Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh mục lục Danh mục Trang A Mở đầu B Néi dung nghiªn cøu Chơng I: Cơ sở lí luận thực tiễn vấn đề nghiên cứu I Cơ së lÝ luËn Phơng pháp dạy học kü thuËt Phơng pháp dạy học tích cực Phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ thuật tiểu hoc 10 Vị trí, cấu trúc chơng trìnhSGK kỹ thuật 13 Đặc điểm môn Kỹ thuật ë tiĨu häc 15 II C¬ së thùc tiÔn 16 Thực trạng nhận thức việc sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn kỹ thuật tiểu học 16 Nguyên nhân thực trạng 24 Chơng II Quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học m«n kü tht ë tiĨu häc 27 I Xây dựng quy trình 27 Các nguyên tắc xây dựng quy trình 27 Híng thiÕt kÕ x©y dùng quy tr×nh 27 Quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn kỹ thuật tiểu học II Mét sè bµi kü thuËt thiết kế theo phơng pháp tích cực 28 38 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Chơng III Thực nghiệm s phạm 45 Mơc ®Ých thùc nghiƯm 45 Đối tợng thùc nghiÖm 45 Néi dung thùc nghiÖm 45 Các tiêu đánh giá kết thực nghiệm 45 Quy trình thực nghiệm kết 46 C Kết luận đề xuất s phạm 56 Phô lôc 59 tµi liƯu tham kh¶o 63 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Lời nói đầu Với tính chất sinh viên tập làm nghiên cứu khoa học, đà thực đề tài Xây dựng quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Lao động - Kü tht ë tiĨu häc” mét thêi gian ng¾n, điều kiện không khó khăn Để hoàn thành công trình nghiên cứu này, từ tháng 10- 2001 đà khẩn trơng thu thập, xử lý chọn lọc tài liệu, thực nhiệm vụ nghiên cứu đà đặt Những kết mà đà đạt đợc cố gắng thân, đợc tận tình giúp đỡ thầy, cô giáo khoa Giáo dục tiểu học động viên, khích lệ bạn bè Qua xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo Thái Văn Thành - ngời đà trực tiếp hớng dẫn trình thực đề tài Tôi xin chân thành cảm ơn thầy, cô giáo khoa Giáo dục tiểu học trờng Đại học s phạm Vinh đà cho ý kiến đóng góp quý báu Cảm ơn giúp đỡ nhiệt tình cô giáo, em học sinh trờng tiểu học Hà Huy Tập II - TP Vinh đà tạo điều kiện cho hoàn thành đề tài Đây công trình tập dợt nên chắn không tránh khỏi thiếu sót Vì mong nhận đợc góp ý, lời bảo, nhận xét thầy cô giáo bạn Vinh, ngày 04 tháng 05 năm 2002 Tác giả Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Mở đầu Lý chọn đề tài : 1.1 Ngày cách mạng khoa học kỹ thuật đà phát triển mạnh Để đáp ứng với phát triển này, nớc ta đẩy mạnh công Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nớc Chính vấn đề đà đặt cho hệ thống giáo dục yêu cầu phải đào tạo ngời lao động tự chủ, động, sáng tạo Mục tiêu thay đổi kéo theo phơng pháp thay đổi để đáp ứng đợc mục tiêu Cụ thể phơng pháp dạy học phải hớng vào việc khơi dậy, rèn luyện phát triển khả suy nghĩ hành động cách tự chủ, động sáng tạo học tập lao động nhà trờng, bậc tiểu học Bởi giáo dục tiểu học sở ban đầu quan trọng, đặt móng cho phát triển toàn diện nhân cách ngời, bậc học hệ thống giáo dục phổ thông Nếu giáo dục phổ thông đợc xem tảng văn hoá nớc, sức mạnh tơng lai dân tộc, sở ban đầu phát triển toàn diện nhân cách ngời giáo dục tiểu học sở sở ban đầu 1.2 Một phơng pháp phát huy tính tích cực học sinh dạy học phơng pháp dạy học tích cực lấy ngời học làm trung tâm Ngời học giữ vai trò tích cực, chủ động trình học tập không thụ động nh dùng phơng pháp s phạm cổ truyền lấy ngời dạy làm trung tâm Điều hay vô phơng pháp đứng trớc đối tợng có tiềm lớn, có sức suy nghĩ dồi phải khêu gợi, để học sinh tự đào sâu, mở rộng đợc chừng hay chừng Đồng