LUẬN văn THẠC sĩ nâng cao ý thức bảo vệ tổ quốc của học viên trường sĩ quan chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay

Bảo vệ Tổ quốc là một trong hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam. Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường. Các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” để can thiệp sâu vào nhiều quốc gia có độc lập, chủ quyền, trong đó có Việt Nam. Gần đây, những diễn biến phức tạp trên biển Đông đặt vấn đề bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc Việt Nam trở nên cấp thiết. Vì vậy, nâng cao ý thức BVTQ cho học viên Trường Sĩ quan Chính trị nhằm giúp họ luôn nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu bảo vệ vững chắc Tổ quốc là một tất yếu khách quan, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị góp phần giữ vững và phát huy bản chất truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với Nhân dân, nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội; giúp học viên hoàn thiện nhân cách sĩ quan chính trị tương lai, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới có ý nghĩa lý luận, thực tiễn cấp thiết.

Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 101.2 Một số vấn đề có tính quy luật nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc

của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triểnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 30Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NÂNG CAO

Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC CỦA HỌC VIÊN TRƯỜNG SĨ QUAN CHÍNH TRỊ TRONG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 422.1 Thực trạng ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ

quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 422.2 Giải pháp cơ bản nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên

Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 59

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bảo vệ Tổ quốc là một trong hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạngViệt Nam Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực có nhiều diễn biến phức tạp,khó lường Các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng chiến lược “diễn biếnhòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” để can thiệp sâu vàonhiều quốc gia có độc lập, chủ quyền, trong đó có Việt Nam Gần đây, nhữngdiễn biến phức tạp trên biển Đông đặt vấn đề bảo vệ chủ quyền quốc gia dântộc Việt Nam trở nên cấp thiết Vì vậy, nâng cao ý thức BVTQ cho học viênTrường Sĩ quan Chính trị nhằm giúp họ luôn nêu cao tinh thần cảnh giác cáchmạng, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu bảo vệ vững chắc Tổ quốc là một tấtyếu khách quan, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị gópphần giữ vững và phát huy bản chất truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, tuyệt đốitrung thành với Đảng, với Tổ quốc, với Nhân dân, nâng cao tinh thần cảnhgiác cách mạng, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vìchủ nghĩa xã hội; giúp học viên hoàn thiện nhân cách sĩ quan chính trị tươnglai, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về chính trịtrong tình hình mới có ý nghĩa lý luận, thực tiễn cấp thiết

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị là kếtquả tác động của nhiều yếu tố Trong đó, phát triển KTTT định hướngXHCN ở Việt Nam là một trong những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp Mặc dùKTTT định hướng XHCN ở Việt Nam được thực hiện chưa lâu nhưng nó đãphát huy tác dụng và tác động lớn đến quá trình phát triển ý thức xã hội nóichung, ý thức BVTQ nói riêng Học viên Trường Sĩ quan Chính trị khôngnằm ngoài những tác động ấy Sự tác động, ảnh hưởng tích cực của KTTTđịnh hướng XHCN ở Việt Nam đến nâng cao ý thức BVTQ của học viênTrường Sĩ quan Chính trị đã tạo ra động lực mới, giúp học viên an tâm công

tác, xác định tốt yêu cầu, nhiệm vụ học tập, rèn luyện, nâng cao ý chí, quyếttâm, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ để vươn lên học tập, rèn luyện tốt,tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, ra sức phấn đấu trở thành ngườihọc viên giỏi toàn diện, người cán bộ chính trị “vừa hồng, vừa chuyên” Bêncạnh những mặt tích cực đó, phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Namhiện nay, nhất là những mặt tiêu cực đang tác động, ảnh hưởng không nhỏđến quá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viên Đó là ý thức tu dưỡng,học tập, rèn luyện của một bộ phận học viên chưa cao, chất lượng hiệu quảhọc tập, rèn luyện còn thấp, biểu hiện khá rõ ở các mặt tri thức, niềm tin, ý chí

và tình cảm đối với trách nhiệm học tập, rèn luyện, sẵn sàng tâm thế thực hiệnnhiệm vụ BVTQ trong tình hình mới, có mặt chưa cao

Để phát huy mặt ảnh hưởng tích cực, khắc phục mặt ảnh hưởng tiêucực của KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam đến nâng cao ý thức BVTQcủa học viên, các lực lượng tham gia đào tạo và từng học viên cần có sự hiểubiết đầy đủ, toàn diện và sâu sắc về nó Tình hình đó đặt ra yêu cầu cấp thiếtphải nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn

về nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hôm nay

-Sĩ quan chính trị ngày mai trong điều kiện phát triển KTTT định hướngXHCN ở nước ta, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của người chủ trì về chính trị ởđơn vị cơ sở, trước yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đảng,công tác chính trị, góp phần BVTQ trong tình hình mới Đây là lý do tác giả

lựa chọn vấn đề: “Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu.

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Xung quanh vấn đề của đề tài đã có nhiều công trình của các tác giảtrong và ngoài quân đội nghiên cứu, tiêu biểu là:

“Xây dựng ý thức BVTQ trong giáo dục con người Việt Nam hiện nay”,

đề tài KX.07.19, Chương trình khoa học - công nghệ cấp Nhà nước, Bộ Quốc

phòng [3]; “Xây dựng ý thức BVTQ XHCN thời kỳ mới” của tác giả Lê Minh Vụ (Chủ biên) [42]; “Học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng của Đảng ta trong công cuộc xây dựng và BVTQ” của tác giả Nguyễn Bá Dương [6]; “Vai trò của gia đình trong giáo dục ý thức BVTQ XHCN cho thanh niên ở tỉnh Phú Thọ hiện nay” của tác giả Đinh Quốc Triệu [32]; “Xây dựng ý thức BVTQ Việt Nam xã hội chủ nghĩa cho sinh viên trên địa bàn Hà Nội hiện nay” của tác giả Nguyễn Hùng Sơn [27]; “Một số vấn đề chủ yếu trong xây dựng ý thức BVTQ Việt Nam XHCN cho nhân dân và lực lượng vũ trang thời kỳ mới” của tác giả Nguyễn Vĩnh Thắng [29]; “Bước đầu tiếp cận ý thức BVTQ XHCN ở con người Việt Nam trong thời kỳ mới” của tác giả Trương Thành Trung [34], v.v

Trong đó, đề tài KX.07.19 đã đưa ra khái niệm về ý thức BVTQ của

con người Việt Nam: “Ý thức BVTQ của con người Việt Nam ngày nay là sự giác ngộ về nghĩa vụ, trách nhiệm công dân đối với sự nghiệp BVTQ Việt Nam phát triển theo định hướng XHCN, được biểu hiện bằng hành vi thực tế sẵn sàng chống lại các hình thức lũng đoạn, khuất phục, lấn chiếm và xâm lược của các thế lực thù địch đối với nền độc lập dân tộc và công cuộc phát triển đất nước”; đề tài đã xác định cấu trúc của ý thức BVTQ bao gồm những thành tố Tri thức: sự hiểu biết về đất nước và con người Việt Nam, về mục

tiêu yêu cầu BVTQ ngày nay, về kẻ thù và những kiến thức quốc phòng cần

thiết Thái độ, cảm xúc, tình cảm: đó là lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội,

niềm tin sâu sắc vào sự nghiệp đổi mới của Đảng, vào con đường phát triểnđất nước theo định hướng XHCN, thiết tha với lý tưởng sống vì độc lập dân

tộc, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh Ý chí được biểu hiện ở

tính độc lập tự chủ, tự lực tự cường, dám xả thân vì mục tiêu, lý tưởng độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, tích cực học tập,lĩnh hội kiến thức và kỹ năng quốc phòng, đấu tranh chống các tệ nạn xã hội

Tâm thế sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ công dân để bảo vệ Đảng, Nhà nước

XHCN và nhân dân, sẵn sàng chống “diễn biến hoà bình”, “bạo loạn lật đổ”

Tác giả Đinh Quốc Triệu cho rằng: “Ý thức BVTQ Việt Nam XHCN là một loại hình của ý thức xã hội XHCN, phản ánh tính tất yếu (yêu cầu khách quan), mục tiêu, nhiệm vụ, những vấn đề chiến lược, sách lược của Đảng Cộng sản Việt Nam về BVTQ XHCN và mọi hành động của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền bảo vệ sự nghiệp đổi mới và lợi ích quốc gia dân tộc” Tác giả đã xác định cấu trúc của ý thức BVTQ Việt

Nam XHCN bao gồm: tri thức BVTQ ở cả hai cấp độ thông thường và lý luận;tình cảm, thái độ và sự đòi hỏi bên trong đối với nhiệm vụ sẵn sàng BVTQ; ý chí

và các hành động tích cực cho sự nghiệp BVTQ

Tác giả Trương Thành Trung đã đưa ra và luận giải cơ sở khoa học của

sự hình thành ý thức BVTQ Việt Nam XHCN trên các khía cạnh khác nhau, vínhư: ý thức BVTQ Việt Nam XHCN hình thành trên cơ sở truyền thống yêunước và văn hóa giữ nước của dân tộc; thực chất là ý thức chính trị, được hìnhthành trên cơ sở sự giác ngộ về trách nhiệm xã hội của con người đối với độc lập

dân tộc và chủ nghĩa xã hội, v.v Tác giả khẳng định: “Xây dựng ý thức BVTQ XHCN cho người dân Việt Nam trong thời đại ngày nay chính là nâng cao giác ngộ của họ về giá trị của độc lập, tự do, hạnh phúc ”.

