Đóng góp của đồng chí lê hồng phong đối với sự nghiệp cách mạng việt nam từ 1932 1939

Trong lúc Đảng ta gặp khó khăn tởng chừng nh khó có thể vợt qua ấy thì các chiến sỹ Cộng sản trẻ tuổi đang học ở nớc ngoài đã kịp thời trở về tổ quốc, bằng sức trẻ, cộng với tinh thần Cộ

Trờng đại học vinh Khoa lịch sử

Lời cảm ơn

Tìm hiểu, nghiên cứu đóng góp của đồng chí Lê Hồng Phong với sự nghiệp cách mạng Việt Nam từ 1932 đến 1939 là một vấn đề không mới nhng rất khó khăn Tuy nhiên trong quá trình thực hiện

đề tài này bên cạnh niềm đam mê học tập và nghiên cứu, chúng tôi nhận đợc nhiều nguồn động viên, giúp đỡ quý báu.

Trớc tiên chúng tôi muốn đợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Th.S Trần Vũ Tài - ngời đã tận tình hớng dẫn và có nhiều gợi mở mới mẻ, độc đáo giúp chúng tôi phát huy khả năng sáng tạo trong công trình nghiên cứu này Đây cũng là một trong những công trình khoa học quan trọng trong toàn bộ khoá học của mình, là kết quả b-

ớc đầu của bản thân Qua đây, cho phép chúng tôi đợc nói lời cảm ơn tới tập thể các thầy cô giáo khoa Lịch sử - những ngời đã luôn quan tâm, giúp đỡ, dạy bảo ân cần thế hệ chúng tôi cho đến hôm nay và cả ngày mai.

Chúng tôi cũng chân thành gửi lời cảm ơn tới các cơ quan, đơn

vị đã giúp chúng tôi về mặt t liệu: Th viện Khoa lịch sử, Th viện ờng Đại học Vinh, Th viện tỉnh Nghệ An, Th viện huyện Hng Nguyên, Nhà bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh, Nhà Lu niệm Lê Hồng Phong

Tr-Bên cạnh các nguồn động viên giúp đỡ trên, tác giả khoá luận còn nhận đợc sự động viên, khích lệ của gia đình, bè bạn, những ngời luôn ở bên cạnh chúng tôi trong những lúc khó khăn nhất Chúng tôi xin ghi nhận và trân trọng cảm ơn những tình cảm tốt đẹp ấy !

Cuối cùng chúng tôi chờ đợi những ý kiến đóng góp của quý thầy cô và các bạn để khoá luận hoàn thiện hơn nữa !

Dới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng, cách mạng Việt Namliên tiếp giành đợc những thắng lợi trong những năm chiến tranh cũng nhtrong những năm sau khi hoàn bình lập lại: đó là những ngày Tháng Támlịch sử năm 1945, đến chiến dịch Điện Biên Phủ chấn động địa cầu và đạithắng mùa Xuân 1975 Đất nớc đã đánh thắng hai tên đế quốc lớn nhất thếgiới là Pháp và Mỹ, giành lại độc lập cho dân tộc, thống nhất đất nớc Khihoà bình lập lại Đảng ta lại tiếp tục lãnh đạo nhân dân tiến hành công cuộcxây dựng và bảo vệ Tổ quốc, từng bớc đa đất nớc ngày càng giàu mạnh,hội nhập vào xu thế phát triển khu vực và thế giới.

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng của mình không phải lúc nào

Đảng ta cũng suôn sẻ, trôi chảy cả, mà cũng có lúc Đảng ta phải trải quanhững giai đoạn gian lao và hiểm nguy, tởng chừng nh khó có thể vợtqua Thời kỳ 1932 - 1935 là một ví dụ Dới sự khủng bố trắng tàn khốccủa thực dân Pháp, Đảng ta đã gặp nhiều khó khăn và tổn thất

Trong lúc Đảng ta gặp khó khăn tởng chừng nh khó có thể vợt qua

ấy thì các chiến sỹ Cộng sản trẻ tuổi đang học ở nớc ngoài đã kịp thời trở

về tổ quốc, bằng sức trẻ, cộng với tinh thần Cộng sản kiên cờng, các đồngchí đã kịp thời cứu nguy cho Đảng và phong trào cách mạng, làm nhiệm

vụ khôi phục các tổ chức Đảng, đa Đảng phục hồi trở lại Trong các chiến

sỹ trẻ tuổi ấy nổi lên vai trò của đồng chí Lê Hồng Phong Cách mạngViệt Nam ghi đậm công lao của đồng chí Lê Hồng Phong đối với sựnghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc ta, nhất là thời kỳ khôi phục

tổ chức Đảng và duy trì phong trào cách mạng trong những năm 1935

1932-Đồng chí Lê Hồng Phong-Tổng Bí th Đảng Cộng sản Đông Dơng

từ Đại hội lần thứ nhất ( 3-1935), Uỷ viên Ban chấp hành Quốc tế Cộngsản khoá VII, là một nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng ta, một chiến sỹkiên cờng và có uy tín lớn của phong trào Cộng sản và công nhân quốc tế.Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí kể từ khi xuất dơng hoạt động yêunớc và cách mạng, đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng của Đảng cho

đến khi bị địch bắt, giam cầm, tra tấn và anh dũng hy sinh trong nhà tù

đế quốc là hết sức phong phú và vẽ vang Đồng chí là tấm gơng lớn nêucao lý tởng Cộng sản chủ nghĩa, đạo đức cách mạng trong sáng, ý chíchiến đấu ngoan cờng, lòng trung thành vô hạn với Đảng, cống hiến trọn

đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp cần lao, để lạicho đồng chí, đồng bào đơng thời và các thế hệ sau niềm kính trọng vàtiếc thơng sâu sắc.

Để góp phần vào công tác giáo dục truyền thống yêu nớc và cáchmạng trong thời đại mới, làm cho tinh thần yêu nớc và cách mạng của

đồng chí Lê Hồng phong sáng mãi muôn đời sau, đồng thời có những

đánh giá đúng hơn về công lao của đồng chí Lê Hồng Phong đối với

Đảng và phong trào cách mạng, việc nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệpcủa đồng chí Lê Hồng Phong là cần thiết, yêu cầu nghiên cứu cuộc đời và

sự nghiệp của đồng chí Lê Hồng Phong nh một nghĩa cử để đền đáp cônglao của các vị tiền bối và truyền thống quê hơng

Với những lý do trên nên tôi quyết định chọn đề tài Đóng góp“

của đồng chí Lê Hồng Phong đối với sự nghiệp của cách mạng Việt Nam từ 1932 – 1939” 1939” để làm khoá luận tốt nghiệp

2 lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lê Hồng Phong,

những cống hiến của ông đối với cách mạng Việt Nam là một đề tài lớn

và đợc nhiều nhà nghiên cứu quan tâm

Chu Trọng Huyến trong tác phẩm “Lê Hồng Phong”, N.xb Nghệ

An, 2000 đã cho chúng ta hiểu đợc đôi nét về cuộc đời và sự nghiệp của

đồng chí Lê Hồng Phong qua hình thức truyện kể

Lê Quốc Sử trong tác phẩm “Truyện kể Lê Hồng Phong và NguyễnThị Minh Khai”, N.xb Thanh Niên, Bến Tre, 2001 đã kể về cuộc đời của LêHồng Phong từ lúc nhỏ đến khi ông từ giả cõi trần, tìm về với tổ tiên

Lịch sử Đảng bộ Hng Nguyên của Ban thờng vụ Huyện uỷ HngNguyên đã cho ta biết đến miền quê Hng Nguyên giàu truyền thống - Nơi

đã sinh ra ngời chiến sỹ Cộng sản kiên cờng Lê Hồng Phong

Trong dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của đồng chí Lê HồngPhong, Sở Văn hoá thông tin, huyện Uỷ , Uỷ ban nhân dân huyện HngNguyên đã tiến hành tổ chức thu thập tài liệu, “toạ đàm khoa học về đồngchí Lê Hồng Phong với quê hơng Hng Nguyên” Đã có nhiều bài viết, tàiliệu tập trung xung quanh vấn đề cuộc đời và sự nghiệp của Lê HồngPhong

Đặc biệt nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cố Tổng Bí th

Lê Hồng Phong, thực hiện nghị quyết của Bộ chính trị Ban chấp hànhTrung ơng Đảng, nhà xuất bản chính trị quốc gia tổ chức biên soạn vàxuất bản cuốn sách “Lê Hồng Phong - ngời chiến sỹ Cộng sản kiên c-ờng” Nội dung cuốn sách gồm những bài viết của các đồng chí lãnh đạo

Đảng, Nhà nớc, các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học và hoạt động thựctiễn, các đồng chí lãnh đạo ở các địa phơng, những ngời thân ở quê hơng

và gia đình Nội dung cuốn sách đã phân tích, minh chứng, khẳng địnhcông lao to lớn và tấm gơng cách mạng sáng ngời của Tổng Bí th LêHồng Phong để chúng ta học tập noi theo Ngoài ra cuốn sách còn inmột số tác phẩm t liệu liên quan đến đồng chí Lê Hồng Phong

Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng 1930-1945, Ban nghiêncứu lịch sử Đảng Trung ơng xuất bản, Hà Nội, 1997, tập I cũng cho tanắm đợc vai trò và công lao của Lê Hồng Phong đối với cách mạng trongthời kỳ này

Những công trình nghiên cứu và các tác phẩm và nhiều công trìnhkhác nữa cha đợc nêu tên là nguồn tài liệu quý, chúng tôi đánh giá cao,trên cơ sở đó tác giả tổng hợp để nghiên cứu khoá luận: đóng góp của

đồng chí Lê Hồng Phong đối với sự nghiệp cách mạng Viêt Nam từ 1939

1932-3 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ của đề tài

Đối tợng nghiên cứu của đề tài là: Đóng góp của đồng chí LêHồng Phong đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam từ 1932-1939

những khó khăn của Đảng ta và cách mạng trong những năm 1932-1935,

từ đó hiểu hơn vai trò của đồng chí Lê Hồng Phong trong việc khôi phục

tổ chức Đảng và phong trào cách mạng Việt Nam ở giai đoạn này

Những hoạt động của đồng chí Lê Hồng Phong trong quá trìnhkhôi phục tổ chức Đảng 1932-1935

Những hoạt động của Lê Hồng Phong trong thời kỳ 1936-1936

4 Nguồn t liệu, phơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này chúng tôi đã khai thác và sử dụng nhữngnguồn t liệu sau:

Các tài liệu nghiên cứu về Lê Hồng Phong ở trung tâm th viện tỉnhNghệ An, Th viện trờng Đại hội Vinh, th viên huyện Uỷ Hng Nguyên,Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh, Nhà lu niệm Lê Hồng Phong , các tài liệu

do Lê Hồng Phong viết; ngoài ra chúng tôi còn tiếp cận nguồn tài liệuhồi cố, hồi ký qua các lời kể của các cụ thân thích trong dòng họ Lê ởThông Lạng cũng nh các đồng chí bè bạn cùng chiến đấu với Lê HồngPhong năm xa

Trên cơ sở phơng pháp luận sử học Mác Xít và t tởng Hồ ChíMinh, tác giả sử dụng phơng pháp lịch sử kết hợp với phơng pháp lôgic làchủ yếu Ngoài ra tác giả còn sử dụng các phơng pháp hỗ trợ khác nh:pháp vấn, điền giả các di tích lịch sử để hoàn thành khoá luận này

6 Kết cấu của khoá luận

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lụcthì nội dung chính của khoá luận đợc triển khai ở 3 chơng:

Chơng 1: Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lê HồngPhong (1902-1942)

Chơng 2: Vai trò của đồng chí Lê Hồng Phong trong việc khôi phục

tổ chức Đảng và phong trào cách mạng Việt Nam những năm 1932-1935

Chơng 3: Vai trò của Lê Hồng Phong trong cuộc vận động Dânchủ (1936-1939)

