VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ TRONG QUÁ TRÌNH ĐIỀU CHỈNH CÁC QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ ở VIỆT NAM, HƯỚNG TỚI XÃ HỘI DÂN CHỦ, CÔNG BĂ

Vận dụng phương pháp luận của học thuyết giá trị thặng dư trong quá trình điều chỉnh các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam, hướng tới xã hội dân chủ, công bằng, văn minh ...8 3.. Giải p

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

-*** -TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LENIN

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ TRONG QUÁ TRÌNH ĐIỀU CHỈNH CÁC QUAN HỆ LỢI

ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM, HƯỚNG TỚI XÃ HỘI

DÂN CHỦ, CÔNG BẰNG, VĂN MINH

Họ và tên sinh viên: Vũ Thị Anh Thư

Mã sinh viên: 1913320059 Lớp: Anh 01 – NGHG Lớp tín chỉ: TRI115.7 STT: 50

Giáo viên hướng dẫn: ThS Đặng Hương Giang

Hà Nội, ngày 07 tháng 06 năm 2020

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU: 2

PHẦN NỘI DUNG: 3

1 Khái quát lí luận về học thuyết giá trị thặng dư 3

1.1 Nội dung của quy luật giá trị thặng dư 3

1.2 Vai trò của quy luật giá trị thặng dư 3

1.3 Ý nghĩa của việc nghiên cứu học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác 4

2 Vận dụng phương pháp luận của học thuyết giá trị thặng dư trong quá trình điều chỉnh các quan hệ lợi ích ở Việt nam, hướng tới xã hội dân chủ, công bằng, văn minh 5

2.1 Vận dụng học thuyết giá trị thặng dư trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay 5

2.2 Vận dụng phương pháp luận của học thuyết giá trị thặng dư trong quá trình điều chỉnh các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam, hướng tới xã hội dân chủ, công bằng, văn minh 8

3 Giải pháp cho vấn đề vận dụng phương pháp luận của học thuyết giá trị thặng dư trong quá trình điều chỉnh các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt nam, hướng tới xã hội dân chủ, công bằng, văn minh 11

3.1 Mục tiêu 11

3.2 Giải pháp 13

PHẦN KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

PHẦN MỞ ĐẦU

Học thuyết giá trị thặng dư của Karl Heinrich Marx (Marx) ra đời trên cơ sở nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Học thuyết đó đã vạch trần thực chất bóc lột tư bản chủ nghĩa cội nguồn đối lập kinh tế giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, vũ trang cho giai cấp vô sản lý luận cách mạng sắc bén trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản Song, ý nghĩa thực tiễn của học thuyết giá trị thặng dư không dừng ở đó Ngày nay, từ quan điểm đổi mới về chủ nghĩa xã hội, học thuyết này còn có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Việc vận dụng học thuyết giá trị thặng dư là một yêu cầu quan trọng và cần thiết, có nhiều nội dung cần được nghiên cứu, vận dụng để đảm bảo tính khoa học, phù hợp với thực tiễn ở Việt Nam

Hiểu được tầm quan trọng đó, em xin lựa chọn đề tài: “Vận dụng phương pháp luận của học thuyết giá trị thặng dư trong quá trình điều chỉnh các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam, hướng tới xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” làm

đề tài tiểu luận của mình với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này Tuy nhiên trong quá trình làm bài, dù em đã có rất nhiều cố gắng nhưng vì lượng kiến thức và hiểu biết có hạn nên không thể tránh khỏi những thiếu sót, do đó em rất mong cô và các bạn có thể thông cảm và giúp đỡ em nhiều hơn nữa

Em xin chân thành cảm ơn cô ạ

PHẦN NỘI DUNG

1 Khái quát lý luận về học thuyết giá trị thặng dư

1.1 Nội dung của quy luật giá trị thặng dư

Mỗi phương thức sản xuất có một quy luật kinh tế cơ bản phản ánh mối quan

hệ kinh tế bản chất nhất của phương thức sản xuất đó Theo C Mác, quy luật giá trị thặng dư là quy luật kinh tế tuyệt đối của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Không có sản xuất gái trị thặng dư thì không có chủ nghĩa tư bản

