Nghiên cứu thực trạng và giải pháp trong quản lý các loại lâm sản ngoài gỗ quý tại xã kon pne – huyện kbang – tỉnh gia lai thuộc vườn quốc gia kon ka kinh

iv DANH SÁCH CÁC HÌNH .... vii DANH SÁCH CÁC B NG..... ng d ng GIS trong qu n ly LSNG thu c nhóm u tiên theo các tiêu chí phân tích ..... Khung phân tích ph ng pháp ti n hành nghiên c u.

B GIÁO D C VÀ ÀO T O

TR NG I H C NÔNG LÂM TP H CHÍ MINH

KHÓA LU N T T NGHI P

NGHIÊN C U TH C TR NG VÀ GI I PHÁP TRONG

QU N LÝ CÁC LO I LÂM S N NGOÀI G QUÝ

T I XÃ KON PNE – KBANG – T NH GIA LAI

H và tên sinh viên: NGUY N T NG LAI Ngành: LÂM NGHI P

Niên khóa: 2005 - 2009

TP H Chí Minh

NGHIÊN C U TH C TR NG VÀ GI I PHÁP TRONG

QU N LÝ CÁC LO I LÂM S N NGOÀI G QUÝ

T I XÃ KON PNE – KBANG – T NH GIA LAI

Tác gi

NGUY N T NG LAI

Khóa lu n đ c đ trình đ đáp ng yêu c u

c p b ng K s ngành LÂM NGHI P

Giáo viên h ng d n:

Th.S Nguy n Qu c Bình

TP H Chí Minh

Tháng 7/2009

Ü Th y cô t i Phân Hi u i H c Nông lâm TP.HCM t i Gia Lai và các

th y cô t i Khoa Lâm Nghi p – Tr ng i H c Nông Lâm TP.HCM đã

ch d y t n tình và giáo d c chúng tôi qua b n n m đ i h c

Ü T t c b n bè đ c bi t là các b n cùng l p DH05LNGL đã đ ng viên và giúp đ tôi trong nh ng lúc khó kh n khi th c hi n lu n v n

Ü Ban lãnh đ o VQG Kon Ka Kinh đã t o đi u ki n cho chúng tôi v đ a

M C L C

Trang

TRANG T A Error! Bookmark not defined

L I C M N iii

M C L C iv

DANH SÁCH CÁC HÌNH vii

DANH SÁCH CÁC B NG vii

DANH SÁCH CÁC T VI T T T ix

Ch ng 1 M U 1 UU Ch ng 2 T NG QUAN 3

2.1 T ng quan v LSNG 3

2.1.1 Giá tr c a LSNG 3

2.1.2 T ng quan v qu n lý LSNG Vi t Nam 4

2.2 Khái quát v h th ng thông tin đ a lý GIS 6

2.2.1 nh ngh a 6

2.2.2 Các ng d ng c a GIS 6

2.3 T ng quan v v n đ nghiên c u 8

Ch ng 3 M C TIÊU, N I DUNG, PH NG PHÁP 10

VÀ A I M NGHIÊN C U 10 UU 3.1 M c tiêu nghiên c u 10

3.2 N i dung nghiên c u 10

3.3 Ph ng ti n nghiên c u 11

3.4 Ph ng pháp nghiên c u 12

3.4.1 Ngo i nghi p 12

3.4.2 N i nghi p 15

3.5 a đi m nghiên c u 16

3.5.1.V trí và ranh gi i 16

3.5.2 i u ki n t nhiên 17

3.5.2.1 a hình 17

3.5.2.2 a ch t và th nh ng 18

3.5.2.3 Khí h u, th i ti t 19

3.5.2.4 Ngu n n c, th y v n 19

3.5.2.5 Tài nguyên r ng và đa d ng sinh h c 20

3.5.3.Tình hình dân sinh – kinh t - xã h i 23

2.3.1 Th c tr ng s n xu t nông nghi p 23

2.3.1.1 Tr ng tr t 23

2.3.2 Th c tr ng s n xu t ngành ngh và d ch v 24

2.3.2.1 Ti u th công nghi p, ngành ngh nông thôn 24

2.3.2.2 Th ng m i – d ch v 24

2.3.3 Th c tr ng xã h i 24

2.3.3.1 Dân s , lao đ ng, vi c làm 24

2.3.3.2 Tình hình v n hóa-xã h i 25

2.3.3.3 nh canh đ nh c – thu nh p và đ i s ng 26

Ch ng 4 K T QU VÀ TH O LU N 27

4.1 Th c tr ng s d ng và qu n lý LSNG t i xã Kon Pne 27

4.1.1 T ng quan v tình hình s d ng, m c đích s d ng và cách th c thu hái, ch bi n, b o qu n LSNG c a ng i dân t i đ a ph ng 27

4.1.2 Các lo i LSNG thu c nhóm u tiên đ c đ c ng i dân khai thác 29

4.1.2.1 LSNG n m trong ngh đ nh 32/2006/N -CP 30

4.1.2.2 LSNG có giá tr kinh t cao 31

4.1.2.3 LSNG quý hi m có giá tr làm d c li u 32

4.1.3 Tình hình tái sinh sau khai thác c a các lo i LSNG thu c nhóm u tiên 33

4.2 Cách th c qu n lý và b o v các lo i LSNG thu c nhóm u tiên hi n t i c a ng i dân đ a ph ng 35

4.3 Th c tr ng qu n lý LSNG hi n nay c a VQG Kon Ka Kinh 36

4.3.1 Ti n trình qu n lý LSNG c a VQG Kon Ka Kinh 36

4.3.2 Thu n l i và khó kh n trong vi c qu n lý LSNG hi n nay c a VQG Kon Ka Kinh nói chung và t i xã Kon Pne nói riêng 38

4.4 Tiêu chí c a các lo i LSNG đ c u tiên qu n lý b o v t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh 39

4.4.1 Các tiêu chí xu t phát t l i ích c a ng i dân 39

4.4.2 Các tiêu chí theo s qu n lý c a VQG Kon Ka Kinh 40

4.4.3 Các tiêu chí qu n lý nhóm LSNG đ c u tiên kh thi t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh 40

4.5 Nh ng ti m n ng v nhân l c, tài chính đ c i thi n ph ng th c qu n lý LSNG hi n t i 42

4.5.1 H th ng t ch c qu n lý t i VQG Kon Ka Kinh 42

4.5.2.Các nhóm liên quan trong h th ng t ch c qu n lý LSNG t i VQG Kon Ka Kinh 44

4.5.3 Tính kh thi c a vi c đ a các lo i LSNG u tiên vào qu n lý b ng GIS46 4.6 ng d ng GIS trong qu n ly LSNG thu c nhóm u tiên theo các tiêu chí phân tích 48