Phần hai: Nội dung

Ch ơng 1

Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lê Hồng Phong (1902-1942)

1.1 Những nhân tố ảnh hởng đến t tởng của đồng chí Lê Hồng Phong

1.1.1 Miền quê Hng Nguyên - Cái nôi cách mạng

Hng Nguyên là một trong những vùng đất của Nghệ An giàu truyềnthống văn hoá, yêu nớc và cách mạng Là một “thắng địa nơi đã từng ghilại bao dấu ấn lịch sử khó phai mờ” Thành Lam đã một thời là trụ sở củagiặc Minh từ thời nhà Hồ (1406) Tại đây danh thành Nguyễn Biểu đờihậu Trần đã làm cho tớng giặc Trơng Phụ phải gờm vì thái độ hiên ngang,khảng khái, bất khuất của ông Y đã hèn hạ sát hại ông dới cột cầu Lam Vào mùa Xuân năm 1427 nhân dân vùng Hng Nguyên đã chứng kiếncảnh bại trận vô cùng bi đát của bọn giặc Minh tại Thành Lam Sau khi

đại thắng quân Minh, triều Lê đã chọn Lam Thành làm doanh trấn củatỉnh Nghệ An

Hng Nguyên cũng là quê hơng của anh hùng áo vải Nguyễn Huệ Quang Trung Tại đây vào tháng Chạp 1789 vua Quang Trung đã đọc lờibất hủ trớc khi cùng đại binh hành quân thần tốc ra Thăng Long tiêu diệt

-29 vạn quân Thanh

Từ năm 1885 sau khi Pháp đặt ách thống trị lên đất nớc ta, nhiều sỹphu ở Hng Nguyên đã hởng ứng mạnh mẽ phong trào Văn Thân, Cần V-

ơng, Đông Du, cùng các tầng lớp nhân dân phất cờ đánh Pháp

Cụ Tú tài Nguyễn Diên (ở tổng Diên Trờng) ông Nguyễn TrọngKhánh (ở Hoàng Cầm) đứng ra chiêu tập nghĩa quân và phối hợp chiến

đấu cùng nghĩa quân của Phan Đình Phùng ở Hà Tĩnh, cụ Nguyễn Xuân

Ôn ở Diễn Châu

Hầu khắp các xã Hng Nguyên đều có ngời tham gia nghĩa quânhoặc xuất tiền bạc, thóc gạo ủng hộ phong trào Tiêu biểu cụ Nguyễn ThịLân (Hng Xuân) đợc Phan Bội Châu suy tôn “bậc nữ hào kiệt đất LamHồng”, là một ngời có lòng yêu nớc và nghĩa hiệp “cụ đã giao toàn bộgia tài gồm 200 mẫu ruộng đất, cùng 3.000 thỏi vàng cho con trai và con

rể đứng ra chiêu tập nghĩa quân, rèn vũ khí, sắm quân lơng, tham gianghĩa quân Phan Đình Phùng chống giặc Pháp” [ 2; 24]

Kế đến là phong trào Đông Du - một khuynh hớng mới lúc bấy giờnhiều ngời yêu nớc của Hng Nguyên đã tích cực tham gia nh: Lê Quý,

Lữu Lai, Khoa Nghĩa, Nguyễn Liên (Mỹ Dụ), Nguyễn Doãn Nộ (Phú

Điền), Uông Đạt (Yêu Lu),

Thất bại của phong trào Văn Thân, Cần Vơng và Đông Du, DuyTân Hội không làm cho nhân dân Hng Nguyên nhụt chí , nhiều nơi đã nổidậy đấu tranh chống áp bức, bóc lột, chống cả thực dân Pháp lẫn phongkiến Trớc năm 1930 tại Hng Nguyên đã xẩy ra 26 cuộc đấu tranh lớn nhỏcủa nông dân, diễn ra trong 24 làng thuộc 6 tổng, trong đó có hai cuộc

đánh Tây đoan về bắt rợu, 10 cuộc chống chiếm đoạt ruộng đất, 14 cuộcchống tham ô, nhũng lạm trong su thuế [2; 24]

Là một thanh niên có học vấn, giàu xúc cảm lại đợc sống trênmảnh đất thiêng liêng và giàu truyền thống cách mạng nh vậy,Lê HuyDoãn rất thấm thía nỗi nhục mất nớc Truyền thống quê hơng cộng vớitinh thân yêu nớc có sẵn đã thôi thúc Lê Hồng Phong sớm gia nhập vàophong trào cứu nớc cứu dân lúc bấy giờ

1.1.2 Tình hình xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Thời cuộc cũng là một yếu tố quan trọng đối với những ngời có chíhớng Anh Doãn sinh ra và lớn lên trong lúc xã hội Việt Nam thuộc địanửa phong kiến đang có những chuyển biến mới Đế quốc Pháp đẩymạnh công cuộc thống trị và khai thác thuộc địa Đông Dơng chủ yếu làViệt Nam Quá trình ấy bắt đầu từ cuối thế kỷ XIX sang đầu thế kỷ XX

và kéo dài suốt sau những năm chiến tranh thế giời thứ nhất (1914-1918)

Đặt cơ sở đầu tiên một cách căn bản, khá bền vững cho những chính sáchthống trị thực dân và khai thác thuộc địa Đông Dơng là toàn quyền ĐôngDơng P Doume tiến hành trong những năm 1897-1902 Các tên toànquyền Đông Dơng của Pháp tiến theo sau đó, chỉ áp dụng phát triển chínhsách và guồng máy cai trị của P.Doume, đã đề ra một chơng trình hành

động với nội dung 3 điểm: 1, Tập quyền các xứ vào toàn quyền cấp chocác xứ công nghệ cơ khí cần thiết để khai thác nguồn lợi 2, biến ĐôngDơng thành thị trờng của công nghiệp, thơng nghiệp khác 3, Tăng cờngquân đội, biến Đông Dơng thành căn cứ vững chắc về kinh tế, quân sựcủa Pháp ở Đông Dơng [ 17; 62]

Chính sách cai trị của thực dân Pháp ở Đông Dơng đã đẩy xã hộiViệt Nam đến chỗ phân hoá giai câp, giàu nghèo sâu sắc Bọn thống trịPháp và một bộ phận quan lại địa chủ tay sai giàu lên nhanh chóng Giai

cấp nông dân bị bần cùng hoá trên một phạm vi rộng lớn thuộc nhiềulàng, huyện và nhiều tỉnh trong cả nớc Đặc biệt trầm trọng là ở Bắc Kỳ

và ở Trung Kỳ Giai cấp công nhân Việt Nam do đó đợc hình thành sớm.Ngoài những đặc điểm riêng nh bị bóc lột nặng nề của Đế quốc phongkiến, của t bản nớc ngoài, t bản bản xứ, công nhân Việt Nam còn mangtính chất, đặc điểm chung của giai cấp công nhân thế giới

Những biến đổi kinh tế ở toàn Đông Dơng đặc biệt ở Trung Kỳ vàNghệ -Tĩnh là hết sức nhỏ bé Nhng do đời sống kinh tế, xã hội ở đó quálạc hậu cho nên những biến đổi kinh tế ấy đợc coi là mới mẻ Trong xãhội Việt Nam thuộc địa nữa phong kiến trì trệ hàng nghìn năm, một lực l-ợng sản xuất mới đã xuất hiện là một yếu tố khách quan có ý nghĩa Đó là

đội ngũ giai cấp công nhân công nghiệp, lúc đầu còn nhỏ bé nhng dầndần phát triển đông đảo hơn ở Vinh - Bến Thuỷ, từ chiến tranh thế giớithứ nhất đến năm 1930, trong số hơn 4 nghìn công nhân có một bộ phận

đáng kế là công nghiệp cơ khí làm quen với hình thức lao động máy móc

Họ bị bóc lột theo lối t bản chủ nghĩa kết hợp lối bóc lột phong kiếnnặng nề, lao động công nghiệp và ách áp bức bốc lột ấy làm cho côngnhân ta mau giác ngộ cách mạng

Những chuyển biến kinh tế, chính trị, xã hội đó có tác động mạnh

mẽ đến t tởng của nhân dân ta, nhất là đối với tầng lớp thanh niên yêu

n-ớc Gần cạnh kinh đô Huế và đợc chứng kiến tận mắt, ngời dân xứ Nghệsớm nhận thấy chính sách cai trị cớp bóc của thực dân Pháp và thái độphản quốc của vua quan triều Nguyễn Ttrong lớp các sĩ phu yêu nớc,những trí thức và học sinh tiến bộ sớm xuất hiện t tởng chống Pháp và bấthợp tác với triều đình Huế Tiêu biểu nh Phan Bội Châu, năm 1900 tạikhoa thi hơng ở Huế ông đậu giải nguyên nhng đã kiên quyết từ chốikhông phục vụ cho ngai vàng của triều đình đã phản lại quyền lợi dân tộc

Ông quyết định không thi Hội mà bí mật tổ chức Hội Duy Tân (1904),tích cực vận động phong trào Đông Du (1905) để chống Pháp Nhiều chí

sĩ khác cũng từ chối hoặc không ra làm quan Điều đó cũng dễ hiểu khigiải đáp vấn đề tại sao ở Trung Kỳ sớm có phong trào Duy Tân, phongtrào chống thuế (1908) và cuộc đấu tranh của học sinh trờng Quốc họcHuế, trong đó có sự tham gia của Nguyễn Tất Thành Điều kiện kinh tếxã hội và thời cuộc đã giúp họ sớm có nhãn quan, theo hớng đi của thời

kỳ đầu thế kỳ XX là chống cả thực dân Pháp và vua quan phong kiến ớng đi ấy đã lôi cuốn mạnh mẽ những ngời có nhiệt tâm cứu nớc, nhất làtầng lớp thanh niên, học sinh yêu nớc, trong đó có Lê Huy Doãn (LêHồng Phong).

H-1.2 Lê Hồng Phong thời niên thiếu

1.2.1 Bài học đầu tiên từ kiếp nô lệ trớc khi đến trờng

Lê Hồng Phong lúc nhỏ tên Là Lê Huy Doãn, sinh năm 1902 trongmột gia đình nông dân ở làng Đông Thôn, tổng Thông Lạng (nay là xóm

10 xã Hng Thông), huyện Hng Nguyên - tỉnh Nghệ An

Cha của anh là ông Lê Huy Quán, một ngời có học nhng trên đờngkhoa cử không gặp may Thi không đậu đạt ông sống ở quê và làm gia s

Mẹ của anh là bà Phan Thị San, một phụ nữ nông dân, hiền lành,nết na, trung hậu, giàu tình cảm, tình thơng yêu chồng và các con

Gia đình Doãn gồm có 5 anh em: 2 trai, 3 gái, ảnh hởng tính cáchcủa bố mẹ, anh chị em Doãn rất thơng yêu nhau Tình cảm gia đình giữa

bố mẹ, con cái, anh em ngày càng khăng khít mặn mà

Càng lớn lên, Doãn càng tỏ ra là một đa trẻ thông minh lanh lợi

Đầu cạo trọc chỉ chừa lại 3 chỏm tóc đào, tóc đớp, khuôn mặt vuông,trán cao, mắt sáng, lông mày rậm, môi dày, mũi thẳng, ngời hơi to bềngang, trông có cái dáng rắn rỏi của một con ngời lớn lên sẽ có một tâmhồn cơng nghị

Khi Doãn lên 6 ông Đồ (ông Quán) về nhà thờng xuyên hơn vàtranh thủ cố gắng dạy giỗ các con nhiều hơn nhất là đối với hai con trai,dạy những điều khổ nhục của ngời dân mất nớc, dạy những gơng đấutranh bất khuất chống ngoại xâm của tổ tiên, ông cha, dạy những di tíchlịch sử oai hùng của dân tộc và chỉ rõ những thói tham tàn độc ác đàn ác

và bóc lột, vơ vét bỉ ổi của giặc xa cũng nh nay đối với nhân dân ta Đợchọc nhiều, đợc nghe nhiều Doãn đã thấm thía, nhờ đó Doãn càng hiểuhơn vì sao hàng năm dân làng Thông Lạng cũng nh gia đình Doãn phảichịu cái cảnh nát tan vì su thuế nặng nề bất công