Các công trình trên đã khám phá và làm rõ nhiều vấn đề về ý thứcBVTQ Mỗi công trình, mỗi đề tài đều đã đề cập và luận giải ý thức BVTQ ởgóc độ tiếp cận, độ sâu, độ rộng khác nhau và các tác giả cũng đã đưa ranhững quan niệm, định nghĩa khác nhau về ý thức BVTQ Việt Nam XHCN;nhưng tất cả đều có một quan điểm chung là: ý thức BVTQ Việt Nam XHCNbao giờ cũng là sản phẩm của hoạt động BVTQ Việt Nam XHCN được cấutrúc bởi các thành tố khác nhau

Về sự tác động, ảnh hưởng của KTTT định hướng XHCN đến nâng cao

ý thức BVTQ của học viên các nhà trường quân đội; đến nay có các côngtrình tiêu biểu của các tác giả như:

“Ảnh hưởng của KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay đến phát triển ý thức chính trị của học viên đào tạo sĩ quan cấp phân đội ở Trường

Sĩ quan Pháo binh hiện nay” của tác giả Nguyễn Đức Xiển [43]; “Phát triển nhân cách học viên cấp phân đội Học viện Khoa học Quân sự dưới tác động của mặt trái KTTT ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Phạm Văn Thịnh [31]; “Sự phát triển nhận thức về nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam” của tác giả

Phạm Quốc Trung, Phạm Thị Túy [33], v.v Từ góc độ triết học, các công trìnhtrên đã luận giải, làm rõ sự tác động, ảnh hưởng của KTTT định hướng XHCNđến các yếu tố cấu thành ý thức BVTQ của người học viên, người sĩ quan quânđội ta trên cả phương diện tích cực và tiêu cực Từ đó, đề xuất những giải phápnhằm phát huy những tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của KTTTđịnh hướng XHCN để phát triển ý thức BVTQ Song, các tác giả mới đề cập sựtác động, ảnh hưởng của KTTT đến các yếu tố cấu thành ý thức BVTQ; chưaluận giải sự tác động, ảnh hưởng đó đến nâng cao ý thức BVTQ của học viênTrường Sĩ quan Chính trị hiện nay

Do mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu khác nhau nên đến nay, chưa cómột công trình khoa học nào nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống, chuyên sâu

với tính cách là một đề tài độc lập dưới góc độ triết học về vấn đề: “Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay”

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất những giải pháp cơ bản nângcao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện pháttriển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ thực chất và một số vấn đề có tính quy luật nâng cao ý thứcBVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triểnKTTT định hướng XHCN ở Việt Nam

Đánh giá thực trạng ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chínhtrị trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay.

Đề xuất giải pháp cơ bản nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quanChính trị trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trongđiều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam

* Phạm vi nghiên cứu

Những vấn đề lý luận, thực tiễn và giải pháp nâng cao ý thức BVTQ trongđiều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay của học viênTrường Sĩ quan Chính trị, tập trung ở đối tượng học viên đào tạo chính trị viên

cơ bản 5 năm Số liệu điều tra, khảo sát từ năm học 2009 - 2010 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận

Đề tài dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, các Nghị quyết của Quân ủyTrung ương, Chỉ thị, Hướng dẫn của Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị về KTTTđịnh hướng XHCN ở nước ta và lý luận BVTQ ở Việt Nam; các nghị quyết, kếhoạch của Trường Sĩ quan Chính trị và các công trình khoa học có liên quan

* Cơ sở thực tiễn

Là các báo cáo kết quả tổng kết, đánh giá thực tiễn của các cơ quanchức năng có liên quan ở Nhà trường và kết quả khảo sát thực trạng ý thứcBVTQ trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiệnnay của học viên đào tạo chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị

* Phương pháp nghiên cứu

Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và duy vật lịch sử, đồng thời sử dụng tổng hợp các phương pháp: phân tích vàtổng hợp; lôgíc và lịch sử; điều tra xã hội học và phương pháp chuyên gia, v.v

6 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài góp phần luận giải một số vấn đề lý luận về nâng cao ý thứcBVTQ trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiệnnay của học viên đào tạo chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị

Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cơ bản nâng cao ý thức BVTQtrong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay củahọc viên đào tạo chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chính trị làm cơ sở khoa học

để nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nâng cao ý thức BVTQ của học viên ởTrường Sĩ quan Chính trị hiện nay

Đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác nghiên cứu,giảng dạy, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo chính trị viên ở Trường Sĩquan Chính trị và những người quan tâm về vấn đề này

7 Kết cấu của đề tài

Đề tài gồm: Mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu thamkhảo và phụ lục

Chương 1 THỰC CHẤT VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ TÍNH QUY LUẬT

NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ TỔ QUỐC CỦA HỌC VIÊN TRƯỜNG

SĨ QUAN CHÍNH TRỊ TRONG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 1.1 Thực chất nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.1.1 Quan niệm về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam và nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã và đang tồn tại những môhình kinh tế gắn liền với sự phát triển của lực lượng sản xuất và của phâncông lao động xã hội, đó là: kinh tế tự nhiên, tự cung, tự cấp và kinh tế hànghóa KTTT là giai đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hóa, là một kiểu tổchức kinh tế phản ánh trình độ phát triển nhất định của văn minh nhân loại.KTTT không phải là sản phẩm của một chế độ kinh tế, xã hội nào mà là thànhtựu của văn minh nhân loại, là giai đoạn phát triển tất yếu của xã hội loàingười và là phương thức phát triển kinh tế năng động nhất của nhân loại đãtìm ra cho đến nay Do đó, các quốc gia lạc hậu đi lên chủ nghĩa xã hội cầnphải sử dụng KTTT phục vụ cho mục tiêu phát triển lực lượng sản xuất, xâydựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động cho nhân dân

Nhận thức được điều đó, trong lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, Đảng ta đãquyết định chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấpsang xây dựng và phát triển nền KTTT định hướng XHCN Theo đó, Nghịquyết Trung ương lần thứ sáu, khóa IV năm 1979 được xem như điểm khởiđầu của quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, làm cho sản xuất bung

ra, thừa nhận quan hệ hàng hóa, tiền tệ, cho tự do lưu thông Tuy nhiên, nềnkinh tế Việt Nam thực sự bắt đầu chuyển sang vận hành theo cơ chế mới từ Đạihội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI (năm 1986), sự kiện đánh dấu bước chuyểnnày là việc Đảng ta khẳng định đường lối đổi mới kinh tế là: phát triển nềnkinh tế hàng hóa có kế hoạch gồm nhiều thành phần đi lên chủ nghĩa xã hội,coi chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần là vấn đề có ý nghĩa chiếnlược, lâu dài, có tính quy luật từ sản xuất nhỏ đi lên chủ nghĩa xã hội Đườnglối phát triển kinh tế ấy tiếp tục được khẳng định trong các văn kiện Đảng, tạicác kỳ Đại hội tiếp theo của Đảng Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IXcủa Đảng Cộng sản Việt Nam, khái niệm “KTTT định hướng XHCN” mớichính thức được đưa ra Đại hội khẳng định: “Phát triển KTTT định hướngXHCN là đường lối chiến lược nhất quán, là mô hình kinh tế tổng quát củanước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” [12, tr 86] Có thể coi đây

là bước đột phá trong tư duy lý luận của Đảng ta về cách mạng XHCN ở ViệtNam

Kế thừa tư duy của Đại hội IX, Đại hội X của Đảng chủ trương: “tiếp tụchoàn thiện thể chế KTTT định hướng XHCN” và đã làm sáng tỏ thêm nội dung

cơ bản của định hướng XHCN trong phát triển KTTT ở nước ta Trên cơ sở đánhgiá toàn diện sự nghiệp đổi mới qua 25 năm, Đại hội XI của Đảng tiếp tục khẳngđịnh quan điểm “kiên trì và quyết liệt thực hiện đổi mới” mà “trọng tâm là hoànthiện thể chế KTTT định hướng XHCN” Đại hội tiếp tục khẳng định: “nền KTTTđịnh hướng XHCN ở nước ta là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hànhtheo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản; vừa vận động theo những quy luật của KTTT, vừa được dẫn dắt chiphối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội; trong đó, cơ chế thịtrường được vận dụng đầy đủ, linh hoạt để phát huy mạnh mẽ, có hiệu quả mọinguồn lực nhằm phát triển nhanh và bền vững nền kinh tế; khuyến khích làm giàuhợp pháp đi đôi với xóa đói, giảm nghèo, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước

mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” [14, tr 34 - 35].

KTTT định hướng XHCN là mô hình kinh tế tổng quát trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đây là một kiểu KTTT mới tronglịch sử phát triển của KTTT Hay nói cách khác, KTTT là cái phổ biến, cònKTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là cái đặc thù của Việt Nam, phù hợpvới điều kiện và đặc điểm của Việt Nam Đây là nền kinh tế vừa tuân theonhững quy luật của thị trường vừa có định hướng bởi các nguyên tắc của chủnghĩa xã hội, luôn chịu sự tác động của các quy luật khách quan của KTTTnhư quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh Nhà nước mộtmặt tạo điều kiện cho các quy luật phát huy tác dụng, mặt khác bằng các biệnpháp thích hợp để hạn chế các mặt tiêu cực do cơ chế thị trường sản sinh ra

Như vậy, qua các văn kiện của Đảng ta, có thể hiểu, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là một phương thức phát triểnsức sản xuất để đi lên chủ nghĩa xã hội Đó là nền KTTT khác về bản chất sovới nền KTTT ở nhiều nước khác KTTT định hướng XHCN ở Việt Namhoàn toàn không phải là KTTT tự do mà là KTTT vận hành cùng với việcthực hiện nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội, là KTTT có tổ chức, có sự lãnhđạo của Đảng Cộng sản và sự quản lý, điều tiết vĩ mô của Nhà nước phápquyền XHCN, được định hướng cao về mặt xã hội, hạn chế tối đa nhữngkhuyết tật của tính tự phát thị trường, phục vụ tốt nhất lợi ích của đại đa sốnhân dân lao động và sự phát triển bền vững của đất nước

Tuy nhiên, quá trình thực hiện KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam

đã và đang bộc lộ một số vấn đề cần phải giải quyết

Tính hai mặt của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Mặt tích cực: tạo ra động lực mạnh mẽ đưa nền kinh tế đất nước tăng

trưởng liên tục với tốc độ cao so với các nước trong khu vực và thế giới Đờisống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện cơ bản, tìnhhình chính trị - xã hội luôn ổn định, niềm tin của nhân dân vào Đảng, vào chế độXHCN vì thế mà ngày càng được củng cố và tăng cường, vị thế của đất nướctrên trường quốc tế ngày càng được nâng cao Điều đó đã có tác động tích cựcđến quá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị

Mặt tiêu cực, có thể khái quát qua một số nội dung sau đây:

Một là, KTTT làm cho con người dần dần hình thành thói quen sùng

bái tính tự phát dẫn đến coi nhẹ, phủ nhận vai trò quan trọng, cần thiết của tậpthể và chủ nghĩa tập thể đối với sự phát triển của xã hội

Hai là, KTTT tạo ra môi thuận lợi cho sự gia tăng tình trạng phân hoá

giàu - nghèo, bất bình đẳng xã hội Từ đó, hình thành các tầng, lớp học viênkhác nhau Sự phân hoá giàu nghèo làm cho khoảng cách về mức sống giữacác học viên, gia đình học viên ngày càng phát triển Điều đó tác động hằngngày, hằng giờ vào tư tưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống học viên, thúc đẩynhanh quá trình hình thành lề thói thực dụng dẫn đến thoái hoá về phẩm chấtđạo đức trong một số học viên Ảnh hưởng không nhỏ đối với việc thực hiệnnhiệm vụ BVTQ