4.6.1 Các n i dung đ c đ a vào ng d ng qu n lý b ng GIS cho nhóm LSNG u tiên 48

4.6.2 K t qu ng d ng qu n ly các loài LSNG u tiên b ng MapInfo 49

4.6.2.1 B n đ phân b các lo i LSNG thu c nhóm u tiên và c s d li u c a các lo i LSNG 49

4.6.2.2 M t s ng d ng trong quá trình qu n lý và b o v LSNG t i VQG Kon Ka Kinh 50

4.6.3 Nh ng u vi t khi ng d ng MapInfo có th ng d ng đ qu n lý LSNG t i VQG Kon Ka Kinh 51

Ch ng 5 K T LU N VÀ NGH 54

5.1 K t lu n 54

5.2 Ki n ngh 55

TÀI LI U THAM KH O 56

PH L C 57

DANH SÁCH CÁC B NG

Trang

B ng 3.1 Khung phân tích ph ng pháp ti n hành nghiên c u 13

B ng 4.1 B ng d ng s ng c a t ng lo i LSNG đ c khai thác 28

B ng 4.2 B ng xác đ nh s quan tâm c a ng i dân đ n t ng nhóm loài LSNG 30

B ng 4.3 Danh m c các lo i LSNG có giá tr kinh t cao 31

B ng 4.4 Danh m c các lo i LSNG có giá tr làm d c li u 32

B ng 4.5 L ch th i v c a m t s lo i LSNG 34

B ng 4.6 Danh m c các lo i LSNG đ c u tiên c n đ c qu n lý 41

B ng 4.7 Các tiêu chí qu n lý nhóm LSNG đ c u tiên 42

B ng 4.8 Ma tr n quan h các bên liên quan đ n qu n lý LSNG 45

B ng 4.9 i m m nh, đi m y u, c h i, thách th c c a cách th c qu n lý LSNG hi n t i 46

B ng 4.10 i m m nh, đi m y u, c h i, thách th c c a cách th c qu n lý LSNG sau khi đ c đ a vào qu n lý b o v b ng GIS 47

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Trang

Hình 4.1 Bi u đ th hi n s quan tâm c a ng i dân đ n các nhóm LSNG 30

Hình 4.2 Phân b c a các lo i LSNG u tiên t i Kon Pne và b ng c s d

li u n i dung qu n lý c a các lo i LSNG thu c nhóm u tiên 49

Hình 4.3 Phân b c a các loài có m c đ u tiên I c n đ c b o v nghiêm

ng t và các thông tin liên quan 50

Hình 4.4 Phân b c a loài N m Linh Chi và các thông tin liên quan 51

Ch ng 1

T lâu, con ng i đã bi t s d ng các s n ph m t r ng, không ph i g

đ làm th c n, d c li u, đ dùng sinh ho t trong gia đình Nh ng s n ph m

đó đ c g i chung là lâm s n ngoài g (LSNG) LSNG đã g n li n v i các

c ng đ ng dân c s ng g n r ng Ngày nay, LSNG không nh ng có giá tr đáp

ng nhu c u cu c s ng h ng ngày c a ng i dân mà còn là hàng hóa có giá tr kinh t cao Chính vì nh ng giá tr đó đã làm cho c ng đ ng, các c quan qu n

lý tài nguyên r ng ngày càng chú tr ng v LSNG

Th c tr ng hi n nay, tài nguyên r ng nói chung và LSNG nói riêng đang ngày m t b m t đi nhanh chóng do khai thác, s d ng tài nguyên r ng và

đ t r ng m t cách quá m c, thi u tính b n v ng Các c quan qu n lý tài nguyên r ng thiên nhiên đang g ng s c qu n lý và b o v tài nguyên r ng, trong đó có các loài cây LSNG có giá tr cao v y t , ngu n gen Do v y, các

c ng đ ng s ng g n r ng b h n ch kh n ng ti p c n các lo i th c v t quý giá này do b i s qu n lý, s khan hi m c a chúng Nh v y, quy n l i c a c ng

đ ng mâu thu n ngày m t gay g t v i nhi m v qu n ly LSNG c a các c quan

qu n ly tài nguyên thiên nhiên Do v y, vi c tìm ki m m t gi i pháp qu n lý

m t cách hi u qu các ngu n LSNG giúp cho chúng phát tri n, đáp ng nhu

c u c a c ng đ ng và giá tr tr n v n c a r ng c n đ c chú ý

V i s phát tri n không ng ng đ tìm ki m các gi i pháp qu n lý tài nguyên r ng, trong đó có tài nguyên là LSNG, các gi i pháp h ng đ n s tham gia c a ng i dân, đ ng qu n lý trong qu n lý tài nguyên đ c đ xu t Tuy nhiên, trong nghiên c u này, gi i pháp h ng đ n là công ngh thông tin,

đ c bi t là h th ng thông tin đ a lý (Geographic Information System - GIS)

ngày càng có nh ng tính n ng u vi t trong nhi u l nh v c, trong đó có c lâm nghi p Vi c ng d ng GIS vào qu n lý LSNG, trong đó chú tr ng đ n các loài thu c nhóm quan tâm đ qu n lý v s phân b , tr l ng, các đ c tính c a các

lo i LSNG m t cách nhanh chóng và có th c p nh p liên t c T đó, các các

lo i LSNG đ c xác đ nh, b o v và b o t n m t cách hi u qu Do v y, vi c

ng d ng công ngh GIS đ qu n lý LSNG s góp ph n làm t ng thêm tính

hi u qu trong qu n lý, đ c bi t là các loài quý, hi m, có nguy c m t ngu n gen cao

V n qu c gia Kon Ka Kinh có di n tích 41.710 ha, tr i r ng trên 03 huy n k oa, Mang Yang, K’Bang c a t nh Gia Lai S đa d ng c a đ a hình, di n tích qu n lý r ng, LSNG đa d ng, có nhi u loài quy hi m M t khác,

t i đây ch a có m t chính sách c th đ qu n lý LSNG nên còn g p r t nhi u khó kh n nên vi c qu n lý ch a chú tr ng vào công tác b o v , b o t n đ c bi t

là các loài LSNG thu c nhóm quy hi m, có trong sách đ Vi t Nam Do v y,

n i đây đ c ch n cho vi c ng d ng GIS trong qu n lý LSNG Do gi i h n v

m t th i gian, nghiên c u ch đ c th c hi n t i xã Kon Pne, huy n Kbang,

t nh Gia Lai – thu c VQG Kon Ka Kinh

là ngu n th c ph m ch a nhi u đ m, ch t béo, n ng l ng, vitamin và khoáng

ch t Ngoài ra LSNG còn đ c s d ng làm d c li u, v t li u xây d ng, trang trí và các đ tiêu dùng khác, m t s khác còn đ c đem bán đ t ng thêm thu

nh p cho gia đình ho c đ i l y các m t hàng thi t y u khác nh g o, qu n áo Các ki n th c v s d ng LSNG c a ng i đã đ c hình thành r t lâu đ i và

r t phong phú Ngoài ra LSNG còn đóng góp nhi u cho n n kinh t c a đ t

n c Ví d nh tre n a, công ty xu t kh u mây tre (Batotex) ch 5 tháng đ u

n m 2001 đã xu t kh u hàng bàn gh mây tre đ t giá tr 2 tri u USD V i m t hàng m t ong, t nh ng Nai 5 tháng đ u n m đã xuât kh u 1600 t n đ t 1,6 tri u USD M t hàng qu , t nh Qu ng nam ch t tháng 2 đ n tháng 4 n m 2001