Hàng năm cứ đến những ngày gần tết, bọn hơng lý trong làng lạinổi trống thúc thuế, thúc su Chúng thẳng tay đánh chết ngời một cách vôtội vạ nếu ai làm trái ý chúng Chúng tha hồ vơ vét tất cả mọi của cải củangời thiếu thuế Từ cái nồi đất sứt miệng đến chiếc chiếu rách, cái bát sứt

mẻ chúng cũng không từ Gia đình Doãn cũng không thoát khỏi cảnh ấy.Sáu miệng ăn chỉ một suất định chính, lấy đâu còn thừa để đóng thuế.Khốn khổ hơn chúng còn bắt gia đình Doãn đóng thuế cả hai suất thuếcủa 2 ngời chú vì nghèo khổ mà trốn đi làm ăn xa không biết còn sốnghay đã chết Năm ấy thống thúc thuế đã sang ngày thứ hai mà vẫn chathấy ông Đồ về Mẹ Doãn không dám dây da bà đã tất tả ngợc xuôi hếtlàng trên lên xóm dới chỉ vay giật đủ 2 suất đinh Dù còn thiếu một cũngkhông thể nào yên thân với bọn hào lý Bà đành gạt nớc mắt hạ thúng lấymấy cái áo mới của các con vừa may tháng trớc để dành cho con mặc tết.Năm nào cũng thế cứ tết đến nhìn thấy con của hàng xóm có áo mới màcon bà vẫn mặc áo cũ bà quặn đau trong lòng Đã lâu lắm rồi tết nàoDoãn cũng mặc áo thừa của anh trai, năm nay bà đã để cố tằn tiện dànhdụm cố may cho mỗi đứa một cái áo mới để chúng đỡ tủi thân trong ngàytết Hôm đem áo mới về các con bà reo lên Lòng ngời mẹ quá xúc độngvì sung sớng Thế mà cay đắng thay lòng bà khoan khoái cha đợc bao lâuthì giờ đây tim bà thắt lại khi tay bà phải cầm những chiếc áo mới của cáccon đem đi bán để lấy tiền lo su thuế.

Thấy mẹ tay cầm áo mới, nớc mắt tuôn trào, Doãn không hiểu sựthể ra sao cũng khóc theo mẹ Doãn rất thơng mẹ, mẹ vui Doãn mới vui,

mẹ buồn Doãn cũng buồn, mẹ khóc tất nhiên Doãn không thể cầm đợc

đủ sắm sửa cho mấy ngày tết tơm tất Đấy là cái tết sung túc nhất của gia

đình Doãn kể từ khi có Doãn

Nhng có thể nói đây là bài học vỡ lòng đầu tiên trong cuộc sống

đắng cay của gia đình Doãn Dù cha đến trờng, dù không ai dạy, bài học

vỡ lòng “Cời ra nớc mắt” này đã bắt đầu đánh thức một cái gì sâu kínnhất tận đáy lòng Doãn ,bao nhiêu câu hỏi đặt ra: Vì sao mẹ khóc? vì saophải bán áo mới? Nếu cha không mang tiền về kịp thì gia đình Doãn sẽ

ra sao? Mẹ sẽ ra sao? Nhà cửa Dục có bị lục soát nh nhà bà Cô, bà Cống,bên Láng Thông và cầu Thôn không? Mẹ Doãn có bị trói cánh bắt quỳ ở

sân đình suốt ngày nh bác Tý, bác Trúc không?Họ có tội tình gì? Vì thiếuthuế, thiếu su ? Thuế là cái gì? Su là cái gì? Sao su thuế lại nộp cho lý tr-ởng,chánh Tổng? Sao lý trởng, chánh Tổng có quyền gì mà đánh trói ngời

nh vậy? Sao chúng ác vậy? Những câu hỏi bí mật ấy cứ dằn vặt Doãn mãi

và ngày càng nhiều, Doãn phải tìm hiểu hỏi chị, hỏi mẹ, hỏi cha, chỉ cócha mới giải thích đợc câu hỏi của Doãn

1.2.2 Từ chữ nho qua trờng Pháp -Việt đến khi trở thành một công nhân với những ngày đầu tập làm cách mạng.

Đối với Doãn học lớp vở lòng của cuộc đời từ sớm nhng học lớp vỡlòng ở trờng thì rất muộn Lên mời tuổi Doãn đợc đi theo cha để học chữnho trong các lớp do cha dạy các bạn con nhà chủ, cũng nh mọi học sinhkhác lúc bấy giờ Doãn bắt đầu học sách “Tam tự kinh” sau đó học “Tứth” và “luận ngữ” Trong thời gian này cha Doãn hay đau ốm và chữ nhokhông đợc tôn sùng nh xa Ông phải thay đổi chỗ dạy học luôn, có lúc lêntới tận Tơng Dơng, Phủ Quỳ, có lúc phải vào mãi Hơng Khê, Thạch Hà,

Kỳ Anh Việc học của Doãn phải cắt quảng nhiều lần

Lúc Doãn mời hai tuổi, nghề dạy học của cha quá ế ẩm Ông phải

đi mòn chân khắp Nghệ - Tĩnh vẫn không tìm đợc chỗ dạy Ông đành trở

về nhà cố gắng lao động vật vả để giúp đỡ thêm vợ con Doãn cũng noi

g-ơng của các anh chị cũng đã làm đợc nhiều việc giúp đỡ gia đình nh lấynớc, nấu cơm, cho lợn ăn, chẻ củi, đan lát càng lớn Doãn càng khéo tay,làm đợc nhiều mặt hàng thủ công loại khó để mẹ đem chợ bán Nhờ đócuộc sống gia đình Doãn không đến nỗi quá vất vả nh ngày xa Nhng ông

bà Đồ vẫn không vui, không yên lòng khi các con cha đợc đến trờng họchành nh các bạn cùng trang lứa Đặc biệt là Doãn là đứa con thông minhhiếu thảo vừa có chí tìm tòi, học hỏi không lẽ không nối chí theo nghiệpcủa ông cha? Với suy nghĩ đó tuy nhà nghèo nhng với truyền thống hiếuhọc Doãn đợc cha mẹ cho đến trờng Pháp - Việt học ở Thông Lạng Đây

là 1trong 4 trờng mà Pháp mở từ những năm 1918- 1919 để dạy chữ Pháp

và chữ Quốc Ngữ Vốn thông minh và chăm chỉ, Doãn học rất giỏi là họctrò ngoan ,sẵn lòng giúp đỡ bạn bè

Trong thời gian đi theo cha học chữ Hán, Nho và đi học trờngPháp - Việt, Doãn đã đi hầu khắp Nghệ - Tĩnh Chính nhờ trải qua trờng

đời Nghệ - Tĩnh mênh mông, phức tạp , phong phú, sống động, đầy cay

đắng mà cũng đầy thử thách bổ ích của cuộc đời gian truân, đã làm choDoãn trởng thành trớc tuổi Doãn hiểu biết nhiều về quê hơng, về đất nớc,

về tình cảnh của nhân dân, về cuộc đời bất công đen tối của ngời dân mấtnớc

Trên nẻo đờng quê hơng ấy, theo lời cha ,Doãn thấy rõ chúng đãtừng thấm đẫm biết bao nhiêu giọt máu tổ tiên ,cứ mỗi trên bớc chân trênmảnh đất nóng bỏng ,niềm tự hào của xứ Nghệ - Tĩnh thân yêu anh lạitìm thấy nhiều dấu vết anh hùng, nhiều di tích lịch sử và danh lam ,thắngcảnh đẹp đẽ của non sông đất nớc

Cái trờng đời Nghệ- Tĩnh muôn màu, muôn sắc này còn để lại mãimãi trong lòng Doãn biết bao hình ảnh sinh động với bao kiến thức sâusắc về cuộc đời, về đấu tranh cách mạng Cuốn sách đời vĩ đại này làcuốn sách gối đầu giờng suốt đời của Doãn, Cha Mẹ Doãn, bà con Doãn,những anh hùng liệt sĩ của dân tộc, những danh nhân hào kiệt của xứ sở

và tất cả nhân dân Nghệ- Tĩnh yêu quí của Doãn, đã dạy Doãn nên ngời Doãn mãi mãi nhớ ơn những ngời đầu tiên và cũng là ngời thầy vĩ đạinhất ấy của đời Doãn “Họ đã giáo dục, đào tạo Doãn và biết bao thanhniên đầy nhiệt huyết khác trở thành những ngời xứng đáng với “Quê hơngHồng Lĩnh” oai hùng, xứng đáng với đất “Yên Triệu” của nớc Việt Namtrong đó có Hồ Chí Minh

Học xong bậc sơ học, một cái tang lớn đến với Lê Huy Doãn Ngờicha kính yêu của anh qua đời Mất cha, anh mất chỗ dựa chủ yếu tronggia đình Tuy đã thi đậu bằng sơ học yếu lợc nhng anh thôi học, xin đilàm công việc để giúp đỡ mẹ Anh Doãn rời làng Đông Thôn ra Vinh làmcông cho hiệu thuốc Thuận Ký của ngời Hoa Kiều với khoản tiền côngchẳng đợc bao nhiêu Thời gian làm công ở Vinh ,Doãn kết bạn với bạnvới Phạm Thành Khôi (Phạm Hồng Thái) một thanh niên cùng Huyện vừatốt nghiệp trờng kỷ nghệ thực hành Hải Phòng và đang làm việc tại nhàmáy Diêm Bến Thuỷ Doãn khâm phục Khôi là ngời yêu nớc, có tinh thầncách mạng, căm ghét bọn dân Pháp Khôi biết Doãn là một ngời thanhniên khoẻ mạnh, có ý chí và đang muốn cứu nớc Hai ngời tâm đầu ýhợp thờng gặp nhau bàn luận việc cứu nớc Để có điều kiện gần gũi, giúp

đỡ, tiện để trao đổi công việc với nhau Khôi xin cho Doãn vào họcnghề thợ máy ở nhà máy Bến Thuỷ Từ đó hai anh em cùng làm việc và

hoạt động với nhau Lê Huy Doãn trở thành công nhân trớc khi trở thànhnhà hoạt động yêu nớc.