thời giúp cho học sinh phơng pháp tự học lòng ham học Thế nên, nghị lần thứ ban chấp hành TW Đảng khoá VIII đà rõ Đổi mạnh mẽ phơng pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ chiều, rèn luyện nét t sáng tạo ngời học, bớc áp dụng phơng pháp tiên tiến phơng tiện đại vào trình dạy học, đảm bảo điều kiện thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh Vì Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh mà từ trẻ đến trờng, giáo viên phải biết tổ chức quy trình dạy học theo hớng tích cực hoá hoạt động học tập cho học sinh Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc sử dụng phơng pháp dạy học tích cực nhiều hạn chế Giáo viên cha biết cách sử dụng sử dụng cách tuỳ tiện, tự phát, theo kiểu hình thức Cha có quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực nhằm đem lại hiệu cho việc dạy học 1.3 Đà có nhiều tác giả xây dựng quy trình dạy học tích cực cho môn nh Toán, Tiếng Việt, Đạo đức song môn Kỹ thuật cha đợc quan tâm ý Thế nhng môn học có vị trí quan trọng việc tạo sở ban đầu liên kết kỹ thuật nghề nghiệp Góp phần quan trọng vào việc hình thành lực phẩm chất ngêi Cơ thĨ lµ cung cÊp cho häc sinh mét hệ thống kiến thức, kỹ cần thiết thời đại mà cách mạng khoa học kỹ thuật phát triển mạnh Bên cạnh giúp cho học sinh áp dụng kiến thức đà học từ môn học khác nh: Toán, Tự nhiên- Xà hội, Mỹ thuật vào trình làm sản phẩm, qua ®ã cđng cè vËn dơng kiÕn thøc ®· häc gãp phần nâng cao chất lợng học tập môn học khác Hơn nữa, môn Kỹ thuật góp phần quan trọng vào việc rèn luyện phơng pháp suy nghĩ, phơng pháp giải vấn đề, góp phần phát triển t kü thuËt, t tinh tÕ cho häc sinh, gãp phần hình thành phẩm chất ngời lao động nh: cần cù, cẩn thận, có nề nếp, có tác phong khoa học Chính lý mà chọn vấn đề Xây dựng quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ thuật tiểu học làm đề tài nghiên cứu Mục đích nghiên cứu : Nhằm nâng cao chất lợng dạy học môn Kỹ thuật tiểu học Khách thể đối tợng nghiên cứu : 3.1 Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học môn Kỹ thuật tiểu học Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh 3.2 Đối tợng nghiên cứu Xây dựng quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ tht Gi¶ thut khoa häc : NÕu chóng ta xây dựng đợc quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ thuật tiểu học cách hợp lý nâng cao đợc chất lợng trình dạy học Nhiện vụ nghiên cứu : 5.1 Xây dựng sở lý luận cho đề tài 5.2 Xây dựng sở thực tiễn cho đề tài 5.3 Xây dựng quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ thuật tiểu học 5.4 Thực nghiệm s phạm để chứng minh quy trình xây dựng Phơng pháp nghiên cứu : Khi nghiên cứu đề tài chọn phơng pháp sau đây: 6.1 Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết Đọc nghiên cứu, tổng kết tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu 6.2 Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn - Phơng pháp quan sát s phạm: Nhằm thu nhập thông tin đối tợng giáo dục sở tri giác trực tiếp hoạt động s phạm, cho ta tài liệu sống thực tiễn giáo dục để khái quát nhằm rút quy luật giáo dục, để tổ chức trình giáo dục cách có hiệu - Phơng pháp điều tra: Nhằm khảo sát số lợng lớn đối tợng nghiên cứu hay nhiều khu vực hay nhiều thời điểm khác nhau, nhằm phát nhiều vấn đề cần giải tạo tiền đề cho bớc - tiến hành tra theo an- két đối tợng giáo viên cấp I số trêng tiĨu häc cđa thµnh Vinh - NghƯ An Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh - Phơng pháp thực nghiệm s phạm: thực nghiệm s phạm để