đã xu t sang ài loan đ t kim ng ch 200.000 USD

Theo đ nh ngh a c a T ch c Nông L ng th gi i (FAO) n m 1999, LSNG là các s n ph m ngu n g c sinh v t (không k g công nghi p) có

r ng, đ t r ng và c các cây c i bên ngoài r ng

2.1.1 Giá tr c a LSNG

- Giá tr v m t kinh t : trên th gi i có kho ng 150 loài LSNG có giá tr

kinh t , giá tr trao đ i n m kho ng 5 đ n 10 t đô la (1990) Giá tr v m t kinh t c a LSNG không nh ng th hi n giá tr trao đ i hàng hoá mà LSNG còn là ngu n thu nh p, ngu n s ng c a các gia đình, c ng đ ng s ng g n r ng

và ph thu c vào r ng LSNG không nh ng góp ph n vào b a n c a ng i dân mà còn đ c ch bi n làm thu c ch a b nh, đó là m t ngu n d c li u

hi u qu và r ti n Theo đánh giá c a c quan y t th gi i (WHO) thì 80% dân s các n c đang phát tri n dùng LSNG đ ch a b nh và làm th c ph m

- Giá tr v m t xã h i: LSNG góp ph n vào n đ nh và an ninh cho đ i

s ng ng i dân ph thu c vào r ng LSNG t o ra thu nh p th ng xuyên cho

ng i dân, t o công n vi c làm t i ch , gi i quy t đói và thi u th c ph m

- Giá tr v m t môi tr ng: LSNG góp ph n vào b o t n đa d ng sinh

h c, cân b ng sinh thái Không nh ng th LSNG còn góp ph n vào gián ti p

b o v r ng, ngu n n c

2.1.2 T ng quan v qu n lý LSNG Vi t Nam

n c ta, ki u r ng ch y u là nhi t đ i m quanh n m nên r t đa d ng

v h đ ng th c v t Do đó ngu n tài nguyên LSNG r t đa d ng và phong phú

Hi n nay các nhà th c v t h c đã th ng kê đ c trên 12.000 loài cây, trong đó 7.000 loài đã đ c mô t , 5.000 loài còn ch a đ c bi t công d ng, ph n l n là các loài cây d i tán r ng không cho g Trong s nh ng loài đã bi t có 113 loài cây cho ch t th m; 800 loài cho tannin; 93 loài ch a ch t làm thu c nhu m; 458 loài có tinh d u; 473 loài ch a d u và 1863 loài cây d c li u LSNG ngày nay đ c s d ng không nh ng trong nhân dân, c ng đ ng

s ng g n r ng mà còn có giá tr r t cao trong hàng hóa xu t kh u và nguyên

li u công nghi p đóng góp vào phát tri n kinh t đ t n c

Tuy nhiên cho đ n nay vi c khai thác và s d ng theo h ng b o t n và phát tri n b n v ng v n ch a đ c quan tâm t c 2 góc đ ng i dân và chính quy n đ a ph ng Hi n nay nhà n c ch ban hành các chính sách khai thác, tiêu th và h ng l i ch ch a có m t ngh đ nh nào quy đ nh vi c qu n lý b o

v và x ph t các hành vi vi ph m v khai thác LSNG Các chính sách, quy t

đ nh liên quan đ n qu n lý LSNG đã đ c nhà n c ban hành nh : ngh đ nh 32/2006/N -CP quy đ nh các lo i th c v t đ ng v t c m khai thác và h n ch

khai thác; quy t đ nh 661/TTg ngày 29/07/1998 có quy đ nh m i s n ph m khai thác t r ng tr ng, tre, n a và lâm s n ph khai thác t r ng t nhiên đ c

t do l u thông trên th tr ng; ngoài ra còn có các quy t đ nh 664/TTG quy

đ nh v vi c xu t kh u m t s LSNG có giá tr ; ngh đ nh s 18/H BT v vi c

t n thu các lo i LSNG

Nhìn chung công tác qu n lý b o v các lo i LSNG trong đó có các lo i LSNG có giá tr cao v m t kinh t và khoa h c g p r t nhi u khó kh n Vi c khai thác không có tính b n v ng đang d n đ n nguy c là m t đi ngu n gen và suy thoái s l ng loài Vi c b o t n LSNG đang g p nh ng khó kh n và thách

th c sau:

- Các lo i LSNG d i tán r ng ch a đ c coi tr ng b o t n

- Vi t Nam m i có các khu b o t n chung v h sinh thái hay loài, LSNG ch a đ c coi là đ i t ng b o v quan tr ng c a các khu b o t n Trong ch ng trình theo dõi di n bi n tài nguyên r ng, đ i t ng LSNG c ng

ch a đ c ki m kê, th ng kê đ y đ

- Do m t môi tr ng s ng c ng v i nhu c u c a th tr ng, nhi u loài cây và con LSNG đã b suy gi m nghiêm tr ng, nhi u loài tr c đây là hàng hóa xu t kh u v i kh i l ng l n, nay tr nên c n ki t và có kh n ng b tiêu

di t ngoài thiên nhiên nh : Song B t, Song M t, ng Sâm, Hoàng Tinh, C Bình Vôi, Lan Th ch H c, Lan Kim Tuy n

- S nghèo đói c a m t s c ng đ ng dân c s ng d a vào r ng, m t b

ph n ng i dân v n th ng xuyên vào r ng đ thu hái lâm s n nên ngu n tài nguyên này ngày m t c n ki t, khu phân b b thu h p, s n l ng gi m d n, đe

do vi c b o t n LSNG

ng tr c tình hình đó chúng ta c n đ a ra gi i pháp đ qu n lý s d ng các ngu n tài nguyên thiên nhiên trong đó có LSNG m t cách lâu dài Tr c

m t đó là đi u tra, xác đ nh, khoanh vùng các loài nguy c p, quý hi m c n

đ c b o v sau đó nhân gi ng, gây tr ng đ i v i t ng loài, nghiên c u ph ng

2.2 Khái quát v h th ng thông tin đ a lý GIS

2.2.1 nh ngh a

GIS - Geographic Information System hay h th ng thông tin đ a lý đ c hình thành t ba khái ni m đ a lý (geographic), thông tin (information) và h th ng (system) GIS là m t h th ng có ng d ng r t l n T n m 1980 đ n nay đã có

r t nhi u các đ nh ngh a đ c đ a ra, tuy nhiên không có đ nh ngh a nào khái quát đ y đ v GIS vì ph n l n chúng đ u đ c xây d ng trên khía c nh ng

2.2.2 Các ng d ng c a GIS

Cùng v i s phát tri n nhanh chóng c a công ngh thông tin thì công ngh GIS ngày càng đ c s d ng r ng rãi và thi t th c v i đ i s ng h ng ngày GIS có kh n ng s d ng d li u không gian và thu c tính (phi không gian) t các ngu n khác nhau khi th c hi n phân tích không gian đ tr l i các câu h i

c a ng i s d ng M t s ng d ng c th c a GIS th ng th y trong th c t là:

- Qu n lý h th ng đ ng ph , bao g m các ch c n ng: tìm ki m đ a ch khi xác đ nh đ c v trí cho đ a ch ph ho c tìm v trí khi bi t tr c đ a ch

ph ng giao thông và s đ , đi u khi n đ ng đi, l p k ho ch l u thông

xe c Phân tích v trí, ch n khu v c xây d ng các ti n ích nh bãi đ xe, ga tàu

xe L p k ho ch phát tri n giao thông

- Qu n lý giám sát tài nguyên, thiên nhiên, môi tr ng bao g m các

ch c n ng: qu n lý gió và thu h , các ngu n nhân t o, bình đ l , vùng ng p úng, đ t nông nghi p, t ng ng p n c, r ng, vùng t nhiên, phân tích tác đ ng môi tr ng Xác đ nh ví trí ch t th i đ c h i Mô hình hoá n c ng m và

đ ng ô nhi m Phân tích phân b dân c , quy ho ch tuy n tính

- Qu n lý quy ho ch: phân vùng quy ho ch s d ng đ t Các hi n tr ng

xu th môi tr ng Qu n lý ch t l ng n c

- Qu n lý các thi t b : xác đ nh đ ng ng ng m, cáp ng m Xác đ nh t i

tr ng c a l i đi n Duy trì quy ho ch các thi t b , s d ng đ ng đi n

- Phân tích t ng đi u tra dân s , l p b n đ các d ch v y t , b u đi n và nhi u ng d ng khác

* M t s ng d ng c a GIS trên th gi i trong l nh v c Nông Lâm nghi p:

Nh nh ng kh n ng phân tích và x lý đa d ng, công ngh GIS hi n nay

đã đ c ng d ng ph bi n trong l nh v c nghiên c u qu n lý tài nguyên thiên nhiên và môi tr ng GIS đ c ng d ng đ :

̇ Qu n tr r ng (theo dõi s thay đ i, phân lo i ),

̇ Quy ho ch và đánh giá s d ng đ t đai

* Các nghiên c u v GIS Vi t Nam:

M c dù đã xu t hi n n c ta t cu i nh ng n m 80 nh ng ch đ n nh ng

n m g n đây thì GIS m i th c s có c h i phát tri n t i Vi t Nam và đ c phát tri n m nh theo h ng ph c v cho nhu c u c a xã h i Cho đ n nay đã có

r t nhi u công trình nghiên c u, d án v GIS đã đ c ng d ng r ng rãi trong

cu c s ng nh : ng d ng h th ng thông tin đ a lý đ quy ho ch nuôi tr ng

th y s n Thanh Hóa, H th ng thông tin đ a lý ph c v qu n lý nông nghi p

c a thành ph à N ng…

Hi n nay, Các ng d ng c a GIS đã giúp ích r t nhi u cho công tác qu n lý

và b o v tài nguyên r ng GIS đ c ng d ng r ng rãi trong các khu b o t n, lâm tr ng, v n qu c gia… Sau đây là m t s ng d ng tiêu bi u c a GIS trong nông lâm nghi p đã đ c ng d ng t i Vi t Nam: ng d ng GIS đ xây

d ng b n đ hi n tr ng, ng d ng GIS đ xây d ng b n đ phân đ nh Nông – Lâm, ng d ng GIS đ phân tích di n bi n tài nguyên, ng d ng GIS đ xác

đ nh các vùng tác đ ng: khai thác, t a th a, cháy r ng, ng d ng GIS đ tính toán di n tích, tr l ng, ng d ng GIS đ c p nh t và tìm ki m các thông tin

đ nh tính, đ nh l ng

2.3 T ng quan v v n đ nghiên c u

Hi n nay, t i các lâm tr ng, các khu b o t n, các v n qu c gia… đ u đã

ng d ng Gis vào qu n lý và c p nh p di n bi n tài nguyên r ng K t qu cho

th y vi c ng d ng GIS vào qu n lý tài nguyên r ng có r t nhi u m t tích c c Gis là công c x lý chính xác và cho k t qu nhanh v a t n ít công s c mà k t

qu thu đ c l i r t cao

Tr c tình hình LSNG ngày càng b suy thoái thì vi c đ a LSNG vào qu n

lý đó là m t nhu c u c p bách Vi c đ a ng d ng GIS vào qu n lý LSNG s giúp chúng ta qu n lý, đi u tra, xác đ nh, khoanh vùng đ c các loài nguy c p, quý hi m c n đ c b o v T đó chúng ta xác đ nh đ c đ c đi m, tr l ng,

phân b góp ph n nâng cao công tác qu n lý b o v các lo i LSNG đ c bi t là các loài nguy c p, quý hi m, b o t n đa d ng sinh h c.

Ch ng 3

3.1 M c tiêu nghiên c u

- Phân tích th c tr ng s d ng, qu n lý lâm s n ngoài g trong đó chú ý

đ n các lo i LSNG quý hi m có nguy c c n b o t n ngu n gen cao (nhóm 1)

t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh

- Phân tích kh n ng ng d ng nhóm gi i pháp u tiên, trong dó có GIS, trong vi c qu n lý LSNG đ c bi t là các loài th c v t nhóm I t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh

- Xác đ nh gi i pháp u tiên trong qu n lý LSNG và phân tích tính u

vi t c a chúng t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh

3.2 N i dung nghiên c u

* ng v i m c tiêu phân tích th c tr ng s d ng, qu n lý LSNG, trong đó chú

ý đ n các lo i LSNG thu c nhóm I t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh

* Phân tích kh n ng ng d ng nhóm gi i pháp u tiên, trong dó có GIS, trong

vi c qu n lý LSNG đ c bi t là các loài th c v t nhóm I t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh:

- Xác đ nh các loài LSNG u tiên, thu c nhóm I, c n đ a đ a vào qu n

lý

- Xác đ nh các tiêu chí c n qu n lý LSNG t i VQG Kon Ka Kinh

- Phân tích nhân l c, tài chính, quy mô và ti n trình th c hi n vi c qu n

* Thu th p các thông tin th c p:

- Thu th p các thông tin chung v kinh t , v n hóa, xã h i c a đ a đi m nghiên c u Các thông tin này đ c thu th p UBND xã Kon Pne

- Thu th p s li u liên quan đ n s l ng s n l ng thu hái LSNG, các quy

đ nh v qu n lý, quy t đ nh ngh đ nh, thông t c a các c p trên đ a xu ng

đ qu n lý tài nguyên r ng và LSNG, các báo cáo th ng niên v tình hình

s d ng, khai thác tài nguyên r ng t i ban qu n lý c a VQG và UBNN xã Kon Pne

- Thu th p các lo i b n đ c a khu v c nghiên c u: b n đ hành chính,

b n đ hi n tr ng, b n đ s hoá

* Thu th p các thông tin s c p:

- i u tra tình hình khai thác, s d ng LSNG t i đ a đi m nghiên c u: + Ph ng v n cán b qu n lý VQG Kon Ka Kinh đ thu th p thông tin v

s qu n lý, vùng phân b , tr l ng, tình hình khai thác

+ Ph ng v n ng i dân đ a ph ng, cán b đ a ph ng đ c bi t là

nh ng ng i có hi u bi t v s phân b , s n l ng c a các loài có nguy

c , n m trong sách đ

+ Ph ng v n nh ng ng i thu hái, thu mua LSNG t i xã Kon Pne đ bi t tình hình thu mua các lo i LSNG quý hi m, tr l ng c a các lo i đó và cách th c qu n lý đ i v i vi c thu mua các lo i LSNG

- i u tra cách th c qu n lý và b o v LSNG t i đ a đi m nghiên c u: + Ph ng v n cán b qu n lý VQG Kon Ka Kinh v nhân l c, tài chính, quy đ nh qu n lý, quy n h n, y u t tác đ ng, cách x lý các vi ph m liên quan đ n khai thác LSNG Nh ng thu n l i, khó kh n trong qu n lý LSNG, tình hình ng d ng GIS vào qu n lý tài nguyên r ng t i c quan

- i u tra th c đ a theo tuy n: s d ng máy đ nh v đ xác đ nh v trí phân

b c a t ng lo i LSNG Ghi chép tr - s n l ng, ch p nh, đo đ m các thông s sinh thái h c, đ c tính c a các LSNG (chi u cao, đ c đi m lá, cành, hoa, qu )

B ng 3.1 Khung phân tích ph ng pháp ti n hành nghiên c u

M c Tiêu N i Dung Nghiên C u Ph ong pháp /Công c

qu n lý

- Xác đ nh n i dung, tiêu chí c n qu n lý LSNG t i VQG Kon

Ka Kinh

- Phân tích nhân l c, tài chính, quy mô và ti n trình th c hi n vi c

qu n lý

1.Ph ng v n h gia đình và cán b

qu n lý v : + Các lo i LSNG đ c u tiên qu n

ly và b o v + Các n i dung và tiêu chí qu n lý

2 Phân tích nhân l c, tài chính c a

c quan qu n lý, quy mô qu n lý Phân tích nh ng tr ng i trong vi c

qu n lý chúng cho t ng nhóm đ i

t ng qu n ly khác nhau Dùng các công c nh ma tr n quan h , SWOT

- Qu n lý d li u: các

đ c tính c a loài và các tiêu chí qu n lý

- Xây d ng b n đ phân b và b n đ c p

- Th o lu n v i nhóm qu n lý và

- Phân tích tính u vi t

c a ng d ng GIS trong qu n lý LSNG trong ti n trình qu n lý

ng i dân đ xác đ nh s u vi t trong quá trình ng d ng GIS trong

qu n lý so v i tr c đây

3.4.2 N i nghi p

- X lý, làm s ch s li u thu đ c: chia thông tin thu đ c theo nhóm

m c tiêu, lo i b nh ng thông tin không c n thi t

- Thông tin thu đ c t ph ng v n và th o lu n nhóm t ý ki n th o

lu n c a các nhóm l a ch n ra các thông tin gi ng nhau và khác nhau t m t

n i dung ph ng v n, sau đó t ng h p l i và đ a ra k t qu k t qu

- Ph ng pháp tính toán tr - s n l ng t s li u đi u tra: Tr s n

l ng c a t ng lo i LSNG đ c d a vào m c đ d g p, ít g p hay khó g p qua câu tr l i ph ng v n c a ng i dân T ng h p s ý ki n t đó suy ra tr

l ng nhi u hay ít

- T nh ng thông tin thu đ c, phân tích, đánh giá tình hình khai thác,

s d ng LSNG t i đ a đi m nghiên c u Phân tích các thu n l i, khó kh n trong

qu n lý LSNG t đó đ xu t ra h ng kh c ph c nh ng khó kh n, phát huy các

m t thu n l i

- T nh ng khó kh n trên, phân tích kh n ng ng d ng GIS vào qu n lý LSNG t i xã Kon Pne, thu c VQG Kon Ka Kinh:

+ Xác đ nh các LSNG u tiên đ a vào qu n lý Lo i có nguy c ti t

ch ng, lo i có giá tr kinh t , lo i b tác đ ng nhi u thì đ c u tiên

+ Phân tích các n i dung c n qu n lý v LSNG nh : đ c đi m, phân b , giá tr , tr - s n l ng

+ Phân tích ngu n l c v con ng i, tài chính, quy mô qu n lý đ t đó

đ a các th m nh c a GIS ng d ng vào qu n lý LSNG t i đ a đi m nghiên

c u

- T b n đ g c ti n hành xây d ng b n đ phân b và b n đ c p đ b o

v theo các y u t tác đ ng b ng ph n m m Mapinfo:

+ Nh p và s hóa các d li u không gian: chuy n các d li u trên máy GPS qua máy vi tính b ng ph n m m Mapsource, các b n đ thu đ c s đ c

s hóa b ng cách khai báo h t a đ trong ph n m m Mapinfo

+ Các d li u sau khi đ c s hóa s đ c chuy n sang x lý b ng ph n

- Ph m vi ranh gi i:

+ Phía B c giáp xã k Pne (Kon Plong – Kon Tum)

+ Phía ông giáp xã k rong và K’rong

+ Phía ông giáp xã K’rong

+ Phía Tây giáp xã Hà ông huy n k oa

V i v trí trên Kon Pne có vai trò vô cùng quan tr ng v phòng h đ u ngu n và qu c phòng an ninh

3.5.2 i u ki n t nhiên

3.5.2.1 a hình

nh là dãy Tr ng S n (đ ng chia n c c p I) đ an ch y qua B c Gia Lai có h ng ông B c – Tây Nam v i các đ nh cao đ c tr ng là: Kon Ka Kinh 1748m (K’bang), Ch Tô Mách 1354m ( k oa), Ch H Rông 1152m (Hàm R ng, Pleiku) Vì v y các sông su i b t ngu n t s n Tây B c c a

Tr ng S n đ u ch y v phía B c đ vào sông k Pne – k Pla (Kontum) Sông k Pne b t ngu n t s n Tây B c dãy Kon Ka Kinh – Ch Tô Mách, ch y v phía B c, vòng qua th tr n Tân L p đ ra sông k Pla t i xã

k Ru ng (Kon Plong), xã Kon Pne n m trong thung l ng th ng ngu n sông

k Pne a hình chung quanh là núi cao 1300 – 1700m, s n d c đ ng 35 –

450, di n tích là 16.725ha, chi m 94.7% t ng di n tích t nhiên Gi a là thung

l ng h p, đ cao 800 – 900m, đ d c nh h n 200

, di n tích là 935ha, chi m 5.3% t ng di n tích

3.5.2.2 a ch t và th nh ng

Theo k t qu đi u tra đ t trên b n đ t l 1/50000 huy n K Bang – An Khê

n m 1978 và đi u tra b sung trên b n đ 1/10000 n m 2002 c a phân vi n QH&TKNN mi n Trung, xã Konpne có 3 nhóm đ t chính, v i 5 đ n v phân

lo i di n tích, phân b , đ c đi m các lo i đ t c a xã nh sau:

• t phù sa su i (Py): di n tích 120ha, chi m 0.7% t ng di n tích Phân

b ven sông k Pne, trên đ a hình b ng th p, đ d c 0 – 30

t có đ phì khá, nghèo lân và kali, thích h p v i tr ng đ u đ hoa màu, cây lâu n m (chè, b i

l i, cây n qu …)

• t mùn trên núi cao (Ha, Hs, Hk): di n tích 14.925ha, chi m 84.5%

t ng di n tích Phân b trên đ a hình núi cao trên 1000m, thu c s n và

đ nh dãy Kon Ka Kinh và Kon N’Gouk t t ng m t có t l mùn thô

r t cao nên có màu đen ho c nâu đen, d i t ng mùn là t ng đ t màu đ vàng đ c tr ng theo đá m Trong nhóm này có 3 lo i mùn

• t mùn nâu đ trên đ t bazan (Hk) di n tích 1.250ha, phân b ông

B c xã

• t mùn đ vàng trên đá bi n ch t (Hs) di n tích 2.850ha, phân b phía Tây B c xã

• t mùn đ vàng trên đá Granit (Ha) di n tích 10.825ha, phân b ph n

l n trên đ a hình núi phía ông Nam, Nam và Tây Nam xã t mùn

trên núi d c có t ng dày m ng nh h n 50cm t thích h p v i tr ng cây d c li u (qu , sa nhân)

Do n m thung l ng s n Tây c a dãy núi cao Kon Ka Kinh, nên khí

h u c a Kon Pne ch u nh h ng c a khí h u Tây Tr ng S n nhi u h n nh

h ng c a khí h u ông Tr ng S n Mùa m a đ n s m h n và k t thúc s m

h n và nhi t đ trung bình c ng cao h n so v i s n ông c a Kon Ka Kinh

và cao nguyên Kon Hà N ng Nhìn chung đi u ki n nhi t đ và đ m thích

h p cho cây tr ng nhi t đ i và á nhi t đ i phát tri n Do mùa m a dài (8 tháng), mùa khô ng n (4 tháng) l i ít kh c nghi t, nên cây hàng n m trong đi u

ki n không đ c t i có th tr ng đ c 2 v /n m, cây lâu n m nh chè, cà phê

tr ng đây ch c n t i 1 - 2 l n/n m v i l ng n c b ng 30 - 40% l ng

n c t i vùng cao nguyên Tây Tr ng S n mà v n cho n ng su t cao

3.5.2.4 Ngu n n c, th y v n

- H th ng sông chính trong xã Kon Pne là sông k Pne Trong ph m

vi xã, chi u dài sông chính 17 km, r ng trung bình 25-30 m, lòng sông d c

n c ch y xi t Sông có 16 nhánh su i nh v i t ng chi u dài 56 km, di n tích

l u v c 176.60 km2, m t đ 0.4 km/km2

- Do l ng m a l n và th m th c v t r ng r t t t nên ngu n n c c a sông k Pne d i dào quanh n m, l ng dòng ch y mùa m a chi m 65-70%, mùa khô 30-35%

- H th ng su i nhánh b t ngu n t các s n d c đ xu ng thung l ng, nên vi c xây d ng các đ p dâng l y n c t i cho cây tr ng trong thung l ng

r t thu n l i Hi n nay ch ng trình 135 đã xây d ng cho xã 2 đ p bê tông,

n ng l c thi t k 50 ha, v n đ t 579,1tri u đ ng, su t đ u t r t th p11,6 tri u

đ ng/ha cho công trình đ u m i Ngoài ra nhân dân còn t xây d ng nhi u công trình t m, m i công trình có th t i 0.5 – 3 ha, t ng di n tích đ c t i

là 40.7 ha

3.5.2.5 Tài nguyên r ng và đa d ng sinh h c

Kon Pne có di n tích r ng r t l n 12.490,9 ha chi m 70,7% di n tích t nhiên, toàn b là r ng t nhiên Trong đó: r ng giàu 3.000ha, r ng trung bình 4.500ha, r ng non 990ha, r ng nghèo 4.000ha

Konpne có hai ki u r ng chính là: r ng nhi t đ i m th ng xanh phân b đ a hình th p d i chân núi và r ng h n giao á nhi t đ i m phân b

s n và đ nh núi cao

R ng Kon Pne có nhi u lo i g quí nh : c m lai, h ng, tr c…và đ c

bi t trên đ nh Kon Ka Kinh đ cao 1600-1748m đ a hình b ng ph ng, có r t nhi u g P mu Vì v y toàn b di n tích đ t r ng c a xã Kon Pne đã đ c qui

ho ch thành v n Qu c gia KonKaKinh

* H th c v t r ng

- Thành ph n th c v t

T i V n qu c gia Kon Ka kinh b c đ u đã th ng kê đ c 687 loài

th c v t thu c 459 chi và 140 h Trong đó ngành th c v t cây h t kín 2 lá

m m chi m đa s (104 h , 337 chi, 528 loài) Sau đó là ngành h t kín 1 lá m m (15 h , 82 chi, 111 loài) Các ngành khuy t th c v t có 16 h , 32 chi và 40 loài Ngành h t tr n có 5 h , 8 chi, 8 loài

H th c v t r ng v n qu c gia Kon Ka Kinh có 34 loài quý, hi m, có giá tr b o t n ngu n gen và nghiên c u khoa h c, đã đ c ghi trong sách đ

Vi t Nam và th gi i

Trong t ng s 34 loài ghi trong sách đ , có 24 loài ghi trong sách đ

Vi t Nam, bao g m 2 loài thu c c p E (C p đang nguy c p, b đe d a tuy t

ch ng), 6 loài c p V (C p s nguy c p, có th b đe d a tuy t ch ng), 7 loài thu c c p R (C p hi m), 1 loài thu c c p b đe do (T), và 8 loài thu c c p K (C p bi t không chính xác) Theo phân lo i c a IUCN 1997 có 141 loài n m trong sách đ th gi i g m 1 loài thu c c p E (c p đang nguy c p -

Endangered), 2 loài b đe d a c p V (c p s nguy c p - Vulnerable), 12 loài

thu c c p hi m

- Th m th c v t r ng

Ph n l n di n tích v n Qu c gia Kon Ka Kinh là r ng nguyên sinh v i các ki u th m th c v t r ng chính sau:

- Ki u r ng kín th ng xanh, m a m á nhi t đ i núi th p

- Ki u r ng kín h n giao lá r ng, lá kim m a m á nhi t đ i núi th p

ây là ki u r ng h n giao gi a cây lá kim và cây lá r ng Trong đó loài cây lá kim ch y u V n qu c gia Kon Ka Kinh chi m u th Ki u r ng này ch th y duy nh t :

- Ki u r ng kín th ng xanh, m a m á nhi t đ i núi th p

- Ki u r ng kín h giao lá r ng, lá kim m a m á nhi t đ i núi th p: đây

là ki u r ng h giao gi a cây lá kim và cây lá r ng Trong đó loài cây lá kim

ch y u là P Mu là loài cây chi m u th Ki u r ng này ch th y duy nh t

V n qu c gia Kon Ka Kinh

- Ki u r ng kín th ng xanh, m a m nhi t đ i

- Ki u ph th sinh nhân tác

* H đ ng v t r ng

K t qu đi u tra h đ ng v t r ng V n qu c gia Kon Ka Kinh cho th y

có 428 loài đ ng v t Trong đó có 223 loài đ ng v t có x ng s ng c n thu c

34 b và 74 h khác nhau và 205 loài đ ng v t không x ng s ng (B m) thu c 10 h trong b Cánh V y

- Các loài đ c h u: H đ ng v t r ng V n qu c gia Kon Ka Kinh có 16 loài đ c h u th hi n nh sau:

+ L p thú: Có 5 loài thú l n đ c h u cho ông D ng và Vi t Nam là:

V n má hung (Hylobates), Vo c chà vá Chân xám (Pygathrix nemaeus), H (Panthera tigerls), Mang Tr ng S n (Muntiacus truongsonenensis) là loài thú

m i phát hi n l n đ u tiên Khu B o t n sông Thanh ak Pring và Mang l n

(Megamuntiacus vuquangensis) là loài thú quý hi m phát hi n l n đ u tiên

V Quang

+ L p chim: Có 7 loài chim đ c h u Trong đó có 3 loài đ c h u cho

Vi t Nam: Kh u đ u đen, Kh u m dài, Kh u Kon Ka Kinh và 4 loài đ c

h u cho Vi t Nam và Lào: Kh u đ u xám, Trèo cây m vàng, Gà lôi v n

(Lophura nycthemra) và Th y chùa đít đ (Megalaima lagrandieri) c bi t là

Kh u Kon Ka Kinh (Garrulax konkakinhensis) là m t loài m i đ c phát

hi n cho khoa h c trong vòng 30 n m tr l i đây khu v c châu Á

+ L p Bò sát, ch nhái: Có 4 loài đ c h u cho vùng và cho Vi t Nam:

Th n l n buôn l i (Sphenomorphus buonluoicus) là loài đ c h u cho vùng Nam Tr ng S n (Lào) 3 loài đ c h u cho Vi t Nam: Th n l n đuôi đ ,

Chàng Sapa (Rana chapaensis), ch gai s n (Rana verrucospinosa)

Ngoài nh ng loài m i phát hi n và nh ng loài có giá tr đ c h u nêu trên, h đ ng v t r ng V n qu c gia Kon ka Kinh còn có 38 loài thú quý

hi m, có giá tr b o t n ngu n gien và nghiên c u khoa h c, đ c ghi trong sách đ Vi t Nam và Th gi i Nh sau:

• L p thú có 10 loài, trong đó có 9 loài ghi trong sách đ th gi i,

có 7 loài ghi trong sách đ Vi t Nam

• L p chim có 14 loài, trong đó có 8 loài ghi trong sách đ th gi i

và 11 loài ghi trong sách đ Vi t Nam

• L p bò sát ch nhái có 14 loài ghi trong sách đ Vi t Nam

3.5.3.Tình hình dân sinh – kinh t - xã h i

2.3.1 Th c tr ng s n xu t nông nghi p

2.3.1.1 Tr ng tr t

S n xu t ngành tr ng tr t: ch y u là s n xu t l ng th c và cây có b t khác đ đáp ng các nhu c u t i ch Nh ng n m qua nh công tác ch đ o sát sao thông qua các cán b t ng c ng c s c a huy n y và UBND huy n, c

c u cây tr ng b t đ u chuy n đ i, s n xu t l ng th c đi vào n đ nh và v ng

ch c h n Di n tích lúa n c, s n, cây n qu t ng, nh t là lúa n c, ngô S n

l ng l ng th c t ng đáng k 12 % / n m, cây có b t t ng 40,4 %/n m, bình quân l ng th c đ u ng i t ng t 243 kg n m 1998 lên 358 kg n m 2002 K thu t canh tác lúa n c và cây h ng n m khác b t đ u chuy n bi n t t, k thu t canh tác (làm đ t, t i n c, làm c ) đã đ c chú tr ng Nh các bi n pháp trên mà dù thi u phân chu ng, không có phân hóa h c, nh ng n ng su t cây

tr ng (nh t là lúa n c) đ u t ng lên đáng k

2.3.1.2 Ch n nuôi

àn gia súc gia c m trong nh ng n m qua t ng tr ng và chuy n d ch

t t theo h ng l i th s n xu t là phát tri n đàn gia súc có s ng (trâu, bò, dê)

và gia c m S l ng đàn gia súc gia c m n m 2002 và t c đ t ng (1998 - 2002) nh sau:

- àn trâu bò: 217 con, t ng bình quân 5,5 % / n m

- àn l n: 532 con , t ng 5,6 % / n m

- àn dê: 340 con

- àn gia c m: 3.068 con, t ng 31,1 % / n m

S n l ng th t h i n m 2002 đ t: 31,7 t n, t ng bình quân 14,4 % /

n m

2.3.2 Th c tr ng s n xu t ngành ngh và d ch v

2.3.2.1 Ti u th công nghi p, ngành ngh nông thôn

Ti u th công nghi p ch a phát tri n, c xã m i có m t máy xay sát nh

ph c v cho thôn Ngành ngh nông thôn phát tri n m c t cung t c p, m t

s s n ph m đ n gi n truy n th ng nh : đan lát mây tre, rèn, d t th c m

2.3.2.2 Th ng m i – d ch v

Hi n nay trên đ a bàn xã có ba h ng i kinh kinh doanh t ng h p v

th ng m i D ch v bao g m: bán l hàng hóa công ngh t ng h p, thu mua hàng hoá nông lâm s n Ngoài ra trung tâm xã có ho t đ ng b u chính vi n thông c a tr m b u đi n – v n hóa xã

2.3.3 Th c tr ng xã h i

2.3.3.1 Dân s , lao đ ng, vi c làm

- Theo s li u th ng kê n m 2002, dân s trung bình xã Kon Pne có 236

h , 1.084 kh u trong đó: phi nông nghi p là 3 h (1 h ch a nh p kh u t i đ a

ph ng) T ng dân s t nhiên trung bình trong 4 n m qua 1,7 % Dân s là dân t c Banar chi m 99,5 %, là ng i kinh chi m 0,5 %

Lao đ ng trong đ tu i toàn xã có 520 ng i chi m 48 % dân s Lao

đ ng đang làm vi c 465 ng i, trong đó:

+ Nông nghi p: 431 ng i, chi m 93 %

+ Phi nông nghi p: 34 ng i, chi m 7 % (bao g m cán b xã 23 ng i, giáo viên 5 ng i, y t 2 ng i, buôn bán 4 ng i)

Hi n nay toàn xã có 189 h c sinh ti u h c, chi m 17,5% dân s , v i 5

l p h c và 5 giáo viên Trong đó:

+ L p 1: 100 h c sinh / 3 l p

+ L p ghép 2 + 3: 57 h c sinh / 1 l p (33 h c sinh l p 2; 24 h c sinh l p 3) + L p ghép 4 + 5: 32 h c sinh / 1 l p (20 h c sinh l p 4; 12 h c sinh l p 5)

Qua s h c sinh ti u h c đi h c các l p c a xã ta th y: t l huy đ ng

h c sinh đi h c th p, t l b h c t l p 1-5 r t cao V i 1 xã có h n 1.000 dân

mà h ng n m ch có h n 10 h c sinh ph c p ti u h c Vì v y mà t l mù ch Kon Pne r t cao 79,7 % (s li u t ng đi u tra dân s 1/4/1999)

t ng dân s t nhiên cao

*V n hóa - th thao

Là xã vùng cao, vùng sâu vùng xa, t l đói nghèo cao, ch a có đi n,

ch a đ c đ u t xây d ng các công trình v n hóa - th thao, nên đ i s ng v n

hóa tinh th n c a đông bào r t th p, các ph ng ti n nghe nhìn và n ph m v n hóa xa l đ i v i ng i dân Phong trào v n hóa th thao kém phát tri n

2.3.3.3 nh canh đ nh c – thu nh p và đ i s ng

* Tình hình đ nh canh đ nh c c a xã Kon Pne nh sau

i t ng đ nh canh đ nh c t ng s : 272 h , 1.214 nhân kh u Trong đó:

- Giá tr s n xu t các ngành n m 2002 đ t 1.845 tri u đ ng, thu nh p

c tính đ t 1.065,3 tri u đ ng, bình quân thu nh p đ u ng i đ t 982.749

đ ng / n m (81.895 đông / tháng) M c thu nh p bình quân đ u ng i c a xã

x p x m c thu nh p chu n đ i v i ng i nghèo (80000 đ ng / tháng) Vì v y

đ i s ng c a đ ng bào hi n nay r t khó kh n, t l h nghèo r t cao

- Theo s li u đi u tra tháng 3/2002 c a phòng t ch c lao đ ng – th ng binh

xã h i huy n, t l h nghèo c a xã nh sau:

+ T ng s toàn xã: 233 h , 1065 nhân kh u Trong đó: h nghèo 174 h , 845

kh u, chi m 74,7 % t ng s h

Ch ng 4

K T QU VÀ TH O LU N

4.1 Th c tr ng s d ng và qu n lý LSNG t i xã Kon Pne

4.1.1 T ng quan v tình hình s d ng, m c đích s d ng và cách th c thu hái, ch bi n, b o qu n LSNG c a ng i dân t i đ a ph ng

a s ng i dân xã Kon-Pne ch tr ng lúa n c, s n và ch n nuôi trâu,

bò, gà, v t ch không tr ng các lo i rau màu ph c v cho b a n H không

bi t dùng phân bón nên không bi t tr ng rau màu, s n l ng lúa n c th ng

là đ n, m t s h thì thi u n nên h ng tháng t i xã, nhà n c th ng h tr

g o cho các gia đình Do không ch đ ng đ c ngu n th c ph m nên ng i dân th ng vào r ng đ l y các s n ph m nh m ng, n m, rau, c , đ t đ c i thi n b a n Ch có m t s ít h thì tr ng các lo i rau trong v n h Các lo i

th c ph m đ c ng i dân vào r ng g p đâu thì l y đó H th ng dùng các

v t d ng thô s t t o đ khai thác nh gùi, rìu, dao, b y i v i các lo i c ,

i v i các lo i LSNG dùng làm d c li u, ng i dân n i đây ch vào

r ng thu hái khi có nhu c u Riêng các th y lang thì h thu hái v ch bi n đ dùng d n và ch a tr cho ng i dân khi c n thi t Ng i dân th ng thu hái các

lo i n m, các lo i sâm v ngâm r u u ng giúp b máu, mát gan mát th n,

ch a đau d dày Các lo i cây ch a b nh khác thì khi nào đau thì h vào r ng

l y Các d c li u đó đ c khai thác b ng tay ho c b ng dao, r a sau đó đem

v thái nh ph i khô a s các ki n th c v d c li u đ u là gia truy n nên

ng i dân th ng ít cho ng i l bi t Hi n gi r t ít ng i bi t cách s d ng

ch có nh ng ng i l n tu i và các th y lang là còn n m rõ

LSNG không nh ng đ c ng i dân n i đây ph c v cho nhu c u c a mình mà h còn có th trao đ i hàng hóa v i các ti u th ng đ t ng thêm thu

nh p Ng i dân th ng bán cho các ti u th ng các LSNG có giá tr , có kh

n ng tiêu th cao nh sâm, n m, m t ong, mây, đót Ngoài ra, theo đi u tra các cán b ki m lâm thì ng i dân th ng lén lút bán cho các ti u th ng các đ ng

v t quý hi m n u h s n b t đ c Giá thành c a các lo i đ ng v t quý hi m

c ng r t cao Ng i dân bán có th l y ti n m t ho c đ i l y các v t d ng c n thi t

Ng i dân n i đây còn vào r ng d l y các cành nhánh cây v đ làm

v t d ng trong gia đình, ch t đ t H dùng tre và mây đ làm vách, dùng c tranh, c b u đ l p mái C i đ c ng i dân vào r ng thu l m quanh n m

nh ng ch y u đó là mùa khô H th ng ch n các lo i cây g n ng cho nhi t

l ng l n đ l y, sau đó đem v đ g n b p ho c n i thoáng mát không m t Khi nào rãnh r i thì h đi l y c i đ dùng d n M t s h dân còn đi xa l y cành, nhánh c a cây P mu, Thông n m lá v đ nhen l a vì trong g c a các cây này có nh a nên d cháy

Sau đây là b ng th ng kê v các lo i LSNG theo d ng s ng mà ng i dân Kon Pne thu hái:

B ng 4.1 B ng d ng s ng c a t ng lo i LSNG đ c khai thác

Thân g 18 Xoay, Trám en, Lá B u, B Hòn, B i L i Xanh,

B i L i , Tr m, Chôm Chôm R ng, Tr ng Gà,

Vú S a, C i un, Xoài R ng, i R ng, Dâu Da, Trám, Sung, Me R ng, Kh R ng

34%

N m 3 N m Linh Chi, N m Mèo, N m M i 6%

Cây b i 7 Ngh R ng, G ng, S , Rau Tàu Bay, D u Mè, Môn

Ng t, Môn N c

13%

Thân th o 13 Chu i R ng, Lá Lan Nhung, Sâm á, Sâm Cau,

Sâm Nam, Hà Th Ô Tr ng, C Tranh, Th y S ng

B , Rau D n, Rau Sam, Chua Lá Me, a Li n

24%

Qua b ng 4.1, ta th y các s n ph m LSNG ng i dân ch y u l y t các

lo i cây thân g , cây thân th o và cây b i i v i các lo i cây thân g ng i

dân ch y u khai thác v và trái cây Các lo i cây thân th o và cây b i đ c

dùng đ làm d c li u ho c dùng làm th c ph m

4.1.2 Các lo i LSNG thu c nhóm u tiên đ c đ c ng i dân khai thác

T danh m c các lo i LSNG mà ng i dân Kon Pne thu hái (Ph l c 1),

qua k t qu đi u tra ph ng v n ng i dân t i đây b ng cách so sánh b t c p,

x p h ng u tiên ta có đ c các danh sách các loài LSNG đ c ng i dân u

tiên quan tâm Các tiêu chí đ ch n l a các loài u tiên đ c d a vào các tiêu

chí nh : m c đ quý hi m ( n m trong sách đ Vi t Nam và ngh đ nh 32/2006

c a chính ph ), giá cá th tr ng cao và giá tr d c li u cao c a các LSNG mà

chúng ta phân lo i ra các lo i LSNG thu c các nhóm u tiên c n đ c đ a vào

qu n lý b o v

Theo ng i dân, m c đ quan tâm đ u tiên đ i v i h đó là các loài cho

giá tr kinh t cao (68/81 h đ ng ý chi m 84%) ti p đó là có giá tr v ch a các