Thời kỳ ấy Bến Thuỷ và Trờng Thi đã trở thành hai thị xã Nhàmáy Diêm Bến Thuỷ đợc mở rộng và trở thành một trong hai nhà máylớn nhất vùng Vinh - Bến Thuỷ Tới năm 1922 số công nhân nhà máy lênhơn một ngàn ngời, gồm đàn ông, đàn bà, trẻ em, thanh niên, chủ yếulao động bằng thủ công nặng nhọc Sự tăng về số lợng công nhân là kếtquả của chính sách sách cớp ruộng đất, bần cùng hoá nông dân ở cáclàng xã trong vùng của thực dân Pháp

Khi chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, nớc Pháp tuy thắng trậnnhng nền kinh tế bị tàn phá, thiệt hại nặng nề Để bù vào sự suy sụp ấy

và nhanh chóng đa nớc Pháp ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế đến mứcquá tồi tệ Đế quốc Pháp một mặt ra sức bóc lột công nhân và nhân dânlao động chính quốc Mặt khác thả sức cho bọn thực dân bóc lột, vơ vét

ở các thuộc địa trong đó có Đông Dơng Giai cấp công nhân, giai cấpnông dân điêu đứng lại càng điêu đứng hơn ở nhà máy Diên Bến Thuỷ,nhà máy xe lửa Trờng Thi , công nhân phải làm việc từ 10 -12 giờ một

ca nhng tiền lơng đợc trả rất rẻ mạt Khác với chế độ trả lơng cho côngnhân Vinh - Bến Thuỷ có sự phân biệt đối xử và thờng rất thấp theo từngloại ngời “Công nhân Nam đợc 25-35 xu, nữ 20-25 xu, còn trẻ con chỉ đ-

ợc trả 10 xu đến 15 xu một ngày” [17; 68], tiền công ấy không đủ bù

đắp sức lao động, nuôi sống bản thân và gia đình họ Bọn cai kíp lạidùng nhiều mánh khoé để uy hiếp, bóp nặn, bớt xén tiền công của côngnhân Họ còn bị cúp lơng, bị làm nhục, bị đuổi ra khỏi nhà máy với bất

kỳ lý do gì

Không chịu nổi cảnh bóc lột dã man theo lối t bản chủ nghĩa,cũng nh công nhân các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền trong cả nớc, côngnhân ở Vinh -Bến Thuỷ nhiều lần nổi dậy đấu tranh trong các hội ái hữu,tơng tế Phong trào lên mạnh trong những năm 1920-1930 Tại nhà máyDiêm Bến Thuỷ, Lê Huy Doãn và Phạm Thành Khôi là những ngời sớmgiác ngộ quyền lợi của công nhân.Các anh đã vận động mọi ngời chốnglại bọn địa chủ và cai ký bằng hình thức tập hợp đa ra yêu sách đòinhững quyền lợi tối thiểu hàng ngày cho cuộc sống

Việc làm của các anh đợc nhiều công nhân hởng ứng Nhng bọn

đốc công, tay sai đã tố giác việc làm của các anh Tên chủ nhà máy Diêmgọi Lê Huy Doãn và Phạm Thành Khôi đến phòng làm việc của hắn hămdoạ, cúp lơng và đuổi các anh ra khỏi nhà máy

Bị đuổi việc, thất nghiệp Lê Huy Doãn lại xin làm công cho mộthãng sửa chữa ô tô ngoài Bắc Đợc một thời gian, công việc thất thờnganh bỏ về quê, còn Phạm Thành Khôi theo lời kể của đồng chí HoàngQuốc Việt thời gian sau đó bỏ ra Nam Định, Hà Nội và lên chợ Chu (TháiNguyên) làm thợ nguội rồi lại phiêu bạt về làm thợ ở nhà máy xi măngHải Phòng Chẳng đợc bao lâu vào cuối năm 1923, Khôi về quê tìmDoãn bàn bạc việc ra nớc ngoài đi theo tiếng gọi của bậc sĩ phu yêu nớc

1.3 Từ một thanh niên yêu nớc trở thành ngời Cộng sản

Vào đầu những năm 20 của thế kỷ XX, phong trào công nhân,phong trào yêu nớc chống Pháp đã bùng lên ở nhều địa phơng trong nớc,

đặc biệt là các trung tâm vùng công nghiệp và các thành thị ảnh hởngmạnh mẽ của cuộc cách mạng tháng Mời Nga (1917) đang vang dội tớicác nớc Phơng Đông, kích thích cuộc vận động cách mạng dân chủ bùng

nổ ở Trung Quốc đi theo hớng tiến bộ Sau nhiều năm bị khủng bố, cáccơ sở yêu nớc trong phong trào Việt Kiều có nguồn gốc từ phong trào

Đông Du ở Xiêm và Nam Trung Quốc lại có điều kiện hoạt động mạnh

mẽ hơn Các sĩ phu yêu nớc hoạt động ở ngoài tìm cách bắt liên lạc hoạt

động với các sĩ phu đang hoạt động ở trong nớc Nhiều ngời trong tổchức của Phan Bội Châu bí mật về nớc , tiếp tục công việc vận độngthanh niên yêu nớc ra nớc ngoài để chuẩn bị lực lợng lâu dài cho côngcuộc chống Pháp, khôi phục đất nớc; gia đình, con cái, anh em, ngời thân,

bà con họ hàng và bè bạn của các sĩ phu đang hoạt động ở nớc ngoài cũng

nh trong nớc đóng vai trò quan trọng, tích cực trong cuộc vận động xuấtdơng yêu nớc này Với sự giúp đỡ của họ về vật chất, tiền nong và đờng

đi nớc bớc, nhiều ngời đã bí mật qua Lào tới Xiêm những nơi mà họ biết

từ mùa hè năm 1910 đã có mặt những cốt cán tin cậy của Phan Bội Châu

Đó là cơ sở của các ông Đặng Thúc Hứa, Hồ Vĩnh Long, Ngô Quảng, những chí sĩ tiêu biểu cho phong trào xuất dơng cứu nớc lớp trớc của xứNghệ

ở Hng Nguyên Phạm Thành Khôi , Lê Huy Doãn biết nhiều đoànthanh niên ở Nam Đàn, Thanh Chơng, Anh Sơn, Quỳnh Lu, đã đi nớcngoài theo sự tuyển lựa của các sĩ phu yêu nớc Các anh liền đi tìmmanh c mối và đợc ngời trong tổ chức của cụ Phan Bội Châu giúp đỡhứa dẫn đờng Ngày 17/1/1921 (tức ngày 13/01 năm Giáp Tý) [17; 71],

Lê Huy Doãn, Phạm Thành Khôi, Lê Thiết Hùng cùng một số ngời khác

ra đi theo hớng mà nhiều văn thân, sĩ phu yêu nớc đã đi

Sau hơn hai tháng băng rừng, trèo đèo lội suối với lòng yêu nớc vàsức mạnh của tuổi trẻ, các anh cùng với đoàn ngời đến một địa điểm bên

bờ sông Mêkông biên giới Lào - Xiêm Hồi đó chung quanh biên giớiLào -Xiêm lính tuần canh cha nghiêm ngặt, việc qua lại giữa hai nớc tơng

đối dễ dàng, nhiều toán ngời buôn bán tự do hoạt động Vì vậy đoàn ngờivợt sông Mêkông sang Lạc Khòn, địa phận của nớc Xiêm không có gìkhó khăn lắm

Đến Xiêm, Phạm Hồng Thái và Lê Hồng Phong và đoàn ngời đợccơ sở yêu nớc của Việt Kiều đón tiếp rồi đa về tại cây Phì Chịt của ông

Đặng Thúc Hứa

Khi gặp đoàn Lê Hồng Phong, Phạm Hồng Thái, Đặng Thúc Hứarất vui mừng Ông ân cần chăm sóc sức khoẻ của mọi ngời và hỏi hantin nhà, quê hơng, hoàn cảnh gia đình từng ngời một

ở đây Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái đã nhanh chóng hoàmình vào cuôc sống chung Hai anh tham gia vào nhóm vừa học tập vănhoá vừa tham gia sản suất để tự túc lơng thực và gây quỹ cho đoàn thểcách mạng Các anh còn đợc giao nhiệm vụ vận động kiều bào tham giahoạt động cứu nớc.Trong thời gian ấy, các cơ sở cách mạng đợc mở rộng

ra nhiều nơi ở vùng Đông Bắc Xiêm Chính quyền Xiêm lúc đó đang cócảm tình với những ngời yêu nớc Việt Nam, nên đã tạo điều kiện cho họ

tổ chức và hoạt động

Qua thời gian học tập, lao động, sản suất và rèn luyện thử thách,những thanh niên u tú đợc ông Đặng Thúc Hứa lựa chọn đa sang TrungQuốc để tổ chức giới thiệu vào học các trờng quân sự Lê Hồng Sơn và

Hồ Tùng Mậu đợc chọn đi học trớc Đầu mùa hè 1924 Lê Hồng Phong vàPhạm Hồng Thái đợc chọn sang Quảng Châu để học tập và hoạt động

Đến Quảng Châu Lê Hồng Phong và Phạm Hồng Thái đợc gặp LêTản Anh, Hồ Tùng Mậu và biết đến tổ chức Tâm Tâm xã.Sau đó hai anh

đợc Lê Hồng Sơn va Hồ Tùng Mậu giới thiệu kết nạp vào Tâm Tâm xã Để gây tiếng vang thức tỉnh đồng bào trong nớc Tâm Tâm xã quyết

định ám sát tên toàn quyền Méc Lanh một tên thực dân cáo già hiểm độc,

đã thi hành một chính sách cai trị hà khắc và quỷ quyệt, nhân dịp y sangNhật Bản bàn chuyện làm ăn, có ghé lại Sa Diện (Trung Quốc)

Sau một quá trình phân tích điều kiện và khả năng của từng ngờitrong tổ chức Tâm Tâm Xã đã đi đến quyết định là Phạm Hồng Thái đợcchọn là ngời thực hiện chính bản án, còn Lê Hồng Sơn, Lê Hồng Phong

đợc giao nhiệm vụ hỗ trợ và khi cần thiết đánh tháo cho Phạm Hồng Tháitrốn thoát

Đóng vai là một nhà báo, Phạm Hồng Thái dấu tạc đạn trong baomáy ảnh rồi đàng hoàng đi vào khách sạn nơi tổ chức buổi chiêu đãi MécLanh Buổi tiệc vừa mới bắt đầu, Phạm hồng Thái ra tay hành động Quảlựu đạn do anh ném về phía Méc Lanh ngồi nổ tung giết chết 6 tên sĩquan tuỳ tùng và khoảng 10 tên quan và lính bị thơng, trong đó có MécLanh Khách sạn tắt đèn tối mịt Cả đám ngời dự tiệc nhốn nháo hoảngloạn Còi báo động vang lên Binh lính đợc huy động vây bắt ngời némlựu đạn Phạm hồng Thái rút chạy, nhng đờng qua cầu để sang QuảngChâu đã bị cảnh sát Sa Diện chốt chặt Bí đờng anh liền nhảy xuống sông

định bơi qua bờ bên kia chỗ quy định Lê Hồng Sơn và Lê Hồng Phong

đang đón sẵn Trời tối dòng sông cuồn cuộn sóng, Phạm Hồng Thái bơimất phơng hớng đã kiệt sức và hy sinh trong sóng nớc của dòng ChâuGiang

Giữa lúc Tâm Tâm Xã đang khủng hoảng, Lê Hồng Sơn, Lê HồngPhong, Hồ Tùng Mậu suy nghĩ tìm kiếm con đờng mới thì cuối năm 1924

đồng chí Nguyễn ái Quốc đã đến Quảng Châu Sau nhiều năm đi nghiêncứu, hoạt động ở Pháp, Mỹ, Anh và nhiều nớc thuộc địa, tìm đợc con đ-ờng cứu nớc giải phóng dân tộc Việt Nam đúng đắn là chủ nghĩa Mác -

Lê Nin và cách mạng vô sản Năm 1923 Nguyễn ái Quốc đến đất nớc LêNin, công tác ở Matxcơva dự Đại hội V Quốc tế vô sản, Đại hội quốc tếnông dân Nguyễn ái Quốc đến Trung Quốc với t cách là một nhà hoạt

động của Quốc tế Cộng sản, có nhiệm vụ chuẩn bị điếu kiện để thành lập

Đảng Cộng sản ở Đông Dơng và Việt Nam, đồng thời giúp đỡ cách mạngcác nớc khác trong khu vực Đông Nam á Sau khi liên lạc với bộ phậncủa Quốc tế Cộng sản ở Quảng Châu, đồng chí Nguyễn ái Quốc tìm cáchtiếp xúc với nhóm những ngời Việt Nam yêu nớc ở Trung Quốc Ngờitiếp xúc với những ngời Việt Nam yêu nớc trong tổ chức Tâm Tâm xã.

