LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG QUẢN LÝ “Tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh. Giá trị của tư tưởng đó đối với Việt Nam trong thời đại này”.

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu2.1. Mục đíchNghiên cứu tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh nhằm giải quyết vấn đề kinh tế xã hội của Việt Nam hiện nay trên cơ sở tìm hiểu thực trạng công tác quản lý ở Việt Nam, từ đó rút ra một số bài học cũng như biện pháp nâng cao giá trị tư tưởng và áp dụng thực tiễn để đạt kết quả cao nhất.2.2. Nhiệm vụ Trình bày những lí luận cơ bản về tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh. Chỉ ra thực trạng ưu điểm hạn chế trong việc áp dụng tư tưởng quản lý kinh tế Hồ Chí Minh vào thực tiễn. Chỉ ra được nguyên nhân của thực trạng trên, từ đó đề xuất một số biệnpháp khắc phục.3. Đối tuợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu : Tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu : Tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh là phong cách quản lý nên có thể được nghiên cưú dưới nhiều góc độ khác nhau. Tiểu luận này nghiên cứu tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh dưới góc độ ưu điểm ở các khía cạnh nguyên tắc quản lý kinh tế từ đó đánh giá thực trạng áp dụng ở Việt Nam4. Phương pháp nghiên cứu Việc nghiên cứu đề tài được thực hiện bằng nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học khác nhau: phương pháp tổng hợp và phân tích, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh và đối chiếu, phương pháp kết hợp nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Các phương pháp nghiên cứu trong luận văn được thực hiện trên nền tảng của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, dựa trên các quan điểm, đường lối về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của Đảng và Nhà nước trong xây dựng nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa.5. Kết cấuNgoài lời nói đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận được kết cấu thành ba chương:Chương 1: Nội dung tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí MinhChương 2: Thực trạng việc áp dụng lý kinh tế của Hồ Chí Minh vào thực tiễnChương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả áp dụng tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh CHƯƠNG 1: NỘI DUNG TƯ TƯỞNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA HỒ CHÍ MINH1.1. Giới thiệu về Hồ Chí MinhHồ Chí Minh (19 tháng 5 năm 1890 – 2 tháng 9 năm 1969), tên khai sinh là Nguyễn Sinh Cung là một nhà cách mạng và chính khách người Việt Nam. Ông là người sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam, từng là Thủ tướng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong những năm 1945–1955 và là Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ năm 1951 đến khi qua đời. Ở Việt Nam, ông thường được gọi là Bác Hồ.Trong quãng thời gian sinh sống và hoạt động trước khi lên nắm quyền, Hồ Chí Minh đã đi qua nhiều quốc gia và châu lục, ông được cho là đã sử dụng 50 đến 200 bí danh khác nhau. Về mặt tư tưởng chính trị, Hồ Chí Minh là một người theo chủ nghĩa Marx – Lenin. Ông là lãnh đạo phong trào độc lập Việt Minh, tiến hành Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau cuộc tổng tuyển cử năm 1946. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, chiến tranh Đông Dương chấm dứt. Trong giai đoạn diễn ra chiến tranh Việt Nam, Hồ Chí Minh là nhân vật chủ chốt trong hàng ngũ lãnh đạo của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở miền Bắc Việt Nam và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1975, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chiến thắng, hai miền Việt Nam được thống nhất, dẫn đến sự ra đời của nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào năm 1976. Thành phố Sài Gòn được đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh để tôn vinh ông cũng như sự kiện này. Hồ Chí Minh rời khỏi chính trường vào năm 1965 vì lý do sức khỏe rồi qua đời vào năm 1969.Ngoài hoạt động chính trị, Hồ Chí Minh cũng là nhà văn, nhà thơ và nhà báo với nhiều tác phẩm viết bằng tiếng Việt, tiếng Hán và tiếng Pháp. Sau nhiều năm lãnh đạo phong cách lãnh đạo của Hồ Chí Minh được đánh giá cao và là đề tài nghiên cứu học hỏi của nhiều độc giả, cũng như đối với công tác quản lý tại Việt Nam. Phong cách lãnh đạo Hồ Chí Minh là tổng hòa các phương pháp, biện pháp, cách thức thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo cách mạng của Người. Phong cách đó được quy định bởi vị trí, vai trò, uy tín, vốn sống, điều kiện chính trị; phản ánh các phẩm chất cốt lõi về tư tưởng, đạo đức, tình cảm, tri thức, ý chí, tính cách… và gắn liền với thực tiễn hoạt động cách mạng của Bác. Phong cách lãnh đạo Hồ Chí Minh vừa thấm nhuần sâu sắc chủ nghĩa Mác Lênin, vừa mang đậm bản sắc văn hóa, tâm hồn, cốt cách con người Việt Nam, tạo nên nhiều nét độc đáo, đặc sắc, phong phú.1.2. Khái niệm kinh tế trong tư tưởng Hồ Chí MinhTrong thực tế, nguồn lực của sản xuất nhìn chung ở thời điểm nhất định thường khan hiếm do đó việc lựa chọn cách thức sản xuất các loại sản phẩm để sản xuát có hiệu quả là vấn đề đặt ra thường xuyên cho mỗi quốc gia, mỗi doanh nghiệp, đặc biệt trong thời đại hiện nay. Lịch sử nhân loại đã trải qua các loại hình kinh tế chủ yếu:+ Kinh tế lao động (sử dụng sức cơ bắp con người là chủ yếu có từ thời kỳ phong kiến trở về trước (Asixtốt đã nêu tiêu chuẩn để phân biệt chiến tranh chính nghĩa là: chiến tranh cướp đoạt được nhiều nô lệ hay không )+ Kinh tế tài nguyên (dựa vào khai thác tài nguyên là chủ yếu) có từ thời kỳ tư bản chủ nghĩa đến nay, nó tàn phá môi trường lớn.+ Kinh tế tri thức (kinh tế hậu công nghiệp) sử dụng tri thức là yếu tố chủ lực cho sự tăng trưởng kinh tế, tạo ra sự phát triển mang tính chất bền vững.Có thể nói kinh tế học là môn học bắt nguồn từ sự khan hiếm tài nguyên, khan hiếm các nguồn lực.Thuật ngữ Kinh tế trong tư tưởng Hổ Chí Minh được Người chỉ ra với hai nghĩa cơ bản:+ Nghĩa rộngLà hệ thống các quan hệ sán xuất xã hội, hệ thống này gắn với trình độ phát triển của sức sản xuất xã hội (quan điểm sức sản xuất xã hội được Hổ Chí Minh nêu lên trong tác phẩm Thường thức chính trị” 1953)+ Nghĩa hẹpNền kinh tế Việt nam vừa mới thoát ra khỏi chế độ thuộc địa nửa phong kiến với đặc điểm, cơ cấu, cách thức quản lý và nội dung, biện pháp cần phải thực hiện để xây dựng nền kinh tế trong giai đoạn quá độ lên CNXH nhằm chiến thắng nghèo nàn và lạc hậu, đem lại cho nhân dân cuộc sống ngày càng no đủ hơn Có thể nói, tư tưởng Hồ Chí Minh về

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC

TƯ TƯỞNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA HỒ CHÍ MINH GIÁ TRỊ CỦA

TƯ TƯỞNG ĐÓ ĐỐI VỚI VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI NGÀY NAY

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Lịch sử tư tưởng quản lý

Mã phách: ………

HÀ NỘI - 2021

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến P.GS – TS Trần Đình Thảo người mà đã tận tâm giảng dạy em học phần Lịch sử tư tưởng quản

lý, trong quá trình học tập có những khúc mắc về kiến thức thầy luôn giải đáp

và truyền đạt bằng cả cái tâm của một người thầy Để có được bài tiểu luận này phần lớn là nhờ công sức dạy bảo từ thầy, cùng với đó là nguồn kiến thức do

bản thân em tìm tòi nghiên cứu trong quá trình học tập và làm bài

Lượng kiến thức là bao la, việc bài tiểu luận của em còn thiếu sót và mắc lỗi sai là điều không thể tránh, em mong muốn quý thầy cô châm trước cho em

và có những chỉ bảo đóng góp em luôn sẵn sàng tiếp thu để bài làm sau một

hoàn thiện hơn

Em xin kính chúc quý thầy, cô luôn luôn vui vẻ, mạnh khỏe và hạnh phúc

trong cuộc sống cũng như trong công việc trồng người cao quý !

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

2.1 Mục đích 1

2.2 Nhiệm vụ 2

3 Đối tuợng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Kết cấu 2

CHƯƠNG 1: NỘI DUNG TƯ TƯỞNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA HỒ CHÍ MINH 4

1.1 Giới thiệu về Hồ Chí Minh 4

1.2 Khái niệm "kinh tế" trong tư tưởng Hồ Chí Minh 5

1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về quản lý kinh tế 6

1.3.1 Quan điểm về quản lý kinh tế và xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế 6

1.3.2 Các nguyên tắc quản lý kinh tế 10

1.4 Giá trị của tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh 11

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG TƯ TƯỞNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA HỒ CHÍ MINH VÀO THỰC TIỄN 15

2.1 Những điểm mạnh trong quá trình áp dụng tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh vào thực tiễn 15

2.2 Một số hạn chế trong quá trình áp dụng tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh vào thực tiễn 17

2.3 một số nguyên nhân gây khó khăn hạn chế trong quá trình áp dụng tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh vào thực tiễn 20

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG TƯ TƯỞNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA HỒ CHÍ MINH 22

3.1 Biện pháp trước mắt 22

3.2 Biện pháp lâu dài 23

KẾT LUẬN 25

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

MỞ ĐẦU

Quản lý là hoạt động đã có từ xa xưa khi con người biết lao động theo từng nhóm đòi hỏi có sự tổ chức, điều khiển và phối hợp hành động Từ đó có thể thấy quan điểm quản lý là một phần tất yếu trong tiến trình lịch sử phát triển của loài người Trên thế có nhiều những nhà lãnh đạo kiệt xuất với tư tưởng quản lý lỗi lạc và Việt Nam ta cũng vinh dự có Hồ Chí Minh

Phong cách lãnh đạo, quản lý của Hồ Chí Minh với những đặc điểm và bản chất riêng đã tạo nên nhân cách Hồ Chí Minh - mẫu mực của một lãnh tụ chính trị và nhà khoa học chân chính Phong cách lãnh đạo, quản lý đó của Người tạo thành những giá trị bền vững, có ý nghĩa to lớn đối với việc rèn luyện phong cách của các bộ, lãnh đạo nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp trong điều kiện hiện nay Phong cách lãnh đạo, quản lý của Hồ Chí Minh thấm nhuần chủ nghĩa nhân văn cao cả và triết lý hành động vì con người của một nhà văn hóa lớn Sự thuyết phục và sức lan tỏa của Người không dựa vào quyền lực, hay bằng sức mạnh của vũ lực mà bằng một phong cách lãnh đạo, quản lý khoa học, thiết thực và hiệu quả trong việc giải quyết những vấn đề gắn với mối quan hệ với công việc và với con người Phong cách lãnh đạo, quản lý của Hồ Chí Minh có những đặc điểm và bản chất riêng Nhận thấy việc tìm hiểu, nghiên cứu tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh và làm sáng tỏ những giá trị đối với hoạt động quản lý kinh tế ở Việt Nam là vấn đề

đặc biệt quan trọng và cấp bách, nên em đã lựa chọn đề tài tiểu luận “Tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh Giá trị của tư tưởng đó đối với Việt Nam trong thời đại ngày nay”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích

Nghiên cứu tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh nhằm giải quyết vấn đề kinh tế xã hội của Việt Nam hiện nay trên cơ sở tìm hiểu thực trạng

công tác quản lý ở Việt Nam, từ đó rút ra một bố bài học cũng như biện pháp nâng cao giá trị tư tưởng và áp dụng thực tiễn để đạt kết quả cao nhất

2.2 Nhiệm vụ

- Trình bày những lí luận cơ bản về tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh

- Chỉ ra thực trạng ưu điểm hạn chế trong việc áp dụng tư tưởng quản

lý kinh tế Hồ Chí Minh vào thực tiễn

- Chỉ ra được nguyên nhân của thực trạng trên, từ đó đề xuất một số biện

pháp khắc phục

3 Đối tuợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu : Tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh

- Phạm vi nghiên cứu : Tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh là phong cách quản lý nên có thể được nghiên cưú dưới nhiều góc độ khác nhau Tiểu luận này nghiên cứu tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh dưới góc

độ ưu điểm ở các khía cạnh nguyên tắc quản lý kinh tế từ đó đánh giá thực trạng áp dụng ở Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài được thực hiện bằng nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học khác nhau: phương pháp tổng hợp và phân tích, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh và đối chiếu, phương pháp kết hợp nghiên cứu lý luận và thực tiễn Các phương pháp nghiên cứu trong luận văn được thực hiện trên nền tảng của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, dựa trên các quan điểm, đường lối về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của Đảng

và Nhà nước trong xây dựng nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa

5 Kết cấu

Ngoài lời nói đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận được kết cấu thành ba chương:

Chương 1: Nội dung tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh

Chương 2: Thực trạng việc áp dụng lý kinh tế của Hồ Chí Minh vào thực tiễn

Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả áp dụng tư tưởng quản

lý kinh tế của Hồ Chí Minh

Trong quãng thời gian sinh sống và hoạt động trước khi lên nắm quyền,

Hồ Chí Minh đã đi qua nhiều quốc gia và châu lục, ông được cho là đã sử dụng 50 đến 200 bí danh khác nhau Về mặt tư tưởng chính trị, Hồ Chí Minh

là một người theo chủ nghĩa Marx – Lenin Ông là lãnh đạo phong trào độc lập Việt Minh, tiến hành Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau cuộc tổng tuyển cử năm 1946 Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, chiến tranh Đông Dương chấm dứt Trong giai đoạn diễn ra chiến tranh Việt Nam, Hồ Chí Minh là nhân vật chủ chốt trong hàng ngũ lãnh đạo của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở miền Bắc Việt Nam và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam Năm 1975, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chiến thắng, hai miền Việt Nam được thống nhất, dẫn đến sự ra đời của nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào năm 1976 Thành phố Sài Gòn được đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh để tôn vinh ông cũng như sự kiện này Hồ Chí Minh rời khỏi chính trường vào năm 1965 vì lý do sức khỏe rồi qua đời vào năm 1969

Ngoài hoạt động chính trị, Hồ Chí Minh cũng là nhà văn, nhà thơ và nhà báo với nhiều tác phẩm viết bằng tiếng Việt, tiếng Hán và tiếng Pháp Sau nhiều năm lãnh đạo phong cách lãnh đạo của Hồ Chí Minh được đánh giá cao

và là đề tài nghiên cứu học hỏi của nhiều độc giả, cũng như đối với công tác

quản lý tại Việt Nam Phong cách lãnh đạo Hồ Chí Minh là tổng hòa các phương pháp, biện pháp, cách thức thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo cách mạng của Người Phong cách đó được quy định bởi vị trí, vai trò, uy tín, vốn sống, điều kiện chính trị; phản ánh các phẩm chất cốt lõi về tư tưởng, đạo đức, tình cảm, tri thức, ý chí, tính cách… và gắn liền với thực tiễn hoạt động cách mạng của Bác Phong cách lãnh đạo Hồ Chí Minh vừa thấm nhuần sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lê-nin, vừa mang đậm bản sắc văn hóa, tâm hồn, cốt cách con người Việt Nam, tạo nên nhiều nét độc đáo, đặc sắc, phong phú

1.2 Khái niệm "kinh tế" trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong thực tế, nguồn lực của sản xuất nhìn chung ở thời điểm nhất định thường khan hiếm do đó việc lựa chọn cách thức sản xuất các loại sản phẩm

để sản xuát có hiệu quả là vấn đề đặt ra thường xuyên cho mỗi quốc gia, mỗi doanh nghiệp, đặc biệt trong thời đại hiện nay Lịch sử nhân loại đã trải qua các loại hình kinh tế chủ yếu:

+ Kinh tế lao động (sử dụng sức cơ bắp con người là chủ yếu có từ thời

kỳ phong kiến trở về trước (A-si-xtốt đã nêu tiêu chuẩn để phân biệt chiến tranh chính nghĩa là: chiến tranh cướp đoạt được nhiều nô lệ hay không )

+ Kinh tế tài nguyên (dựa vào khai thác tài nguyên là chủ yếu) có từ thời kỳ tư bản chủ nghĩa đến nay, nó tàn phá môi trường lớn

+ Kinh tế tri thức (kinh tế hậu công nghiệp) sử dụng tri thức là yếu tố chủ lực cho sự tăng trưởng kinh tế, tạo ra sự phát triển mang tính chất bền vững

Có thể nói kinh tế học là môn học bắt nguồn từ sự khan hiếm tài nguyên, khan hiếm các nguồn lực

Thuật ngữ "Kinh tế" trong tư tưởng Hổ Chí Minh được Người chỉ ra với hai nghĩa cơ bản:

+ Nghĩa rộng

Là hệ thống các quan hệ sán xuất xã hội, hệ thống này gắn với trình độ phát triển của sức sản xuất xã hội (quan điểm sức sản xuất xã hội được Hổ Chí Minh nêu lên trong tác phẩm "Thường thức chính trị”- 1953)

+ Nghĩa hẹp

Nền kinh tế Việt nam vừa mới thoát ra khỏi chế độ thuộc địa nửa phong kiến với đặc điểm, cơ cấu, cách thức quản lý và nội dung, biện pháp cần phải thực hiện để xây dựng nền kinh tế trong giai đoạn quá độ lên CNXH nhằm chiến thắng nghèo nàn và lạc hậu, đem lại cho nhân dân cuộc sống ngày càng

no đủ hơn

Có thể nói, tư tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế là một hệ thống các quan điểm, lý luận được rút ra từ thực tiễn xây dựng và phát triển nền kinh tế cho chế độ mới ở Việt Nam, kế thừa và nâng cao những giá trị trong tư tưởng xây dựng kinh tế, phát triển sản xuất của dân tộc Việt Nam cùng những tinh hoa của tư tưởng kinh tế nhân loại mà cốt lõi là chủ nghĩa Mác-Lênin nhằm giải quyết những vấn đề cơ bản về kinh tế và quản lý kinh tế của qua trình phái triển đất nước từ sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu tiến lên xây dựng CNXH với cơ cấu kinh tế hiện đại, khoa học kỹ thuật tiên tiến, đủ khả năng để không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống mọi mặt cho nhân dân

1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về quản lý kinh tế

1.3.1 Quan điểm về quản lý kinh tế và xây dựng đội ngũ cán bộ quản

lý kinh tế

- Quan điểm của Hồ Chí Minh về quản lý kinh tế

Quản lý kinh tế là một nội dung quan trọng trong tư tưởng kinh tế Hồ Chí Minh Những quan điểm của Người về quản lý kinh tế có từ khá sớm, mang tính sáng tạo và có nội dung tổng kết sâu sắc

Ngày 1-1-1953, khi nước ta còn đang ở trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, trong phòng họp Hội đồng Chính phủ, Hồ Chí Minh đã nói:

“Quản lý một nước cũng như quản lý một doanh nghiệp, phải có lãi” Đồng

thời, Người cũng nói: “Quản lý xí nghiệp nhằm mục đích xây dựng xã hội chủ nghĩa Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải tăng gia sản xuất và thực hành tiếp kiệm Muốn tăng gia sản xuất thực hành tiết kiệm thì phải quản lý tốt Muốn quản lý tốt thì cán bộ và công nhân phải thông suốt tư tưởng, phải

có thái độ làm chủ nước nhà, làm chủ xí nghiệp Muốn quản lý tốt phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, phải làm đến nơi đến chốn, làm tốt, vượt mọi khó khăn Phải thực hiện cán bộ tham gia lao động, công nhân tham gia quản lý”

Đó là quan điểm mang tính cách mạng và thực tiễn của Người khi chỉ ra vai trò của và tầm quan trọng quản lý kinh tế đối với sự phát triển của một quốc gia

Hồ Chí Minh yêu cầu trong công tác quản lý kinh tế thì phải đặt ra những chương trình, kế hoạch cụ thể để thực hiện Người cho rằng: “Kế hoạch 10 phần thì biện pháp cụ thể phải 20 phần, chỉ đạo thực hiện sát sao phải 30 phần Có như thế mới chắc chắn hoàn thành tốt kế hoạch” Đồng thời,

Hồ Chí Minh cũng yêu cầu: “Khi đặt kế hoạch phải nhìn xa Có nhìn xa mới quyết định đúng đắn…Phải thấy rộng Có thấy rộng mới sắp đặt các ngành hoạt động một cách cân đối Khi đi vào thực hiện thì mỗi ngành, mỗi nghề phải rất tỉ mỉ, chu đáo, thật sát với mỗi cơ sở”

Theo Hồ Chí Minh: “Kế hoạch sản xuất không định theo cách quan liêu, mà phải liên hệ chặt chẽ với tình hình kinh tế, với nguồn của cải, với sự tính toán

rõ rệt sức hậu bị của ta Kế hoạch không nên tụt lại sau, nhưng cũng không nên chạy quá trước sự phát triển của công nghệ, không nên xa rời nông nghiệp, không nên quên lãng sức hậu bị của ta”

Trong hoạt động quản lý kinh tế, Hồ Chí Minh còn yêu cầu cán bộ phải dân chủ, công bằng, minh bạch Phải chí công vô tư và phải tài chính công khai Tài chính công khai là vấn đề luôn được Người đặt ra khi bàn về quản lý kinh tế ở nước ta và là một vấn đề trọng tâm của phong trào cải tiến quản lý, cải tiến kỹ thuật do Người phát động trong những năm đầu xây dựng chủ

nghĩa xã hội ở miền Bắc Suy cho cùng, mọi nguyên nhân lãng phí, tham ô là bắt nguồn từ việc không thực hành dân chủ trong quản lý mà biểu hiện cụ thể

là không công khai, minh bạch về tài chính

- Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế

Hồ Chí Minh cho rằng, để có một nền kinh tế phát triển thì cần phải có một đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế đủ đức, đủ tài Cán bộ quản lý phải thật sự cần, kiệm, liêm, chính; phải thật sự chống bệnh quan liêu, tham ô,lãng phí…; phải khéo đoàn kết và lãnh đạo công nhân; mọi việc đều phải dựa vào lòng nồng nàn yêu nước và năng lực sáng tạo dồi dào của công nhân; dùng phương pháp dân chủ mà đẩy mạnh phong trào thi đua sản xuất và tiết kiệm…Theo Hồ Chí Minh, cán bộ quản lý kinh tế phải đạt được các tiêu chuẩn sau đây:

Thứ nhất, đối với tự mình, người cán bộ quản lý kinh tế phải có đạo đức; phải

có những phẩm chất Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư Đồng thời, phải chống những căn bệnh do chủ nghĩa cá nhân sinh ra trong quá trình làm việc như: quan liêu, tham ô, lãng phí…

Thứ hai, đối với công việc, cán bộ quản lý kinh tế phải có phương pháp, phải có tinh thần đoàn kết, phải dựa vào dân và phải dân chủ trong lãnh đạo hoạt động kinh tế Trong hoạt động quản lý kinh tế, Hồ Chí Minh yêu cầu phải đặc biệt đề cao vấn đề dân chủ, phải thực hành dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong quá trình sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả lao động, chống tham ô, lãng phí, quan liêu, thực hành tiết kiệm trong sản xuất, nâng cao năng lực của cả người quản lý và người lao động trong sản xuất và quản lý kinh tế Cùng với phát huy dân chủ trong quản lý kinh tế, Hồ Chí Minh cũng yêu cầu phải chống và loại trừ nạn tham ô, lãng phí, quan liêu Theo Hồ Chí Minh, tham ô là trộm cướp, và “Lãng phí tuy không lấy của công đút túi, song kết quả cũng rất tai hại cho nhân dân, cho Chính phủ Có khi tai hại hơn nạn tham ô” Từ đó, Hồ Chí Minh cũng chỉ ra căn nguyên của nạn lãng phí và tham ô,

đó “là do bệnh quan liêu, mệnh lệnh trong công tác của các cấp lãnh đạo ở các

cơ quan nhà nước gây ra” Những biểu hiện: xa nhân dân; khinh nhân dân; sợ nhân dân; không tin cậy nhân dân; không hiểu biết nhân dân; không yêu thương nhân dân của bệnh quan liêu không chỉ xa lạ với chuẩn mực đạo đức người cán bộ, mà còn trái ngược với trách nhiệm người được nhân dân ủy quyền thực thi quyền lực của nhân dân

Hồ Chí Minh cho rằng kiên quyết chống quan liêu không những loại bỏ căn nguyên của lực lượng cản trở và phá hoại đối với quá trình tiến lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta mà còn có tác dụng rất lớn, “giúp cơ quan nhà nước cải tiến công tác, giữ gìn kỷ luật, thực hành dân chủ, góp phần củng cố bộ máy nhà nước” Khẳng định tầm quan trọng của nhiệm vụ này, Người đã trực tiếp phát động phong trào chống quan liêu, tham ô, lãng phí và cho rằng thực hiện tốt nhiệm vụ này còn có hai ý nghĩa quan trọng:

 Một là, nó làm cho mọi người nâng cao tinh thần trách nhiệm, tinh thần làm chủ, ý thức bảo vệ của công, hăng hái thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm để xây dựng nước nhà, để nâng cao đời sống của nhân dân

 Hai là, “nó giúp cho cán bộ và đảng viên ta giữ gìn phẩm chất cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư…do đó mà nhân dân ta

đã đoàn kết, càng đoàn kết thêm, lực lượng ta đã hùng mạnh, càng hùng mạnh thêm”

Với những ý nghĩa đó, Hồ Chí Minh khẳng định: Chống tham ô, quan liêu, lãng phí là dân chủ; và muốn chống tham ô, lãng phí, chống quan liêu thì phải dân chủ

Trong hoạt động quản lý kinh tế vai trò của đội ngũ cán bộ tạo sự chuyển biến lớn cho phát triển đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định

“cán bộ là gốc của mọi công việc” và “công việc thành công hoặc thất bại đều

là do cán bộ tốt hay kém” Đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế tốt là trách

nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn thể nhân dân trong sự nghiệp cách mạng

xã hội chủ nghĩa

1.3.2 Các nguyên tắc quản lý kinh tế

Trong hoạt động quản lý kinh tế, Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh đến một

số nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý kinh tế, nhân dân thể hiện quyền làm chủ của mình trước hết trên lĩnh vực kinh tế Ở đó, người lao động được tham gia quản lý mà trước hết ở khâu đầu của quá trình sản xuất là xây dựng kế hoạch Hồ Chí Minh chỉ ra những căn cứ để xác định kế hoạch đầu

tư, phát triển kinh tế đất nước cũng như của mỗi đơn vị sản xuất; đó chính là: Vốn, trình độ công nghệ, mục tiêu, thị trường, nguồn dự trữ thực tế…của đất nước, của đơn vị sản xuất