kiểm chứng tính khả thi quy trình: sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ thuật tiểu học nh đà trình bày - Phơng pháp thống kê toán học: Để nhằm xử lý thông tin thành tham số đặc trng có lợng thông tin cô đọng từ lợng hoá tham số đặc trng cho kết luận quan trọng Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Nội dung nghiên cứu Chơng I Cơ sở lý luận thực tiễn đề tài I Cơ sở lý luận: Phơng pháp dạy học Kỹ thuật: Phơng pháp dạy học tổ hợp cách thức hoạt động thầy trò trình dạy học, đợc tiến hành dới vai trò chủ đạo thầy nhằm thực tốt nhiệm vụ dạy học Phơng pháp dạy học kỹ thuật cách thức hoạt động giáo viên học sinh nhằm đạt đợc mục tiêu dạy học kỹ thuật Phơng pháp dạy học kỹ thuật sử dụng cách hợp lý phơng pháp dạy học theo đặc trng môn Kỹ thuật Phơng pháp dạy học kỹ thuật tiểu học vận dụng phơng pháp dạy học kỹ thuật cho phù hợp với mục tiêu, nội dung điều kiện dạy học ë tiĨu häc HiƯn m«n Kü tht ë tiĨu học sử dụng phơng pháp nh: Phơng pháp giảng giải, phơng pháp đàm thoại, phơng pháp sử dụng sách giáo khoa, phơng pháp trình bày trực quan Do đặc điểm nhận thức học sinh tiểu học đặc điểm môn Kỹ thuật tiểu học nên phơng pháp dạy học trực quan phơng pháp dạy học thực hành kỹ thuật hai đặc điểm phơng pháp đặc trng trình dạy học kỹ thuật tiểu học Phơng pháp dạy học tích cực: Chúng ta đà biết, hai dạng hoạt động đặc trng chủ yếu có quan hệ hữu với nhà trờng hoạt động thầy hoạt động trò Học sinh muốn chiếm lĩnh trí thức, phát triển lực, rèn luyện kỹ kỹ xảo học tập phải hoạt động tích cực, tự giác hoạt động Tuy nhiên, vai trò tổ chức, lÃnh đạo s phạm ngời giáo viên yếu tố quan trọng, việc sử dụng hợp lý phơng pháp dạy học Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh thầy yếu tố định Để giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo dới hớng dẫn giáo viên ngời ta sử dụng phơng pháp dạy học tích cực Vậy phơng pháp dạy học tích cực ? Trớc hết phơng pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, học sinh tự tìm kiến thức với cách tìm kiến thức hành động Phơng pháp gồm có bốn đặc trng sau đây: ã Ngời học, chủ thể hoạt động học, tự tìm kiến thức với cách tìm kiến thức hành động Ngời học đợc đặt trớc nhng kiến thức có sẵn sách giáo khoa giảng giải áp đặt thầy mà tự đặt vào tình huống, vấn đề thực tế, cụ thể sinh động sống, từ thấy có nhu cầu hay hứng thú giải vật cản, mâu thuẫn nhận thức để tự tìm cha biết , cần khám phá : Tự đặt vào tình sống, ngời học quan sát, suy nghĩ, tự nghiên cứu, tra cứu, làm thí nghiện, đặt giả thiết, đặt vấn đề, làm thử, phân tích, phán đoán, tập xử lý tình huống, giải vấn đề để tự tìm kiến thức, chân lý với cách xử lý tình huống, cách giải vấn đề Quá trình lĩnh hội chân lý ngời học trình hành động làm theo phần ( kiểu học trò) đờng bậc tiền bối đà phát minh chân lý Trí thức phơng pháp ngời học khám phá không dập theo khuôn mẫu sẵn có, trí thức phơng pháp mới, hoạt động tự lực đì tìm cha biết mang tính sáng tạo ngời học Khó khăn, vật cản, sai sót mắc phải trình tự tìm cha biết cố giúp ngời học hiểu đủ chân lí nắm đợc cách tìm chân lí ã Ngời học, tự thể hợp tác với bạn, học bạn Học cá nhân đôi với học bạn Học thầy không tày học bạn Học bạn bớc đầu cần thiết cho ngời học biết học ngời, nơi, lúc cách , tức xà hội hoá việc học Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Nơi học bạn hàng ngày lớp học Lớp học cộng đồng chủ thể, thực tiễn xà hội ngày ngày mai ngời học nhà trờng Trong trình tự khám phá tri thức, ngời học tạo sản phẩm ban đầu