Ba là, KTTT dung dưỡng tiềm năng hình thành thói quen sùng bái quan hệ

mua bán, giảm nhẹ quan hệ giáo dưỡng trong xã hội Hình thành một bộ phận lấylàm giàu là mục đích tối cao, nhiều người sẵn sàng dùng mọi cách trao đổi, muabán, chà đạp lên lợi ích tập thể làm phai nhạt lý tưởng, niềm tin, xem nhẹ nhữnggiá trị truyền thống, thậm chí phản bội lợi ích quốc gia, dân tộc

Bốn là, KTTT hình thành thói quen tuyệt đối hoá lợi ích cá nhân, nhóm

nhỏ, lợi ích trước mắt; coi nhẹ lợi ích tập thể, cộng đồng, lợi ích lâu dài, vì lợiích cá nhân, họ sẵn sàng hy sinh lợi ích chung, lợi ích tập thể Sự tác động từmặt trái KTTT đã thực sự làm cho một bộ phận học viên, khi mưu cầu hạnh

phúc cá nhân, lợi ích riêng tư đã đặt giá trị của cái “ích” lên vị trí cao trongcác thang bậc giá trị xã hội, thậm chí lên trên cả những tiêu chí khuôn mẫu,những giá trị đạo đức đích thực Nó biểu hiện thành lối sống vụ lợi, thực dụng

và đi liền với lối sống đó là sự bất chấp, sa đoạ về đạo đức, đi ngược lại vớibản chất nhân đạo, tích cực và những giá trị nhân văn của xã hội ta Với tínhcách là tồn tại xã hội, tính hai mặt của sự phát triển KTTT định hướng XHCN

ở Việt Nam đang tác động hằng ngày, hằng giờ đến ý thức BVTQ của từngquân nhân nói chung, cũng như học viên Trường Sĩ quan Chính trị nói riêng

Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị

Tại Hội nghị Trung ương 8, khóa IX, lần đầu tiên Đảng ta xác định mụctiêu, nhiệm vụ BVTQ Việt Nam XHCN với các nội dung cụ thể: “Một là, bảo

vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; hai là, bảo vệĐảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN; ba là, bảo vệ sự nghiệp đổi mới,công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; bốn là, bảo vệ lợi ích quốc gia, dântộc; năm là, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và nền văn hóa; sáu

là, giữ vững ổn định chính trị và môi trường hòa bình, phát triển đất nướctheo định hướng XHCN” [1, tr 45 - 46]

Tư duy lý luận, nhận thức của Đảng về BVTQ ngày càng có bước pháttriển, đến Đại hội XI của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: “Mục tiêu, nhiệm vụ của quốcphòng, an ninh là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnhthổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN, giữ vữnghòa bình, ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội;chủ động ngăn chặn, làm thất bại mọi âm mưu và hành động chống phá của cácthế lực thù địch đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta” [14, tr 81 - 82]

BVTQ là một quy luật khách quan, một nhiệm vụ chiến lược gắn bóhữu cơ với nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội trong suốt quá trình cáchmạng Việt Nam Ý thức BVTQ là một loại hình của ý thức xã hội, phản ánhtất yếu khách quan, yêu cầu, nhiệm vụ và thực tiễn BVTQ Ý thức BVTQ đượchình thành, phát triển và ngày càng hoàn thiện gắn liền với quá trình dựng nước

và giữ nước của mỗi quốc gia, dân tộc Hiện thực xây dựng và BVTQ, mục tiêu,nội dung BVTQ như thế nào sẽ quy định ý thức BVTQ như thế ấy

Ý thức BVTQ Việt Nam XHCN hiện nay là sự giác ngộ về quyền lợi,nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân đối với sự nghiệp xây dựng và BVTQViệt Nam XHCN, biểu hiện bằng hành vi thực tế sẵn sàng chống lại các hìnhthức lũng đoạn, khuất phục, lấn chiếm và xâm lược của các thế lực thù địchđối với nền độc lập dân tộc và công cuộc phát triển đất nước Vì vậy, cấu trúccủa ý thức BVTQ XHCN rất rộng lớn và toàn diện: đó là nhận thức của mọingười dân Việt Nam về Tổ quốc XHCN và những vấn đề cơ bản về BVTQXHCN; là tình cảm, niềm tin của mọi người đối với Tổ quốc và sự nghiệpBVTQ; là ý chí, quyết tâm BVTQ của mọi người dân Việt Nam Các yếu tốnhận thức, tình cảm, niềm tin và ý chí quan hệ chặt chẽ với nhau, nhưng cóvai trò không giống nhau trong cấu trúc của ý thức BVTQ; tác động thúc đẩylẫn nhau cùng phát triển, đồng thời thể hiện trong thực tiễn thực hiện nhiệm

vụ BVTQ, không thể tuyệt đối hóa hoặc xem nhẹ một yếu tố nào Từ những

luận giải trên, có thể quan niệm: Ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là một loại hình của ý thức xã hội, phản ánh yêu cầu khách quan, mục tiêu, nhiệm vụ và thực tiễn bảo vệ Tổ quốc, là tổng hòa tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân nhằm bảo vệ vững chắc

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Ý thức BVTQ thuộc phạm trù ý thức nói chung của con người, vừa tồntại trong ý thức cá nhân, vừa tồn tại trong ý thức cộng đồng; là một hiệntượng xã hội nhưng cũng được biểu hiện thông qua từng con người, từng quânnhân cụ thể, trong đó có học viên Trường Sĩ quan Chính trị Do đó, cần đặcbiệt coi trọng việc nâng cao ý thức BVTQ của quân nhân nói chung, học viênTrường Sĩ quan Chính trị nói riêng

Đặc điểm của học viên Trường Sĩ quan Chính trị

Trường Sĩ quan Chính trị là trung tâm đào tạo cán bộ chính trị cấp phânđội của Quân đội nhân dân Việt Nam Đối tượng đào tạo ở Nhà trường rất đadạng, trong đó đối tượng học viên đào tạo chính trị viên, bậc đại học (thờigian đào tạo 5 năm) được xác định là đối tượng đào tạo cơ bản và chủ yếu.Nghiên cứu ý thức BVTQ cho đối tượng này cần thấy được những đặc điểmchung và đặc điểm riêng.

So với những quân nhân trong quân đội và học viên các học viện, nhàtrường khác trong quân đội, học viên Trường Sĩ quan Chính trị mang đầy đủnhững đặc trưng chung, đó là: Họ là những thanh niên tốt nghiệp phổ thôngtrung học, thiếu sinh quân, quân nhân thực hiện nghĩa vụ quân sự có đủ điềukiện, tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, văn hoá, sức khoẻ, tuổi đời,

có ý chí, quyết tâm cao, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ; có tinhthần yêu nước, có tình cảm và ý thức trách nhiệm đối với vận mệnh của quêhương, đất nước; tin tưởng vào mục tiêu lý tưởng và sự lãnh đạo của Đảng,vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của đất nước; có nguyện vọng phục vụlâu dài trong quân đội, luôn năng nổ, nhiệt tình, sôi nổi trong thực hiện nhiệm

vụ, năng động, nhạy bén trong cuộc sống

Bên cạnh đó, do đặc điểm tuổi quân, tuổi đời, kinh nghiệm sống chưanhiều, nên ở họ còn bộc lộ những hạn chế nhất định như: chưa chín chắn, bảnlĩnh chính trị chưa vững vàng, khi gặp khó khăn thất bại tạm thời dễ bi quanchán nản, thiếu kiên trì nhẫn nại; khả năng phân biệt đúng sai trong tiếp xúc vớicái mới còn hạn chế… Mặt khác, do được tuyển chọn ở khắp các tỉnh, thànhtrong toàn quốc, nguồn gốc xuất thân khác nhau, nhiều học viên xuất thân từthị trấn, thị xã, thành phố…nên học viên Trường Sĩ quan Chính trị còn mangđậm tác phong sinh hoạt và phong tục tập quán vùng, miền và trực tiếp chịu tácđộng của KTTT trước khi vào quân đội Tất cả những đặc điểm đó sẽ chi phối,tác động không nhỏ đến quá trình nâng cao ý thức BVTQ của đối tượng này

Ngoài những đặc điểm chung nói trên, học viên Trường Sĩ quan Chínhtrị còn có những đặc điểm riêng, đó là:

Học viên Trường Sĩ quan Chính trị là những thanh niên đang phát triển, hoàn thiện về nhân cách và có năng khiếu chính trị tốt Đây là điểm

khác biệt so với thanh niên và học viên ở các nhà trường khác Khi lựa chọnđăng kí dự thi vào Trường Sĩ quan Chính trị, về cơ bản họ đã có sở thích, cócảm tình, mong muốn, ước mơ, trở thành người cán bộ chính trị trong quân đội,

họ tự ý thức được mục tiêu mà mình đang phấn đấu, hướng tới Cho nên, cáchoạt động của họ có xu hướng vươn tới nhận thức và chiếm lĩnh những phẩmchất, năng lực cấu thành nhân cách của người chính trị viên Điều đó chi phốiđến động cơ, thái độ học tập, đến thái độ sống, đến cách ứng xử và giải quyếtcác mối quan hệ và quy định quá trình nhận thức, tình cảm, niềm tin, ý chí của

họ đối với nhiệm vụ BVTQ Năng khiếu chính trị của học viên có ý nghĩa rấtlớn trong việc hướng sự chú ý, tình cảm, tri thức của học viên đối với Tổ quốcnói chung và sự nghiệp BVTQ nói riêng

Học viên Trường Sĩ quan Chính trị có điều kiện thuận lợi để rèn luyện, nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc Trong quá trình học tập, rèn luyện tại Nhà

trường, đặc điểm, điều kiện của Trường Sĩ quan Chính trị có những nét khácbiệt với những nhà trường quân đội khác Sự khác biệt này quy định conđường, biện pháp nâng cao ý thức BVTQ của học viên diễn ra theo nhữngcách thức cụ thể, đặc thù: kỷ luật nghiêm minh nhưng cũng thấm đượm tinhthần nhân văn, khoa học Do yêu cầu, nhiệm vụ người cán bộ chính trị cấpphân đội, chương trình đào tạo của học viên Trường Sĩ quan Chính trị hiệnnay có hàm lượng các tri thức khoa học xã hội và nhân văn nhiều hơn hẳn họcviên ở các nhà trường quân đội khác Đây là điều kiện thuận lợi để học viênvừa được lĩnh hội những tri thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự, vừađược rèn luyện, trưởng thành trong môi trường nhân văn quân sự Học viênđược định hướng sâu sắc những giá trị cách mạng, khoa học và nhân văn, lập

trường thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản, đặc biệt là định hướng và bảnlĩnh chính trị; có sự hiểu biết và niềm tin sâu sắc vào chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng; tuyệt đốitrung thành với Đảng, Tổ quốc, nhân dân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh bảo vệ Đảng, bảo vệ Tổquốc, Nhân dân, bảo vệ chế độ XHCN; luôn vững vàng, chủ động, tỉnh táotrong mọi hoàn cảnh, nhạy bén, sắc sảo trong xem xét, giải quyết các vấn đềtrong quá trình học tập, công tác

Học viên Trường Sĩ quan Chính trị là chính trị viên - người chủ trì về chính trị ở đơn vị cơ sở ngày mai nên đòi hỏi cao về rèn luyện nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” và ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Thực hiện

Nghị quyết 51 của Bộ Chính trị khóa IX “Về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chếlãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế

độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam”, vị thế củacán bộ chính trị trong quân đội được nâng cao hơn trước Hiện thực hóa mụctiêu đó, học viên đào tạo chính trị viên phải học tập, rèn luyện, thực hành,

thực tập đáp ứng yêu cầu cao về phẩm chất, năng lực của người cán bộ chính

trị trong tương lai Học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị tốt nghiệp ra trườngthường được đảm nhiệm trên cương vị chính trị viên phó đại đội, chính trịviên đại đội và tiếp tục phát triển ở những năm tiếp theo So với sĩ quan cấpphân đội mới tốt nghiệp ở các học viện, nhà trường khác, cương vị của họcviên Trường Sĩ quan Chính trị có tầm cao hơn Chính vì vậy, ngay từ khi đanghọc tập tại trường, học viên ý thức được vị thế công tác của mình Điều đó đặt

ra yêu cầu cao về nhân cách học viên cũng như ý thức của họ đối với nhiệm

vụ BVTQ Các chủ thể giáo dục và bản thân học viên phải nỗ lực học tập, rènluyện để không ngừng củng cố hệ thống tri thức toàn diện; tình cảm, niềm tinvào mục tiêu, lý tưởng của Đảng, vào sự nghiệp xây dựng và BVTQ ViệtNam XHCN, tình cảm đồng chí đồng đội, yêu mến nghề nghiệp của người sĩquan chính trị tương lai được bồi dưỡng, rèn luyện thường xuyên

Từ khái niệm ý thức BVTQ Việt Nam xã hội chủ nghĩa và đặc điểm

của học viên Trường Sĩ quan Chính trị, có thể quan niệm: Ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị là tổng hòa các yếu tố tri thức, tình cảm, niềm tin và ý chí phấn đấu vươn lên của người học viên, thể hiện ở thái độ, hành vi của họ đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, phù hợp với mục tiêu, yêu cầu đào tạo người chính trị viên của Nhà trường, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị mang tính giaicấp sâu sắc, nó phản ánh địa vị giai cấp trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia.Nội dung giai cấp trong ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trịđược thể hiện ở quan điểm, tư tưởng, tình cảm, niềm tin, ý chí của họ đối vớinhiệm vụ BVTQ

Ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị được biểu hiện ở ýthức về chủ quyền quốc gia, dân tộc; ở lòng tự tôn dân tộc, tinh thần sẵn sàng đấutranh chống lại các thế lực vi phạm chủ quyền quốc gia, dân tộc; ở sự giác ngộquyền và nghĩa vụ của học viên đối với sự an nguy, thịnh suy, tồn vong của quốcgia, dân tộc Đây là sản phẩm, kết quả của hoạt động học tập, rèn luyện, thực hiệnnhiệm vụ theo chức trách của người học viên, thể hiện qua nhận thức của họ vềđối tác, đối tượng; nhận thức về kẻ thù, nắm được âm mưu, thủ đoạn của kẻ thùđối với cách mạng nước ta

Tiếp cận ý thức BVTQ là một hiện tượng của ý thức xã hội gắn với đốitượng cụ thể là học viên Trường Sĩ quan Chính trị, ý thức BVTQ luôn có sự vậnđộng, phát triển mang dấu ấn riêng của chủ thể Nâng cao ý thức BVTQ của họcviên Trường Sĩ quan Chính trị là một quá trình tự thân vận động, chuyển hóa cácyếu tố cấu thành Quá trình đó chịu sự tác động của chủ thể tới khách thể, làm chođối tượng phát triển theo hướng cao hơn theo mục đích, yêu cầu mà chủ thể đề ra

Vì vậy, thực chất nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị

hiện nay là sự phát triển ý thức BVTQ lên một chất mới phù hợp với ý thức

BVTQ Việt Nam XHCN với đặc điểm, nhiệm vụ của quân đội và Nhà trường.

Như vậy, nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị là quá trình tác động có mục đích của các chủ thể cùng với sự tích cực, sáng tạo, nỗ lực học tập, rèn luyện, phấn đấu của người học viên, làm chuyển hóa không ngừng các yếu tố cấu thành ý thức bảo vệ Tổ quốc, thể hiện ở tri thức, tình cảm, niềm tin và ý chí khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ của người học viên trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trực

tiếp góp phần hình thành hệ thống tri thức, tình cảm, niềm tin và ý chíBVTQ trong mỗi người học một cách đúng đắn; thông qua đó góp phần rènluyện bản lĩnh chính trị, lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với Đảng,với nhân dân; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xãhội; giúp cho họ đứng vững trước những thay đổi của thời cuộc, có niềmtin son sắt vào con đường đi lên của dân tộc, sẵn sàng phục vụ và hy sinh

vì Tổ quốc Đồng thời, giúp học viên tăng khả năng “miễn dịch” và đấutranh thắng lợi trước mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của cácthế lực thù địch

Nội dung nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chínhtrị mang tính toàn diện, tuy nhiên cần tập trung vào những nội dung mang tínhthiết thực đó là: giáo dục nâng cao nhận thức cho học viên về tình yêu quêhương, đất nước, truyền thống cách mạng của dân tộc, của Đảng, làm cho mỗingười học thấy được vinh dự, tự hào, trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ vữngchắc Tổ quốc Việt Nam XHCN; xây dựng cho học viên tình cảm, niềm tinvững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng, sự nghiệp đổi mới đất nước; đồng thờihình thành ở mỗi học viên ý chí, quyết tâm vượt mọi khó khăn, gian khổ,hành động tích cực, sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp BVTQ

Như vậy, nội dung nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩquan Chính trị là một thể thống nhất bao gồm nhiều yếu tố, nhưng tựu trungđược biểu hiện sâu sắc và rõ nét ở tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí và hànhđộng tích cực vì sự nghiệp BVTQ Những yếu tố này là một chỉnh thể thốngnhất hữu cơ, không tách rời Do vậy, trong quá trình nâng cao ý thức BVTQcủa đối tượng này phải tiến hành đồng thời ở tất cả các yếu tố, các bộ phậncấu thành, không được coi nhẹ, hạ thấp yếu tố nào.

1.1.2 Quan niệm về nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Tác động của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị

Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, phức tạp và chứa đựng nhiềuyếu tố khó lường, tác động của nền KTTT định hướng XHCN chi phối mạnh

mẽ đến vấn đề nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị.Thông qua con đường vừa trực tiếp, vừa gián tiếp, nhưng con đường trực tiếp

là chủ yếu KTTT có thể tác động trực tiếp tới từng học viên, hoặc thông quamôi trường xã hội bên ngoài như: qua gia đình, qua các mối quan hệ phongphú của người học, hoặc qua các khâu trung gian từ đó tác động đến ý thứcBVTQ của học viên Vì thế, nếu chỉ thấy những tác động tích cực, mà khôngthấy những tác động tiêu cực và ngược lại sẽ là sai lầm Càng sai lầm hơn nếuphủ nhận sự tác động của KTTT định hướng XHCN tới vấn đề nâng cao ýthức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị với nhận thức rằng, họcviên Trường Sĩ quan Chính trị không trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất, lạiđược Nhà nước chăm lo từ ăn, ở, mặc và các lĩnh vực khác do đó không liênquan đến KTTT Sự tác động của KTTT định hướng XHCN đến nâng cao ýthức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị là một quá trình tác độngphức tạp nhiều chiều, là một tổ hợp các tác động tích cực lẫn tiêu cực vớinhững phương thức tác động đa dạng

Tác động tích cực

Thứ nhất, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tạo cơ sở vật chất để cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của học viên Trong

điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trìnhsản xuất, lưu thông làm cho nền kinh tế nước ta từng bước hội nhập kinh tếthế giới Mở rộng hợp tác giao lưu, góp phần rút ngắn sự chênh lệch kinh tếgiữa các vùng, miền, khu vực trong đất nước, tạo điều kiện nâng cao đời sốngvật chất, tinh thần của học viên Các nhu cầu xã hội về ăn, mặc, ở, học hành,chăm sóc sức khoẻ được bảo đảm tốt hơn Cơ sở vật chất, phương tiện bảođảm thoả mãn nhu cầu văn hoá tinh thần của học viên tăng lên cả về số lượng

và chất lượng Nhờ đó, họ có thể kịp thời nắm bắt được đường lối, chủtrương, chính sách và các vấn đề thời sự chính trị, văn hoá, xã hội cả trong vàngoài nước, góp phần mở rộng tầm nhìn và nâng cao sự hiểu biết mình KTTTđịnh hướng XHCN ở nước ta hiện nay còn là cơ sở quan trọng để Đảng và Nhànước ta đề ra và thực hiện chính sách đối với quân nhân và gia đình quân nhânnói chung, học viên Trường Sĩ quan Chính trị nói riêng Bảo đảm lợi ích vật chất

và tinh thần, lợi ích chung và lợi ích riêng, lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dàicho học viên Từ đó, sẽ hạn chế phân tâm ở người học, nâng cao ý thức, tráchnhiệm chính trị của họ với Đảng, Tổ quốc và nhân dân

Thứ hai, thành tựu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là

cơ sở hiện thực, góp phần củng cố niềm tin của học viên vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Những thành tựu to lớn và

rất quan trọng do sự phát triển KTTT đưa lại đã từng bước củng cố lòng tin củangười học đối với Đảng Cộng sản và chế độ mới Trong điều kiện đất nướcchuyển dần sang nền kinh tế của một nước công nghiệp, chúng ta sẽ có điềukiện phát triển công nghiệp quốc phòng, cải thiện vũ khí, trang bị cho lựclượng vũ trang, sẽ là cơ sở vật chất quan trọng tạo cho người học sự yên tâm,phấn khởi hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ, tăng thêm niềm tin vào sức mạnhcủa quân đội, sự tất thắng của chế độ xã hội XHCN, vào chủ nghĩa Mác -

Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao tính tích cực, tự giác, yêntâm phấn khởi của học viên, sẵn sàng vượt qua khó khăn để hoàn thành tốtnhiệm vụ được giao, là cơ sở để thực hiện mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, bảo vệvững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN

Những thành tựu của KTTT định hướng XHCN còn làm cho trình độdân trí của toàn xã hội cũng như của từng học viên được nâng cao Con ngườinăng động, sáng tạo hơn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cơ sở xã hội, giaicấp của quân đội ta được củng cố vững chắc thêm, niềm tin của học viên vàotiền đồ của cách mạng, của đất nước càng được củng cố Điều đó tác độngtích cực đến việc nâng cao ý thức BVTQ của họ, tăng thêm sức đề kháng củahọc viên trước sự xâm nhập của tư tưởng tư sản, sự tấn công phá hoại của kẻthù Nhờ thế, sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ,từng bước hiện đại sẽ có nhiều thuận lợi hơn, quá trình nâng cao ý thứcBVTQ của học viên được thực hiện tốt hơn

Tác động tiêu cực

Phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam bên cạnh những tácđộng tích cực to lớn cũng bộc lộ mặt trái của nó, ảnh hưởng tiêu cực đến quátrình nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị Nguyên

cố vấn Phạm Văn Đồng nhận xét rằng: “Trong cuộc sống của chúng ta, ở bất

kỳ đâu hình như cũng có một dạng tiêu cực của kinh tế thị trường trắng trợnhoặc kín đáo, ngay cả ở những nơi không thể chấp nhận được như ở trườnghọc, ở các viện nghiên cứu khoa học, trong văn học và nghệ thuật, trong báochí và xuất bản tình trạng thiếu kỷ luật, kỷ cương đã khiến cho kinh tế thịtrường sơ khai nhiều khi có tính hoang dã đã triển khai hoạt động ở hầu khắpcác lĩnh vực của cuộc sống, gây tác hại về nhiều mặt” [17, tr 60 - 61, 90 -91] Sự tác động tiêu cực của KTTT đến vấn đề nâng cao ý thức BVTQ củahọc viên biểu hiện cụ thể trên một số mặt sau:

Một là, những mặt tiêu cực của kinh tế thị trường ảnh hưởng xấu đến môi trường chính trị - xã hội của quân đội và việc nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị Mặt trái của KTTT kéo theo

nhiều tiêu cực xã hội ở các vùng, miền, các địa phương trong cả nước; ở cácngành, các cấp, ở một số cơ quan chức năng trong bộ máy Đảng và Nhà nước;

sự yếu kém của hệ thống chính trị nhất là ở đơn vị cơ sở; sự lợi dụng sơ hởcủa pháp luật; sự không phù hợp của chính sách; sự băng hoại về đạo đức,phẩm chất lối sống, thoái hoá biến chất ở một số cán bộ, đảng viên; tệ quanliêu, tham ô, tham nhũng, cửa quyền - một quốc nạn, một nguy cơ của đấtnước chưa được ngăn chặn; niềm tin của một bộ phận nhân dân vào sự lãnhđạo của Đảng, vào cách mạng XHCN bị suy giảm những hiện tượng đó đãảnh hưởng nhất định đến môi trường chính trị và sự phát triển của đất nướctheo định hướng XHCN nói chung, đến sự nghiệp xây dựng quân đội, BVTQcủa học viên nói riêng Đó cũng sẽ là trận địa để các thế lực thù địch kíchđộng chống phá các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta Điềunày tác động trực tiếp đến quá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viênTrường Sĩ quan Chính trị

Hai là, kinh tế thị trường tác động tới sự phân hoá giàu nghèo trong nội bộ tập thể học viên đào tạo chính trị viên Mặt trái của KTTT đã và đang

tác động, ảnh hưởng đến sự phân tầng làm xuất hiện các nhóm học viên thuộccác gia đình giàu có và các gia đình còn nghèo khó Sự cách biệt về mức sống

và lối sống của các nhóm học viên ấy sẽ ngày càng trở nên rõ nét, ảnh hưởngxấu đến quan hệ, tình cảm đồng chí, đồng đội trong tập thể học viên Tácđộng trực tiếp đến sự thống nhất ý chí của học viên, làm cho tính hoà đồng,tinh thần đồng cam cộng khổ giữa cán bộ và học viên, giữa cán bộ với cán bộ,giữa học viên ở các vùng khác nhau có biểu hiện sa sút nhất định Sự phânhoá giàu nghèo trong quân đội hàng ngày, hàng giờ tác động vào tư tưởng,tình cảm, đạo đức, lối sống học viên Đồng thời, nó còn dẫn tới sự cách biệt

trong phong cách sinh hoạt, trong lối sống và có thể dẫn tới sự đối lập về thái

độ đối với nhiệm vụ quân sự, nhiệm vụ BVTQ Đây thực sự là vấn đề phứctạp, liên quan trực tiếp đến việc nâng cao ý thức BVTQ của học viên

Ba là, tác động tiêu cực của kinh tế thị trường dẫn tới sự biến đổi định hướng giá trị trong quân đội Trước những tác động tiêu cực từ mặt trái KTTT

định hướng XHCN sẽ làm định hướng giá trị của một số học viên có những đảolộn nhất định Đó là sự tăng lên của các nhân tố thực dụng trong mỗi người quânnhân nói chung, học viên Trường Sĩ quan Chính trị nói riêng, chủ nghĩa cá nhân,chủ nghĩa cơ hội cực đoan có điều kiện phát triển hơn, gây khó khăn cho quátrình nâng cao ý thức BVTQ của người quân nhân cách mạng Tác động từ mặttrái KTTT còn dẫn đến định hướng giá trị của một bộ phận học viên với nhữngbiểu hiện lệch lạc như: trọng tài hơn trọng đức; trọng bằng cấp, học vị hơn phẩmchất chính trị, nhân cách; trọng kinh tế hơn quân sự, quốc phòng

Tác động của sự phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam đếnnâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị là một quá trìnhtrực tiếp lẫn gián tiếp, tự phát với tự giác thông qua nhiều con đường Cường

độ và tác hại của những tác động tiêu cực không phải như nhau ở mỗi thời kỳ.Đối tượng chịu tác động của KTTT định hướng XHCN là học viên, tập thể họcviên, hậu phương gia đình của họ và các đơn vị quân đội Vì vậy, cần nhậnthức đầy đủ cả tác động tích cực và tiêu cực của KTTT định hướng XHCN đếnquá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị

Từ khái niệm nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quanChính trị và những tác động của KTTT đối với quá trình nâng cao ý thức

BVTQ của đối tượng này, có thể quan niệm: Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là quá trình tác động có mục đích của các chủ thể giáo dục, cùng với sự nỗ lực, tích cực của học viên để tạo ra sự miễn dịch, không bị ảnh hưởng của tác động tiêu cực từ kinh tế thị

trường; làm chuyển hóa không ngừng các yếu tố cấu thành ý thức bảo vệ Tổ quốc theo hướng tích cực, tạo ra sự thay đổi về chất trong tri thức, tình cảm, niềm tin và ý chí khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ của học viên.

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trongđiều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là một quá trìnhthống nhất, có chủ thể và đối tượng nâng cao Chủ thể nâng cao ý thức BVTQcủa học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển KTTT địnhhướng XHCN ở Việt Nam bao gồm các lực lượng giáo dục và các cơ quanchức năng của Nhà trường, đó là Đảng ủy, Ban Giám hiệu, các phòng, ban,khoa giáo viên, các đơn vị quản lý học viên và các bộ phận liên quan Chủ thể

là nhân tố năng động, giữ vai trò quyết định chất lượng, hiệu quả của toàn bộquá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viên

Đối tượng nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chínhtrị trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là họcviên đào tạo chính trị viên Họ vừa là khách thể, vừa là chủ thể của quá trìnhnâng cao Với tư cách là khách thể, đối tượng nâng cao chịu sự điều khiển củachủ thể nâng cao và sự chi phối của mục đích, nội dung, phương pháp, hìnhthức nâng cao Với tư cách là chủ thể nâng cao, họ lại có vai trò tích cực,năng động, độc lập và sáng tạo trong tiếp nhận và xử lý những tác động củaquá trình nâng cao, trực tiếp tạo nên chất lượng, hiệu quả của quá trình đó.Như vậy, chủ thể trực tiếp, xét đến cùng quyết định chất lượng và hiệu quảnâng cao chính là người học viên Họ vừa là đối tượng, vừa là chủ thể; biếnquá trình nâng cao thành quá trình tự nâng cao dưới sự dẫn dắt, định hướngcủa các lực lượng giáo dục ở nhà trường

Nội dung nâng cao đó là làm cho học viên có nhận thức tốt các vấn đề

lý luận về BVTQ, nhận thức rõ kẻ thù, âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thùđịch Về quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàđường lối, quan điểm của Đảng ta, về nhiệm vụ BVTQ Đồng thời, giáo dục

cho học viên có thái độ đúng, nhận rõ nghĩa vụ, trách nhiệm của người quânnhân đối với nhiệm vụ BVTQ, có tình cảm tốt trong thực hiện nhiệm vụBVTQ Có niềm tin tưởng tuyệt đối vào Đảng, vào thắng lợi của sự nghiệpBVTQ, có ý chí khắc phục khó khăn để hoàn thành các nhiệm vụ được giao.Tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí được thể hiện qua việc học viên hoàn thànhnhiệm vụ theo cương vị chức trách, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc ViệtNam XHCN

Chất lượng, hiệu quả của quá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viênTrường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN

ở Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào việc xác định mục tiêu, yêu cầu, lựachọn nội dung chính xác, cụ thể mà còn phụ thuộc một phần rất quan trọngvào việc sử dụng các phương pháp và hình thức nâng cao Phương pháp vàhình thức nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trịtrong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN hết sức phong phú, đadạng; có thể được thực hiện thông qua lồng ghép với nội dung các môn học,các bài giảng của giảng viên, các chương trình bồi dưỡng chính thức, các buổisinh hoạt chính trị, các buổi nói chuyện thời sự, tham quan các di tích lịch sử,văn hóa, các cuộc thi tìm hiểu truyền thống, v.v Phải tùy tình hình cụ thể màchủ thể và đối tượng nâng cao sử dụng các phương pháp và hình thức giáodục, nâng cao cho phù hợp

Tiêu chí đánh giá kết quả nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam:

Một là, trình độ đạt được về nhận thức mục tiêu, nhiệm vụ BVTQ trong

điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam của học viênTrường Sĩ quan Chính trị

Đây là tiêu chí quan trọng trong đánh giá việc nâng cao ý thức BVTQcủa học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển KTTT định

hướng XHCN Hệ thống tri thức về BVTQ là cơ sở để mỗi học viên hìnhthành, củng cố tình cảm, niềm tin, những chuẩn mực đạo đức, thái độ, hành viđối với nhiệm vụ BVTQ Việt Nam XHCN

Trình độ tri thức về BVTQ trong điều kiện phát triển KTTT của họcviên được biểu hiện ở nhận thức thực tế đã đạt được của họ về bản chất âmmưu, thủ đoạn của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch; về truyềnthống đánh giặc giữ nước trong lịch sử của dân tộc ta; nhận thức về chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng

về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân; nhận thức vềnền KTTT và những tác động của nó đến sự nghiệp BVTQ; nhận thức vềnhiệm vụ của Nhà trường và những nội dung liên quan trực tiếp đến quátrình thực hiện nhiệm vụ của học viên…Thông qua việc nâng cao ý thứcBVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triểnKTTT định hướng XHCN làm cho dung lượng tri thức của học viên vềnhững vấn đề trên gia tăng cả về số lượng và chất lượng, chuyển hóa thànhcái của bản thân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ

Hai là, mức độ biểu hiện tình cảm, niềm tin của học viên đối với nhiệm

vụ BVTQ trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam

Tình cảm, niềm tin của học viên được phản ánh qua việc học viên cócách nhìn nhận, cách ứng xử đối với nhiệm vụ BVTQ, từ đó định hướng hànhđộng cho mỗi học viên Tình cảm, niềm tin của học viên được biểu hiện trướchết ở tình yêu đối với quê hương đất nước và chế độ XHCN Đây là cơ sở đểhình thành động cơ, thúc đẩy tính tích cực của mỗi học viên trong cuộc sống,trách nhiệm trước quê hương, đất nước; biểu hiện ở niềm tin vào sự lãnh đạocủa Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước đối với các nhiệm vụ quốc phòng - anninh, đối với nhiệm vụ xây dựng và BVTQ Đặc biệt, trong điều kiện pháttriển KTTT, các lợi ích đan xen cùng tồn tại, thái độ của học viên đối với cácnguy cơ, thách thức đối với sự nghiệp BVTQ cả trước mắt và lâu dài Đây làtiêu chí rất cơ bản và quan trọng, một khi tình cảm, niềm tin ăn sâu, bám rễ

trong mỗi học viên sẽ trở thành động lực thúc đẩy học viên vượt mọi khókhăn, hoàn thành mọi nhiệm vụ, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo, yêu cầuxây dựng và BVTQ trong tình hình mới.

Ba là, mức độ biểu hiện ý chí, quyết tâm rèn luyện, phấn đấu vươn lên

của học viên đối với sự nghiệp BVTQ trong điều kiện phát triển KTTT địnhhướng XHCN ở Việt Nam

Chất lượng, hiệu quả nâng cao ý thức BVTQ Việt Nam XHCN của họcviên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển KTTT định hướngXHCN không chỉ dừng lại ở sự nhận thức; ở tình cảm, niềm tin của học viênđối với nhiệm vụ BVTQ mà quan trọng hơn, thiết thực hơn là ý chí, là hànhđộng của họ trong thực tiễn Vì vậy, đánh giá mức độ nâng cao ý thức BVTQcủa học viên trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN cần dựa vào

ý chí của họ đối với nhiệm vụ BVTQ; ý chí khắc phục mọi khó khăn, giankhổ trong mọi điều kiện hoàn cảnh, hoàn thành nhiệm vụ được giao của ngườihọc viên; ý chí, quyết tâm vượt qua mọi cám dỗ của mặt trái KTTT, hoànthành tốt nhiệm vụ BVTQ Việt Nam XHCN Bởi đây là yếu tố quan trọnggóp phần hoàn thành nhiệm vụ BVTQ Trong hoạt động quân sự, ý chí đó đòihỏi càng phải được phát huy cao độ và phải thể hiện bằng những hành độngcách mạng, những việc làm cụ thể, thiết thực của học viên đối với sự nghiệpBVTQ trong suốt quá trình học tập, công tác tại trường

Bốn là, dựa vào kết quả đạt được trong học tập, rèn luyện của học viên

không bị “lây nhiễm”, tác động của mặt trái cơ chế thị trường

Đây vừa là nguyên nhân, vừa là kết quả của quá trình nâng cao ý thứcBVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển KTTTđịnh hướng XHCN Bởi, kết quả học tập, rèn luyện phản ánh khía cạnh thái độ,trách nhiệm của học viên đối với nhiệm vụ BVTQ Mục đích việc học của ngườihọc viên là nhằm bảo đảm hoàn thành được nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu vàchiến đấu của các đơn vị sau khi học viên ra trường công tác Chính vì vậy, kết

quả học tập là một nội dung quan trọng nhằm đánh giá trình độ ý thức BVTQcủa học viên Bên cạnh đó, cần dựa vào bản lĩnh, rèn luyện tác phong, kỷ luậtcủa học viên trong quá trình công tác, ý thức đấu tranh chống tiêu cực, không bị

“lây nhiễm” bởi cơ chế thị trường trong thi cử Đây là tiêu chí quan trọng trongđánh giá thực trạng nâng cao ý thức BVTQ của học viên Kết quả học tập, rènluyện của học viên là thước đo đánh giá chất lượng của họ khi ra trường, có đápứng được yêu cầu thực tiễn hay không Đồng thời, đây cũng là tiêu chí quantrọng để đánh giá mức độ nâng cao ý thức BVTQ của học viên

1.2 Một số vấn đề có tính quy luật nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.2.1 Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam chịu sự chi phối của cương lĩnh, đường lối xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ta

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trongđiều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN là quá trình dung nạp, tiếpnhận những tác động tích cực từ chủ thể giáo dục, từ nền KTTT… làmchuyển hóa những yếu tố cấu thành ý thức BVTQ của họ, đáp ứng yêu cầu,nhiệm vụ BVTQ trong tình hình mới Vì vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam vớivai trò là chủ thể giáo dục có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nângcao ý thức BVTQ của học viên Quá trình nâng cao ý thức BVTQ của họcviên Trường Sĩ quan Chính trị phụ thuộc và chịu sự chi phối, quyết địnhcủa hệ thống quan điểm, đường lối về BVTQ của Đảng, hiến pháp, phápluật của Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Lý luận và thực tiễn đã khẳng định rằng, trong quá trình xây dựng vàBVTQ Việt Nam XHCN, việc nâng cao ý thức BVTQ cho thế hệ trẻ nói

chung, học viên Trường Sĩ quan Chính trị nói riêng đều phải được dựa trênnền tảng tư tưởng, lý luận cách mạng và khoa học đó là hệ thống quan điểm,đường lối xây dựng và BVTQ của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

ta Nếu xa rời, xem nhẹ hệ thống quan điểm, tư tưởng cách mạng và khoa học

đó, thì nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trongđiều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN sẽ bị chệch hướng, khôngmang lại chất lượng, hiệu quả mong muốn Đặc biệt, đối với học viên ởTrường Sĩ quan Chính trị, là những người được đào tạo để trở thành chính trịviên, là người cán bộ của Đảng trong quân đội thì điều đó càng có ý nghĩa hếtsức quan trọng Đây là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho việc nâng cao ý thứcBVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triểnKTTT định hướng XHCN có cơ sở vững chắc về mặt lý luận

Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nềntảng tư tưởng, hệ thống quan điểm của Đảng ta về BVTQ là hệ thống lý luậnhết sức phong phú và toàn diện Hệ thống quan điểm lý luận đó luôn đóng vaitrò chỉ đạo công cuộc BVTQ nói chung, chỉ đạo việc nâng cao ý thức BVTQcủa học viên Trường Sĩ quan Chính trị nói riêng Hệ thống quan điểm lý luận

đó bao gồm tính tất yếu phải BVTQ XHCN, mục tiêu, nhiệm vụ, phươngthức, lực lượng và sức mạnh BVTQ XHCN, mối quan hệ giữa xây dựng vớiBVTQ XHCN, v.v Những quan điểm lý luận được thể hiện cụ thể trong cácvăn kiện của Đảng qua các kỳ đại hội, đặc biệt là qua Nghị quyết Hội NghịBan chấp hành Trung ương Đảng lần thứ tám, khóa IX và khóa XI về chiếnlược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

Đảng ta xác định: “giữ vững vai trò lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọimặt của Đảng đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc” [1, tr 46] Điều đó khẳngđịnh rõ cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp quốc phòng, BVTQ trongtình hình mới, từ hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách đến lãnh đạo,

tổ chức thực hiện và xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với xây dựng,

củng cố thế trận chiến tranh nhân dân, xây dựng thế trận lòng dân gắn với xâydựng thế trận an ninh nhân dân; xây dựng tiềm lực quân sự quốc phòng, sứcmạnh quân sự nhà nước; xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cách mạng,chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trựctiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước Đảng ta khôngchia sẻ, không cho phép bất cứ tổ chức chính trị, đảng phái nào đòi hỏi và tranhgiành quyền lãnh đạo sự nghiệp quốc phòng, BVTQ của Đảng Sự lãnh đạo củaĐảng đối với sự nghiệp BVTQ là tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt, nghĩa là không

bỏ qua mặt nào, không thông qua bất cứ tổ chức chính trị - xã hội hoặc khâutrung gian nào Để góp phần thực hiện tốt cơ chế Đảng lãnh đạo sự nghiệp quốcphòng, BVTQ trong tình hình mới, Trung ương Đảng xác định phải: “Tiếp tụchoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp quốc phòng, an ninh vàlực lượng vũ trang nhân dân ở các cấp, các ngành” [1, tr 56] Đó là những vấn

đề cơ bản, cốt lõi nhất mà trong quá trình nâng cao ý thức BVTQ của họcviên Trường Sĩ quan Chính trị phải quan tâm nhận thức, quán triệt đầy đủ, sâusắc và triển khai thực hiện nghiêm túc

Thông qua việc ra nghị quyết, bằng nghị quyết, kiểm tra, giám sát việcthi hành nghị quyết, đường lối, chiến lược, sách lược cơ bản, Đảng thực hiệnphương thức lãnh đạo của mình đối với sự nghiệp BVTQ; đồng thời, Đảnglãnh đạo Nhà nước thể chế hóa sự lãnh đạo của mình thành hệ thống luật, cácchính sách và tổ chức thực hiện một cách triệt để các luật và chính sách đótrong sự nghiệp BVTQ Do vậy, quá trình nâng cao ý thức BVTQ của họcviên Trường Sĩ quan Chính trị cần quán triệt và thực hiện hệ thống các vănbản, pháp luật Nhà nước về BVTQ như các bộ Luật Sĩ quan quân đội, LuậtNghĩa vụ quân sự, Luật Quốc phòng và An ninh, v.v., cùng nhiều bộ luật dân

sự khác Đó là cơ sở pháp lý để nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường

Sĩ quan Chính trị

Hệ thống quan điểm, đường lối xây dựng và BVTQ của Đảng, Nhànước tác động sâu sắc và quyết định nhận thức, tình cảm, niềm tin và ý chícủa học viên Trường Sĩ quan Chính trị với nhiệm vụ BVTQ Do đó, cần làmcho học viên nắm chắc hệ thống quan điểm, đường lối của Đảng, nhà nước vềxây dựng và BVTQ; xây dựng hệ thống Đảng bộ, chi bộ trong đơn vị trongsạch vững mạnh; đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất và năng lựcngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ được giao làm cơ sở nâng cao ý thức BVTQcho đối tượng này Sự trong sạch vững mạnh của Đảng về chính trị, tư tưởng

và tổ chức, chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên ngày càng cao là yếu tố cơbản quyết định nâng cao ý thức BVTQ của học viên

Hệ thống quan điểm, đường lối về xây dựng và BVTQ của Đảng,Nhà nước ta thay đổi theo từng thời kỳ lịch sử Đặc biệt, từ khi khởi xướng

và lãnh đạo sự nghiệp đổi mới đến nay, đường lối, quan điểm lý luậnBVTQ của Đảng ta luôn được bổ sung, phát triển và hoàn thiện qua các kỳĐại hội Những quan điểm đó chi phối, quyết định trực tiếp đến sự nghiệpBVTQ nói chung, quá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩquan Chính trị nói riêng

1.2.2 Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam phụ thuộc vào chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạo của Nhà trường

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trongđiều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam không chỉ phụthuộc vào hệ thống quan điểm, đường lối xây dựng và BVTQ của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn phụ thuộc trực tiếp vào chươngtrình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạo của Nhà trường Bởi lẽ,chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạo của Nhà trường lànhững yếu tố cơ bản của quá trình dạy học, cùng với các yếu tố khác trong

quá trình giáo dục, đào tạo sẽ hiện thực hóa mục tiêu, yêu cầu đào tạo củaNhà trường Qua đó, trang bị hệ thống tri thức, hình thành tình cảm, niềm tin,thúc đẩy ý chí của người học, giúp họ vượt qua mọi khó khăn, thử thách, hoànthành tốt chức trách nhiệm vụ của người học viên, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụxây dựng quân đội, BVTQ trong tình hình mới.

Mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường được xác định là “Đào tạocán bộ chính trị cấp phân đội có trình độ đại học, cao đẳng, đảng viên ĐảngCộng sản Việt Nam, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành vớiĐảng, Tổ quốc và nhân dân; có phẩm chất đạo đức tốt; có kiến thức cơ bản vềchủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, công tác đảng, công tác chínhtrị, khoa học xã hội và nhân văn, những kiến thức về chính trị, quân sự, vănhóa, xã hội cần thiết; có năng lực lãnh đạo, chỉ huy, tiến hành công tác đảng,công tác chính trị theo chức trách, nhiệm vụ được phân công; có sức khỏe vàtiềm năng phát triển lâu dài đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của Quân đội và sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [36, tr 1-2] Như vậy, mụctiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường đã khẳng định rõ những phẩm chất, nănglực cần có của người học viên đào tạo chính trị viên Về phẩm chất, đó lànhững quân nhân có bản lĩnh chính trị tốt, có lòng trung thành tuyệt đối với

Tổ quốc, nhân dân, có phẩm chất đạo đức tốt từ mục tiêu, yêu cầu đào tạonhư vậy sẽ quy định chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạo

Nội dung, chương trình đào tạo là hệ thống những đơn vị kiến thức cơbản, cụ thể được sắp xếp theo một trình tự nhất định, đáp ứng mục tiêu, yêucầu đào tạo Trong chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạoNhà trường trang bị hệ thống tri thức toàn diện, trong đó phần lớn là tri thức

về công tác đảng, công tác chính trị, khoa học xã hội và nhân văn nhằm pháttriển tư duy lý luận và năng lực hoạt động thực tiễn cho người học Qua đó,giúp họ từng bước nâng cao trình độ hiểu biết, hình thành tình cảm, niềm tin

và ý chí giải quyết tốt các vấn đề thực tiễn đặt ra Chỉ có trên cơ sở được trang

bị hệ thống tri thức một cách cơ bản, hệ thống, chuyên sâu người học viênmới có khả năng nhận thức, miễn dịch được trước những tác động tiêu cực của mặttrái KTTT, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo, đáp ứng sự nghiệp xây dựng quânđội và BVTQ V.I.Lênin đã khẳng định: “người ta chỉ có thể trở thành người cộngsản khi biết làm giàu trí óc của mình bằng sự hiểu biết tất cả những kho tàng tri thức

mà nhân loại đã tạo ra” [20, tr 362] Như vậy, nội dung, chương trình đào tạo cótác động rất lớn đối với quá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩquan Chính trị trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam.Theo đó, trong xây dựng nội dung, chương trình đào tạo, Nhà trường trang bị chongười học hệ thống kiến thức toàn diện cụ thể là trang bị những kiến thức về truyềnthống lịch sử, niềm tự hào dân tộc, ý chí, quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do vàbảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho học viên

Trước hết, cần trang bị kiến thức về lịch sử dựng nước và giữ nước của

dân tộc Việt Nam: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phảicùng nhau giữ lấy nước” [24, tr 59]; nhận thức sâu sắc về mối quan hệ giữa

Tổ quốc và chủ nghĩa xã hội trong thời đại ngày nay; về mục tiêu, nhiệm vụBVTQ XHCN trong tình hình mới qua đó, giúp cho người học hiểu biết sâusắc cội nguồn dân tộc, biết tự hào về lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữnước của dân tộc, tự hào về truyền thống quyết chiến, quyết thắng của quânđội, truyền thống gần 40 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành củaTrường Sĩ quan Chính trị anh hùng Quá trình nâng cao ý thức BVTQ của họcviên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển KTTT định hướngXHCN ở Việt Nam hiện nay phụ thuộc chặt chẽ vào việc phát huy các truyềnthống đó Mặt khác, do học viên đào tạo chính trị viên tại trường phần lớn lànhững người trẻ tuổi, mới dời nghế nhà trường phổ thông, chưa trải qua thựctiễn nhiều Do vậy, nâng cao sự hiểu biết về truyền thống của dân tộc, củaquân đội và của Nhà trường có ý nghĩa hết sức cần thiết Từ đó giúp ngườihọc yêu mến, gắn bó với Nhà trường và quyết tâm tô thắm truyền thống đó

Thứ hai, chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạo của

Nhà trường phải hướng vào xây dựng, củng cố tình cảm, niềm tin đối với sựnghiệp BVTQ Việt Nam XHCN; bồi dưỡng tình cảm trong sáng, niềm tinvững chắc vào thắng lợi của công cuộc đổi mới, vào sự lãnh đạo của Đảng, sựquản lý của Nhà nước đối với sự nghiệp BVTQ; xây dựng ý chí chiến đấuBVTQ, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên quyết đấu tranh chống các quanđiểm, tư tưởng, lối sống tư sản, thực dụng, đối lập với lối sống xã hội chủnghĩa Qua đó, giúp cho người học biết đặt lợi ích quốc gia dân tộc, lợi ích tậpthể, lợi ích lâu dài lên trên lợi ích cá nhân, nhóm nhỏ và lợi ích trước mắt; xâydựng, phát triển quan hệ đồng chí đồng đội tốt đẹp, xây dựng tập thể quânnhân vững mạnh, từng bước loại bỏ chủ nghĩa cá nhân trong suy nghĩ và hànhđộng cũng như trong thực tiễn cuộc sống của họ Điều này có ý nghĩa quantrọng đối với việc nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chínhtrị trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay

Chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạo của Nhàtrường ngoài trang bị những nội dung trên còn bao gồm cả công tác giáodục đạo đức, pháp luật, giáo dục chính trị tư tưởng cho học viên Đây lànhững yếu tố có tác động to lớn đến nâng cao ý thức BVTQ của học viên.Giáo dục đạo đức, pháp luật sẽ hình thành ở người học thái độ, động cơđúng đắn đối với nhiệm vụ học tập, nghiên cứu, nhiệm vụ BVTQ Thôngqua giáo dục hệ thống luật, đặc biệt là Luật Sĩ quan Quân đội nhân dânViệt Nam, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Giáo dục Quốc phòng và An ninh,Pháp lệnh Quốc phòng, an ninh, v.v., sẽ hình thành ở họ những giá trị đạođức quân nhân, đề cao chủ nghĩa tập thể, trên cơ sở đó ảnh hưởng to lớntới nâng cao ý thức BVTQ của học viên Giáo dục chính trị tư tưởng trongquá trình quản lý, rèn luyện học viên có vai trò quan trọng trong nâng cao

ý thức BVTQ cho đối tượng này Bởi đây là yếu tố định hướng cho họtrong thực hiện nhiệm vụ, góp phần nâng cao hiểu biết của họ về yêu cầu,

nhiệm vụ BVTQ, giúp họ có nhận thức và giải quyết tốt các vấn đề thựctiễn quân sự đặt ra.

Như vậy, chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạocủa Nhà trường ảnh hưởng tới tất cả các yếu tố cấu thành ý thức BVTQ củahọc viên Chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp đào tạo khoahọc, hợp lý đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo sẽ làm cho học viên hiểubiết và nắm vững hệ thống kiến thức được trang bị Qua đó, từng bước hìnhthành tình cảm cách mạng tốt đẹp, niềm tin tưởng vô hạn đối với Đảng,Nhà nước và chế độ XHCN, với Tổ quốc và nhân dân; việc học tập, rènluyện chấp hành pháp luật, kỷ luật cũng sẽ trở thành nhu cầu, động lực bêntrong, thành ý chí thúc đẩy người học vượt mọi khó khăn, hoàn thànhnhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ sự nghiệp BVTQ Ngược lại, nếu nộidung đào tạo thiếu toàn diện, chuyên sâu; không bám sát mục tiêu, yêu cầuđào tạo; chương trình, hình thức, phương pháp đào tạo không khoa học,không phù hợp sẽ dẫn đến tình trạng: quân sự mà không có chính trị, hoặcngược lại; “hồng” mà không có “chuyên”, tài mà không có đức tạo điềukiện thuận lợi cho những ảnh hưởng tiêu cực từ mặt trái KTTT xâm nhập

và làm cản trở quá trình nâng cao ý thức BVTQ của học viên, thậm chí làmquá trình ấy sai lệch, không đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo Ý thứcBVTQ của người học viên chỉ được củng cố, nâng cao khi nó đặt trong sựphát triển của nhiệm vụ giáo dục, đào tạo Chỉ khi nào học viên nắm vững

và thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường thì ý thức BVTQcủa họ mới được củng cố, nâng cao

1.2.3 Nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam phụ thuộc vào tính tích cực tự học, tự rèn luyện ý chí trở thành chính trị viên của học viên

Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trongđiều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN chịu sự tác động của nhiều yếu

tố, cả khách quan và chủ quan, trong đó nhân tố chủ quan có vai trò quantrọng làm chuyển hóa những tác động từ phía xã hội, nhà trường, từ nềnKTTT, v.v., thành quá trình tự học tập, tự tu dưỡng, rèn luyện của bản thân

Đó không chỉ là quá trình nhập cuộc, chiếm lĩnh những giá trị chung, mà cònbao hàm cả quá trình lọc bỏ, hệ thống lại và phát triển tất cả những gì đã lĩnhhội được từ bên ngoài để chuyển hóa thành mục tiêu, lý tưởng, tình cảm, niềmtin,… quá trình đó diễn ra liên tục trong tất cả các hoạt động sống của ngườihọc viên và phụ thuộc trước hết vào khả năng nhận thức của họ

Tuy nhiên, hệ thống tri thức khoa học và toàn diện chỉ có thể trở thànhtài sản riêng của mỗi học viên và góp phần nâng cao ý thức BVTQ của chính

họ khi nó được tiếp nhận bằng tình cảm cách mạng trong sáng, bằng niềm tinkhoa học và đặc biệt là bằng ý chí và hành động thực tiễn Sẽ là sai lầm khicho rằng việc nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trịtrong điều kiện phát triển KTTT chỉ bằng con đường trang bị tri thức đơnthuần Điều đó lý giải vì sao có những người được đào tạo rất cơ bản, đượctrang bị khối lượng kiến thức đồ sộ, có sự hiểu biết sâu rộng trên nhiều lĩnhvực, nhưng vẫn phản bội lại Tổ quốc, dân tộc và nhân dân Bởi vì, ở họ khôngchỉ thiếu một tình cảm cách mạng trong sáng, mà còn thiếu một bản lĩnhchính trị vững vàng và thiếu sự tu dưỡng, rèn luyện, ý chí cao đối với sựnghiệp BVTQ Vì vậy, nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quanChính trị trong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN phụ thuộc tấtyếu vào tính tích cực tự rèn luyện ý chí đối với nhiệm vụ BVTQ của học viên

Tính tích cực tự học, tự rèn luyện ý chí đối với nhiệm vụ BVTQ củahọc viên Trường Sĩ quan Chính trị thể hiện ở ý thức tự tu dưỡng, rèn luyệncủa học viên nhằm đạt được kết quả cao nhất trong quá trình học tập tạitrường Sự hiểu biết của học viên về nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, nhiệm vụ

của quân đội, của Nhà trường sẽ là cơ sở quan trọng định hướng nhận thức,hành động và ý chí của học viên trong thực hiện nhiệm vụ BVTQ

Thực tế cho thấy, cùng với những khó khăn, vất vả của hoạt động họctập, rèn luyện, người học viên đào tạo chính trị viên ở Trường Sĩ quan Chínhtrị còn phải đối mặt với nhiều tác động từ xã hội, từ nền KTTT, cả tích cựclẫn tiêu cực; những chi phối, tác động từ bạn bè, gia đình; những cam go, khókhăn, thử thách trong các hoạt động quân sự…Vì vậy, luôn đòi hỏi ở họ phải

có ý chí cao để vượt qua sự chi phối, tác động đó; vượt qua những khó khăn,vất vả trong quá trình học tập, rèn luyện để chiến thắng được chính mìnhtrước những hấp dẫn về vật chất, tinh thần; về cuộc sống hưởng thụ do mặttrái KTTT gây ra Ý chí cao trở thành “lá chắn” để ngăn chặn những tác độngtiêu cực từ mặt trái của cơ chế thị trường, giúp học viên có thêm sự tự tin,nghị lực trong cuộc sống, tinh thần kiên quyết đấu tranh với những tiêu cực,lạc hậu ảnh hưởng xấu đến sự nghiệp quốc phòng, an ninh, BVTQ Nếu chỉ

có nhận thức đúng mà không có tình cảm đúng, không có niềm tin tưởng và ýchí cao, người học viên khó có thể chiến thắng được mình, vượt qua nhữngkhó khăn, vất vả, những cám dỗ nhiều mặt hiện nay để vươn lên hoàn thànhtốt nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ BVTQ trong tình hình mới

Trong quá trình học tập tại trường, người học viên luôn tự đặt ra nhữngmục đích để vươn tới, quá trình đạt được mục đích đó đòi hỏi cần có ý chícao, có tinh thần tự tu dưỡng, tự rèn luyện Nếu không có sự tự tu dưỡng, tựrèn luyện học viên không thể đạt được những mục đích đề ra, không thể đạtđược những mục tiêu, yêu cầu đào tạo và do đó cũng không thể hoàn thànhđược nhiệm vụ học tập Ý chí của họ không phải có sẵn ngay từ khi mới vàotrường, mà nó được hình thành, củng cố, phát triển dần dần trong suốt quátrình học tập 5 năm tại trường Ý thức BVTQ cũng từ đó được nâng cao thôngqua quá trình tự tích lũy, tự rèn luyện của học viên

Tính tích cực tự rèn luyện ý chí đối với nhiệm vụ BVTQ của học viênkhông chỉ thể hiện ở nhận thức, tình cảm đúng và ý chí cao mà còn thể hiện ởnhững việc làm, những hành động cụ thể, ở năng lực hoạt động thực tiễn củangười học Đó là quá trình người học viên vận dụng những tri thức kinhnghiệm, khả năng của mình vào thực hiện nhiệm các nhiệm vụ một cáchnhanh chóng và hiệu quả Chính nhờ quá trình này mà họ có thể tiếp nhậnnhững tác động tích cực từ nền KTTT chuyển hóa thành những giá trị, nhữngphẩm chất chung, thành cái riêng của mỗi người Đó là sự tích cực học tập,rèn luyện, tinh thần ham hiểu biết, tình yêu quê hương đất nước, lòng trungthành và sự tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng; biết đặt lợi ích củatập thể, của đất nước lên trên lợi ích cá nhân, đoàn kết, trung thực, giản di, tiếtkiệm…đây chính là những động lực thúc đẩy quá trình nâng cao ý thức BVTQ ở

họ Tuy nhiên, bên cạnh đó những tác động tiêu cực của mặt trái KTTT như:tính không trung thực, cục bộ địa phương, chủ nghĩa cá nhân, chạy vị trí công tácsau khi ra trường…cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tâm tư, tình cảm, ý chí củangười học, kìm hãm, cản trở việc nâng cao ý thức BVTQ của học viên Vì vậy,đòi hỏi người học viên đào tạo chính trị viên phải thực sự bình tĩnh, tự tin, tỉnhtáo, sáng tạo, lựa chọn đúng đắn các giá trị mới đảm bảo hoàn thành được nhiệm

vụ Trong thực tế, người học viên càng tích cực tự tu dưỡng, tự rèn luyện baonhiêu thì ý chí đối với nhiệm vụ BVTQ ở họ càng được củng cố, phát triển Qua

đó, ý thức BVTQ của họ cũng ngày càng được nâng cao

Ngày nay, nội dung, nhiệm vụ BVTQ có bước phát triển mới, không chỉdừng lại ở việc bảo vệ vùng đất, vùng trời, lãnh thổ của Tổ quốc mà còn là bảo vệĐảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ an ninh chính trị,trật tự an toàn xã hội và nền văn hóa…Mặt khác, đứng trước những vấn đề phứctạp của đời sống chính trị thế giới, khu vực, trước những luận điệu tuyên truyềnxuyên tạc của các thế lực thù địch, trước những tác động tiêu cực của mặt tráiKTTT…đòi hỏi người học viên càng phải thường xuyên tự tu dưỡng, tự rèn luyện

ý chí và bằng thái độ, tình cảm sâu sắc, niềm tin khoa học chuyển hóa thànhnhững hành động thiết thực trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

*

Phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay đang hàngngày, hàng giờ tác động sâu sắc, cả tích cực và tiêu cực tới sự nghiệp BVTQnói chung, ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị nói riêng.Nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điềukiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là một quá trình mangnhững đặc trưng bản chất, đồng thời quá trình này chịu sự chi phối, chỉ đạo bởicương lĩnh, đường lối xây dựng và BVTQ của Đảng, chính sách, pháp luật củaNhà nước ta; phụ thuộc vào chương trình, nội dung, hình thức, phương phápđào tạo của Nhà trường và phụ thuộc vào tính tích cực tự rèn luyện ý chí, quyếttâm trở thành chính trị viên của học viên Đó cũng chính là những vấn đề cótính quy luật nâng cao ý thức BVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trịtrong điều kiện phát triển KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam

Nhận thức và vận dụng những vấn đề có tính quy luật nâng cao ý thứcBVTQ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị trong điều kiện phát triểnKTTT định hướng XHCN ở Việt Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng Đó là

cơ sở khoa học để đánh giá đúng thực trạng và tìm ra những giải pháp đúngđắn để quá trình nâng cao ý thức BVTQ trong điều kiện phát triển KTTT địnhhướng XHCN ở Việt Nam hiện nay của đối tượng này đạt hiệu quả thiết thực