Buổi gặp mặt đầu tiên với Nguyễn ái Quốc đã trở thành buổi học

đầu tiên của nhóm thanh niên Lê Hồng Hồng Phong, Lê Hồng Sơn, HồTùng Mậu và cũng bắt đầu từ đó các anh đã thật sự trở thành những ngờihọc trò của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc,tháng 6-1925 Lê Hồng Phong, LêHồng Sơn, Hồ Tùng Mậu gia nhập tổ chức Hội Việt Nam cách mạngthanh niên do Nguyễn ái Quốc thành lập Lê Hồng Phong, Lê Hồng Sơn,

Hồ Tùng Mậu là những gơng mặt tiêu biểu và cốt cán của Hội

Để đào tạo cán bộ quân sự tơng lai cho cách mạng nớc nhà, trongthời gian này Nguyễn ái Quốc đã giới thiệu một số hội viên vào học ởcác trờng quân sự của Trung Quốc, trong đó có đồng chí Lê HồngPhong ở trờng quân sự Hoàng Phố Lê Hồng Phong và các bạn của anhbớc đầu tiếp nhận đợc một số kiến thức cơ bản về quân sự hiện đại.Trong thời gian các anh đang học, đã xẩy ra việc, một tên côn đồ trongphái Quốc Dân Đảng phản động, ám sát ông Liêu Trọng Khải - một ngờichủ chốt trong ban lãnh đạo trờng Trờng Hoàng Phố có nguy cơ bị đóngcửa Cuối năm 1925 số học viên Việt Nam trong trờng đã tốt nghiệp Theo yêu cầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Lê Hồng Phong đợcchuyển sang học tiếp trờng không quân ở Quảng Châu “Tại trờng này,ngày 10/2/1926 Lê Hồng Phong đợc kết nạp vào Đảng Cộng sản TrungQuốc” [16; 9]

Học xong trờng Không quân Quảng Châu, Lê Hồng Phong tiếp tục

đợc cử sang Liên Xô học tập để chuẩn bị cán bộ lãnh đạo chủ chốt chocách mạng, cho Đảng sau này Lê Hồng Phong vào học khoá dài hạn

ba năm và trở thành đảng viên Đảng cộng sản (B) Nga, tham gia uỷban tổ chức Đảng của nhóm Cộng sản Đông Dơng Đồng chí đợc họctập nghiên cứu một cách có hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác -LêNin, lịch sử cách mạng thế giới , lịch sử phong trào công đoàn, lịch sử

Đảng cộng sản Liên Xô và một số ngoại ngữ Đồng chí vốn đợc học,nghiên cứu sâu sắc các môn học của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ

nghĩa duy vật lịch sử, chủ nghĩa xã hội khoa học, kinh tế - chính trị học

và xã hội học Xô Viết Học tập lý luận gắn liền với liên hệ thực tiễngay gắt, nóng bỏng của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân ĐôngDơng và các nớc thuộc địa Do đó Lê Hồng Phong đã nhận thức đợc mộtcách cơ bản bản chất của tình hình thế giới lúc đó

Sau ba năm học tập, nghiên cứu ở trờng đại học Phơng Đông, LêHồng Phong đã thu thập đợc một số vốn kiến thức thực tiễn Vốn thựctiễn kiến thức và trình độ lý luận tạo cơ sở rất quan trọng , giúp cho

đồng chí góp phần cùng Trung ơng Đảng Cộng sản Đông Dơng lãnh đạogiải quyết nhiều vấn đền có ý nghĩa lịch sử trong thực tiễn cách mạngViệt Nam những năm sau đó

Năm 1932 nhận chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, đồng chí tìm cáchchắp nối liên lạc với trong nớc, củng cố các cơ sở Đảng Sau cuộc khủng

bố tàn bạo của thực dân Pháp đối với phong trào đấu tranh thời kỳ

1930-1931 Năm 1934 đồng chí phụ trách ban Hải ngoại của Đảng để khôiphục và thống nhất phong trào cách mạng trong nớc, tiến tới Đại hội đạibiểu lần thứ I của Đảng [17; 102]

Năm 1935 đồng chí đợc cử làm trởng đoàn đại biểu của Đảng ta

di dự Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản Tại Đại hội đồng chí thaymặt Đảng ta đọc bản tham luận “báo cáo chung về cách mạng Đông D-

ơng” Trong bản báo cáo đồng chí nêu rõ sự bóc lột thậm tệ của đế quốcPháp và sự đấu tranh chống lại cuả nhân dân Đông Dơng là tổ chức duynhất tập hợp mọi lực lợng trong đấu tranh giành độc lập dân tộc

Năm 1936 với danh nghĩa là đại biểu, với danh nghĩa là đại diệncủa Quốc tế Cộng sản, đồng chí trở về Trung Quốc triệu tập hội nghịTrung ơng ở Thợng Hải vào tháng 6/1936 Xuất phát từ điều kiện cụ thểcủa cách mạng Việt Nam và thế giới, hội nghị chủ trơng thành lập mặttrận phản đế (Sau đổi thành mặt trận dân chủ Đông Dơng) để đoàn kếtmọi lực lợng yêu nớc và dân chủ, mở ra một thời kỳ mới của cách mạngViệt Nam

Hoàn thành nhiệm vụ quan trọng này ,cuối năm 1937 đồng chí vềSài Gòn -chợ lớn cùng với Trung ơng Đảng lãnh đạo phong trào cáchmạng trong cả nớc đợc phục hồi và phát triển giữa lúc đang lên

Năm 1938 đồng chí bị bắt, kẻ thù đã dùng mọi biện pháp thủ đoạntra tấn, mua chuộc nhng không làm lung lay đợc ý chí kiên trung của LêHồng Phong, cuối cùng chúng buộc phải kết án đồng chí 10 tháng tù vìtội mang căn cớc giả Hết hạn từ chúng đa đồng chí về quản thúc tại quêhơng nhng đồng chí vẫn tìm mọi cách để hoạt động Ngày 29/9/1939

đồng chí bị bắt lần thứ 2 và bị giam tại Khám Lớn Sài Gòn, sau đó bị đày

đi Côn Đảo Biết đồng chí là cán bộ chủ chốt quan trọng của Đảng nênthực dân Pháp tìm mọi cách để thuyết phục nhng mọi hình thức vẫnkhông khuất phục đợc đồng chí Chúng đã nhốt đồng chí vào khu biệt thựgian chuồng Cọp và tra tấn cực kỳ dã man, đồng chí đã hy sinh vào trangày 9/6/1942 trong sự tiếc thơng của nhân dân cả nớc Trớc khi trút hơithở cuối cùng, đồng chí cố lấy chút hơi sức còn lại nói to để anh em cácbuồng giam bên cạnh nghe: “Nhờ các đồng chí nói với Đảng rằng, đếngiờ phút cuối cùng, Lê Hồng phong vẫn tin tởng vào thắng lợi vẻ vangcủa cách mạng”[17;368]

Bốn mơi năm - một cuộc đời ngắn ngủi nhng đồng chí Lê hồngPhong đã cống hiến trọn vẹn đời mình cho sự nghiệp cách mạng Cuộc

đời hoạt động cách mạng liên tục gần 20 năm bền chí giữ trọn niềm tincủa đồng chí Lê Hồng Phong là một tấm gơng sáng ngời của ngời cộngsản kiên trung bất khuất, sống vì Đảng ,vì cách mạng và chết không rời

Đảng, xa rời cách mạng, trọn đời đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc lênlợi ích riêng t

Ch ơng 2 Vai trò của đồng chí Lê Hồng Phong trong việc khôi phục tổ chức Đảng và phong trào cách mạng

Việt Nam trong những năm 1932 - 1935

2.1.Vài nét về tình hình khủng bố trắng sau cao trào cách mạng 1930 - 1931

Giữa năm 1931, Lê Hồng Phong tốt nghiệp trờng Đại học Phơng

Đông, tháng 11 năm đó theo chỉ thị của Quốc tế cộng sản, đồng chí nhậnnhiệm vụ về nớc để bổ sung vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo của Đảng liêntục với các đồng chí hoạt động trong nớc nhằm khôi phục tổ chức Đảng

và phong trào cách mạng ở Đông Dơng đang bị Thực dân Pháp khủng bố

ác liệt

Đảng Cộng sản Đông Dơng và cách mạng Việt Nam thời kỳ này

đang gặp buổi khó khăn Thực dân Pháp và chính quyền phong kiến NamTriều điên cuồng đàn áp, khủng bố, truy lùng bắt bớ, bắn giết những ngờicộng sản và quần chúng cách mạng; đốt nhà, triệt phá làng mạc nhữngnơi phong trào cách mạng nổ ra Cuộc khủng hoảng diễn ra suốt nhữngnăm 1930 - 1931 và kéo dài đến 1935 Hàng vạn chiến sĩ Cộng sản bị bắtgiam ở các nhà tù lớn và bị đày với những miền rừng núi, hải đảo Sơn

La, Kon Tum, Buôn Ma Thuột, Lao Bảo và Côn Đảo Từ năm 1930 đếnnăm 1933 đã có tới 246.512 ngời Việt Nam bị bắn chết, thủ tiêu [17;94] Nhiều tổ chức cơ sở Đảng bị tan rã hoặc tê liệt Toàn bộ ban Thờng vụTrung ơng Đảng một số đồng chí uỷ viên Trung ơng, Bí th Xứ uỷ, Tỉnh

uỷ, Thành uỷ và nhiều cán bộ lãnh đạo bị địch bắt, giam cầm tra tấn và

bị giết Đồng chí Trần Phú, Tổng Bí th của Đảng bị bắt tại Sài Gòn tháng4/1931, bị tra tấn dã man và anh dũng hi sinh trong nhà tù đế quốc ngày06/9/1931 Đồng chí Nguyễn Phong Sắc, Uỷ viên Trung ơng Đảng bị bắttại Hà Nội ngày 03/5/1931 và bị bắn tại Nghi Lộc - Nghệ An ngày25/5/1931 không qua xét xử Đồng chí Ngô Gia Tự, Bí th Ban chấp uỷlâm thời Nam Kỳ bị địch bắt giữa năm 1930 và ra Côn Đảo hi sinh tronglúc vợt ngục (1934) Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, nguyên Bí th Xứ uỷBắc Kỳ đợc Đảng bố trí tăng cờng lãnh đạo phát triển Nghệ Tĩnh, bị địchbắt giữa tháng 4/1931 tại Vinh và bị kết án tử hình Đế quốc Pháp khủng

bố tràn lan khắp cả nớc, khốc liệt nhất là ở Nghệ Tĩnh nơi mà đã thiết lậpchính quyền Xô Viết

ở ngoài nớc, đồng chí Nguyễn ái Quốc bị bọn phản động Anh ởHồng Kông bắt giam ngày 06/6/1931 Các đồng chí Lê Hồng Sơn, HồTùng Mậu, Đỗ Ngọc Du, Trơng Vân Lĩnh, Nguyễn Thị Minh Khai cũng lần lợt bị bắt tại Trung Quốc.

Đây là thời kỳ Đảng ta bị thiệt hại nặng nề, cơ quan đầu não của

Đảng ở trong nớc và nớc ngoài bị địch đánh phá ,mất liên lạc với Quốc tếCộng sản Cách mạng Đông Dơng lâm vào thời kỳ thoái trào , khủnghoảng cán bộ lãnh đạo

Tuy vậy Đảng ta không hề bị tan rã phong trào cách mạng nớc ta

có thấp xuống, nhng không phải thoái trào hoàn toàn Nhiều Đảng viên vàcơ sở Đảng vẫn tồn tại và hoạt động trong nớc Một số cán bộ lãnh đạocủa Đảng tạm lánh ra nớc ngoài nhng vẫn nắm vững đờng lối chủ trơngmục tiêu trớc mắt của Đảng, kiên trì hoạt động Ngay trong các nhà lao

do đế quốc Pháp lập ở Đông Dơng để giam giữ đày ải các chiến sỹ cộngsản, các tù chính trị vẩn có các chi bộ Đảng

2.2 Lê Hồng Phong với việc phục hồi tổ chức Đảng cộng sản Đông Dơng

2.2.1 Những ngày đầu trở về tìm bắt liên lạc với các tổ chức Đảng:

Tình hình cấp bách của phong trào cách mạng Đông Dơng lúc đó

đòi hỏi phải đợc tăng cờng cán bộ lãnh đạo Trớc khi bị bắt đồng chíNguyễn ái Quốc vừa theo dõi sát sao và chỉ đạo kịp thời phong trào trongnớc vừa báo cáo với Quốc tế Cộng sản tình hình khẩn cấp của Đông D-

ơng Quốc tế Cộng sản đã có nhiều biện pháp cụ thể để giúp đỡ Đảng talần lợt cử về tăng cờng cho Đảng ta nhiều cán bộ u tú Sau khi đồng chíTrần Phú và nhiều cán bộ chủ chốt của Đảng bị bắt, đồng chí Lê HồngPhong đợc Quốc tế Cộng sản phái về nớc gánh vác trách nhiệm lịch sửnặng nề: đứng đầu Đảng lãnh đạo công cuộc khôi phục và phát triển các

tổ chức Đảng, tiếp tục đa phong trào cách mạng tiến lên Về điều này LêHồng Phong viết: Sau cao trào 1930 - 1931 chủ nghĩa Đế quốc Pháp tăngcờng khủng bố quần chúng cách mạng, trớc hết là Đảng Cộng sản ĐôngDơng Ngay vào tháng 11/1931 cùng với Pêznhép (Trần Đình Long), tôi

đợc trao nhiệm vụ trở về nớc tham gia công việc của Ban chấp hànhTrung ơng [17;261]

Khác với lúc ra đi, lần này trở về tổ quốc Lê Hồng Phong khôngthể đi tàu hoả từ Mátxơcơva đến Thành phố Vlađivônxtốc và từ đó đi tàu

biển đến Thợng Hải, để tìm cách về nớc ,mặc dù biết đi theo đờng này chỉmất khoảng mất khoảng một tuần lễ Bởi vì lúc ấy Phát xít Nhật đã bắt

đầu cuộc chiến tranh xâm lợc vùng Đông Bắc Trung Quốc Chúng đã đặtcác trạm kiểm soát trên biển ngăn chặn gắt gao tàu thuyền từ vùng biểnLiên Xô đến Trung Quốc Trong điều kiện ấy con đờng tuy dài phải đivòng vèo nhng tơng đối an toàn để về nớc, chỉ có thể là qua nớc Pháp

Đóng vai một ngời trung Quốc giàu có ăn mặc sang trọng đi du lịch vớitấm hộ chiếu mang tên Vơng Dật Dân, đồng chí Lê Hồng Phong rời LiênXô, qua Đức, Bỉ đến Pháp, rồi đi tàu thuỷ về Hồng Kông, nơi đồng chí đ-

ợc thông báo đã diễn ra cuộc hội nghị thành lập Đảng và có chi bộ Đảng.Nhng tình hình ở đó đã khó khăn Bọn mật thám Anh, Pháp, Hà Lan phốihợp với nhau truy lùng những nhà cách mạng Việt Nam và những ngờihoạt động cách mạng ở Đông Nam á Trớc hết là những ngời có liên hệvới Quốc tế Cộng sản Sau khi đồng chí Nguyễn ái Quốc bị bắt đồng chí

Hồ Tùng Mậu cũng bị cảnh sát Anh bắt ở Hồng Kông, ngày 30/6/1931chính quyền Hồng Kông giao Hồ Tùng Mậu cho Thực dân Pháp ở ĐôngDơng đa về giam ở Khám Lớn Sài Gòn

Trớc đó khoảng 1 tháng đồng chí Lê Hồng Sơn bị chính quyền ởng bắt giam và trục xuất ra khỏi Trung Quốc Trong tình hình ấy việcbắt liên lạc ở đây không có kết quả, Lê Hồng Phong lại đến Quảng châurồi lên Ma Cao Cả hai nơi ấy cũng không có gì sáng sủa hơn Việc thờngxuyên phải đi lại trên những tuyến đờng giữa các thành phố Hơng Cảng,Thợng Hải, Quảng Châu lúc đó là hết sức nguy hiểm Lê Hồng Phongquyết định rời Trung Quốc sang Xiêm với ý định tìm đến trại Cày của

T-Đặng Thúc Hứa, nơi bảy năm trớc đồng chí đã ở và sau trở thành cơ sởcủa Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên Những năm 1928- 1929 đồngchí Nguyễn ái Quốc cũng hoạt động ở Xiêm bấy giờ không giống thời kỳnhững năm trớc đây Chính quyền Băng Cốc đã cấu kết với thực dân Pháp

đàn áp phong trào Việt Kiều và lùng bắt các nhà cách mạng Việt Nam.Tên toàn quyền Đông Dơng Patxkiê ra lệnh đặc biệt truy nã Lê HồngPhong Tình hình ấy buộc Lê Hồng Phong lập tức rời Băng Cốc trở lạiTrung Quốc Tới Hồng Kông không may bị mất cắp toàn bộ số tiền mangtheo, đồng chí phải bán một số t trang hành lý lấy tiền làm lộ phí điQuảng Tây

Đầu năm 1932 đồng chí Lê Hồng Phong đến Thủ phủ Nam Ninh,tỉnh Quảng Tây ở đó đồng chí đợc biết cụ Bùi Ngọc Thành một ngờicách mạng cùng quê Nghệ Tĩnh ,đang hoạt động và làm việc ở xởng cơkhí Nam Hng Cụ Thành vốn là ngời yêu nớc đã tham gia phong trào CầnVơng chống Pháp Sau khi phong trào thất bại cụ theo Tôn Thất Thuyếtsang Quảng Tây nơng náu Đồng chí Lê Hồng Phong đến gặp Bùi NgọcThành và đợc đa làm thợ nguội trong xởng cơ ký Nam Hng do vi NamSơn ngời của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên lập ra trên đất QuảngTây đi làm nơi đón tiếp hội họp, liên lạc và sản xuất tại kinh phí cho cáchoạt động cách mạng của ngời Việt Nam Khi bọn quân phiệt Quốc Dân

Đảng Trung Quốc ở hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây có âm mu thôntính lẫn nhau, gây tình hình bất lợi, xởng này chuyển lên phố Trung Sơn ởNam Ninh Trong xởng này chadd viên là cơ sở của chi bộ thuộc ĐảngCộng sản Đông Dơng hoạt động gần biên giới Việt -Trung Chi bộ nàydựa trên cơ sở chi bộ Đông Dơng Cộng sản Đảng đợc thành lập tháng12/1929 gồm có các đồng chí Hoàng Đình Giong, Hoàng Văn Thụ,Hoàng Văn Nọn do đồng chí Hoàng Đình Giong làm Bí th Về sau chi

bộ này phát triển thành Ban liên tỉnh uỷ lâm thời Cao Bằng- Lạng Sơn

Đồng chí Hoàng Văn Thụ đợc phân công phụ trách, xây dựng phát triểncơ sở Đảng và phong trào ở Lạng Sơn Đồng chí Hoàng Văn Nọn phụtrách phong trào Cao Bằng Khi đồng chí Lê Hồng Phong vào làm ở x-ởng cơ khí Nam Hng thì đồng chí Hoàng Văn Thụ đã đợc chi bộ Đảngphân công về Long Châu để xây dựng cơ sở ở Lũng Nghìu làm nơi liênlạc với cơ sở Đảng ở trong nớc Đợc Bùi Ngọc Thành giúp đỡ, Lê HồngPhong bắt nối liên lạc với chi bộ Đảng của đồng chí Hoàng Đình Giọng.Vừa đóng vai làm thợ, Lê Hồng Phong vừa tham gia giáo dục, huấnluyện một số thanh niên, công nhân học sinh Việt Nam đang làm việctrong xởng và học ở trờng Quân sự Nam Ninh Không đợc bao nhiêu lâu,công việc bị bại lộ Lê Hồng Phong cùng với 18 ngời Việt Nam bị chínhquyền Quốc dân Đảng ở Nam Ninh bắt giam Nhờ làm quen với cảnh sátNam Ninh, cụ Bùi Ngọc thành yêu cầu hắn trả lại tự do cho Lê HồngPhong và những ngời Việt Nam bị bắt

Đợc trả lại tự do, song Lê Hồng Phong không thể tiếp tục ở lại NamNinh đợc nữa Mặt khác việc khôi phục phong trào trong nớc và gây cơ sở

ảnh hởng của Đảng vào sâu rộng trong các vùng dân tộc Tày, Nùng ở cáctỉnh biên giới Việt -Trung đòi hỏi phải có nhiều cán bộ Đồng chí Lê HồngPhong tìm gặp đồng chí Hoàng Đình Giong bàn bạc và thống nhất côngviệc Đồng chí Hoàng Đình Giọng sẽ rời Trờng Quân sự Nam Ninh về nớcvận động thanh niên đi dự các lớp huấn luyện tổ chức ở Quảng Tây Đồngchí Lê Hồng Phong tìm về cơ sở Long Châu của đồng chí Hoàng Văn Thụcho gần trong nớc để mở lớp đào tạo cán bộ.

Tháng 4/1932 đồng chí Lê Hồng Phong đến cơ sở cách mạngLong Châu Đồng chí Hoàng Văn Thụ đợc gặp đồng chí Lê Hồng Phong

đã giúp Hoàng Văn Thụ, Hoàng đình Giong, Lơng Văn Chi học tập lýluận và kinh nghiệm công tác cách mạng trong thời kỳ bị địch khủng bốtrắng Còn đồng chí Hoàng Văn Thụ và các đồng chí khác giúp Lê HồngPhong nhanh chóng nắm tình hình chắp nối liên lạc với các tổ chức Đảng

ở Bắc Kỳ, Trung kỳ, Lào, Xiêm, đi khảo sát phong trào cách mạng một sốvùng thuộc Cao Bằng, Lạng Sơn Sau khi tiến hành khảo sát phong tràoCao Bằng, Lạng Sơn đồng chí Lê Hồng Phong giao nhiệm vụ cho đồngchí Hoàng Văn Thụ củng cố và phát triển phong trào vùng đồng bào dântộc dọc biên giới ở Đồng Bằng, Thất Khê (Lạng Sơn) Đồng chí Hoàng

Đình Giong về gây cơ sở trong công dân ở Hải Phòng và vùng mỏ HònGai, Cẩm Phả, Quảng Ninh

2.2.2 Lê Hồng Phong - Ngời đầu Ban lãnh đạo của Đảng ở nớc ngoài

Trong thời gian Lê Hồng Phong đang học ở Mátxơcơva Quốc tếCộng sản chỉ thị cho những ngời cộng sản Việt Nam đang học tập và làmviệc tại Mátxơcơva trong đó có Lê Hồng Phong tiến hành soạn thảo ch-

ơng trình hành động của Đảng Cộng sản Đông Dơng với danh nghĩa Banchấp hành Trung ơng lâm thời của Đảng ,để chỉ đạo hoạt động của ĐảngCộng sản Đông Dơng ,trong thời kỳ bị thực dân Pháp khủng bố trắng rấttàn bạo sau cao trào cách mạng 1930 -1931

Văn kiện chơng trình hành động của Đảng đợc Quốc tế Cộng sảnthông qua năm 1932 Văn kiện này là ngọn đèn pha soi sáng con đờng đitới cách mạng có tác dụng đoàn kết, tập hợp lực lợng xung quanh hạtnhận lãnh đạo là Đảng Cộng sản

Chơng trình hành động của Đảng là một văn kiện chính trị quantrọng của Đảng, khẳng định đờng lối đúng đắn của Đảng đề ra trong luận

chơng năm 1930 và vạch kế hoạch thực hiện đờng lối đó trong tình hìnhmới.

Chơng trình hành động của Đảng đánh giá cao những thắng lợi tolớn của quần chúng công nông đã giành đợc trong cao trò Xô Việt - NghệTĩnh 1930 - 1931 sôi sục cách mạng Tuy bị địch khủng bố, bắn giết tù

đày nhng Đảng và phong trào cách mạng Đông Dơng vẫn tồn tại, vẫn

gi-ơng cao ngọn cờ giải phóng dân tộc Những đồng chí tỏ ra hoang mang,dao động, thiếu dũng khí đơng đầu với quân thù, không tin tởng vào sứcmạnh của quần chúng vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân, vào “thắnglợi cuối cùng thời ta đã nắm chắc trong tay ”[6;304] bị Đảng phê phánnghiêm khắc

Trong chơng trình hành động của Đảng, Đảng căn dặn đảng viênphải chú ý học tập những kinh nghiệm bổ ích nhất trong công tác cáchmạng ,sửa chữa những sai lầm, kiên trì lãnh đạo phong trào quần chúngmôt cách có kế hoạch và tổ chức hơn, không đợc xem thờng nguy cơ củachủ nghĩa cải lơng, phải “bền chí thờng ngày vạch mặt chỉ trán bọn quốcgia cải lơng” [6;300]

Chơng trình hành động của Đảng đề ra các yêu cầu chung của

Đảng là lãnh đạo đấu tranh đòi các quyền t do, dân chủ cho nhân dân lao

động, trả tự do tất cả tù chính trị, bỏ chính sách đàn áp, bỏ các thứ thuếvô lý, bỏ độc quyền rợu, muối đồng thời hớng cuộc đấu tranh của nhândân vào các yêu sách thiết thân hàng ngày, dẫn đến tiến lên những yêusách chính trị cao hơn

Chơng trình hành động của Đảng nhấn mạnh sự cần thiết phải củng

cố, phát triển các đoàn thể cách mạng của quần chúng, đặc biệt xây dựng

Đảng Cộng sản theo nguyên tắc “bí mật, có kỷ luật, nghiêm ngặt, cứng

nh sắt, vững nh đồng để hớng đạo quần chúng trên con đờng giai cấpchiến đấu”[17;101]

Trong tình hình vô cùng khó khăn gian khổ , chơng trình hành

động của Đảng đã giơng cao, giữ vững ngọn cờ lãnh đạo cách mạng của

Đảng góp phần hớng dẫn, khôi phục nhanh chóng phong trào cách mạng

và hệ thống tổ chức Đảng trong nớc Thời gian này đồng chí Lê HồngPhong còn viết một cuốn sách tình hình thế giới và cách mạng Đông D-

ơng để làm tài liệu huấn luyện chính trị cho cán bộ

Căn cứ vào nội dung của bản “chơng trình hành động của Đảng” vàcác tài liệu khác, đồng chí Lê Hồng Phong và các đồng chí ở ngoài nớc

mở nhiều lớp huấn luyện đào tạo cán bộ cho Đảng và phong trào cáchmạng trong nớc Sau mỗi lớp huấn luyện nhiều cán bộ đảng viên đợc cử vềnớc chắp nối với các đảng viên mới ở tù ra để khôi phục tổ chức Đảng,lãnh đạo quần chúng đấu tranh theo mục tiêu của chơng trình hành độngcủa Đảng Năm 1933 Xứ uỷ Nam Kỳ đã đợc tổ chức lại Năm 1934 xứ uỷlâm thời Trung đợc thành lập, một số thành uỷ Tỉnh uỷ địa phơng các tổchức của Đảng cộng sản Đông Dơng ở Lào, CămPuchia cũng đợc xâydựng

Có Đảng lãnh đạo phong trào cách mạng của quần chúng lại pháttriển khắp các vùng thành thị và nông thôn trong cả nớc Một khi phongtrào quần chúng lên mạnh, đòi hỏi sự lãnh đạo của Đảng phải thống nhất,chặt chẽ hơn nữa thì việc xúc tiến triệu tập Đại hội toàn quốc của Đảng

là cần thiết

Đề tăng cờng thêm lực lợng củng cố Đảng và chuẩn bị gấp rút tổchức Đại hội Đảng, Quốc tế Cộng sản tiếp tục cử cán bộ về nớc Năm

1932, đồng chí Hà Huy Tập vừa tốt nghiệp trờng Đại học Phơng Đông, đã

đợc giao nhiệm vụ về Đông Dơng hoạt động Nhng trên đờng về khi đếnPari Hà Huy Tập bị chính phủ Pháp trục xuất Đồng chí phải sangBrucxen (Bỉ) trở lại Liên Xô rồi tìm cách về Trung Quốc Tháng 6/1933

Hà Huy Tập và Svan (Nguyễn Văn Dựt) từ Mátxơcơva về Hồng Kông rồi

đến Quảng Tây để liên lạc với Lê Hồng Phong Lúc đó ở Long Châu, LêHồng Phong đợc một đồng chí ở Nam Ninh báo cho biết có một ngờicông nhân nhỏ nhắn giọng nói xứ Nghệ Lê Hồng Phong đoán là Hà HuyTập liền viết th liên lạc Ngày 01/8/1933, sau khi liên lạc với nhau vànhận đợc chỉ thị của t ký Ban Phơng Đông Quốc tế Cộng sản, Lê HồngPhong, Hà Huy Tâp, Nguyễn Văn Dựt họp bàn việc chuẩn bị các văn kiện

để tổ chức hội nghị thành lập Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng Cộng sản

Đông Dơng

Tháng 3/1934 Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Dựt cómặt ở Ma Cao Đợc sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản, Ban chỉ huy ởngoài của Đảng Cộng sản Đông Dơng đợc thành lập có chức năng nh mộtBan chấp hành Trung ơng lâm thời của Đảng ở nớc ngoài, gồm 3 ngời, do

đồng chí Lê Hồng Phong đứng đầu (Bí th), đồng chí Hà Huy Tập phụtrách tuyên huấn, Nguyễn Văn Dựt phụ trách kiểm tra [17;201].

Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng đợc quyền thay mặt Đảng trongquan hệ với Quốc tế Cộng sản và đảng anh em Về đờng lối chính trị Banchỉ huy ở ngoài của Đảng là cơ quan lãnh đạo của Ban chấp hành Trung -

ơng Đảng Ban có quyền tham gia công tác lãnh đạo và kiểm tra đối vớiBan chấp hành Trung ơng Đảng ở trong nớc, các nghị quyết quan trọngcủa Ban chấp hành Trung ơng trong nớc phải đợc sự đồng ý của Ban chỉhuy ở ngoài Trong trờng hợp Trung ơng ở trong nớc không tán thành ýkiến của Ban chỉ huy ở ngoài thì có quyền đề đạt với Quốc tế Cộng sản.Nhng nếu Quốc tế Cộng sản không có nghị quyết gì thì Trung ơng Đảng

ở trong nớc phải tuân theo ý kiến của Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng.Trong trờng hợp Ban chấp hành Trung ơng Đảng bị mất liên lạc với cáckhu vực, bị mất cơ quan lãnh đạo thì phải liên lạc với Ban chỉ huy ở ngoàicủa Đảng, để ban thay đổi cơ quan lãnh đạo mới

Ban chỉ huy ở ngoài có nhiệm vụ liên hệ với những cơ sở và tổchức Đảng trong nớc, đa Đảng viên hoạt động ở nớc ngoài về phối hợpvới Đảng hoạt động trong nớc tiếp tục củng cố tổ chức Đảng, khôi phục

và phát triển phong trào, bồi dỡng, đào tạo cán bộ mới, thay thế nhữngcán bộ bị địch giết hại hoặc đang bị tù đày; chuẩn bị cơng lĩnh và tổ chức

Đại hội toàn quốc lần nhất của Đảng Trên thực tế, Ban chỉ huy ở ngoài

đã làm chức năng của Ban chấp hành Trung ơng lâm thời Ban chỉ huy ởngoài cho ra tạp chí BônSơvích, cơ quan ngôn luận của Đảng do Hà HuyTập phụ trách tuyên huấn kiêm tổng biên tập Tạp chí có nhiệm vụ tuyêntruyền và hớng dẫn các tổ chức Đảng, cán bộ và Đảng viên trong nớcthực hiện đờng lối, chủ trơng của Đảng Tạp chí này đợc phát hành đều

đặn và đợc các địa phơng trong nớc sao chép lại Nội dung của tạp chíphong phú, bảo đảm việc truyền bá những ý kiến, nhận định và thốngnhất đợc trong Đảng Đồng chí Lê Hồng Phong trực tiếp chỉ đạo tạp chíBônsơvich

Dới sự lãnh đạo của Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng, các xứ uỷ ởtrong nớc đã đợc chấn chỉnh lại để cho việc chỉ đạo phong trào đợc thuậnlợi, tổ chức Đảng ở các tỉnh ở phía Nam miền Trung, và các tỉnh miềnNam hợp nhất với nhau lập ra ban Chấp uỷ liên địa phơng miền Nam

Đông Dơng, cho ra tạp chí cộng sản Cùng với tạp chí Bônsơvich, tạp chínày đã đóng góp quan trọng trong việc tuyên truyền đờng lối chủ trơngcủa Đảng, chuẩn bị tích cực cho Đại hội Đảng Công việc trớc tiên cầnthiết để tiến tới Đại hội Đảng là phải có cuộc Hội nghị đại biểu trong nớc

và ngoài nớc để thống nhất nhận định tình hình và đề ra chủ trơng mới

Do đó ngày 16/4/1934 Ban chỉ huy ở ngoài quyết định triệu tập hội nghịgồm 5 đại biểu, trong đó có 2 đại biểu của các Đảng bộ trong nớc đi từXiêm sang Trung Quốc Hội nghị họp tại Ma Cao (Trung Quốc) để kiểm

điểm công việc và ban kế hoạch chuẩn bị Đại hội Đảng Đồng chí LêHồng Phong và một số đồng chí trong Ban chỉ huy ở ngoài chủ trì hộinghị, kiểm điểm việc thực hiện chơng trình hành động của Đảng ở trongnớc trên các mặt tổ chức, công tác t tởng và công tác vận động quầnchúng đấu tranh Hội nghị này có tính chất nh Hội nghị trù bị của Đại hội

Đảng Hội nghị ra nghị quyết của Đảng đợc dùng làm tài liệu thảo luậntrong các chi bộ nhằm chuẩn bị cho Đại hội Đảng Hội nghị ra nghị quyết

tổ chức Đại hội lần thứ nhất của Đảng vào mùa xuân 1935

Sau hội nghị này đồng chí Lê Hồng Phong của đồng chí NguyễnVăn Dựt về Nam kỳ khôi phục xứ uỷ Nam Kỳ

Giữa lúc công tác Đại hội Đảng đang đợc tiến hành khẩn trơng thìcuối năm 1934 Quốc tế Cộng sản thông báo cho Đảng ta cử đoàn đại biểu

đi dự Đại hội lần thứ bảy Quốc tế Cộng sản

Nhận đợc thông báo của Quốc tế Cộng sản, Ban chỉ huy ở ngoàitiến hành họp ở Thợng Hải (Trung Quốc) vào khoảng tháng 9/1934 ,đãquyết định cử một đoàn đại biểu của Đảng đi Mátxơcơva dự Đại hội VIIQuốc tế Cộng sản Đoàn gồm 3 đồng chí Lê Hồng Phong, Nguyễn thịMinh Khai và Hoàng Văn Nọn, đồng chí Lê Hồng Phong làm trởng đoàn.Trong thời gian Lê Hồng Phong đi vắng, công việc của Ban chỉ huy ởngoài và công việc chuẩn bị Đại hội Đảng do các đồng chí Hà Huy Tập,Phùng Chí Kiên và một số đồng chí khác trong Ban chỉ huy ở ngoài đảmnhiệm Từ đầu năm 1935 Quốc tế Cộng sản đang chuẩn bị cho Đại hộiVII thì ở trong nớc Đại hội toàn quốc lần thứ nhất của Đảng ta đã họp Vìtrong nớc đang bị đế quốc Pháp khủng bố, Đại hội họp ở Ma Cao Đạihội họp từ ngày 27 đến ngày 31/3/1935 do Hà Huy Tập chủ trì Đại hộihọp trong 5 ngày Sau khi phân tích tình hình thế giới và Đông Dơng,

công tác tổ chức và công tác lãnh đạo của các cấp bộ Đảng trong các năm

1932 -1934

Đại hội đánh giá trong mấy năm khôi phục phát triển phong trào,

Đảng ta đã lãnh đạo thắng lợi cuộc đấu tranh của quần chúng, đợc quầnchúng công nông tin tởng càng hăng hái đấu tranh Hệ thống các tổ chức,các chi bộ, đảng bộ của Đảng và các cơ quan lãnh đạo của Đảng bị thiệthại nặng nề trong thời kỳ khủng bố trắng nay đã đợc khôi phục từ cơ sở

đến Trung ơng Đó là một thắng lợi rất to lớn của Đảng Tuy vậy Đảng tavẫn cha phát triển mạnh về tổ chức và ảnh hởng ở các trung tâm côngnghiệp, hầm mỏ Thành phần công nhân trong Đảng còn ít, sự liên lạctrong Đảng từ cấp trên và cấp dới cha đợc thống nhất chặt chẽ, kỷ luật ch-

a thật nghiêm minh, từ nhận định ấy Đại hội nêu ra 3 nhiệm vụ của toàn

Đảng trong thời gian trớc mắt: thứ nhất củng cố và phát triển Đảng; thứhai phải tranh thủ quần chúng rộng rãi; thứ ba phải chống chiến tranh đếquốc

Đại hội thông qua 14 nghị quyết quan trọng, 6 bản điều lệ, 1 bảntuyên ngôn và 6 th gửi Quốc tế cộng sản cùng các Đảng cộng sản anh em

Đại hội bầu ra Ban chấp hành Trung ơng chính thức gồm 13 đồng chí.Trong đó có Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Dựt, Hoàng Đình Giong, Lin(Nguyễn ái Quốc) Ban chấp hành Trung ơng cử ra Ban Thờng vụ Trung

ơng gồm 5 ngời do đồng chí Lê Hồng Phong làm Tổng th ký (tức Tổng bíth)

Đại hội thứ nhất của Đảng thắng lợi có ý nghĩa to lớn để đa cáchmạng nớc ta chuyển lên thời kỳ mới “Trong cuộc đấu tranh để phục hồiphong trào cách mạng ở nớc ta sau cao trao cách mạng 1930 - 1931, sựBan chỉ huy ở ngoài của Đảng luôn đợc đánh giá nh là thắng lợi quantrọng có tính cách mở đầu cho sự khôi phục ấy thì Đại hội lần thứ nhấtcủa Đảng ở Ma Cao (3/1935) có tính cách kết thúc quá trình đó” [17; 261]

2.3 Lê Hồng Phong với việc củng cố mối quan hệ giữa Đảng cộng sản Đông Dơng với Quốc tế Cộng sản

2.3.1 Lê Hồng Phong – 1939” Chiếc cầu nối giữa Quốc tế Cộng sản và Đảng Cộng sản Đông Dơng trong những năm sau cao trào cách mạng 1930 – 1939” 1931.

Mối liên hệ giữa Quốc tế Cộng sản với Lê Hồng Phong bắt đầu từkhi Lê Hồng Phong theo học trờng Đại học Phơng Đông Trờng Đại học

Phơng Đông nơi đồng chí Lê Hồng Phong theo học 1928 - 1931, tên đầy

đủ là trờng Đại học Cộng sản của những ngời lao động Phơng Đông, đợcthành lập năm 1921 theo quyết định của Quốc tế Cộng sản Trong nhữngnăm tồn tại của mình, trờng đã trở thành mơi đào tạo những nhà cáchmạng chuyên nghiệp cho các nơc thuộc địa và nữa thuộc địa

Năm 1931 Lê Hồng Phong tốt nghiệp trờng Đại học Phơng Đôngcũng là lúc phong trào cách mạng nớc ta bị thực dân Pháp đàn áp khốcliệt, hầu hết các Ban chấp hành Trung ơng khoá đầu đều bị bắt, phần lớncán bộ lãnh đạo xứ uỷ trở xuống bị giam cầm trong nhà tù đế quốc,nhiều chi bộ bị xoá sổ và cả những nhà cách mạng nớc ta đang hoạt động

ở nớc ngoài trong đó có lãnh tụ Nguyễn ái Quốc cũng bị bắt Phong tràocách mạng Việt Nam gặp nhiều khó khăn, tổn thất lớn Trớc tình hình đóQuốc tế Cộng sản đã tìm cách cứu nguy cho cách mạng Việt Nam Sự nỗlực đó của Quốc tế Cộng sản đợc thể hiện theo hai hớng: Phát động giaicấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới một phong trào chốngkhủng bố trắng, đòi ân xá tù chính trị ở Đông Dơng; thực hiện nhữngbiện pháp cụ thể cấp bách, nhanh chóng khôi phục phong trào cách mạngViệt Nam Lúc đó Quốc tế Cộng sản đã thu hút tất cả sinh viên Việt Nam

đã và đang học tập tại trờng Đại học Phơng Đông vào hai hớng công táckhẩn cấp để cứu nguy phong trào cách mạng Đông Dơng Lê Hồng Phongnằm trong số đó và hơn thế nữa đồng chí đợc Quốc tế Cộng sản chỉ địnhnắm vai trò chủ chốt Trong sự tin cậy của Quốc tế Cộng sản, Lê HồngPhong cùng với những sinh viên Việt Nam đang học ở Mátxcơva tổ chứctuyển chọn và dịch các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin vàcác tài liệu quan trọng khác sang tiếng Việt Họ đã soạn thảo chơng trìnhhành động của Đảng Dới sự chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản những tácphẩm này đã đợc Đảng Cộng sản Pháp, Đức, Tiệp Khắc in ấn và đợcchuyển về những địa điểm cần thiết Trớc tình hình cách mạng đang gặpkhó khăn Quốc tế Cộng sản cửa Lê Hồng Phong giữ vai trò chính trongviệc bắt tìm liên lạc và khôi phục tổ chức Đảng Cộng sản Đông Dơng LêHồng Phong cố gắng tìm bắt liên lạc với chiến sỹ cách mạng Việt Nam

đang hoạt động ở nớc ngoài Đồng chí đã chủ trì nhiều cuộc thảo luận vềtình hình và nhiệm vụ của cách mạng Đông Dơng, kiểm điểm và đánh giá

đã qua, rút ra những bài học kinh nghiệm và đề ra nhiệm vụ cần kíp trớc

mắt Đồng chí tham gia soạn thảo chơng trình hành động của Đảng, đợcQuốc tế Cộng sản thông qua tháng 6/1932 Dới ánh sáng của chơng trìnhhành động của Đảng phong trào cách mạng phát triển ngày càng sôi nổi.

Tháng 3/1934 Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập và Nguyễn Văn Dựt

đ-ợc sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản đã thành lập Ban chỉ huy ở ngoài của

Đảng tại Ma Cao, do đồng chí Lê Hồng Phong làm Bí th (hay th ký), HàHuy Tập làm trởng ban tuyên truyền kiêm phụ trách tạp chí Bônsơvich,Nguyễn Văn Dựt trởng ban kiểm tra Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng làmchức năng của Ban chấp hành Trung ơng lâm thời của Đảng [17; 102]

Với việc ban bố chơng trình hành động của Đảng và việc thành lậpBan chỉ huy ở ngoài của Đảng có ý nghĩa con đờng liên lạc từ Lê HồngPhong với Quốc tế Cộng sản đã đợc thông suốt Nhiệm vụ mà Ban chấphành Quốc tế Cộng sản giao cho đồng chí Lê Hồng Phong là tìm bắt liênlạc gây lại cơ sở Đảng, tổ chức cơ quan lãnh đạo của Đảng

2.3.2 Lê Hồng Phong trong Đại hội VII của Quốc tế Cộng sản (tháng 7/1935)

Đợc Đảng cử dẫn đầu đoàn đại biểu Đảng cộng sản Đông Dơng đi

dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản, Lê Hồng Phong đã có những đóng góplớn vào thành công của Đại hội Chẵng những ông đã giúp cho các đạibiểu tham dự Đại hội hiểu rõ quá trình trởng thành của Đảng ở một nớcthuộc địa của Pháp, những vấn đề lý luận và thực tiễn khi vận dụng đờnglối của Quốc tế Cộng sản vào Đông Dơng mà còn góp phần điều chỉnhchiến lợc của phong trào cộng sản, phong trào công nhân trớc những diễnbiến phúc tạp của tình hình quốc tế

Là đại biểu chính thức, trởng đoàn đại biểu Đảng Cộng sản ĐôngDơng nằm trong đoàn chủ tịch Đại hội trong phiên họp thứ IX [17; 430],chiều ngày 29/7/1935 Lê Hồng Phong đã đọc tham luận tại Đại hội Bảntham luận trình bày một cách cơ bản, tóm tắt lịch sử phát triển của phongtrào cách mạng Đông Dơng từ năm 1930 - 1935, nêu bật những thành tích

to lớn, những khuyết điểm, những kinh nghiệm của Đảng trong nhữngnăm chiến đấu gian khổ nhng vô cùng anh dũng nêu lên những khả năngtriển vọng của phong trào đấu tranh trong điều kiện tình hình quốc tế vàtrong nớc có những thay đổi Lê Hồng Phong đã chỉ rõ trong thời giangiữa hai kỳ Đại hội VI và VII của Quốc tế Cộng sản, ở Đông Dơng đãthành lập một chính Đảng của giai cấp công nhân - Đảng Cộng sản Đông

Dơng Mặc dù còn non trẻ cha thật vững mạnh về số lợng, nhng là một

Đảng bất chấp mọi sự khủng bố tàn bạo của đế quốc Pháp kiên quết chiến

đấu để thực hiện cơng lĩnh của Quốc tế cộng sản Đảng lãnh đạo phongtrào cách mạng Đông Dơng đã trải qua một giai đoạn phát triển lớn cónhiều thành tích và những tổn thất nặng nề Vừa ra đời Đảng đã phát

động và lãnh đạo một cao trào đấu tranh của công nhân và nông dân trongnhững năm 1930 - 1931, đỉnh cao là phong trào công nông ở hai tỉnhNghệ An và Hà Tĩnh, với việc thiết lập chính quyền Xô Viết Lần đầu tiêntrong lịch sử cách mạng Đông Dơng, giai cấp công nhân và nông dân đã

kề vai sát cánh dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đấu tranh vũ trang lậtnhào bộ máy thống trị của đế quốc phong kiến ở phạm vi huyện và xã đểlập ra chính quyền công nông Trong thời kỳ tồn tại chính quyền Xô Viết

đã thi hành nhiều biện pháp cách mạng nh tịch thu ruộng đất của địa chủ

và lấy ruộng đất công chia cho dân cày nghèo, xoá bỏ mọi thứ thuế bấtcông và nạn cho vay lãi trong nông thôn, thực hiện bình đẳng giữa nam

và nữ về kinh tế, chính trị và xã hội, lập toà án nhân dân cách mạng đểxét xử bọn phản cách mạng và những xích mích trong nông thôn, giải táncác lực lợng vũ trang phản cách mạng, thayvào đó là lực lợng tự vệ mởcác lớp học chính trị và văn hoá cho quần chúng lao động, cấm những tệnạn xã hội do chế độ cũ để lại nh buôn lậu, nghiện hút, cờ bạc; cứu tếnhững ngời thất nghiệp và giúp đỡ nhân dân những ngời cách mạng bị

địch giết

Mặc dù Đảng mới ra đời “còn non trẻ” và “mắc nhiều khuyết

điểm” các Xô Viết chỉ tồn tại từ 2 đến 3 tháng trong phạm vi hạn chế ởmấy tỉnh Trung kỳ, nhng những gì Xô Viết làm đợc đã đóng vai trò quantrọng trong việc thức tỉnh, động viên lực lợng quần chúng tham gia cáchmạng tập dợt họ trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc dân chủ vàtiến bộ xã hội ở một nớc thuộc địa

Cao trào 1930 - 1931 và Xô Viết Nghệ - Tĩnh đã bớc đầu thực hiện

đợc sự liên minh công nông Đây là một đặc điểm hoàn toàn mới về chất

so với các cuộc vận động cách mạng trớc đó Bên cạnh những cuộc đấutranh dới các hình thức đình công, bãi công của công nhân ở các đồn điềnhầm mỏ nhà máy và những cuộc biểu tình cả nông dân chống su thuế,phụ thu lạm bổ đã xuất hiện nhiểu cuộc đấu tranh chung khẩu hiệu