có tính chất cá nhân gồm có tri thức mới, phơng pháp hành động mới, song sản phẩm cha mang tính khách quan khoa học đầy đủ Thông qua việc trình bày, bảo vệ sản phẩm ban đầu tập thể lớp học, trao đổi, tranh luận với bạn bè lớp ( cïng nhãm, tỉ ) kiÕn thøc chđ quan cđa ngêi học giảm bớt đợc phần chủ quan, phiến diện, tăng thêm tính khách quan, khoa học Học bạn, hợp tác với bạn hoạt động học tập, ngời học tự nâng lên trình độ Nh vậy, tác động xà hội hoá hợp tác trò - trò, cộng đồng lớp học quan trọng, thiếu đợc, song ngoại lực có nguy rơi chủ nghĩa hình thức không dựa sở phát huy nội lực ngời học Thông qua hoạt động hợp tác, ngời học phải nỗ lực tự thể mình, tức là: Tự đặt vào tình nhiệm vụ học, sắm vai hay tập sắm vai nhân vật tình huống, đa cách xử lí tình huống; tự thể văn nghi lại đà nghiên cứu, xử lí; tự trình bày bảo vệ đến sản phẩm nghiên cứu ban đầu mình; tỏ rõ thái độ trớc chủ kiến bạn, tranh luận sai, tập giao tiếp, hợp tác với bạn trình tự tìm kiến thức; tự rút kết luận, học cho thân qua hoạt động tập thể Tuy vậy, cá nhân, cộng đồng chủ thể gặp phải vấn đề nan giải, tình không xử lí đợc, vật cản khó vợt qua phải nhờ đến thầy Không thầy đố mày làm nên ã Nhà giáo - chuyên gia việc học - ngời tổ chức hớng dẫn trình kết hợp cá nhân hoá với xà hội hoá việc học ngời học Trớc hết, thầy ngời hớng dẫn, đạo diễn cho ngời học tự tìm kiến thức với cách tìm kiến thức hành động Thầy 10 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh ổn địng lớp: kiểm tra sách vở, đồ dùng học tập lắp ghép Dạy a) Giới thiệu - ghi đầu lên bảng: Giáo viên: Trong tiết học trớc em đà biết cách lắp xe cần cẩu Tiết học hôm em đợc làm quen với cấu tạo xe ben lắp phận khung sàn xe giá đỡ xe Ghi bảng: Bài 17: Lắp xe ben ( Tiết ) b) Phát triển b1) Làm quen với phận chi tiết để lắp xe - Cho học sinh quan sát mô hình xe ben lắp sẵn hỏi: Xe ben thờng dùng để làm gì? Xe gồm có phận nào? Hoạt động 1: Hoạt động cá nhân - Giáo viên phát phiếu học tập cho cá nhân học sinh Nội dung phiếu: + Em hÃy quan sát mô hình xe ben cho biết : ã Để lắp đợc xe ben ta cần chi tiêt gì? ã Em hÃy chọn chi tiết để vào nắp hộp - Học sinh làm việc cá nhân, giáo viên đến em để giúp đỡ, động viên - Sau phần lớn học sinh đà làm đợc, giáo viên chuyển sang hoạt động nhóm Hoạt động 2: Thảo luận theo nhóm - Giáo viên cho học sinh nhóm thảo ln víi vỊ viƯc chän chi tiÕt cđa m×nh, giáo viên theo dõi giúp đỡ nhóm yếu không thống đợc ý kiến Hoạt động 3: hoạt động chung lớp - Giáo viên gọi nhóm trình bày kết - Một số cá nhân có ý kiến bổ sung 41 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh - Giáo viên nhận xét đúng, sai nhóm đa kết luận: Để lắp đợc xe ben cần có chi tiết sau đây: +1 lớn + thẳng 11 lỗ + chữ U lỗ + bé + thẳng lỗ + chữ U lỗ + chũ L + thẳng lỗ + chữ L dài + lỗ + thẳng lỗ + bánh xe + trục dài + vòng đệm cao xu + vòng đệm + 19 bu lông + 19 đai èc - Häc sinh cã ý kiÕn th¾c m¾c hái lại giáo viên Hoạt động 4: Học sinh tự kiểm tra, sửa chữa + Học sinh tự xem chọn đúng, sai chỗ tự sửa chữa, bổ sung cho đầy đủ b2) Lắp khung sàn xe giá đỡ xe - Giáo viên treo tranh vẽ phóng to hình giới thiệu với học sinh mô hình khung sàn xe giá đỡ xe Để lắp khung sàn xe giá đỡ xe cần chi tiết nào? Yêu cầu học sinh chọn chi tiết để riêng vào nắp hộp * Hoạt động cá nhân: + Yêu cầu học sinh dùng chi tiết để lắp khung sàn xe giá đỡ xe + Giáo viên gợi ý: ã Chúng ta nên lắp chi tiết trớc? ã Các bu lông lắp từ dới lên hay từ xuống? + Giáo viên kiểm tra hoạt động lớp * Hoạt động theo