chỉ đạo:

Một là, vǎn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực

thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội Chǎm lo vǎn hóa là chǎm lo củng cố nền tảng tinh thần của xã hội Thiếu nền tảng tinh thần tiến bộ và lành mạnh, không quan tâm giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội thì không thể có sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững Xây dựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu vǎn hóa, vì xã hội công bằng, văn minh, con người phát triển toàn diện Vǎn hóa là kết quả của kinh tế đồng thời là động lực của sự phát triển kinh tế Các nhân tố vǎn hóa phải gắn kết chặt chẽ với đời sống và hoạt động xã hội trên mọi phương diện chính trị, kinh tế, xã hội, luật pháp, kỷ cương, biến thành nguồn lực nội sinh quan trọng nhất của phát triển

Hai là, nền vǎn hóa mà chúng ta xây dựng là nền vǎn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc

dân tộc Tiên tiến là yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác- Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa xã hội và tự nhiên Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức biểu hiện, trong

các phương tiện chuyển tải nội dung Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn nǎm đấu tranh dựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí

tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân-gia đình-làng xã-Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý; đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống Bản sắc vǎn hóa dân tộc còn đậm nét cả trong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo Bảo

vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong vǎn hóa các dân tộc khác Giữ gìn bản sắc dân tộc phải

đi liền với chống lạc hậu, lỗi thời trong phong tục, tập quán, lề thói cũ

Ba là, nền vǎn hóa Việt Nam là nền vǎn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng

đồng các dân tộc Việt Nam Hơn 50 dân tộc sống trên đất nước ta đều có những giá trị

và sắc thái vǎn hóa riêng Các giá trị và sắc thái đó bổ sung cho nhau, làm phong phú nền vǎn hóa Việt Nam và củng cố sự thống nhất dân tộc là cơ sở để giữ vững sự bình đẳng và phát huy tính đa dạng vǎn hóa của các dân tộc anh em

Bốn là, xây dựng và phát triển vǎn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh

đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng Mọi người Việt Nam phấn đấu vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, vǎn minh đều tham gia sự nghiệp xây dựng và phát triển nền vǎn hóa nước nhà Công nhân, nông dân, trí thức là nền tảng khối đại đoàn kết toàn dân, cũng là nền tảng của sự nghiệp xây dựng và phát triển vǎn hóa dưới

sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước Đội ngũ trí thức gắn bó với nhân dân giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển vǎn hóa vì đội ngũ trí thức

đó là tinh hoa của văn hoá dân tộc, cho nên trong sự nghiệp xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hoá là sự nghiệp của toàn dân, song phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Đảng là đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân và của cả dân tộc, được trang bị thế giới quan Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vạch ra phương hướng đúng đắn cho sự phát triển văn hoá dân tộc Đảng là đại biểu tiêu biểu cho trí tuệ, đạo đức, tâm hồn dân tộc, là người đi tiên phong trong sự nghiệp xây dựng văn hoá, tổ chức, lôi cuốn nhân dân tham gia sự nghiệp đó

Năm là, văn hóa là một mặt trận; xây dựng và phát triển vǎn hóa là một sự nghiệp

cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì thận trọng Bảo tồn

và phát huy những di sản vǎn hóa tốt đẹp của dân tộc, sáng tạo nên những giá trị vǎn hóa mới, xã hội chủ nghĩa, làm cho những giá trị ấy thấm sâu vào cuộc sống toàn xã hội và mỗi con người, trở thành tâm lý và tập quán tiến bộ, vǎn minh là một quá trình cách mạng đầy khó khǎn, phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian Trong công cuộc đó, "xây"

đi đôi với "chống", lấy "xây" làm chính Cùng với việcgiữ gìn và phát triển những di sản vǎn hóa quý báu của dân tộc, tiếp thu những tinh hoa văn hóa thế giới, sáng tạo, vun đắp nên những giá trị mới, phải tiến hành kiên trì cuộc đấu tranh bài trừ các hủ tục, các thói hư tật xấu, nâng cao tính chiến đấu, chống mọi mưu toan lợi dụng vǎn hóa

để thực hiện "diễn biến hòa bình"

 Mười nhiệm vụ cụ thể:

1 Xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới với những đức tính : tinh thần yêu nước , có ý thức tập thể , có lối sống lành mạnh…

2 Xây dựng môi trường văn hoá

3 Phát triển sự nghiệp văn học - nghệ thuật

4 Bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá

5 Phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo và khoa học công nghệ

6 Phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng

7 Bảo tồn , phát huy và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số

8 Chính sách văn hoá đối với tôn giáo

9 Mở rộng hợp tác quốc tế về văn hoá

10 Củng cố , xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hoá

 Bốn giải pháp lớn:

1 Mở cuộc vận động giáo dục chủ nghĩa yêu nước với thi đua yêu nước và phong trào:

" Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá "