Ý nghĩa và vai trò lời đối thoại của nhân vật kiều trong truyện kiều của nguyễn du

Chính vì lý do đó mà chúng tôi đi vào đề tài “ý nghĩa và vai trò lời đối thoại của nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du .” Trên cơ sở kế thừa và phát huy các công trình đã đi

Lời nói đầu

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du, một kiệt tác văn học đã đi vào lòngngời Việt Nam cũng nh thế giới.Từ khi ra đời đã có rất nhiều công trìnhnghiên cứu và đã đạt đợc nhiều thành tựu Các công trình này nhằm tìm racái hay cái đẹp trong “Truyện Kiều” Một phơng diện để tìm ra giá trị của nó

là đi vào tìm hiểu lời đối thoại của nhân vật Chính vì lý do đó mà chúng tôi

đi vào đề tài “ý nghĩa và vai trò lời đối thoại của nhân vật Kiều trong

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du ”

Trên cơ sở kế thừa và phát huy các công trình đã đi trớc và trên tinhthần tìm tòi của bản thân chúng tôi đã hoàn thành luận văn này ,với mongmuốn góp phần nhỏ bé vào việc khẳng định giá trị của “Truyện Kiều”

Đây là công trình nghiên cứu của một sinh viên còn non về tay nghề nênchúng tôi xem luận văn này là một lần rèn luyện tay nghề để trởng thànhtrong việc nghiên cứu sau này Do đó mặc dù đã có nhiều cố gắng nhngkhông thể không tránh khỏi thiếu sót Rất mong đợc sự góp ý chỉ bảo của cácthầy cô giáo và bạn bè để có dịp trở lại chúng tôi sẽ làm tốt hơn

Luận văn này chúng tôi đợc sự gúp đỡ tận tình của Tiến Sĩ: Trơng XuânTiếu ,và các thầy cô trong tổ văn học Việt Nam một

Nhân dịp này chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc tới cácthầy cô giáo, bạn bè đã giúp đỡ tôi trong việc hoàn thành đề tài này

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du là một kiệt tác nghệ thuật, tập đại thành củavăn học Việt Nam.

Cuối thế kỷ XVIII nửa đầu thế kỷ XIX, con ngời đợc nhìn nhận vớicảm hứng nhân văn sâu sắc Đặc biệt hình ảnh ngời phụ nữ đợc nói trongvăn học nhiều hơn lúc nào hết Hình ảnh ngời phụ nữ thể hiện rõ nét trong

“Truyện Kiều” đã đợc các nhà nghiên cứu khai thác nhiều góc độ, cách nhìnkhác nhau Có rất nhiều công trình nghiên cứu về “Truyện Kiều” về nộidung cũng nh hình thức nhằm tìm ra cái hay cái đẹp của “Truyện Kiều”

Để góp phần tìm hiểu về “Truyện Kiều”, chúng tôi quyết định chọn đềtài: “ý nghĩa và vai trò lời đối thoại của nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều”của Nguyên Du ’’ Chúng tôi chọn đề tài này xuất phát từ chỗ cha có một

công trình nghiên cứu sâu sắc nào về “ ý nghĩa và vai trò lời đối thoại củanhân vật Kiều trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du”

2 Mục đích nghiên cứu.

Việc nghiên cứu đề tài “ý nghĩa và vai trò lời đối thoại của nhân vậtKiều trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du” nhằm thấy đợc cách biểu hiệnlời nói của nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều”; vì đó là nhân vật trung tâm

của tác phẩm, nơi hội tụ tinh hoa nghệ thuật của Nguyễn Du Truyện Kiều“ ”hiện nay đợc giảng dạy rất nhiều trong nhà trờng phổ thông , việc nghiên cứu

đề tài này nhằm mục đích góp phần vào việc nghiên cứu giảng dạy các đoạntrích “Truyện Kiều” trong chơng trình phổ thông

3 Phơng pháp nghiên cứu

Nh chúng ta đã biết “Truyện Kiều” là tập đại thành của văn học ViệtNam trung đại Nó là sự kết tinh rất nhiều thành công trong xây dựng nhânvật Đối thoại của nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều” là một thành côngnghệ thuật của Nguyễn Du Để nghiên cứu đề tài nàychúng tôi sử dụng một

số phơng pháp nghiên cứu sau đây:

Phơng pháp thống kê phân loại: Đây là phơng pháp sử dụng trongnghiên cứu văn học Trớc hết phải thống kê toàn bộ lời đối thoại của nhân vậtKiều trong “Truyện Kiều” với những nhân vật khác

Trong khi nghiên cứu đề tài này chúng tôi còn sử dụng phơng phápphân tích tổng hợp Từ việc phân tích đó để thấy đựơc thành công củaNguyễn Du trong việc xây dựng lời đối thoại nhân vật Kiều

Dùng phơng pháp so sánh đối chiếu: ở đây là đối chiếu lời đối thoạicủa nhân vật Kiều của Nguyên Du với nhân vật Kiều trong “Kim Vân Kiều

truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân Sự so sánh đối chiếu này để thấy đợcthành công của Nguyên Du so với Thanh Tâm Tài Nhân

4 Phạm vi nghiên cứu.

Trong đề tài này chúng tôi chỉ nghiên cứu về phơng diện “ý nghĩa vàvai trò lời đối thoại của nhân vật Kiều trong “Truyên Kiều” của Nguyễn Du”

đó là đối thoại của nhân vật Kiều trong mối quan hệ với nhân vật khác

Trong mối quan hệ với nhân vật chính diện

Trong mối quan hệ với nhân vật phản diện

Chúng tôi so sánh nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Duvới nhân vật Kiều trong “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân đểthấy đợc tài năng của Nguyễn Du trong việc sử dụng ngôn từ khắc hoạ nhânvật

Việc nghiên cứu tổng thể ý nghĩa và vai trò của lời đối thoại của tất cảcác nhân vật là một vấn đề phức tạp khó khăn nên việc đó dành cho côngtrình nghiên cứu tầm cỡ hơn mà chúng tôi cha có điều kịên thực hiện đợc

5 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

“Truyện Kiều” từ lúc ra đời đến nay đã trải qua một thời gian khá lâu

mà giới nghiên cứu vẫn cha bao giờ kết thúc nghiên cứu phê bình tác phẩmnày Dù có ý thức hay không có ý thức những ngời thởng thức và nghiên cứu

“Truyện Kiều” qua nhiều thời đại đã đem đến những chân trời mới của tácphẩm, những màu sắc khác nhau, những quan niệm khác nhau về nhân sinh

và nghệ thuật

Cho đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu đạt đợc thành côngrất đáng kể “Truyện Kiều” đã đợc nghiên cứu ngay từ khi viết xong, tơngtruyền ngời đầu tiên là Phạm Quý Thích bạn của Nguyễn Du Cụ Phạm đã

đem ra sửa đổi và bình luận, khắc in Bài Tổng vịnh Truyện Kiều“ ” của PhạmQuý Thích có lẽ là tác phẩm đầu tiên bình luận về “Truyện Kiều” Trải quaquá trình phát triển “Truyện Kiều” đã có những giai đoạn nghiên cứu sau

đây:

Giai đoạn 1: Từ khi ra đời cho đến thế kỷ XX

Giai đoạn 2: Từ đầu thế kỷ XX đến những năm 30 của thế kỷ này.Giai đoạn 3: Từ những năm 30 đến những năm 45 của thế kỷ XX.Giai đoạn 4: Từ cách mạng tháng tám 1945 đến nay

Trong bốn giai đoạn nghiên cứu đó đã có những công trình nghiên cứu

về tác phẩm này, mỗi công trình đã có những thành tựu nhất định để làm nổibật cái hay cái đẹp trong “Truyện Kiều”

ở đề tài “ý nghĩa và vai trò lời đối thoại của nhân vật Kiều trong

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du” cũng không phải là cha có công trìnhnghiên cứu nào quan tâm Tuy nhiên việc nghiên cứu lời đối thoại đó chỉdừng lại ở mức độ chung chung, chứ cha đi sâu vào một nhân vật nhất địnhnào, đặc biệt là đối thoại của nhân vật quan trọng trong toàn bộ tác phẩm

Công trình nghiên cứu của tác giả Đặng Thanh Lê Giảng văn Truyện“

Kiều”(Nxb Giáo Dục, 1999) Đặng Thanh Lê mới chỉ nói đến những lời đối

thoại của nhân vật trong những đoạn trích, qua đó làm nổi bật dụng ý nghệthuật trong xây dựng nhân vật Tác giả cha đi sâu tìm hiểu một cách cụ thểtrong cuộc đối thoại của nhân vật trong tác phẩm

Trong công trình nghiên cứu có tên Về ngôn ngữ nhân vật trong“

Truyện Kiều” đăng ở Tạp chí văn học tháng 11 năm 1965 nhân dịp kỷ niệm

ngày sinh của Nguyễn Du Nguyễn Lộc mới đề cập đến vấn đề ngôn ngữnhân vật trên cơ sở so sánh chút ít giữa “ Truyện Kiều” và “Kim Vân Kiềutruyện” “Truyện Kiều” có hai loại ngôn ngữ: Ngôn ngữ ớc lệ (nhân vậtchính diện) ngôn ngữ hiện thực (nhân vật phản diện)

Công trình nghiên cứu của Lê Hồng Minh Xác định ngôn ngữ độc“

thoại, đối thoại trong Truyện Kiều”, Tạp chí ngôn ngữ số 4, 1998 Tập bài

viết này tác giả đã xác định ngôn ngữ đối thoại và độc thoại qua các văn bảncủa “Truyện Kiều” của Đào Duy Anh, Bùi Kỷ_Trần Trọng Kim, NguyễnThạch Giang để so sánh sự giống nhau và khác nhau của ngôn ngữ độc thoại

và ngôn ngữ đối thoại Qua các văn bản đó, bài viết tác giả xác định lời đốithoại, lời độc thoại, thông qua cách thể hiện trên câu chữ : Từ báo hiệu ngônngữ nhân vật, nội dung trong các mối tơng quan với hoàn cảnh phát ngôn cấutrúc ngữ pháp ngữ nghĩa của câu xác định ngôn ngữ độc thoại đối thoại, tácgiả hiệu đính một số câu đối thoại độc thoại Nh vậy công trình này chỉnghiên cứu chung chung về ngôn ngữ độc thoại và đối thoại, nói cha rõ đợclời thoại của nhân vật cụ thể Chuyên luận này phần nào đã nói đến vấn đề

mà chúng tôi thể hiện trong đề tài

Trong cuốn sách Bình giải 10 đoạn trích trong Truyện Kiều“ ”, (TrơngXuân Tiếu, Bìng giải 10 đoạn trích Truyện Kiều, Nxb Giáo Dục,2004) Tácgiả Trơng Xuân Tiếu cũng đã thể hiện đợc bớc đầu tìm hiểu lời đối thoại củanhân vật thông qua các đoạn trích, tuy nhiên mới chỉ đi vào các đoạn tríchriêng lẻ, cha đi vào toàn cục của tác phẩm cho nên dù có thành công nhất

định nhng cha thể hiện sâu sắc

Phan Ngọc trong cuốn Tìm hiểu phong cách Nguyễn Du trong“

Truyện Kiều”(Nxb Thanh Niên, 2007)

Tác giả đề cập đến vấn đề ngôn ngữ của nhân vật Nhng ở đây tác giảmới chỉ nói đến độc thoại hay đối thoại một cách cụ thể Tác giả nói đếnngôn ngữ nhân vật trong tổng thể “Truyện Kiều” dới cách nhìn của phạm trù

mĩ học Tác giả đã dẫn chứng hai nhân vật cụ thể là Sở Khanh và Từ Hải.Tuy vậy đây chỉ là bài viết đặt vấn đề giá trị thẩm mĩ, tác giả cha triển khaivào nhân vật xác định

Nh vậy đã có những công trình đi vào nghiên cứu vấn đề ngôn ngữ đốithoại trong “Truyện Kiều” Nhng “ ý nghĩa và vai trò lời đối thoại nhân vậtKiều trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du” thì cha có công trình nào đề cậpmột cách sâu sắc và độc lập Tuy nhiên cách phát hiện của tác giả là gợi ýtham khảo đáng quý cho chúng tôi hoàn thành đề tài này Đối thoại của nhânvật Kiều, nhân vật chính của tác phẩm, cuộc đời Kiều xuyên suốt cả tácphẩm Vì vậy, việc tìm hiểu đề tài này để thấy đợc cái hay, cái đẹp của nhânvật Kiều là vấn đề cần thiết Thực hiện đề tài, này chúng tôi vận dụng các ph-

ơng pháp đã nói ở trên để hoàn thành đề tài Việc tìm hiểu ý nghĩa vai trò lời

đối thoại của nhân vật Kiều với một cách nhìn toàn diện và hệ thống hơn.Với đề tài này chúng tôi cũng không mong muốn gì hơn việc góp phần vàotìm hiểu về một khía cạnh của “Truyện Kiều” nhằm góp phần vào nghiêncứu tác phẩm tìm ra những giá trị của tập đại thành

ý nghĩa lời đối thoại của nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều”

1.1 Những cuộc đối thoại của nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều”1.2 ý nghĩa lời đối thoại trong quan hệ giao tiếp

1.2.1.Kiều đối troại với tuyến nhân vật chính diện

1.2.2.Thuý Kiều đối thoại với nhân vật phản diện

CHƯƠNG II Vai trò của lời đối thoại của nhân vật Kiều trong

“Truyện Kiều”

2.1.Tác giả qua lời đối thoại của nhân vật Kiều thể hiện nghệ thuật tự

sự trong “Truyện Kiều”

2.2.Lời đối thoại của Thuý Kiều phản ánh nội tâm sâu sắc của nhânvật

2.3.Lời đối thoại của Thuý Kiều còn thể hiện yếu tố tâm lý bất biến vàkhả biến của nhân vật Kiều

C Phần kết luận

B Phần nội dung CHƯƠNG I

ý nghĩa lời đối thoại của nhân vật Kiều trong

“Truyện Kiều”

Đối thoại đợc xảy ra khi nhân vật này đa ra lời hỏi và nhân vậtkia đa ra lời đáp bằng ngôn ngữ Lời hỏi - đáp của nhân vật đã đợc chủ thểnhà văn tái tạo lại trong tác phẩm văn học Nó là hoạt động ngôn ngữ baogồm ít nhất hai nhân vật và có thể ít hơn các cuộc giao tiếp ngôn ngữ trởthành yếu tố cấu tạo của nhiều văn bản ngôn từ khác nhau trong đó có tácphẩm văn học, là nơi chúng xuất hiện khi mà đối tợng tham gia trực tiếp haygián tiếp và thực hiện giao tiếp đều có tính chất đối thoại theo nghĩa rộng Sựphân biệt đối thoại hay độc thoại là dựa vào chức năng giao tiếp

Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn khắc Phi định nghĩa: “Lời đối thoại

là lời trong cuộc giao tiếp song phơng là lời này xuất hiện nh một phản ứng

đáp ứng đáp lại lời nói trớc Lời đối thoại rõ nhất khi hai bên có sự tiếp xúcphi quan phơng và không công khai khi bị câu thúc trong không khí bình

đẳng về mặt đạo đức của ngời đối thoại Lời đối thoại thờng làm theo các

động tác cử chỉ biểu cảm và tạo nên bởi phát ngôn của nhiều ngời”(Lê Bá Hán, Trần Đình Sử,Nguyễn Khác Phi chủ biên, Từ điển thuật ngữ văn học,

Nxb Đại học Quốc Gia, tr 159, 2000)

Theo Từ điển Tiếng Việt: “đối thoại là lời nói chuyện qua lại của haihay nhiều ngời nói chuyện với nhau Cuộc đối thoại, ngời đối thoại, đoạn đốithoại trong vở kịch, bàn bạc trực tiếp với nhau giữa hai hay nhiều bên để giải

quyết vấn đề tranh chấp ( ” Hoàng Phê chủ biên Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, 2004)

ý nghĩa của lời đối thoại là nội dung trong hình thức biểu hiện bằngngôn từ trong quá trình giao tiếp

Nh vậy ý nghĩa của lời đối thoại của nhân vật Kiều trong “Truyện Kiều” biểu hiện trong hình thức giao tiếp của nhân vật với các nhân vật khác

trong tác phẩm Nó biểu hiện qua những lời nói của nhân vật trong quan hệgiao tiếp Tìm hiểu ý nghĩa lời đối thoại của nhân vật Kiều, chúng tôi dựavào hình thức ngôn ngữ giao tiếp của tác phẩm trong cuộc giao tiếp để biểuhiện đợc lớp ý nghĩa mà Nguyễn Du muốn thể hiện

1.1 Những cuộc đối thoại của nhân vật Kiều trong Truyện Kiều“ ”Trong “Truyện Kiều” có rất nhiều phơng thức biều hiện nhân vật Từngoại hình “ Kiều càng sắc sảo mặn mà”, “Rõ ràng trong ngọc trắng ngà”.Dùng thiên nhiên để miêu tả nhân vật “ Làn thu thuỷ nét xuân sơn, Hoa ghenthua thắm liễu hờn kém xanh” Nguyễn Du cũng đã dùng ngôn ngữ để biểuhiện nhân vật trong lời của nhân vật và lời của tác giả Trong việc tìm hiểu ýnghĩa của lời đối thoại của nhân vật Kiều chúng tôi chỉ khảo sát trên phơngdiện lời đối thoại của nhân vật Kiều đối với những nhân vật có liên quan

Tìm hiểu ý nghĩa của lời đối thoại của nhân vật Kiều trong “TruyệnKiều”, chúng ta đi tìm hiểu theo trình tự diễn biến với các nhân vật từ đầu

đến kết thúc của tác phẩm Đó cũng là diễn biến của cuộc đời nhân vật Kiềumột con ngời tài sắc Nguyễn Du xây dựng nhân vật trung tâm này cũng làbiểu hiện chính cả tâm hồn mình “ Đoạn trờng tân thanh” là tiếng kêu đứtruột mới của con ngời trong xã hội phong kiến cũ Tác phẩm mang một giátrị nhân văn, nhân bản sâu sắc

So với “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân thì đối với

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du số lần đối thoại của nhân vật ít hơn rất nhiềuchúng ta có thể thấy đợc đó là: “Kim Vân Kiều truyện” viết theo hình thức

văn xuôi kiểu chơng hồi, còn “Truyện Kiều” của Nguyễn Du viết theo thểtruyện thơ nôm nên nó có sự giảm bớt số lần đối thoại Trong “Kim VânKiều truyện” có đoạn Kiều đối thoại nhng trong “Truyên Kiều” Kiều không

có đối thoại, nh đoạn “Mã Giám Sinh mua Kiều” nhân vật Kiều của Nguyễn

Du không nói vì lúc này quá đau khổ So với “Kim Vân Kiều truyện” nhânvật trong “Truyện Kiều” rất ít nói Nói chung nhân vật trong “Kim Vân Kiềutruyện” nói 6 lần thì nhân vật trong “Truyện Kiều” nói 1 lần Đoạn KimTrọng trao vành đổi quạt Kiều nói 3 lần (10 lần), Kim trọng nói 2 lần (15lần) Đoạn đêm thề nguyền Kim Trọng nói 6 lần ( 34 lần), Kiều nói 7 lần(42 lần) Từ khi bán mình đến khi ra đi, Mã Giám Sinh nói 2 lần (14 lần), V-

ơnng ông 2 lần (16 lần), Vơng Bà 0 lần (8 lần) ,Vơng Quan 0 lần (3 lần)Thuý vân 3 lần (8 lần) (Đối thoại của nhân vật trong “Kim Vân Kiều truyện”

để trong ( ) so với đối thoại trong Truyện Kiều) Tỉ lệ này rất đáng chú ý bởivì ngôn ngữ của nhân vật trong “Truyện Kiều” là ngôn ngữ tâm trạng trừ khitình thế bắt buộc Nguyễn Du chỉ chấp nhận ngôn ngữ tâm trạng mà thôi

“Truyện Kiều” kết cấu theo hình thức của truyện giai nhân tài tử Trungquốc: Mở đầu-gia biến và đoàn viên, Những lời đối thoại của Kiều ứng vớicuộc đời nhân vật trong khi giao tiếp với nhân vật khác

Kiều lần đầu tiên xuất hiện đối thoại với hai em Thuý Vân và VơngQuan trớc mộ của Đạm Tiên con ngời bạc mệnh Khi nàng cha biết là mộcủa ai nàng đã hỏi Vơng Quan Đến đây có thể nói Kiều bớc vào một khúc rẽ

mà linh cảm về cuộc đời của mình trớc ngời nằm dới mộ đã ám ảnh vào nhânvật

Rằng: Sao trong tiết thanh minh

Mà đây hơng khói vắng tanh thế này?

(Câu 59 đến 60)

Thuý Vân trách Thuý Kiều khi Thuý Kiều nhỏ những giọt nớc mắt

tr-ớc nỗi đau khổ của con ngời “Sống làm vợ khắp ngời ta Hại thay xuống làm

ma không chồng”:

Vân rằng: Chị mới nực cời

Khéo d nớc mắt khóc ngời đời xa

Thuý Kiều đã nói với Thuý Vân bằng những lời dờng nh đã pha chútchua chát của cuộc đời

Rằng: Hồng nhan tựa thủa xa

Cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu

Nỗi niềm tởng đến mà đau

Thấy ngời nằm đó biết sau thế nào?

(Câu 107 đến câu 110)

Thuý Kiều nhìn thấy cảnh hiu hắt của ngôi mộ Đạm Tiên nàng đãkhóc và soi chiếu vào cuộc đời mình Biết cuộc đời mình sau đó sẽ thế nào

“Cái điều bạc mệnh” có chừa có tha một ai đâu Nó nh một lời tiên tri cho sốphận của nàng sau này

Thuý Kiều nói với Vơng Quan khi Thuý Kiều nói những điều quái gởvận vào đời mình Vơng Quan khuyên chị Kiều và Kiều đã đối thoại với V-

Đào nguyên lạc lối đâu mà đến đây? (câu 192 )

Sự linh ứng đã đi vào giấc mơ của Kiều và trong giấc mơ đó Kiều đã

đ-ợc cho biết mình có tên trong sổ đoạn trờng và trong đêm khuya Kiều đãkhóc nớc mắt cảm thơng cho số phận của mình Tiếng khóc của nàng đã

đánh thức giấc ngủ của mẹ và trớc sự hỏi han của ngời mẹ, Kiều đã nói tất cảnhững sự việc mà buổi ngày đã gặp và nghĩ về thân phận của mình sau này

mà xót xa đau đớn:

Tha rằng: Chút phận ngây thơ, Dỡng sinh đôi nợ tóc tơ cha đền Buổi ngày chơi mả Đạm Tiên Nhắp đi, thoắt thấy ứng liền chiêm bao.

Đoạn trờng là số thế nào, Bài ra thế ấy vịnh vào thế kia

Cứ trong mộng triệu mà suy,

Phận con thôi có ra gì mai sau

(227 đến 324)Cái nghiệp oan mở màn trong giấc mơ đó , cái số đoạn trờng cũng từ

đó đã nhập vào nàng và cuộc đời sau đó là mời lăm năm lu lạc Nàng từ điềuthấy trong mộng mà suy nghĩ về cuộc đời của mình mai sau rồi sẽ ra sao

Kiều gặp Kim Trọng trong buổi đi chơi tiết thanh minh Họ gặp nhau

“Tình trong nh đã mặt ngoài còn e” Hai con ngời “Ngời quốc sắc kẻ thiêntài” đã đem lòng yêu nhau Kim Trọng đã thuê nhà bên nhà Thuý Kiều đôitình nhân ấy gặp nhau Kim Trọng đã mở đầu cho cuộc gặp gỡ bằng câu nói:

Thoa này bắt đợc h không Biết đâu hợp phố mà mong châu về

Kiều đã đáp lại Kim Trọng với những lời nói rất nhẹ nhàng tình tứ

nh-ng ẩn chứa tronh-ng đó lònh-ng biết ơn

ơn lòng quân tử xá gì của rơi, Chiếc thoa là của mấy mơi,

Mà lòng trọng nghĩa khinh tài xiết bao!

(câu 308 đến 310)

Chiếc thoa đáng quý là bao nhiêu nhng quan trọng là tấm lòng của

ng-ời quân tử bắt đợc nó Kiều đã khéo léo khi tỏ thái độ cảm ơn của mình Kim Trọng đã biết đích xác đó là của Kiều đánh rơi nên đã tỏ tình với nàngKiều Nhng với con ngời thông minh, nàng đã từ chối một cách khéo léo Đó

là cách từ chối không dứt khoát Sự thật trong lòng Kiều đã có tình cảm sâunặng , đã yêu Kim Trọng

Rằng: Từ ngẫu nghĩ gặp nhau, Thầm trông trộm nhớ bấy lâu đã chồn.

.

………

Nặng lòng xót liễu vì hoa Trẻ thơ nào biết đâu mà giám tha!

(Câu321đến336)

Sau khi Kim Trọng thuyết phục Kiều chấp nhận tình yêu của mìnhnàng đã nhận lời với Kim Trọng Tình yêu của hai ngời đã có từ khi gặp gỡtrong buổi đầu tiên Kiều đã nói “Ngời đâu gặp gỡ làm chi Trăm năm có biếtduyên gì hay không” Kiều đã nhận lời yêu Kim Trọng, từ đây tình yêu củahai ngời bắt đầu và nó xuyên suốt một phần tám tác phẩm

Rằng :Trong buổi mới lạ lùng

Nể lòng, có thể cầm lòng cho đang

Đã lòng quân tử đa mang Một lời, vâng tạc đá vàng thuỷ chung

( câu 349 đến 352)

Thúy Kiều Kim Trọng sau khi gặp gỡ với nhau rồi phải cách xa lúcgặp lại Kim Trọng nh trách móc hờn dỗi ngời yêu của mình “Trách lòng hờhững với lòng” Kiều đã nói về cuộc gặp gỡ này,với Kim Trọng.Và đem lòngthuỷ chung tạ ơn lòng ngời thuỷ chung Tấm lòng của Kiều thể hiện trớc ng-

ời yêu là sự cảm tạ tấm lòng của nhau Kiều giải bày sự ẩn chứa trong lòngvới chàng Kim

Nàng rằng: Gió bắt, ma cầm

Đã cam tệ với tri âm bấy chày Vắng nhà đợc buổi hôm nay Lấy lòng gọi chút sang đây tạ lòng!

(câu 385 đến 388)

Kiều đã nói với Kim Trọng về điều bạc mệnh của mình mà đã nh đợctiên đoán trớc “ Ngàn thu bạc mệnh một đời tài hoa” Cái đẹp phát tiết rangoài ấy làm cho con ngời phải hứng chịu những sóng gió của cuộc đời.Nàng nh muốn xét lại mối tình này “ Một dày một mỏng biết là có nên” Kiều

lo lắng cho cái định mệnh của nàng, cái bạc mệnh của đấng tài hoa KimTrọng đã nh một nhà hiền triết nói về sự chiến thắng của con ngời trớc cuộc

đời trớc mệnh trời “ Xa nay nhân định thắng thiên cũng nhiều” Kiều đã đốithoại với Kim Trọng:

Nàng rằng Trộm liếc dung nhan Chẳng sân ngọc bội cũng phờng kim môn - Trông ngời mà ngẫm đến ta Một dày, một mỏng biết là có nên?

(câu 409 đến 418)

Kiều sang nhà Kim Trọng với lí do “ Vì hoa nên phải đánh đờng tìmhoa” Sự thôi thúc của tình yêu đã đa đờng dẫn lối cho một con ngời đến vớitình yêu của mình nh phủ định tất cả sự ràng buộc của lễ giáo phong kiến:

Nàng rằng: Quảng vắng đêm trờng, Vì hoa nên phải đánh đờng tìm hoa.

Bây giờ rõ mặt đôi ta, Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao

(câu 441 đến 444)

Tình yêu của Thuý Kiều dành cho Kim Trọng thật mặn mà tha thiết.Nàng tìm đến với Kim Trọng - Cái điều mà xa nay trong xã hội phong kiến ,trớc lễ giáo phong kiến khắc nghiệt ít ngời nào dám làm “Vì hoa nên phải

tìm hoa”_chính lời nói đó đã cho con ngời trong buổi gặp gỡ thấy rõ đợc tấmlòng của nhau Lời nói của Kiều tự nhiên sắc sảo trớc tình yêu, cái hành

động “ xăm xăm băng lối vờn khuya một mình” đã làm cho con ngời hiện

đại phải ngỡ ngàng

Nàng Kiều nói với Kim Trọng - ngời yêu của mình bằng một lời rào

tr-ớc đón sau mà không mất lòng ngời quân tử Khi Kim Trọng lắng nghe tiếng

đàn của mình, Nàng đã nói với Kim Trọng:

Nàng rằng: Hồng diệp xích thằng Một lời cũng đã tiếng rằng tơng tri

Đừng điều nguyệt nọ hoa kia Ngoài ra ai lại tiếc gì với ai

(câu 459 đến 462)

Thuý Kiều nói với Kim Trọng khi ngời yêu thích nghe tiếng đàn củamình

Tha rằng Tiện nữ xá chi

Đã lòng dạy tiếng dạy thì phải vâng

(câu 465 đến 466)

Những cụm từ “tiện nữ”, “phải vâng” thể hiện sự ứng xử với ngời yêu

nh con ngừơi dới bậc Điều đó thể hiên sự ứng xử của mình trớc hoàn cảnh.Trớc hành động cầm đàn của Kim Trọng với sự kính trọng, Kiều đã nói:

Nàng rằng: Nghề mọn riêng tay, Làm chi cho bận lòng này lắm thân

(câu 469 đến 470)

Nàng Kiều không thích sự cung kính của ngời yêu đối với mình Sựcung kính đó làm cho nàng thêm bận lòng mà thôi Nàng đã đàn cho Kim

Trọng nghe “Khi vò chín khúc khi chau đôi mày” Tiếng đàn của Kiều đợc

nàng giải thích nh quen cái nết muốn đợc nghe ý kiến của Kim Trọng:

Rằng :Quen mất nết đi rồi,

Tẻ vui, thôi cũng tính trời biết sao!

d-Tha rằng đừng lấy làm chơi

Dẽ cho tha hết một lời đã nao!

Vội chi liễu ép hoa nài Còn thân ắt cũng đền bồi có khi!

(câu501 đến 524)

Kiều nói với Kim Trọng bằng lời lẽ thuyết phục “Đạo tòng phu lấy chữtrinh làm đầu ”nói về quan niệm trinh tiết của ngời phụ nữ Nếu nh “ Gieothoi trớc chẳng giữ giàng” thì sau này “Thẹn cùng chàng bởi ai” Kiều đã nóirất khéo léo vận dụng ngôn ngữ từ xa đến gần với lý lẽ hợp lý làm cho KimTrọng phải nể phục Chứng tỏ Thuý Kiều không những tài hoa mà con thôngminh trong lời nói của mình

Tình yêu của Kim Trọng và Thuý Kiều đang đằm thắm mặn mà nhngsóng gió đã ập đến khi Kim Trọng phải về Liêu Dơng hộ tang chú Kiều chiatay Kim Trọng trong sầu thảm của nỗi chia xa, đây cũng là lần chia taykhông hẹn ngày gặp lại Kiều vì tai hoạ của gia đình phải bớc vào mời lămnăm lu lạc nơi đất khách quê ngời Kiều giải bày nỗi lòng của mình về sự xacách đó :

ông tơ ghét bỏ chi nhau, Cha vui sum họp đã sầu chia phôi!

Cùng nhau trót đã nặng lời Dẫu thay mái tóc, giám rời lòng tơ!

Quản bao tháng đợi năm chờ, Nghĩ ngời ăn gió nằm ma xót thầm.

Đã nguyền hai chữ đồng tâm“ ”

Trăm năm thề chẳng ôm cầm thuyền ai.

Còn non, còn nớc, còn dài Còn về, còn nhớ, đến ngời hôm sau!

(câu 549 đến 558)

Những ngày đằm thắm bên nhau biết bao hạnh phúc bỗng nhiên phảichia xa Lần này là lần chia tay báo trớc bao biến cố Nó bắt đầu cho việcdấn thân vào gió bụi trần ai của con ngời tài sắc

Gia đình Kiều gặp cảnh gia biến do thằng bán tơ vu oan Đứng trớc sựlựa chọn “ bên tình bên hiếu bên nào nặng hơn ” Kiều đã quyết định bánmình để cứu lấy sinh mệnh của cha và em

Rẽ cho để thiếp bán mình chuộc cha (câu 606)

Sự lựa chọn lấy chữ hiếu làm đầu vô hình chung đã là sự đổ vở củatình yêu Kim-Kiều Nàng khuyên cha với lý lẽ thật hợp lý trớc quyết địnhcủa mình

Vẽ chi một mãnh hồng nhan, Tóc tơ cha chút đền ơn sinh thành.

Dâng th đã thẹn nàng Oanh Lại thua ả Lý bán mình hay sao?

Cỗi xuân tuổi hạc càng cao, Một cây gánh vác biết bao nhiêu cành.

Lòng tơ dù chẳng dứt tình, Gió ma âu hẳn tan tành nớc non.

Thà rằng liều một thân con Hoa dù rã cánh, lá còn xanh cây, Phận sao đành vậy cũng vầy, Cầm nh chẳng đậu những ngày còn xanh.

Cũng đừng tính quẫn lo quanh Tan nhà là một, thiệt mình là hai

(câu 669 đến 682)

Kiều đã đa ra lời lẽ để thuyết phục cha mình Đó là việc làm mà ngời

xa vẫn thờng làm Thà liều một thân con mà cả gia đình đợc yên ổn, lờikhuyên của nàng làm cho Vơng ông nguôi đi nỗi đau đớn

Kiều khi bán mình chuộc cha vẫn vơng vấn về mối tình của mình vớichàng Kim Đoạn trao duyên là nỗi đau bi kịch của Kiều Bi kịch đó gắn với

bi kịch của gia đình Kiều đã trao duyên của mình với Kim Trọng cho ThuýVân Nàng đau đớn khi dấn thân vao bớc lạc loài Lời nói của Thuý Kiều vớiThuý Vân thể hiện sự đau đớn khi phải vớt bỏ mối tình với chàng Kim ở

đây Thuý Kiều thể hiên sự khôn khéo khi thuyết phục em mình Hàng loạt

điển cố, thành ngữ tiềng Việt Nguyễn Du dùng thể hiện sự thuyết phục tronglời nói Nguyễn Du đã để cho nhân vật thể hiện sự đau đớn lên đến tột độ

Rằng :lòng đơng thổn thức đầy Tơ duyên còn vớng mối này cha xong.

Nhờ cha trả đợc nghĩa chàng cho xuôi

Xá chi thân phận tôi đòi Dẫu rằng xơng trắng quê ngời quản đâu

(câu 773 đến 776)

Kiều nói với cha mẹ về bộ mặt của Mã Giám Sinh một tên buôn thịtbán ngời Kiều đã thấy đợc bộ mặt giả nhân giả nghĩa của con ngời họ Mã.Kiều nói với cha mẹ:

Hổ sinh ra phận thơ đào Công cha nghĩa mẹ kiếp nào trả xong

………

Thôi con còn nói chi con Sống nhờ đất khách thác chôn quê ngời

(câu 876 đến 890)

Kiều buông xuôi số phận mặc cho con tạo xoay vần không biết cuộc

đời mình sẽ trôi về đâu trong chốn đoạn trờng Để từ đây Kiều dấn thân vàocon đờng mời lăm năm.Thuý Kiều đợc Mã Giám Sinh mua về, đa đến lầuxanh của Tú Bà ở đó có một điều trớ trêu đã xảy ra Mã Giám Sinh tr ớc nóilấy Kiều làm thiếp, nhng Tú Bà bắt Kiều lạy cậu là Mã Giám Sinh Kiều đãnói với Tú Bà:

Nàng rằng: Phải bớc lu ly Phận hèn vâng đã cam bề tiểu tinh

Điều đâu lấy yến làm anh Ngây thơ chẳng biết là danh phận gì?

Đủ điều nạp thái vu quy

Đã khi chung chạ lại khi đứng ngồi Giờ ra thay bậc đổi ngôi Dám xin gửi lại một lời cho minh

(câu 953 đến 960)

Nàng hỏi về danh phận của mình và cũng đã gián tiếp vạch mặttên bợm già Mã Giám Sinh Điều này đã nói lên bộ mặt đểu giả của bọnbuôn thịt bán ngời.Chính điều này đã làm cho Tú Bà nổi giận ra tay đánhThuý Kiều Trớc đòn roi khắc nghiệt của Tú Bà, Thuý Kiều đã tự vẫn mongthoát khỏi số kiếp đau khổ của mình Thuý Kiều đã nói với Tú bà:

Nàng rằng: Trời thẳm đất dày Thân này đã bỏ những ngày ra đi Thôi thì thôi có tiếc gì

(câu 979 đến 981)

Đây là tiếng kêu tuyệt vọng của Kiều khi dùng dao tự vẫn Kiều đã

nh bao phụ nữ khác không cam chịu số phận của mình mà đã chống đối mộtcách quyết liệt trớc búa rìu của xã hội phong kiến Nguyễn Du đã tả hành

động quyết liệt đó bằng câu thơ: “Một dao oan nghiệt đứt dây phong trần ”.Kiều cha thoát khỏi vòng oan nghiệt của cuộc đời, Kiều phải sống để trả nợcủa kiếp này Trớc lời dỗ ngọt của Tú Bà sau khi Kiều tỉnh Thuý Kiều đãnói với Tú Bà :

Tha rằng: Ai có muốn đâu thế này

Đợc nh lời thế là may Hẳn rằng mai có nh rày hay chăng?