nhóm: + Chia học sinh thành nhóm để em thảo luận với cách lắp + Giáo viên đến nhóm kiểm tra giúp đỡ * Hoạt động chung lớp: 42 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh + Cho đại diện nhóm lên trình bày cách lắp Nếu nhóm không đồng ý với cách làm phát biếu ý kiến, nhóm đồng ý giáo viên nhận xét kết luận cách lắp + Đầu tiên, đặt úp chữ U lỗ xuống, đặt thẳng lỗ lên chữ U, đặt thẳng 11 lỗ lên thẳng lỗ cho có lỗ trùng Lấy bu lông đai ốc vặn chặt lại Phía bên làm tơng tự + Dùng thẳng lỗ lắp vào thẳng 11 lỗ cho bên trùng lỗ thứ 11 lỗ Còn phía bên kia, trùng với lỗ thứ 2, thành trung với lỗ thứ + Lắp chữ L ngắn lên lỗ lại thẳng lỗ, phía bên làm tơng tự + Học sinh có ý kiến thắc mắc phát biểu, giáo viên giải đáp * Hoạt động tự kiểm tra, tự điều chỉnh học sinh + Từng cá nhân học sinh tự nêu sai, sửa chữa lại cho mẫu 4) Củng cố - Giáo viên lấy số mẫu lắp cha học sinh ®Ĩ líp nhËn xÐt rót kinh nghiƯm - LÊy mẫu làm nhanh, đẹp, học sinh xem, biểu dơng tinh thần học tập em cho điểm - Dành phút để em tháo chi tiết cho vào hộp 5) Dặn dò: - Về nhà tập tháo lắp thành thạo khung sàn xe giá đỡ - tiết sau mang đầy đủ sách vở, lắp ghép Để lắp hoành chỉnh xe ben Giáo án Bài 21: Mạch điện mắc nối tiếp (Tiết 1) < LĐKT5> 43 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh I) Mục đích yêu cầu: - Học sinh biết mạch điện mắc nối tiếp - Biết cách lắp mạch điện mắc nối tiếp - Gi¸o dơc tÝnh cÈn thËn, kû lt, tØ mØ? II) Chuẫn bị - Giáo viên: Một lắp ghép điện kỹ thuật - Học sinh: Mỗi em lắp ghép III) Lên lớp 1) ổn định lớp: Gọi tổ trởng báo cáo việc chuẫn bị sách vở, lắp ghép 2) Kiểm tra cũ: Gọi học sinh lên bảng lắp mạch điện theo sơ đồ: 3) Dạy mới: a) Giới thiệu ghi đầu lên bảng - giáo viên: Tiết trớc cô đà hớng dẫn em tìm hiểu mô hình mạch điện cách sử dụng điện an toàn Tiết học hôm tìm hiểu cách lắp mạch điện mắc nối tiếp - Ghi bảng: Bài 21: Mạch điện mắc nối tiếp b) Phát triển b1) Tìm hiểu mạch điện mắc nôi tiếp cách mắc mạch điện mắc nối tiếp - giáo viên vẽ sơ đồ mạch điện mắc nối tiếp lên bảng hỏi: + Mạch điện nối tiếp có giống khác so với sơ đồ mạch điện đà học trớc? * Hoạt động cá nhân: - Yêu cầu học sinh em tự lắp ghép mạch điện theo sơ đồ cho biết: 44 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh + Em lắp phận theo thứ tự nh nào? + Cách em nèi c¸c bé phËn víi sao? - Học sinh tự thao tác để tìm cách lắp mạch điện - Giáo viên đến em để giúp đỡ em gặp khó khăn * Hoạt động theo nhóm - Giáo viên cho học sinh nhóm ngồi lại với để thảo luận với nội dung - Các nhóm thảo luận thống ý kiến - Giáo viên quan sát, giúp đỡ nhóm * Hoạt động chung lớp - Cho đại diện nhóm trình bày cách lắp - Gọi nhóm khác phát biểu ý kiến Nếu nhóm đồng ý trình bày cách làm Nếu không đồng ý, đa cách làm - Giáo viên phân tích đúng, sai đa kết luận cách lắp + Trớc tiên lắp bin ( nguồn điên) vào đế lắp sẵn vào bu lông đai ốc Để cho cân đối lắp bin vào hàng ngang thứ đế (tính từ dới lên) + Lắp cầu chì vào đế: Cầu chì lắp vào lỗ thứ 3, 4, cđa hµng däc thø ( tÝnh tõ trái sang phải ) +Lắp bóng đèn 1và bóng đèn vào lỗ 3, 4, 7, 8, hàng ngang + Dùng dây dẫn nối phận: Nối chốt cầu chì với cực dơng nguồn điện Nối chốt lại cầu chì với chốt bóng đèn 1, nối chốt lại bóng đèn với chốt bóng đèn 2, nối chốt lại bóng đèn với chốt công tắc Nối chốt lại công tắc với cực âm nguồn điện - Học sinh có ý kiến thắc mắc, giáo viên giải đáp 45 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh b2) Thử mạch điện - Giáo viên yêu cầu học sinh: + Em hÃy đóng công tắc xem có tợng xẩy ra? + Mở công tắc tợng xẩy ra? sao? + Tháo hai bóng tợng xẩy ra? v× sao? 4) Cđng cè - Gäi - học sinh nêu lại trình tự bớc lắp mạch điện nối tiếp 5) Dặn dò: - Yêu cầu học sinh nhà xem lại kỹ trình tự bớc lắp mạch điện nối tiếp - Tiết sau mang đầy đủ lắp ghép để thực hành 46 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Chơng III Thực nghiệm s phạm 1) Mục đích thực nghiêm: Kiểm chứng lại tính khả thi quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực học môn Kỹ thuật tiểu học nh đà trình bày 2) Đối tợng thực nghiệm: - Học sinh lớp 4,5 trêng tiĨu häc Hµ Huy TËp 2- TP Vinh- NghƯ An + Khèi 4: Líp 4A lµm líp thùc nghiệm (40 học sinh ) Lớp 4B làm lớp đối chøng (40 häc sinh ) + Khèi 5: Líp 5A lµm líp thùc nghiƯm (40 häc sinh ) Líp 5B làm lớp đối chứng (40 học sinh ) - Trình độ ban đầu lớp đối chứng lớp thực nghiệm nói chung tơng đơng (Qua kiểm tra) 3) Nội dung thực nghiệm: - Biên soạn giáo án áp dụng quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực Soạn giáo án dạy bài: Bài 17: Lắp xe ben ( tiết 1) Bài 21: Mạch điện mắc nối tiếp (tiết 1) - Tổ chức kiểm tra trình độ ban đầu lớp thực nghiệm lớp đối chứng - Triển khai dạy thực nghiêm - Kiểm tra kết học tập học sinh sau dạy thực nghiệm - Xử lí kết kiểm tra mặt định lợng định tính 4) Các tiêu đánh giá kết thực nghiệm Căn vào mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm xác định tiêu đánh giá sau: - Kết học tập học sinh (Bằng điểm số) Đánh giá theo thang điểm 10 qua kiểm tra học sinh: 47 Phan Thị Luận văn tốt nghiệp Oanh Kết điểm số dợc chia làm loại: Giỏi : 10 đến điểm Khá : đến điểm Trung bình : đến điểm Yếu : ®Õn ®iĨm - Ho¹t ®éng cđa häc sinh thĨ mức độ hứng thú tập trung ý 5) Quá trình thực nghiệm kết quả: 5.1) KÕt qu¶ lÜnh héi trÝ thøc 5.1.1 ë khèi lớp 4: Trớc tiến hành thực nghiệm sử dụng phiếu kiểm tra 4.T để đo đầu vào kiến thức học sinh Sau tiến hành dạy lắp xe ben theo quy trình dạy học tích cực nh đà nêu chơng II cho lớp thực nghiệm dạy theo phơng pháp truyền thống cho lớp ®èi chøng Sau thùc nghiƯm, chóng t«i sư dơng phiÕu kiểm tra 4.S để đo đầu kiến thức häc sinh KÕt qu¶ cho ë b¶ng sau: B¶ng 1: KÕt qu¶ häc tËp cđa häc sinh ë líp thùc nghiệm lớp đối chứng Điểm số 10 Tỉng sè §iĨm TB §é lệch chuẩn sản xuất Độ lệch điểm trung bình Lớp thực nghiệm Đầu vào Đầu Tần Tổng Tần số Tỉng sè sè xt sè xt ®iĨm hiƯn ®iĨm hiƯn 25 54 24 56 35 10 80 72 54 14 126 70 40 276 40 332 (HS) (Đ) (HS) (Đ) 6,9 8,3 1,50 Lớp đối chứng Đầu vào Đầu Tần số xuất Tổng số ®iÓm 11 8 20 66 56 64 54 40 (HS) 269 (Đ) Tần sè xt hiƯn Tỉng sè ®iĨm 10 40 (HS) 30 42 35 80 81 20 292 (§) 7,3 1,52 1,30 6,77 1,60 1,40 0,53 Trong : TB : trung bình Đ : điểm 48 Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Điểm trung bình độ lệch chuẩn SX đợc tính theo c«ng thøc : k k X = ∑n x n =1 i i Sx = N ∑n (x i =1 i i − x)2 N −1 Trong ®ã : ni : tần số xuất điểm số xi N : tổng số học sinh thực nghiệm Nhìn vào bảng 1, thấy : Trớc thực nghiệm, ®iĨm trung b×nh qua kiĨm tra cđa líp thùc nghiệm đối chứng xấp xỉ nhau, độ lệch chuẩn SX ( độ phân tán quanh giá trị trung b×nh) cịng xÊp xØ Nhng sau thùc nghiƯm, líp thực nghiệm có điểm trung bình cao lớp đối chøng ( − − X TN = 8,3 > 7,3 = X DC ) , ®ã ®é lƯch chuẩn SX lại bé (1,3 0,53 ) Điều chứng tỏ hiệu tác động thực nghiệm Nghĩa sử dụng phơng pháp dạy học tích cực vào trình dạy học kỹ thuật kích thích đợc hứng thú học tập học sinh, chất lợng học đợc nâng lên Chúng t«i sư dơng phÐp thư t - Student cho nhãm sóng đôi để