Nội dung của quy luật giá trị thặng dư là sản xuất nhiều và ngày càng nhiều hơn giá trị thặng dư cho nhà tư bản bằng cách tăng cường bóc lột công nhân làm thuê

Sản xuất nhiều và ngày càng nhiều giá trị thặng dư là mục đích, là động lực thường xuyên của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, là nhân tố đảm bảo sự tồn tại, thúc đẩy vận động, phát triển của chủ nghĩa tư bản; đồng thời nó làm cho mọi mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản ngày càng sâu sắc, đưa đến sự thay thế tất yếu chủ nghĩa tư bản bằng một xã hội cao hơn

Quy luật giá trị thặng dư không những chỉ vạch rõ mục đích của nền sản xuất

tư bản chủ nghĩa mà còn vạch rõ phương tiện, thủ đoạn để đạt mục đích như: tăng cường bóc lột công nhân làm thuê bằng cách tăng cường độ lao động, kéo dài ngày lao động, tăng năng suất lao động và mở rộng sản xuất

Quy luật giá trị thặng dư là nguồn gốc của mâu thuẫn cơ bản của xã hội tư bản,

đó là mâu thuẫn giữa tư bản và lao động, mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân

1.2 Vai trò của quy luật giá trị thặng dư

Quyết định mục đích, bản chất, nguyên tắc phân phối cơ bản và phương hướng phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

Chi phối các quy luật kinh tế khác, hướng sự hoạt động của các quy luật kinh

tế này phục vụ cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

Tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội tư bản Một mặt, nó thúc đẩy kỹ thuật, phân công lao động xã hội phát triển, làm cho lực lượng sản xuất, năng suất lao động tăng lên nhanh chóng và nền sản xuất được xã hội hóa cao Mặt khác, nó làm cho các mâu thuẫn giữa tính chất xã hội của sản xuất với sự chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất ngày càng sâu sắc, quy định xu hướng lịch sử tất yếu phải thay thế chủ nghĩa tư bản bằng một xã hội mới cao hơn

1.3 Ý nghĩa của việc nghiên cứu học thuyết giá trị thặng dư của C Mác

Học thuyết giá trị thặng dư vạch ra động cơ, mục đích và kết quả vận động của

tư bản Nó bóc trần bản chất bóc lột tinh vi của giai cấp tư sản đối với giai cấp công nhân và mâu thuẫn đối kháng giữa hai giai cấp đó Do đó, học thuyết giá trị thặng dư

là vũ khí sắc bén của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh với giai cấp tư sản Phục vụ cho phong trào công nhân đương thời và ngày nay

Học thuyết giá trị thặng dư đã luận chứng một cách khoa học tính chất lịch sử quá độ của chủ nghĩa tư bản, sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa tư bản và tính tất yếu của sự quá độ lên phương thức sản xuất mới cao hơn

Dưới điều kiện của chủ nghĩa tư bản đương đại, mặc dù khoa học, kỹ thuật, công nghệ đã trở thành tiền đề cơ bản của sự tồn tại và phát triển hơn nữa của nhân loại, nhưng kinh tế tri thức lấy tri thức là cơ sở vừa không làm thay đổi nguồn gốc của giá trị thặng dư vừa không làm thay đổi thực chất nhà tư bản bóc lột công nhân

Vì vậy, học thuyết giá trị thặng dư trong thời đại ngày nay vẫn có những giá trị nhất định:

- Muốn xã hội giàu có về của cải vật chất và tinh thần, phải coi trọng tăng năng suất lao động xã hội

- Học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác đã chỉ rõ mối quan hệ giữa năng suất lao động, lao động thặng dư và giá trị thặng dư Chỉ khi nào xã hội loài người phát triển đến một giai đoạn lịch sử nhất định, trên cơ sở năng suất lao động đạt đến một giai đoạn lịch sử nhất định, thì người lao động mới có thể cung cấp lao động thặng

dư và sản phẩm thặng dư C.Mác cho rằng, sự giàu có của xã hội không phải do lao động thặng dư quyết định, mà là do năng suất của lao động thặng dư quyết định Do vậy, muốn xã hội giàu có thì phải phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, phải tăng năng suất lao động xã hội trên cơ sở ứng dụng những tiến bộ của khoa học - công nghệ hiện đại