Sợ chi ong bớm giải đằng

Đến điều sống đục, sao bằng thác trong!

(câu 1097 đến 1100)

Kiều muốn thoát ra ngoài và muốn nhờ cậy Sở Khanh Kiều hỏi SởKhanh về kế hoạch chạy trốn khỏi lầu xanh Tú Bà:

Nàng rằng: muôn sự ơn ngời Thế nào xin quyết một bài cho xong

(câu 1105 đến 1106)

Kiều chạy trốn cùng Sở Khanh nhng Kiều đâu biết đó là mu môchớc quỷ của Tú Bà Kiều không chạy thoát khỏi bàn tay của con cáo già,nàng đã nói với Tú Bà khi nàng bị bắt lại và bị đánh đập:

Rằng :Tôi chút phận đàn bà Nớc non lìa cửa lìa nhà đến đây Bây giờ sống chết ở tay Thân này đã đến thế này thì thôi!

Nhng tôi có sá chi tôi, Thân tôi đành vậy vốn ngời để đâu!

Thân lơn bao quản lấm đầu Tấm lòng trinh bạch từ sau xin chừa

(câu 1143 đến 1148)

Thuý Kiều đã cam chịu số phận của mình , từ đây bắt nàng phải tiếpkhách, phải chịu bao nỗi nhục nhã ê chề Mã Kiều bảo lãnh cho nàng tronglúc nàng bị đánh đập và đã cho biết về kẻ bạc tình Sở Khanh Kiều đã nóivới Mã Kiều:

Nàng rằng :Thôi thế thì thôi Rằng không, thì cũng vâng lời rằng không!

(câu 1175 đến 1176)

Sở Khanh đã xấn vào đánh Thuý Kiều nàng đã bốp chát vào mặt một

kẻ vừa ăn cớp vừa la làng Điều này vạch rõ bộ mặt lu manh của kẻ bạc tình

Nàng rằng :Trời nhẽ có hay Quyến anh, rủ yến, tội này tại ai?

Đem ngời đẩy xuống giếng khơi Nói lời rồi lại ăn lời đợc ngay Còn tiên tích việt ở tay,

Rõ ràng mặt ấy mặt này chứ ai?

(câu 1179 đến 1184)

Nàng đã sỉ vã vào mặt một kẻ không giữ lời , nuốt lời, nàng đối đáp lại

kẻ bất lơng Kiều bớc vào con đờng cùng chấp nhận tiếp khách trớc lời dạycủa Tú Bà về cuộc tri hoan cách đón khách để cho khách say mê nàng Nàng

đã nói với Tú Bà:

Nàng rằng: ma gió dập vùi Liều thân thì cũng phải liều thế thôi

(câu 1202 đến 1204)

Thuý Kiều ở lầu xanh của Tú Bà đã gặp Thúc Sinh một th sinh ăn chơihởng lạc đã đem lòng say mê Thuý Kiều Trớc sự say mê về vẻ đẹp củanàng,Thúc sinh đã làm thơ tặng và thấy đựơc vẻ đẹp trời phú cho Thuý Kiều.Kiều nói với Thúc Sinh:

Nàng rằng :Vâng biết lòng chàng Lời lời châu ngọc, hàng hàng gấm thêu

Hay hèn lẽ cũng nối điêu Nỗi quê gửi một hai điều ngang ngang

Lòng càng gửi áng mây vàng Họa vần xin hãy chịu chàng hôm nay

(câu 1315 đến 1320)

Thuý Kiều khen lời thơ hay của Thúc Sinh từ lúc vào lầu xanh nàngcha thấy ai có tài nh Thúc Sinh, Thúc Sinh là ngời hiểu đợc giá trị tài năngcủa nàng Kiều đã nói với Thúc Sinh về thân phận giờ đây chẳng còn gì tấmthân nh đoá hoa tàn mà thôi trớc một con ngời phong lu đa tình

Thiếp nh hoa đã lìa cành Chàng nh con bớm liệng vành mà chơi.

Chúa xuân đành đã có nơi Vắn ngày thôi nhớ dài lời làm chi!

(câu 1325 đến 1328)

Sau khi Thúc Sinh nói đến chuyện tình trong cuộc vuông tròn với ThuýKiều “Trăm năm tính cuộc vuông tròn”, Thuý Kiều đã nói vời Thúc Sinh vềviệc lấy vợ lấy chồng không dễ dàng Thuý Kiều muốn Thúc Sinh tính toán

kỹ cho việc sau này:

Nàng rằng :muôn đợi ơn chung Chút e bên thú,bên tòng dễ đâu

………

Thơng sao cho vẹn thì thơng Tính sao cho vẹn mọi đờng thì vâng

(câu 1333 đến 1360)

Thuý Kiều phân bua với Thúc Sinh về hoàn cảnh của mình và danhphận mình khi lấy Thúc Sinh Thuý Kiều đồng ý lấy Thúc Sinh để thoát khỏinơi dơ bẩn chốn thanh lâu, thoát khỏi sự dày vò về thể xác Kiều lấy ThúcSinh bị Thúc ông đa ra kiện ở chốn quan trờng Kiều bị kéo ra công đờng tr-

ớc sự tra tấn của quan phủ Kiều nguyện đón lấy cái chết để không phải trởlại lầu xanh một lần nữa.Thuý Kiều không chấp nhận chốn thanh lâu, nàngnói với quan xử kiện đã quyết hoàn lơng, không muốn một lần nữa phải trởlại nơi dơ bẩn đó

Nàng rằng :Đã quyết một bề Nhện này vơng lấy tơ kia mấy lần!

Đục trong thân cũng là thân Yếu thơ vâng chịu trớc thân lôi đình (câu 1421 đến 1424)

Thúc sinh phân bua về nỗi khổ của nàng, lo trớc tính sau củanàng.Thúy Kiều đã đợc tha và nàng nói với Thúc Sinh bày tỏ sự thật với vợlớn là Hoạn Th nếu không mai kia chuyện vỡ lỡ thì quá muộn.

Phận bồ từ vẹn chữ tòng

Đổi thay nhạn yến đã hòng đầy niên,

………

Đêm ngày giữ mức giấu quanh

Rày lần ,mai lữa nh hình cha thông!

(câu 1476 đến 1494)

Thuý Kiều luôn muốn yên ổn nên đã khuyên Thúc Sinh không đợc dốitrá, tình nghĩa vợ chồng còn dài Kiều lo sợ Thúc Sinh không giãi bày vớiHoạn Th khi Thúc Sinh trở về nhà Kiều nói với Thúc Sinh:

Nàng rằng:Non nớc khơi xa

Sao cho trong ấm thì ngoài mới êm

………

Chén đa nhớ buổi hôm nay

Chén mừng xin đợi ngày này hôm sau

(câu 1505 đến 1518)

Thúc Sinh nghe lời Kiều trở về nhà để nói việc mình đã cới vợ lẽ

.Nh-ng Thúc sinh khô.Nh-ng dám nói sự thật đó.Âm mu của Hoạn Th rất nham hiểm

đã sai bọn Khuyển ng bắt Thuý kiều về nhà Hoạn Bà Thuý Kiều bị đánh đập

bị đối xử tàn nhẫn,bị bắt làm nô tì Trong cơn đau đớn Kiều nói với ngờiQuản gia:

Phong trần kiếp đã chịu đầy,

Lầm than lại có thứ này bằng hai!

Phận sao bạc chẳng vừa thôi?

Khăng khăng buộc mãi lấy ngời hồng nhan

Đã đành túc trái tiền oan

Cũng liều ngọc nát hoa tàn làm chi!

(câu 1761 đến 1766)

Kiều phải hầu hạ Hoạn Th hầu hạ Thúc Sinh chồng của mình Tronglúc Hoạn Th hỏi tra về thân thế của Kiều nàng đã dè dặt nói lên nỗi lòng củamình cho Hoạn Th biết:

Phải khi mình lại xót xa nỗi mình (câu 1888)

Kiều vào Quan âm các Thúc sinh đến thăm giải bày tâm trạng củamình nàng đã nói với Thúc sinh :

Nàng rằng: Chiếc bách sóng đào

Nỗi mình cũng bạc lúc nào rủi may

.

………

Liệu bài mở cửa cho ra

ấy là nghĩa nặng ấy là tình sâu

(câu 1957 đến 1966)

ở Quan âm các gặp Thúc Sinh hai ngời đã tâm sự của mình Bị Hoạn

Th phát hiện ra, Kiều đã chạy trốn khỏi Quan âm các Gặp vãi Giác Duyêntrớc sự hỏi han của ngời, Kiều chối quanh về thân phận của mình không dámnói thật về thân phận :

Tiểu thiền quê ở Bắc Kinh

Quy s, quy phật, tu hành bấy lâu.

Bây giờ sự đã dờng này

Phận hèn dù rủi dù may tại ngời

(câu 2071 đến 2072)

Thoát khỏi Quan âm các, Kiều lại rơi vào tay Bạc Bà cùng một phờngchủ lầu xanh.Bị ép gả cho Bạc Hạnh, bị bớc sa chân cũng muốn tìm một chỗnơng thân Thuý Kiều mang tâm trạng của ngời thất bại nên nàng tránh mọi

điều mà thực sự nàng cha biết mặt Bạc Hạnh là ai Kiều nói với Bạc Bà:

Thiếp nh con én lạc đàn

Phải cung, rày đã sợ lan cây cong

.

………

Chứng minh có đất có trời

Bây giờ vợt biển ra khơi quản gì

(câu 2117 đến 2126)

Kiều lấy Bạc Hạnh rồi lại bị bán vào lầu xanh lần thứ hai.ở nơi nàyKiều đã gặp Từ Hải một con ngời “Đội trời đạp đất ở đời” trứơc con ngời ấy,nàng muốn tìm một con ngời tri kỉ để giải bày nỗi tâm sự của mình.Kiều đãnói với Từ Hải sau khi Từ Hải nhìn thấy vẻ đẹp của con ngời tài sắc thôngminh nhng cha để ý một ai:

Nàng rằng:Ngời dạy quá lời

Thân này còn dám xem ai là thờng

Tha rằng: Lợng cả bao dong

Tấn Dơng đợc thấy mây rồng có phen

Con ngời thấm nhuần đạo đức nho giáo Phơng Đông “tam tòng” muốn

đi theo Từ Hải để thể hiện đợc tình nghĩa vợ chồng Chiến thắng Từ Hải trở

về với binh tớng ầm ầm mọi ngời khiếp sợ Trớc không khí đó họ khuyênnàng chạy trốn, nàng nói:

Nàng rằng :Chút phận thơ ngây

Cũng may dây cát đợc nhờ bóng cây

Đến bây giờ mới thấy đây

Mà lòng đã chắc những ngày một hai

(câu 2279 đến 2282)

Trớc sự vui vẻ của yến tiệc khao quân thởng tớng, ăn mừng chiếnthắng, Kiều đã kể với Từ Hả về quảng đời lu lạc của mình :

Khi Vô Tích khi Lâm Tri

Nơi thì lừa đảo nơi thì xót xa

Tấm thân rày đã nhẹ nhàng

Chút còn ân oán đôi đàng cha xong

(câu 2291 đến 2294)

Thuý kiều báo ân báo oán đối với ngời đã giúp mình và ngời đã hạimình trong bể khổ trầm luân Từ Hải mặc cho Kiều tuỳ cách xử lí nàng nóivới Từ Hải:

Nàng rằng :Nhờ cậy uy linh

Hãy xin báo đáp ân tình cho phu

Kiến bò miệng chén cha lâu

Mu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa

(câu 2327 đến 2336)Tiếp đó là báo ân cho mụ Quản gia và vãi Giác Duyên hai con ngời đã

cu mang Kiều trong cảnh hoạn nạn.Thuý Kiều nhắc lại trong thời gian qua

đã phải làm con ở, đã phải gặp bao thăng trầm khổ ải:

Hoa nô kia với Trạc Tuyền cũng tôi

Nhớ khi lỡ bớc sẩy với,

Non vàng cha dễ đền bồi tấm thơng

Nghìn vàng gọi chút lễ thờng

Mà lòng Phiếu mẫu mấy vàng cho cân

(câu 2344 đến 2348)

Hai ngời khiếp sợ trớc uy quyền của Thúy Kiều.Thuý Kiều đã dặn haingời ở lại xem nàng báo oán:

Nàng rằng: Xin hãy rốn ngồi

Xem cho rõ mặt biết tôi báo thù

(câu 2351 đến 2352)

Kiều báo oán Hoạn Th- vợ Thúc Sinh kẻ đã hành hạ mình bằng những

mu sâu kế hiểm để cuối cùng Kiều phải trốn khỏi Quan âm các Hoạn Th đốidiện với Thuý Kiều trớc sự tức ngời đàn bà khủng khiếp đó Kiều nói vớiHoạn th:

Tiểu th cũng có bây giờ đến đây

Đàn bà dễ có mấy tay

Đời xa mấy mặt đời này mấy gan

Dễ dàng là thói hồng nhan

Cang cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều

(câu 2358 đến 2362)

Nhng với tài ăn nói của Hoạn Th với lý lẽ phù hợp lời nói, Kiều đãkhông giết Hoạn Th mà nàng đã tha bổng Hoạn Th Kiều nói với Hoạn Th:

Khen cho thật đã nên rằng

Khôn ngoan đến mực, nói năng phải lời

Tha ra thì cũng may đời

Làm ra thì cũng ra ngời nhỏ nhen

Đã lòng tri qúa thì nên

Truyền quân lệnh xuống trớng tiền tha ngay

(câu 2373 đến 2378)

Kiều báo oán Tú Bà, Sở Khanh, Khuyển Ưng, Bạc Bà, Bạc Hạnh

lũ ác nhân phờng buôn thịt bán ngời Thuý Kiều đã chỉ tên đúng mặt trừng trị

Màn báo ân báo oán kết thúc, Giác Duyên từ biệt Thuý Kiều để

về chốn cũ Kiều đã nói với Giác Duyên bằng lời chân thật:

Nàng rằng :Thiên tải nhất thì

Cố nhân đã dễ mấy khi bàn hoàn

Rồi đây bèo dạt mây tan

Biết đâu hạc nội, mây ngàn là đâu

( câu 2399 đến 2402)Sau khi nghe lời của Giác Duyên nói về định mệnh của Thuý Kiều saunày, nàng tin rằng mọi việc trên đời là do tiền định, do con tạo xoay vần.Nàng muốn nhờ Giác Duyên xem cuộc đời mình từ đây về sau sẽ ra sao.Nàng nói:

Nàng rằng :Tiền định tiên tri

Lời s đã dạy ắt thì chẳng sai.