so sánh kết đầu vào ®Çu cđa líp thùc nghiƯm nh»m mơc ®Ých so sánh khác biệt kết đầu vào đầu để chứng minh hiệu tác ®éng thùc nghiƯm Chóng ta ®a gi¶ thut H0 tác động thực nghiệm kết Sau tính t, tra bảng t - Student, tìm giá trị t tới hạn Nếu t > t, bác bỏ giả thuyết H0, nghĩa tác động thùc nghiƯm cã hiƯu qu¶ râ rƯt NÕu t < t, chấp nhận giả thuyết H0 Theo công thøc : t= X Sx chóng ta cã : t= 8,3 = 2,5 1,3 49 Phan ThÞ  LuËn văn tốt nghiệp Oanh Tra bảng phân phối student với bËc tù F = N - = 39, víi møc α = 0,05, ta cã tα= 1,68 VËy t =2,5 > 1,68 = tα Nh vËy ta b¸c bỏ giả thuyết H0 có nghĩa tác động thùc nghiƯm cã hiƯu qu¶ râ rƯt Sư dơng phÐp thử t - Student cho nhóm không sóng đôi để tìm khác biệt kết lớp thực nghiệm đối chứng để chứng minh cho hiệu tác động thực nghiệm Chúng ta đa giả thuyết H0 tác động thực nghiệm hiệu quả, nghĩa kết lớp thực nghiệm không khác biệt so với kết lớp đối chứng Sau tính giá tri t theo công thøc: t= X1 − X S12 + S 22 N ( líp cã sè häc sinh b»ng nhau) Tra bảng t - Student tìm t tới hạn ( p = 0,05 ) víi bËc tù F = 2N NÕu t ≥ tα , chóng ta bác bỏ giả thuyết H0, nghĩa kết hai líp kh¸c râ rƯt, nÕu t < tα chấp nhận giả thuyết H0, nghĩa khác biệt kết hai lớp ý nghÜa t= Ta cã : 8,3 − 7,3 1,3 + 1,6 40 2 = 4,25 40 = 3,3 Tra bảng phân phối t - Student, bậc tự F = 78 ( 2N - ) møc α = 0,05 ta cã tα = 1,67 VËy t =3,3 > 1,67 Nh bác bỏ giả thuyết H0, nghĩa khác biệt kết thực nghiệm đối chứng có ý nghĩa mặt sác xuất thống kê, hay tác động thực nghiệm có kết Theo bảng 1, có bảng nh sau : 50 Phan Thị Luận văn tốt nghiệp Oanh Bảng 2: Mức độ học tập học sinh lớp thực nghiệm lớp đối chứng Mức độ % Khá Trung bình 35 12,5 37,5 32,5 Giái 52,5 27,5 Líp thùc nghiƯm Líp ®èi chøng Yếu 2,5 Dựa vào bảng ta có thẻ vẽ ®å thÞ thĨ hiƯn møc ®é häc tËp cđa häc sinh lớp đối chứng lớp thực nghiệm nh sau : % 60 50 40 30 20 10 Giái Khá Trung bình Lớp thực nghiệm Lớp đối chứng 51 Yếu Mức độ Phan Thị Luận văn tốt nghiệp Oanh Từ đồ thị thấy kết häc tËp cđa häc sinh líp thùc nghiƯm cao h¬n hẳn so với lớp đối chứng Thể mức độ giỏi (52,5%), (35%), trung bình (12,5%) Trong ®ã líp ®èi chøng häc sinh giái chØ cã 27,5%; 37,5% nhng trung bình lại có đến 32,5% có 2,5% học sinh bị điểm yếu Điều chứng tỏ việc sử dụng phơng pháp dạy học tích cực mang lại hiệu cao 5.1.2 khối lớp Trớc tiến hành thực nghiệm, sử dụng phiếu kiểm tra 5.T để đo đầu vào kiến thức học sinh Sau tiến hành dạy Mạch điện mắc nối quy trình dạy học tích cực nh đà nêu chơng II cho lớp thực nghiệm dạy theo phơng pháp truyền thống cho lớp đối chứng Sau thực nghiệm, sử dụng phiếu điều tra 5.S để đo đầu kiến thøc cho häc sinh KÕt qu¶ cho ë b¶ng sau: B¶ng 3: KÕt qu¶ häc tËp cđa häc sinh ë lớp thực nghiệm lớp đối chứng Điểm số 10 Tỉng sè §iĨm TB Độ lệch chuẩn SX Độ lệch điểm trung bình Lớp thực nghiệm Lớp đối chứng Đầu vào Đầu Đầu vào Đầu Tần số Tổng Tần số Tổng Tỉng sè TÇn sè Tỉng sè TÇn sè xt sè xt sè ®iĨm xt hiƯn ®iĨm xt hiƯn hiƯn ®iĨm hiƯn ®iĨm 4 20 5 25 25 10 60 30 10 60 54 49 35 63 21 11 88 64 64 11 88 54 15 135 54 91 81 60 20 40 297 40 329 40 273 40 293 (HS) (§) (HS) (§) (HS) (§) (HS) (§) 6,97 8,2 6,8 7,32 1,42 1,34 1,23 1,48 1,59 0,52 52 Phan Thị Luận văn tốt nghiệp Oanh Nhìn vào bảng thấy: Trớc thực nghiệm, điểm trung bình qua kết kiểm tra lớp thùc nghiƯm va ®èi chøng xÊp xØ nhau, ®é lƯch chn SX cịng xÊp xØ Nhng sau thùc nghiƯm, lớp thực nghiệm có điểm trung bình cao lớp ®èi chøng ( X TN = 8,2 > 7,35 = X DC ) Trong ®ã, ®é lƯch chn SX lại bé (1,34 < 1,59) So lớp độ lệch điểm trung bình cao hẳn lớp đối chứng (1,23 > 0,52) Điều chứng tỏ hiệu tác động thực nghiệm Sử dụng phép thử t - Student cho nhóm sóng đôi để so sánh kết đầu vào đầu lớp thực nghiệm để chứng minh hiệu tác ®éng thùc nghiÖm Ta cã 8,2 = 2,48 1,34 t= Tra bảng phân phối t - Student với bậc tù F = N - = 39, møc α = 0,05 ta cã tα = 1,68 VËy t =2,48 > 1,68 = tα Nh vËy chóng ta b¸c bỏ giả thiết H0 nghĩa tác động thực nghiƯm cã hiƯu qu¶ râ rƯt Sư dơng phÐp thư t - Student cho nhóm không sóng đôi để tìm khác biệt hai kết hai lớp thực nghiệm đối chứng để chứng minh cho hiệu tác động thực nghiệm t= Ta có 8,2 − 7,35 1,34 + 1,59 40 2 = 0,85 4,31 40 = 0,85 = 2,93 0,3 Tra b¶ng ph©n phèi t - Student, bËc tù F = 78 (2N - 2), møc α = 0,05 ta cã tα =1,67 VËy t = 2,93 > 1,67 Nh vËy, bác bỏ giả thiết H0, nghĩa khác biệt kết qủa thực nghiệm đối chứng có ý nghĩa mặt sác xuất thống kê, hay tác động thực nghiệm có kết Theo b¶ng 3, chóng ta cã b¶ng nh sau: 53 Phan Thị Luận văn tốt nghiệp Oanh Bảng 4: Møc ®é häc tËp cđa häc sinh ë líp thùc nghiệm lớp đối chứng Lớp thực nghiệm Lớp đối chứng Mức độ % Khá Trung bình 32,5 15 35 35 Giỏi 52,5 27,5 Yếu 2,5 Dựa vào bảng ta vẽ đồ thị thể mức độ häc tËp cđa häc sinh ë líp thùc nghiƯm vµ líp ®èi chøng nh sau: % 60 50 40 30 20 10 Giỏi Khá Lớp thực nghiệm Lớp đối chứng 54 Trung bình Yếu Mức độ Luận văn tốt nghiệp Phan Thị Oanh Đồ thị cho thÊy kÕt qu¶ häc tËp cđa häc sinh líp thực nghiệm cao hẳn so với lớp đối chứng Thể mức độ giỏi ( 52,5%), (32,5%) Trong lớp đối chứng,loại giỏi chiếm 27,5%; 35% Nhng mức trung bình lớp thực nghiệm lại thấp lớp đối chứng ( thực nghiệm: (15%), ®èi chøng: (35%)) Møc u kÐm ë líp thùc nghiƯm không có, lớp đối chứng 2,5% Kết luận : Với độ tin cậy cao khẳng định qua số liệu đà trên, rõ ràng sử dụng quy trình dạy học tích cực vào dạy học môn Kỹ thuật tiểu học tốt so với phơng pháp truyền thống mà giáo viên sử dụng lâu 5.2 Mức độ høng thó, møc ®é tËp trung chó ý häc tËp cđa häc sinh: - Qua dù giê trªn líp, qua trình dạy lớp nhóm thực nghiệm đối chứng thấy rằng: + lớp đối chứng: Hoạt động học giáo viên giảng giải, giới thiệu chi tiết sau giáo viên làm mẫu, học sinh bắt chớc làm theo mà học sinh thụ động tham gia vào hoạt động chung lớp, em không nắm đợc chất cấu tạo nh khâu quy trình làm sản phẩm kỹ thuật Chỉ có số em tích cực hoạt động đa phần cha ý, làm việc riêng, đùa nghịch lớp + lớp thực nghiệm: mức độ hoạt động tÝch cùc cđa häc sinh giê häc thĨ hiƯn rõ Mỗi học sinh thực bị hút vào hoạt động học tập, em tích cực tham gia giải nhiệm vụ đợc giao, nhóm tích cực thảo luận, đa kết báo cáo nhóm Giáo viên ngời tổ chức, hớng dẫn trình học tập em Qua lần thảo luận, giáo viên chốt lại ý kiến cách thực hiện, ý kiến giáo viên chốt lại sở ý kiến em, có bổ sung chỗ thiếu, sửa chữa chỗ sai sót Đồng thời giáo viên khích lệ, động viên thành viên, nhóm thấy có đóng góp việc t×m 55 ... sinh Quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ thuật tiểu học: 3.1 Mô hình tổng quát: Sơ đồ quy trình sử dụng phơng pháp dạy học tích cực học môn Lao động - Kỹ thuật tiểu học 30... viên tiểu học đánh giá cao việc dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Kỹ thuật tiểu học Có tới 76% số giáo viên đợc hỏi cho sử dụng phơng pháp dạy học tích cực dạy học môn Lao động - Kỹ thuật. .. trò phơng pháp dạy học tích cực hiệu môn Kỹ thuật tiểu học + Mức độ thờng xuyên sử dụng phơng pháp dạy học tích cực giáo viên trình dạy học môn Kỹ thuật tiểu học + Cách thức dạy học tích cực giáo