Phải coi trọng phát huy nhân tố con người trong quá trình phát triển kinh tế -

xã hội Con người là lực lượng sản xuất hàng đầu, là vốn quý nhất, là nguồn lực có tầm quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội theo hướng hiện đại Phải đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển Vì vậy, phát triển giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ phải là quốc sách hàng đầu

2 Vận dụng phương pháp luận của học thuyết giá trị thặng dư trong quá trình

điều chỉnh các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam, hướng tới xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

2.1 Vận dụng học thuyết giá trị thặng dư trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội ở nước ta hiện nay

Vận dụng học thuyết giá trị thặng dư của Mác là cần thiết và có lợi cho sự phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Việt Nam lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội từ điểm xuất phát là nước tiểu nông, nghĩa là từ một nước chưa có nền kinh tế hàng hóa, mặc dù có sản xuất hàng hóa Nhưng nền kinh tế nước ta là nền kinh tế quá độ lên chủ nghĩa xã hội, do vậy “cách tổ chức của kinh tế xã hội” theo kiểu sản xuất hàng hóa cũng mang tính quá độ Nghĩa là, trong cùng một nền kinh tế vừa có kinh tế hàng hóa vì lợi ích của Nhân dân, vừa có kinh tế hàng hóa vì lợi ích của tư nhân Nhưng dù là nền kinh tế hàng hóa nào thì sản phẩm cũng đều mang hình thức giá trị thặng dư, mặc dù chúng phản ánh những quan hệ xã hội đối lập nhau Trong đó, giá trị thặng

dư phản ánh mối quan hệ bóc lột và bị bóc lột vẫn được coi là nhân tố “trợ thủ của chủ nghĩa xã hội”, “xúc tiến chủ nghĩa xã hội”, là cái “có ích” và “đáng mong đợi”

Vì thế, cốt lõi của vấn đề là phải tạo điều kiện môi trường cho sự gia tăng khối lượng giá trị thặng dư toàn xã hội ngày càng lớn, tỷ suất ngày càng cao

Điều đó cho thấy, trước hết, chính sách áp dụng phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần hay nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

là hoàn toàn đúng đắn Việc áp dụng lý luận giá trị thặng dư của C.Mác vào quá trình phát triển kinh tế cho ta thấy: Muốn phát triển được nền kinh tế của đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển thì không thể không tiến hành công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Tăng cường cải tiến khoa học kỹ thuật, trình độ

quản lý, trình độ chuyên môn, tay nghề của người lao động, nâng cao hiệu số sản xuất Có thay đổi những yếu tố đó thì mới đem lại được năng suất lao động cao từ

đó thu được nguồn lợi nhuận lớn

Ngày nay, trải qua thực tiễn, chúng ta ngày càng nhận thức rõ: “Sản xuất hàng hóa không đối lập với chủ nghĩa xã hội, mà là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại, tồn tại khách quan, cần thiết cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và

cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng” Thực tiễn chứng minh, trong nền kinh tế

thị trường thì thành phần kinh tế tư nhân có vai trò rất to lớn, là động lực lớn cho nền kinh tế

Nghiên cứu để khẳng định sự đúng đắn về lý luận giá trị thặng dư không phải

để nhằm kỳ thị thành phần kinh tế tư nhân Trái lại, hiểu rõ mục đích, bản chất, động lực của kinh tế tư nhân để có chính sách thích hợp, vừa khuyến khích nó phát triển, vừa có chính sách quản lý và điều tiết hợp lý để sử dụng kinh tế tư nhân phục vụ cho

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một nước kém phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Khai thác động lực kinh tế tư nhân là để phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Có chính sách đúng đắn và bảo đảm mức lợi nhuận thỏa đáng cho tư nhân

Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và cả trong chủ nghĩa xã hội vẫn còn phạm trù giá trị thặng dư Vì thế, chúng ta phải học tập các nhà tư bản để sản xuất ra càng nhiều giá trị thặng dư càng tốt Điều đó hoàn toàn phù hợp với lý luận của V.I.Lênin: “Tri thức về chủ nghĩa xã hội thì chúng ta có, nhưng chúng ta chưa

có tri thức về tổ chức với quy mô hàng triệu người, chưa có tri thức về tổ chức và phân phối sản phẩm” Theo tinh thần đó, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, việc vận dụng học thuyết giá trị thặng dư là cần thiết và có lợi