Hồ Chí Minh còn cho rằng: Kế hoạch sản xuất và tiết kiệm là một kế hoạch dân chủ, nghĩa là từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên; nghĩa là chính phủ trung ương có kế hoạch cho toàn quốc, và địa phương căn cứ theo kế hoạch toàn quốc mà đặt kế hoạch thích hợp với địa phương mình Từ đó, mỗi ngành, mỗi gia đình, mỗi người sẽ có kế hoạch riêng của mình ăn khớp với kế hoạch chung

Trong kế hoạch cụ thể của đơn vị sản xuất, Người nhắc: phải bàn bạc dân chủ và phải tính toán cho công bằng, hợp lý

- Nguyên tắc phân phối công bằng bình đẳng, kết hợp hài hòa các lợi ích Hồ Chí Minh đưa ra hai tiền đề sau làm cơ sở cho sự xuất phát nguyên tắc phân phối bình đẳng, kết hợp hài hòa các lợi ích:

 Thứ nhất, “từ làm chủ tư liệu sản xuất, họ phải được làm chủ việc quản lý kinh tế, làm chủ việc phân phối sản phẩm lao động”

 Thứ hai, khẳng định “một xã hội bình đẳng, nghĩa là ai cũng phải lao động và có quyền lao động”

Hồ Chí Minh khẳng định: chủ nghĩa xã hội là công bằng, hợp lý: làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm không hưởng – những người già yếu tàn tật sẽ được Nhà nước giúp đỡ, chăm nom Như vậy, phân phối theo lao động trước hết căn cứ vào sự đóng góp sức lao động của người sản xuất để làm thước đo phân phối kết quả kinh doanh, hình thành thu nhập cá nhân cho người lao động Phân phối theo lao động là căn cứ vào tính chất, đặc điểm, điều kiện và môi trường lao động,căn cứ vào số lượng, chất lượng và kết quả đóng góp của mỗi người vào thành quả chung của tập thể

Tác dụng của phân phối theo lao động được thể hiện rõ rệt trong chế độ làm khoán của chủ nghĩa xã hội Trên cơ sở những nguyên tắc phân phối xã hội chủ nghĩa, Hồ Chí Minh coi chế độ làm khoán là một điều kiện của chủ nghĩa xã hội Chế độ làm khoán khuyến khích người công nhân luôn luôn tiến

bộ, cho nhà máy tiến bộ, vì “làm khoán là ích chung và lợi riêng”

- Các nguyên tắc khác cùng tham gia vào quá trình quản lý kinh tế như: Nguyên tắc sử dụng toàn diện các phương pháp và hình thức, nguyên tắc kết hợp giữa toàn diện với chú ý những khâu then chốt và nguyên tắc hiệu quả Trong giai đoạn hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo sự nghiệp đổi mới đất nước, Đảng chủ trương xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện nhiều hình thức phân phối Tuy vậy, Đảng vẫn lấy phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế là chủ yếu” Đó chính là sự vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về quản lý kinh tế của Đảng và Nhà nước trong điều kiện lịch sử mới

1.4 Giá trị của tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh

- Thứ nhất, giá trị cốt lõi nền tảng tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho đường lối kinh tế của Đảng

Cần phải khẳng định thành tựu kinh tế Việt Nam phần lớn là do tư tưởng quản lý kinh tế của Hồ Chí Minh và đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước Tuy nhiên, phải nhận thức khoa học rằng, Hồ Chí Minh