Họa bao giờ có gặp ngời

Vì tôi cậy hỏi một lời chung thân

( câu 2413 đến 2416)

Nàng Kiều nhờ uy quyền của Từ Hải đã trả đợc món nợ ân oán với mọingời Nàng không quên cái ơn của Từ Hải đã giúp mình hoàn thành tâmnguyện Kiều tạ ơn Từ Hải và nguyện khắc cốt ghi tâm tấm lòng của chàng.Kiều nói:

Chút thân bồ liễu nào mong có rày

Trộm nhờ sấm sét ra tay

Tất riêng nh cất gánh đầy đổ đi

Khắc xơng ghi dạ xiết chi

Đã đem gan góc đền nghì trời mây

( câu 2422 đến 2426)

Trớc sức mạnh của Từ Hải, triều đình tìm cách tiêu diệt nhng khôngthể làm đợc Hồ Tôn Hiến đã dùng kế dụ hàng, đem vàng bạc đến cho Kiều,Kiều tin lời và “Nhân khi bàn bạc gần xa” Thuý Kiều bàn với Từ Hải về ơnvua lộc nớc, thuyết phục Từ Hải ra hàng để đợc sung sớng Kiều nói:

Rằng trong thánh trạch dồi dào

Tới ra đã khắp thấm vào đã sâu

.

………

Sao bằng lộc trọng quyền cao

Công danh ai dứt lối nào cho qua?

( câu 2489 đến2498)

Thuý Kiều đa ra những luận chứng, luận cứ để thuyết phục Từ Hải và

từ thế công đã chuyển sang thế hàng Từ Hải đã mắc lừa Hồ Tôn Hiến vàchết giữa trận tiền Trớc cái xác không hồn Thuý Kiều đã khóc thơng cho TừHải:

Khóc rằng :Trí dũng có thừa

Bởi nghe lời thiếp nên cơ hội này!

Mặt nào trông thấy nhau đây?

Thà liều sống thác một ngày với nhau!

( từ câu 2529 đến 2532) Trớc cái chết của Từ Hải, Kiều đau xót, đã lớn tiếng nói vàomặt Hồ Tôn Hiến về chồng nàng ngời bách chiến bách thắng lừng lẫy khắpnơi, nàng chỉ xin một doi đất để mai táng Từ Hải mà thôi Kiều nói với HồTôn Hiến:

Rằng: Từ là đấng anh hùng

Dọc ngang trời rộng vẫy vùng biển khơi

.

………

Xin cho tiện thiếp một doi

Gọi là đắp điếm lấy ngời tử sinh

( câu 2549 đến2562)

Hồ Tôn Hiến ép Kiều hầu rợu, đánh đàn Kiều đã đánh khúc bạcmệnh,

Tha rằng :Bạc mệnh khúc này

Phổ vào đàn ấy những ngày còn thơ

Cung cầm lựa những ngày xa

Mà gơng bạc mệnh bây giờ là đây

( câu 2575 đến2578)

Trớc lời đờng mật của Hồ Tôn Hiến, nàng thân phận lạc loài, chồngchết tơ lòng tan nát, Thuý Kiều mong muốn đợc trở về với cha mẹ, Kiều nóivới Hồ Tôn Hiến:

Tha rằng :Chút phận lạc loài

Trong mình nghĩ đã có ngời thác oan

Còn chi nữa cánh hoa tàn

Tơ lòng đã dứt dây đàn Tiểu Lân

Rộng thơng còn mảnh hồng quân

Hơi tàn đợc thấy gốc phần là may

( câu 2583 dến2588)

Trải qua chuỗi ngày đau khổ chịu nhiều kiếp nạn ở chốn trần gianKiều đã đợc trở về đoàn viên cùng gia đình Khi kiệu hoa rớc nàng đã nói vớigia đình:

Nàng rằng:Chút phận hoa rơi

Nửa đời nếm trải mọi điều đắng cay

.

………

Trùng sinh ân nặng biển trời

Lòng nào nỡ dứt lòng ngời ra đi

( câu 3035 đến 3050)Kiều đã không còn mơ tởng cuộc đời trần thế Nhng Kiều đã nghe lờiVơng Ông để trở về đoàn viên Trong buổi tiệc đoàn viên đó Thuý Kiều đã từchối việc tái hợp cùng Kim Trọng:

Sự muôn năm cũ kể chi bây giờ

Nàng rằng: Gia thất duyên hài

Kiều cho mình không còn xứng đáng với Kim Trọng nữa, nàng khôngthể sống chung với Kim Trọng đợc, huống chi nói đến việc kết tóc se tơ.Kiều lấy Kim Trọng nhng cho Kim Trọng biết thân phận mình và phải chiềulòng lam vợ chàng mà thôi Nàng nói với Kim Trọng:

Nàng rằng :Phận thiếp đã đành

Còn làm chi nữa cái mình bỏ đi

………

Còn nhiều ân ái chan chan

Hay gì vây cánh hoa tàn mà chơi?

( câu 3145 đến 3164)Kiều đã đợc rửa sạch oan ức qua lời nói của Kim Trọng một con ngờihiểu và biết thông cảm cho ngời yêu cảu mình trớc nỗi khổ nhục:

Thân tàn gạn đục khơi trong

Là nhờ quân tử khác lòng ngời ta

Mấy lời tâm phúc ruột rà

Tơng tri từng ấy mới là tơng tri

Chở che đùm bọc thiếu chi

Trăm năm danh tiết cũng vì dêm nay

( câu 3181 đén 3186)Kim Trọng hỏi về ngón đàn của Thuý Kiều ngày xa, ngón đàn màKiều đã đánh cho Kim Trọng nghe trong đêm thề nguyền Kiều nói:

Nàng rằng :Vì chút nghề chơi

Đoạn trờng tiếng ấy hại ngời bấy lâu

Một phen tri kỉ cùng nhau

Cuốn dây từ đấy về sau cùng chừa

( câu 3211đến 3214)

Nh vậy, trải qua mời lăm năm đoạn trờng, Kiều sống và gặp lại ngờithân của mình, gặp lại ngời yêu trên hành trình của cuộc đời Kiều đã đốithoại với rất nhiều nhân vật Mỗi nhân vật khác nhau nàng lại vận dụng lốinói khác nhau để cho phù hợp với con ngời và hoàn cảnh Điều đó thể hiện

sự tài tình của Nguyễn Du khi xây dựng nhân vật Kiều và đặt vào nhân vậtcủa mình ngôn ngữ giao tiếp phù hợp Đối thoại của Thuý Kiều cũng là hìnhthức thể hiện chính nhân vật và dụng ý nghệ thuật, t tỏng của nhà văn khixây dựng nhân vật Qua thống kê lời đối thoại của Kiều chúng ta thấy rằngchính Nguyễn Du là con ngời đã trải nghiệm cuộc sống và tài năng trongviệc chắt lọc ngôn ngữ để xây dựng thành công nhân vật của mình Đó là

thành công của “Truyện Kiều cũng là” thành công trong việc thể hiện conngời bằng ngòi bút nhân đạo

1.2 ý nghĩa của lời đối thoại nhân vật Kiều thể hiện trong quan

hệ giao tiếp:

Tham gia vào quá trình giao tiếp, nhân vật giao tiếp đóng vai

trò quan trọng không thể thiếu đợc bởi vì nhân vật giao tiếp tham gia với tcách là chủ thể đánh giá chủ quan hành vi giao tiếp cụ thể từ đó lựa chọn ph-

ơng tiện ngôn ngữ tơng ứng mà chủ thể chủ động gây nên và tiếp nhận hành

vi giao tiếp với những thái độ khác nhau Kiều giao tiếp với các nhân vậttrong suốt tác phẩm, suốt cuộc hành trình của cuộc đời Nhng chúng ta cóthể phân chia theo quan hệ giao tiếp với những nhân vật khác Bàn về giá trịvăn chơng “Truyện Kiều” một ngời cùng thời với Nguyễn Du là Mộng Liên