Ngày nay, từ quan điểm đổi mới về chủ nghĩa xã hội, học thuyết giá trị thặng

dư có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Việc nghiên cứu, vận dụng học thuyết này ở nước ta trở thành một việc làm cần thiết

Nước ta đang phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Mặc

dù nền kinh tế hàng hóa ở nước ta có những đặc trưng riêng của nó, song đã là sản xuất hàng hóa thì ở đâu cũng đều có những đặc tính phổ biến, cũng phải nói đến gái trị và giá trị thặng dư Điều khác nhau chỉ là trong những quan hệ kinh tế khác nhau thì giá trị và giá trị thặng dư mang bản chất xã hội khác nhau Do vậy, việc nghiên cứu tính phổ biến và tính đặc thù của nền sản xuất hàng hóa tư bản, nghiên cứu những phạm trù, quy luật và việc sử dụng chúng trong nền kinh tế hàng hóa tư bản chủ nghĩa từ di sản lý luận của Mác là việc làm có nhiều ý nghĩa thực tiễn ở Việt Nam hiện nay

2.2 Vận dụng phương pháp luận của học thuyết giá trị thặng dư trong quá trình điều chỉnh các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam, hướng tới xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

Một là, học thuyết giá trị thặng dư của Mác được xây dựng trên cơ sở nghiên

cứu lịch sử nền sản xuất hàng hoá, đặc biệt là nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa Cho nên, chính C Mác chứ không phải ai khác là một trong những người nghiên cứu sâu sắc về kinh tế thị trường Nước ta đang phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Mặc dù nền kinh tế hàng hoá ở nước ta có những đặc trưng

riêng của nó, song đã là sản xuất hàng hoá thì phải nói đến giá trị và giá trị thặng dư Điều khác nhau chỉ là trong những quan hệ kinh tế khác nhau thì giá trị và giá trị thặng dư mang bản chất xã hội khác nhau Do vậy, việc nghiên cứu những lý luận của Mác về nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa là việc làm có ý nghĩa thực tiễn ở nước ta hiện nay Khi phân tích sản xuất hàng hóa tư bản chủ nghĩa, Mác cho rằng mọi hoạt động của tư bản đều xoay quanh việc tận dụng phương tiện bóc lột nhằm khai thác tối đa sức lao động để tăng thêm lao động thặng dư Do đó, dẫn đến tất yếu kéo dài ngày lao động, tăng cường độ lao động hay cải tiến kỹ thuật, ứng dụng công nghệ mới, tăng năng suất lao động để có thêm điều kiện thu hút nhiều hơn nữa giá trị thặng dư, nguồn gốc làm giàu của giai cấp tư sản Trong hai yếu tố của sản xuất hàng hóa, thì sức lao động là yếu tố cơ bản nhất, còn tư liệu sản xuất là phương tiện cần thiết cho sản xuất Yếu tố tư liệu sản xuất là yếu tố được tận dụng để đạt năng suất lao động cao - quyết định sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội Yếu tố thực sự tạo

ra của cải, tạo ra giá trị và giá trị tăng thêm là người lao động Do đó, lao động và chiến lược con người là vấn đề quan trọng để tạo được bước phát triển nhảy vọt trong lực lượng sản xuất đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước

Hai là, khai thác những luận điểm của C Mác nói về quá trình sản xuất, thực

hiện, phân phối giá trị thặng dư trong chủ nghĩa tư bản cùng những biện pháp, thủ đoạn nhằm thu được nhiều giá trị thặng dư của các nhà tư bản để góp phần vào việc quản lý thành phần kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nước ta sao cho vừa có thể khuyến khích phát triển, vừa hướng thành phần kinh tế này đi vào quỹ đạo của chủ nghĩa xã hội Điều đó đòi hỏi cần có chính sách thích đáng và có hiệu lực để thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển với nhiều loại hình sản xuất kinh doanh, qua

đó thu hút nhiều lao động xã hội, sử dụng nhiều trình độ lao động để tạo ra nhiều sản phẩm thỏa mãn nhu cầu xã hội Đó là con đường để thoát khỏi nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế và bảo đảm tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ và công bằng xã hội trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta