Hiệu quả hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ việt nam

CHƯƠNG 2: THiC TRRNG HIPU QUE đJU TƯ CTA CÁC DOANH NGHIPP BEO HIFM PHI NHÂN THV VIPT NAM ..... Hai tác gi7 Masters và Dupont trong cơng trình nghiên c2u ““Insurance companies: waking up

TR NH CHI MAI

Hiệu quả hoạt động đầu t− của các

doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ việt nam

Chuyờn ngành : Kinh t tài chớnh Ngõn hàng

Mó s : 62.31.12.01

LU%N ÁN TI'N S) KINH T'

Ngư i hư ng d n khoa h c

1 PGS.TS Tr-n ðăng Khõm

2 TS Ph1m Th2 ð2nh

Hà N 3i 4 2013

L5I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan r ng lu n án này do tôi th c hi n dư i s hư ng d n khoa h c c a PGS.TS Tr%n ðăng Khâm và TS Ph+m Th, ð,nh Nh.ng ñánh giá và phân tích nêu ra trong lu n án hoàn toàn mang tính nghiên c2u khoa

h c Tôi hoàn toàn ch,u trách nhi m v3 n4i dung lu n án và tính xác ñáng c a các tài li u trích d n

Hà n i, ngày 20 tháng 1 năm 2013

Ngư8i th9c hi:n

Tr2nh Chi Mai

M<C L<C

L5I CAM ðOAN i

DANH M<C VI'T T?T v

DANH M<C SƠ ðB, BENG BIFU vi

DANH M<C HÌNH VH vi

L5I NÓI ðJU 1

CHƯƠNG 1: NHLNG VMN ðN LÝ LU%N CƠ BEN VN HIPU QUE HORT ðSNG ðJU TƯ CTA DOANH NGHIPP BEO HIFM PHI NHÂN THV 14

1.1 TXng quan vZ doanh nghi:p b_o hi`m phi nhân tha 14

1.1.1 Khái ni m doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 14

1.1.2 Các ho+t ñ4ng ch y<u c a doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 17

1.1.3 ð?c ñi8m ho+t ñ4ng c a doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 19

1.1.4 Mô hình hóa mDi quan h gi.a các ho+t ñ4ng c a doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 28

1.1.5 Vai trò c a doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 29

1.2 Hi:u qu_ ho1t ñ3ng ñ-u tư cca doanh nghi:p b_o hi`m phi nhân tha 33

1.2.1 Ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 33

1.2.2 Hi u qu7 ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 49

1.2.3 Các mô hình ñưKc sL dMng ñ8 ñánh giá hi u qu7 ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th 53

1.3 Các nhân t _nh hưeng tfi hi:u qu_ ñ-u tư cca các doanh nghi:p b_o hi`m phi nhân tha 59

1.3.1 Các nhân tD vi mô 59

1.3.2 Các nhân tD vĩ mô 63

K'T LU%N CHƯƠNG 1 66

CHƯƠNG 2: THiC TRRNG HIPU QUE đJU TƯ CTA CÁC DOANH

NGHIPP BEO HIFM PHI NHÂN THV VIPT NAM 67

2.1 Khái quát vZ s9 phát tri`n cca th2 trư8ng b_o hi`m phi nhân tha Vi:t Nam và vkn ựZ huy ự3ng v n ự-u tư cca DNBH phi nhân tha Vi:t Nam 67

2.1.1 Khái quát v3 s phát tri8n c a th, trưPng b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam 67

2.1.2 VQn ự3 huy ự4ng vDn ự%u tư c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam 70

2.2 Th9c tr1ng hi:u qu_ ho1t ự3ng ự-u tư cca các DNBH phi nhân tha Vi:t Nam năm 20074 2011 85

2.2.1 Th c tr+ng tUng vDn ự%u tư c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam 85

2.2.2 Th c tr+ng cơ cQu danh mMc ự%u tư c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam 95

2.2.3 Th c tr+ng hi u qu7 ho+t ự4ng ự%u tư c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam năm 2007 Ờ 2011 97

2.3 đánh giá th c tr+ng hi u qu7 ho+t ự4ng ự%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam 122

2.3.1 K<t qu7 122

2.3.2 H+n ch< và nguyên nhân 128

K'T LU%N CHƯƠNG 2 138

CHƯƠNG 3: GIEI PHÁP NÂNG CAO HIPU QUE HORT đSNG đJU TƯ CTA CÁC DOANH NGHIPP BEO HIFM PHI NHÂN THV VIPT NAM 139

3.1 Cơ h3i và thách thnc cca Vi:t Nam trong phát tri`n kinh t 4 xã h3i trong giai ựo1n tfi 139

3.1.1 BDi c7nh quDc t< và trong nư c 139

3.1.2 Cơ h4i và thách th2c trong phát tri8n kinh t< X xã h4i c a Vi t Nam giai ựo+n t i 142

3.2 Cơ h3i và thách thnc ự i vfi ngành b_o hi`m Vi:t Nam nói chung và th2 trư8ng b_o hi`m phi nhân tha nói riêng 146

3.2.1 Nh.ng cơ h4i 146

3.2.2 Nh.ng thách th2c 148

3.3 ð2nh hưfng ho1t ñ3ng ñ-u tư ñ i vfi các doanh nghi:p b_o hi`m phi nhân tha Vi:t Nam 153

3.3.1 ð,nh hư ng phát tri8n th, trưPng b7o hi8m nói chung và th, trưPng b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam nói riêng 153

3.3.2 ð,nh hư ng ho+t ñ4ng ñ%u tư ñDi v i các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam 154

3.4 Gi_i pháp nâng cao hi:u qu_ ho1t ñ3ng ñ-u tư cca doanh nghi:p b_o hi`m phi nhân tha Vi:t Nam 155

3.4.1 Nhóm gi7i pháp vi mô 156

3.4.2 Nhóm gi7i pháp vĩ mô 173

3.4.3 L4 trình th c hi n các gi7i pháp ñ8 nâng cao hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam 179

K'T LU%N 181

DANH M<C CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CtU KHOA HVC 182

DANH M<C TÀI LIPU THAM KHEO 183 PH< L<C

DANH M<C VI'T T?T

DANH M<C SƠ ðB, BENG BIFU

B7ng 2.1 Th, ph%n doanh thu phí b7o hi8m c a các DNBH phi nhân th

Vi t Nam 2007X2011 68

B7ng 2.2 TDc ñ4 tăng trư_ng doanh thu phí b7o hi8m gDc theo nghi p vM b7o hi8m c a toàn th, trưPng BH phi nhân th 2007X2011 71

B7ng 2.3 T] tr ng doanh thu phí b7o hi8m gDc c a các DNBH phi nhân th l n trên th, trưPng b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam 73

B7ng 2.4 T] l b^i thưPng theo nghi p vM c a toàn th, trưPng năm 2007X2011 74

B7ng 2.5 T] l b^i thưPng b7o hi8m gDc c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam năm 2007X2011 76

B7ng 2.6 Tình hình nh n và nhưKng tái b7o hi8m c a m4t sD DNBH phi nhân th 2007 – 2011 77

B7ng 2.7 TUng d phòng nghi p vM b7o hi8m phi nhân th năm 2007 – 2011 80

B7ng 2.8: B7ng sD li u so sánh VCSH v i các chc tiêu khác 81

B7ng 2.9 SD li u tUng sD vDn ñ%u tư c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam 2007 – 2011 86

B7ng 2.10 Ngu^n vDn ch s_ h.u c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam năm 2007X2011 88

B7ng 2.11 Ngu^n vDn td que DPNV b7o hi8m c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam năm 2007X2011 89

B7ng 2.12 T] tr ng ñ%u tư c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam 2007 X2011 95

B7ng 2.13 B7ng tUng k<t tUng sD vDn ñ%u tư và doanh thu td ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các DNBH phi nhân th năm 2007X2011 96

B7ng 2.14 Hi u suQt sL dMng vDn theo doanh thu td ho+t ñ4ng ñ%u tư tài chính 98

B7ng 2.15 T] suQt lKi nhu n theo tUng vDn td ho+t ñ4ng ñ%u tư tài chính 99

B7ng 2.16 T] suQt lKi nhu n theo doanh thu td ho+t ñ4ng ñ%u tư tài chính 102

B7ng 2.17 T] l chi tr7 b^i thưPng c a BH phi nhân th năm 2007 – 2011 103

B7ng 2.18 B7ng tính t] suQt lKi nhu n/doanh thu td ho+t ñ4ng KDBH c a

m4t sD DNBH phi nhân th năm 2007X2011 104 B7ng 2.19: T] l d phòng dao ñ4ng l n trên doanh thu phí b7o hi8m 107

B7ng 2.20 B7ng tUng hKp chc tiêu ñánh giá kh7 năng thanh toán c a m4t sD

DNBH phi nhân th Vi t Nam năm 2007X2011 109 B7ng 2.21 T] tr ng ñ%u tư tài chính c a m4t sD DNBH phi nhân th Vi t

Nam năm 2007X2011 112 B7ng 2.22 T] tr ng ñ%u tư c a tdng nhóm ñ%u tư phân chia theo m2c ñ4 r i

ro do B4 Tài chính quy ñ,nh 115 B7ng 2.24 T] tr ng lKi nhu n td ho+t ñ4ng ñ%u tư trong 1 t] ñ^ng 124

DANH M<C HÌNH VH

Hình 2.1 Th, ph%n doanh thu phí b7o hi8m c a m4t sD DNBH phi nhân th

2007X2011 68

Hình 2.2 Doanh thu phí b7o hi8m gDc theo nghi p vM b7o hi8m c a toàn

th, trưPng BH phi nhân th 2007X2010 72

Hình 2.3 T] tr ng doanh thu phí b7o hi8m gDc c a các DNBH phi nhân

th l n trên th, trưPng b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam 73

Hình 2.4 T] l b^i thưPng theo nghi p vM c a toàn th, trưPng b7o hi8m phi

nhân th 2007X2011 75

Hình 2.5 TUng d phòng nghi p vM BH phi nhân th năm 2007 – 2011 80

L5I NÓI ðJU

tư nh m tăng kh7 năng chi tr7, b^i thưPng b7o hi8m hay th c hi n gi7m phí, cũng như gia tăng quy3n lKi khác cho bên mua b7o hi8m, qua ñó sj giúp cho các doanh nghi p b7o hi8m nâng cao năng l c c+nh tranh và làm gia tăng thu

nh p c a các doanh nghi p b7o hi8m

Mni nhà ñ%u tư khi góp vDn ñ8 thành l p doanh nghi p b7o hi8m ñ3u

nh n th2c, có hai ho+t ñ4ng ñưKc th c hi n song song trong doanh nghi p b7o hi8m ñó là ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m và ho+t ñ4ng ñ%u tư ðDi v i doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th , vì các hKp ñ^ng b7o hi8m có kỳ h+n ng\n (trong vòng m4t năm) nên tính tương thích c a hai ho+t ñ4ng này càng ñưKc th8 hi n rQt rõ Như v y, ñ8 duy trì và phát tri8n, các doanh nghi p b7o hi8m nói riêng và các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th nói chung c%n ñ?t hai ho+t ñ4ng này trong m4t tUng th8 hoàn chcnh và th c hi n m4t cách khoa

h c, vì ñi3u này sj th8 hi n tính chuyên nghi p c a doanh nghi p b7o hi8m

Ngoài ra, vQn ñ3 ñ7m b7o kh7 năng thanh toán cũng h<t s2c quan tr ng

giám sát kh7 năng thanh toán c a các doanh nghi p b7o hi8m sj ñưKc th c

hi n theo ñúng quy ñ,nh c a lu t pháp nh m ñ7m b7o s Un ñ,nh c a các ho+t ñ4ng trong n3n kinh t< nói chung Các quy ñ,nh pháp lu t này ph7i ñưKc xây

d ng d a trên s tham kh7o các quy ñ,nh quDc t<, ñ^ng thPi ph7i ñ7m b7o tính khoa h c và phù hKp v i môi trưPng c a Vi t Nam Hi n nay, các th, trưPng b7o hi8m phát tri8n trên th< gi i ñ3u d a vào khung giám sát chung

giám sát kh7 năng thanh toán ch y<u sj d a vào biên kh7 năng thanh toán tDi

doanh nghi p b7o hi8m trong trưPng hKp có r i ro x7y ra khi<n chi phí b^i thưPng l n m2c d phòng Chính vì th<, ñ8 ñáp 2ng biên kh7 năng thanh toán _ m4t m2c ñ4 nhQt ñ,nh thì doanh nghi p c%n ph7i có m4t m2c vDn ch s_ h.u tDi thi8u (ñi3u này phù hKp v i Solvency) và c%n ñ7m b7o danh mMc ñ%u

tư c a mình ñ+t ñưKc m4t m2c t] suQt lKi nhu n nào ñó C7 hai ñi3u này d n

vDn ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m sj phM thu4c nhi3u vào lưKng vDn ch s_ h.u huy ñ4ng ñưKc và vi c ti<n hành các ho+t ñ4ng ñ%u tư trên tUng vDn ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m sj 7nh hư_ng ñ<n vi c ñ7m b7o kh7 năng thanh toán c a doanh nghi p b7o hi8m

Như v y, vi c ñánh giá hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m là h<t s2c c%n thi<t Vi c ñánh giá này ph7i d a trên cơ s_ c a các

à h thDng d a vào r i ro ñ8 xác ñ,nh yêu c%u vDn ñDi v i các DNBH nh m ñ7m b7o kh7 năng thanh toán Theo thông tư sD 156/2007/TTXBTC: biên kh7 năng thanh toán tDi thi8u ñưKc tính d a trên doanh thu phí b7o hi8m Các DNBH ñưKc coi là có ñ kh7 năng thanh toán khi ñã trích l p ñ%y ñ d phòng nghi p vM và

có biên kh7 năng thanh toán không thQp hơn biên kh7 năng thanh toán tDi thi8u.

3 Biên kh7 năng thanh toán c a DNBH là ph%n chênh l ch gi.a giá tr, tài s7n và các kho7n nK ph7i tr7 c a DNBH t+i thPi ñi8m tính biên kh7 năng thanh toán.

nguyên t\c ñ%u tư phù hKp v i ñ?c thù ho+t ñ4ng c a doanh nghi p b7o hi8m Khi ñánh giá hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m, có hai vQn ñ3 liên quan nUi lên c%n xem xét: th2 nhQt, các quy ñ,nh pháp lu t v3 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m; th2 hai, vQn ñ3 huy ñ4ng và sL dMng ngu^n vDn ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m N<u xem xét ñánh giá

hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m m4t cách ñ%y ñ hơn td các góc ñ4 thì ngoài vi c ñưa ra ñưKc các bi n pháp nâng cao hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m, chúng ta còn có th8 chc ra ñưKc nh.ng ñ,nh hư ng cơ b7n ñ8 phát tri8n th, trưPng b7o hi8m

Do ho+t ñ4ng b7o hi8m nhân th và phi nhân th g\n li3n v i nh.ng ñ?c ñi8m ho+t ñ4ng kinh doanh riêng nên ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m nhân th và phi nhân th sj có nh.ng ñ?c thù và yêu c%u riêng Trong lu n án này, tác gi7 sj ñi sâu nghiên c2u hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th ñ8 góp ph%n tr7 lPi câu hti còn chưa

ñưKc tr7 lPi thta ñáng trong hi n nay: Làm th nào ñ nâng cao hi u qu

ñ u tư c a các doanh nghi p b o hi m phi nhân th Vi t Nam?

2 Mwc tiêu, ñ i tưxng và ph1m vi nghiên cnu cca luzn án

M c tiêu c a lu n án:

Khái ni m hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH cho ñ<n nay v n chưa ñưKc xác ñ,nh v i các tiêu chí rõ ràng Nhìn chung, không có s phân bi t gi.a khái ni m hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH v i các DN khác T+i

Vi t Nam, khái ni m hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a m4t DN nói chung v n chc xoay quanh vQn ñ3 c%n ñ+t ñưKc t] suQt lKi nhu n ñ%u tư cao Trong khi

ñó theo như lý thuy<t tài chính, ñ%u tư hi n ñ+i c%n xem xét ho+t ñ4ng ñ%u tư

dư i góc ñ4 lKi nhu n ñi ñôi v i r i ro Và mni yêu c%u ñ%u tư c a m4t nhà ñ%u tư còn kèm theo nh.ng ñ?c ñi8m riêng do ñ?c thù c a ho+t ñ4ng ñ%u tư,

do quan ñi8m c a nhà ñ%u tư hình thành nên Vì v y, muDn ñánh giá hi u qu7

ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH nói chung và DNBH phi nhân th nói riêng c%n xây d ng khái ni m hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư v i nguyên t\c, tiêu chí phù hKp v i ñ?c thù c a ngành kinh doanh b7o hi8m Trên cơ s_ khái ni m hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư ñã ñưKc hình thành m4t cách khoa h c, c%n v n dMng các phương pháp tính toán, nghiên c2u trong tài chính hi n ñ+i ñ8 ñánh giá

hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH ð8 nghiên c2u m4t cách h thDng và sâu s\c, lu n án sj ñi vào vQn ñ3 hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH phi nhân th Vì gi.a DNBH nhân th và phi nhân th có s khác bi t ñáng k8 trong ñ?c ñi8m ho+t ñ4ng kinh doanh, do s khác bi t v3 kỳ h+n c a hKp ñ^ng b7o hi8m, ñDi tưKng b7o hi8m Chính vì v y, lu n án ñ?t ra các mMc tiêu sau:

X H thDng hóa lý thuy<t v3 hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th

X Phân tích th c tr+ng hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam

X ð3 xuQt h thDng các gi7i pháp nh m nâng cao hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u

tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam

ð i tư ng nghiên c!u:

Hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th

Ph#m vi nghiên c!u:

Hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư tài chính c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam giai ño+n 2007 ñ<n 2011

3 TXng quan các công trình nghiên cnu trong và ngoài nưfc

* Các công trình nghiên cnu nưfc ngoài

Tác gi7 Boleat trong công trình nghiên c2u “The insurance industry and the financial services authority” vào năm 1998 ñã xem xét vai trò và tác ñ4ng

c a chính ph t i ho+t ñ4ng c a các doanh nghi p b7o hi8m Vi c các chính

ph gi7m d%n s phân bi t gi.a doanh nghi p b7o hi8m và các th8 ch< tài chính khác cĩ th8 mang l+i lKi ích cho m4t sD doanh nghi p b7o hi8m song m?t khác l+i t+o ra các đi3u ki n bQt lKi v3 chi phí và các vQn đ3 chuy8n đUi Hai tác gi7 Masters và Dupont trong cơng trình nghiên c2u ““Insurance companies: waking up to international standards” vào năm 2002 đã chc ra

r ng vi c các DNBH tuân theo các nguyên t\c k< tốn quDc t< là m4t vi c khơng muDn cũng ph7i th c hi n Tuy nhiên, đ8 đ+t đưKc đi3u này, các DNBH sj g?p nhi3u khĩ khăn, đ?c bi t khi các DN này th c hi n các kho7n đ%u tư và ph7i qu7n lý r i ro cho các kho7n đ%u tư này

Ba tác gi7 Karl, Holzheu và Raturi (2003) trong cơng trình nghiên c2u

“Capital Markets and Insurance Cycles” đã chc ra vai trị c a các doanh nghi p b7o hi8m trên th, trưPng vDn Các tác gi7 xem xét mDi quan h và tác đ4ng gi.a t] l lãi và vi c đ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m trên th, trưPng th< gi i nh.ng năm gi.a 1990

Các tác gi7 Panayiotis G Artikis, Stanley Mutenga, Sotiris K Staikouras

c a cơng trình “A practical approach to blend insurance in the banking network” cơng bD vào năm 2008 đã xem xét mơ hình b7o hi8m – ngân hàng trên th< gi i và k<t lu n r ng tồn c%u hĩa chưa ch\c đã thúc đ}y xu th< thành

l p các t p đồn b7o hi8m – ngân hàng trên th< gi i

Tác gi7 Frederic Mishkin phân tích ho+t đ4ng c a các cơng ty b7o hi8m

t+i Chương 12 “Các tU ch2c tài chính phi ngân hàng” trong cuDn sách Ti&n t',

ngân hàng và th) trư+ng tài chính xuQt b7n năm 1995 Phân tích này chc ra

r ng các doanh nghi p b7o hi8m là m4t trong sD các tU ch2c tài chính phi ngân hàng cùng v i các que trK cQp, các que tương hn, các cơng ty tài chính, chính ph (khi đ2ng ra làm trung gian tài chính) và các tU ch2c _ nh.ng th, trưPng ch2ng khốn Tác gi7 đ3 c p t i cu4c kh ng ho7ng b7o hi8m 1970,

1980, 1990 (trang 359) t+i Me do s thay đUi c a thu nh p đ%u tư CM th8 là

khi có thu nh p ñ%u tư cao sj khi<n các doanh nghi p b7o hi8m có th8 gi cho phí b7o hi8m thQp Tuy nhiên, khi ñ%u tư gi7m cùng v i s sMt gi7m lãi suQt c4ng v i các trưPng hKp tăng ^ +t v3 tai n+n và các kho7n b^i thưPng ñã gây nên tUn thQt n?ng n3 cho các doanh nghi p b7o hi8m ði3u này d n ñ<n vi c tăng phí m+nh mj c a các doanh nghi p b7o hi8m H qu7 là c+nh tranh tăng

v t _ các khu v c ð8 tìm ki<m lKi nhu n, các công ty b7o hi8m ph7i m_ chi nhánh vào các vùng lãnh thU không ñưKc phép thông qua b7o hi8m ti3n thanh toán _ các kho7n th< chQp ði3u này d n ñ<n r i ro c a b7n thân các doanh nghi p b7o hi8m tăng lên SD vM các doanh nghi p b7o hi8m mQt kh7 năng chi tr7 tăng v t vào nh.ng năm 1990

Trong các cuDn sách vi<t v3 các nghi p vM liên quan ñ<n ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m phi nhân th , các tác gi7 ñ3u ñ3 c p trong ph%n lý lu n chung v3 các vQn ñ3: ña d+ng hóa danh mMc b7o hi8m, nguyên lý h+ch toán X k< toán ñ?c thù, t] suQt lKi nhu n c a ho+t ñ4ng ñ%u tư và m2c ñ4 bù ñ\p r i ro ñ%u tư cũng như r i ro ho+t ñ4ng c a DNBH ð?c bi t, các vQn ñ3 ñưKc trình bày m4t cách khoa h c rõ ràng trong cuDn Christian Partrat và JeanXLuc Besson, Assurance NonXVie Modeslisation, Simulation ðây cũng là m4t cơ s_ ñ8 hình thành nên khái ni m v3 hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH M4t câu hti ñ?t ra: trên th< gi i, vQn ñ3 hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH có ñưKc nghiên c2u như m4t ch ñ3 riêng bi t hay không? Qua tìm hi8u các tài li u, tác gi7 thQy r ng vi c ñi3u hành qu7n tr, DNBH _ các th, trưPng phát tri8n ngay td ñ%u ñã ñưKc ñ?t trong m4t tUng th8 có các mDi liên

h ch?t chj gi.a ho+t ñ4ng ñ%u tư và kinh doanh b7o hi8m Vì v y, ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH và hi u qu7 c a nó ñã ñưKc hình thành như m4t ph%n không th8 tách rPi trong vi c qu7n tr, ho+t ñ4ng c a DNBH L,ch sL ñã hình thành nên m4t t p quán, phương th2c kinh doanh k<t hKp ch?t chj v i ho+t ñ4ng ñ%u tư có tính m?c ñ,nh t+i các DNBH t+i các nư c phát tri8n Do ñó, s

không rõ ràng trong vi c Qn ñ,nh các mMc tiêu, tiêu chí cho ho+t ñ4ng ñ%u tư

c a DNBH chc là vQn ñ3 ñDi v i các th, trưPng b7o hi8m còn non tr• Như

v y, ch ñ3 nghiên c2u v3 hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các DNBH là ch ñ3 nghiên c2u xuQt phát td th c ti‚n c a các th, trưPng b7o hi8m ñang phát tri8n Các nghiên c2u này sj giúp cho vi c ñ,nh hư ng các DNBH t+i các th, trưPng này phát tri8n theo các mô hình phát tri8n hoàn chcnh ñã hình thành t+i các th, trưPng b7o hi8m lâu ñPi trên th< gi i

* Các công trình nghiên cnu trong nưfc

Khái ni m hi u qu ho%t ñ&ng ñ u tư ñư'c trình bày trong các giáo trình gi ng d%y t%i Vi t Nam theo các hư ng sau

i> Giáo trình Tài chính doanh nghi'p c a trưPng ðH Kinh t< QuDc dân

do PGS.TS Lưu Th, Hương ch biên năm 2005 ñã làm rõ vi c qu7n lý ñ%u tư

c a doanh nghi p t+i Chương 4; làm rõ vQn ñ3 lý lu n v3 doanh lKi và r i ro trong ho+t ñ4ng ñ%u tư t+i Chương 5

• Theo cơ cQu tài s7n ñ%u tư, có th8 phân lo+i ñ%u tư c a doanh nghi p thành ñ%u tư tài s7n cD ñ,nh, ñ%u tư tài s7n lưu ñ4ng và ñ%u tư vào các tài s7n tài chính như mua cU phi<u, trái phi<u, ho?c tham gia góp vDn liên doanh v i các doanh nghi p khác Căn c2 theo mMc ñích ñ%u tư, có th8 phân lo+i ñ%u tư thành ñ%u tư tăng năng l c s7n xuQt, ñ%u tư ñUi m i s7n ph}m, ñ%u tư ñUi m i thi<t b,, ñ%u tư m_ r4ng s7n xuQt kinh doanh, ñ%u tư nâng cao chQt lưKng s7n ph}m, ñ%u tư m_ r4ng th, trưPng tiêu thM s7n ph}m Các y<u tD 7nh hư_ng ñ<n quy<t ñ,nh ñ%u tư bao g^m chính sách kinh t<, th, trưPng và c+nh tranh, chi phí tài chính, ti<n b4 khoa h c ke thu t và kh7 năng tài chính c a doanh nghi p Doanh nghi p sL dMng các chc tiêu phân tích d án ñ%u tư như giá tr,

hi n t+i ròng (NPV), t] l hoàn vDn n4i b4 (IRR), thPi gian hoàn vDn

• Doanh lKi có th8 ñưKc xem xét như doanh lKi tuy t ñDi và doanh lKi tương ñDi, doanh lKi th c t< và doanh lKi danh nghĩa, doanh lKi bình quân

• M2c ñ4 bù ñ\p r i ro ñưKc xem xét như là s chênh l ch gi.a doanh lKi bình quân c a các tài s7n r i ro v i doanh lKi c a tài s7n không có r i ro

• Doanh lKi d ki<n c a danh mMc ñ%u tư, r i ro có h thDng và r i ro không có h thDng ñưKc xem xét Chương 5 cũng xem xét doanh lKi d ki<n, phương sai c a doanh lKi d ki<n, danh mMc ñ%u tư, r i ro, ña d+ng hóa và ñưPng th, trưPng ch2ng khoán

ii> Giáo trình Qu1n tr) kinh doanh b1o hi4m c a trưPng ðH Kinh t<

QuDc dân do PGS TS Nguy‚n Văn ð,nh ch biên năm 2009 và giáo trình Nguyên lý B7o hi8m c a trưPng ðH Công nghi p Thành phD H^ Chí Minh

do PGS.TS Phan Th, Cúc ñã làm rõ các vQn ñ3 cơ b7n v3 ho+t ñ4ng ñ%u tư

c a doanh nghi p b7o hi8m bao g^m vai trò, các nguyên t\c, các nhân tD 7nh hư_ng ñ<n ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m, các hình th2c ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m, cách tU ch2c ho+t ñ4ng ñ%u tư và cách ñánh giá hi u qu7 ñ%u tư

• Ho+t ñ4ng ñ%u tư có vai trò rQt quan tr ng ñDi v i doanh nghi p b7o hi8m b_i ho+t ñ4ng này sj 7nh hư_ng tr c ti<p ñ<n kh7 năng c+nh tranh c a doanh nghi p b7o hi8m N<u t] suQt lKi nhu n ñ%u tư cao sj giúp doanh nghi p b7o hi8m có ñi3u ki n m_ r4ng ph+m vi b7o hi8m hay có ñi3u ki n gi7m phí b7o hi8m Ngoài ra, nó còn giúp cho doanh nghi p b7o hi8m có ngu^n tài chính d^i dào ñ8 thi<t k< thêm nhi3u s7n ph}m ñáp 2ng nhu c%u c a khách hàng

• ðDi v i xã h4i, ho+t ñ4ng ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m ñã góp ph%n huy ñ4ng vDn cho n3n kinh t< nh m thúc ñ}y các lĩnh v c trong n3n kinh t< phát tri8n, ñ^ng thPi t+o ra nhi3u vi c làm cho xã h4i, góp ph%n Un ñ,nh và nâng cao ñPi sDng c a ngưPi dân, c a toàn xã h4i Ngoài ra, thông qua ho+t ñ4ng này, tích lũy c a n3n kinh t< tăng lên và NSNN cũng ñưKc tăng thêm

• Ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p nói chung và c a doanh nghi p b7o hi8m nói riêng luôn ti3n }m r i ro như r i ro lãi suQt, r i ro tín dMng, r i ro th, trưPng và r i ro ti3n t , chính vì v y, ho+t ñ4ng ñ%u tư c%n ph7i ñưKc th c hi n th n tr ng, ñ?c bi t là ñDi v i doanh nghi p b7o hi8m, vì ph%n l n ngu^n vDn ñ%u tư c a doanh nghi p này là td phí b7o hi8m do ngưPi tham gia b7o hi8m ñóng góp (t^n t+i dư i d+ng que d phòng nghi p vM) nên ho+t ñ4ng ñ%u tư luôn ph7i tuân th ñ^ng thPi ba nguyên t\c là nguyên t\c an toàn, nguyên t\c sinh lPi và nguyên t\c ñ7m b7o kh7 năng thanh toán thưPng xuyên nh m b7o v quy3n lKi c a bên mua b7o hi8m cũng như ñ7m b7o s Un ñ,nh trong kinh doanh c a doanh nghi p b7o hi8m

• Các nhân tD 7nh hư_ng ñ<n ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m bao g^m nhân tD bên trong (các nghĩa vM tài chính c a doanh nghi p, quy mô c a doanh nghi p b7o hi8m, chính sách phân phDi lKi nhu n, các quan ñi8m c a ngưPi qu7n lý ñ%u tư) và các nhân tD bên ngoài (ch< ñ4 thu<, các ñi3u ki n

c a th, trưPng vDn, các công cM qu7n lý c a nhà nư c)

• Nhà nư c quy ñ,nh cM th8 các hình th2c ñ%u tư mà các doanh nghi p b7o hi8m ñưKc phép th c hi n, bao g^m gLi ti3n vào các tU ch2c tín dMng, cho vay có th< chQp, ñ%u tư ch2ng khoán (cU phi<u, trái phi<u), ñ%u tư bQt ñ4ng s7n, và các hình th2c ñ%u tư khác Mni m4t lo+i hình b7o hi8m sj có nh.ng quy ñ,nh khác nhau v3 t] l ñ%u tư tDi ña cho tdng hình th2c ñ%u tư ñ8

nh m ñ7m ba nguyên t\c trong ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m

• Vi c tU ch2c các ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m trên th< gi i có 3 mô hình phU bi<n là mô hình phòng ñ%u tư tr c thu4c doanh nghi p; mô hình thành l p tU ch2c ñ%u tư ñ4c l p dư i hình th2c công ty ñ%u tư hay que ñ%u tư do công ty b7o hi8m s_ h.u toàn b4 ho?c n\m cU ph%n chi phDi; và mô hình mua cU ph%n _ m2c không chi phDi c a các tU ch2c ñ%u tư khác

• Hi u qu7 ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m ñưKc xem xét dư i góc ñ4 t] suQt lKi nhu n ñ%u tư ðDi v i các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th ,

vi c ñánh giá sL dMng phương pháp giá tr, hi n t+i ròng (NPV) vì các hKp ñ^ng b7o hi8m phi nhân th là ng\n (thưPng dư i 1 năm) nên các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th ch y<u ñ%u tư vào các danh mMc có thPi h+n ng\n và có tính thanh kho7n cao như trái phi<u, gLi ti3n ngân hang, cho vay ðDi v i doanh nghi p b7o hi8m nhân th , vi c ñánh giá hi u qu7 ñ%u tư ph7i ñưa t] suQt lKi nhu n lên hàng ñ%u Doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th không chc ñơn gi7n ñ%u tư mà ph7i b7o ñ7m t] suQt lKi nhu n ñ%u tư thu ñưKc ph7i l n hơn lãi suQt ke thu t dùng ñ8 tính phí

• Vi c xem xét hi u qu7 ñ%u tư c%n ñưKc nhìn nh n td nh.ng ñóng góp

v i xã h4i như s phù hKp c a danh mMc ñ%u tư v i s phát tri8n c a ñQt

nư c, 7nh hư_ng c a d án ñ%u tư ñ<n các lĩnh v c kinh t< xã h4i, sD lưKng công ăn vi c làm ñưKc t+o ra

Các công trình nghiên c0u v2 ho%t ñ&ng ñ u tư c a DNBH n6i b7t

i> Lu n án ti<n sĩ kinh t< c a tác gi7 ðoàn Trung Kiên b7o v ngày 1/11/2005 v i ñ3 tài “Gi7i pháp hoàn thi n và phát tri8n ho+t ñ4ng ñ%u tư t+i các doanh nghi p b7o hi8m _ Vi t Nam” ñã làm rõ ba ho+t ñ4ng c a doanh nghi p b7o hi8m là b7o hi8m, ñ%u tư và ho+t ñ4ng khác (giám ñ,nh tUn thQt, ñ3 phòng h+n ch< tUn thQt, ñòi b^i thưPng ngưPi th2 ba Ho+t ñ4ng ñ%u tư c a công ty b7o hi8m bao g^m vi c qu7n lý que ñ%u tư hình thành td vDn ch s_ h.u và que d phòng nghi p vM Ho+t ñ4ng ñ%u tư có s khác nhau gi.a công ty b7o hi8m nhân

th và phi nhân th , theo ñó, doanh nghi p b7o hi8m nhân th có t] l ñ%u tư vào ch2ng khoán trung và dài h+n cao hơn trong khi công ty b7o hi8m phi nhân th chú tr ng ñ%u tư ng\n h+n Tác gi7 cũng phân lo+i ñ%u tư c a doanh nghi p b7o hi8m thành ñ%u tư tr c ti<p và ñ%u tư tài chính và phân tích các ñ?c ñi8m ho+t ñ4ng ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m Tác gi7 chc ra r ng xu th< chung

trên th, trưPng th< gi i là vi c các công ty b7o hi8m ñ%u tư theo danh mMc vào các trái phi<u, cU phi<u, ch2ng chc quy3n cU ñông, hKp ñ^ng tuy8n ch n và các ch2ng chc có giá khác Tác gi7 ñã phân tích ho+t ñ4ng ñ%u tư c a m4t sD doanh nghi p b7o hi8m Vi t Nam tính ñ<n năm 2004 và ñ3 xuQt các gi7i pháp tính ñ<n thPi ñi8m 2004

ii> Lu n án ti<n sĩ c a tác gi7 Ph+m Th, ð,nh vào năm 2004 v i ñ3 tài

“Ho+t ñ4ng ñ%u tư t+i các DNBH Nhà nư c _ Vi t Nam” ñã làm rõ các vQn ñ3

lý lu n v3 ñ%u tư c a các doanh nghi p b7o hi8m Nhà nư c tính ñ<n năm

2003 và ñ3 xuQt các gi7i pháp trong thPi gian t i Tác gi7 xem xét kinh nghi m chung c a các nư c, kinh nghi m riêng c a Pháp, Malaysia như mMc tiêu quan tr ng nhQt là b7o v quy3n lKi c a ngưPi tham gia b7o hi8m, lu t hóa vi c qu7n lý nhà nư c, thay ñUi quy ñ,nh cho phù hKp v i bi<n ñUi c a th, trưPng, quy ñ,nh danh mMc ñ%u tư, quy ñ,nh gi i h+n tDi ña/ tDi thi8u cho tdng lo+i tài s7n ñ%u tư

Theo các giáo trình ñã vi<t và tham kh7o các cơ s_ lý thuy<t trên th< gi i thì hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH ph7i g\n li3n v i ba nguyên t\c c a ho+t ñ4ng ñ%u tư: an toàn – sinh lPi – ñ7m b7o kh7 năng thanh toán thưPng xuyên Các công trình nghiên c2u trên không ti<p c n khái ni m hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH theo hư ng này Mà hư ng ti<p c n ch y<u là ñánh giá k<t qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư thông qua hi u suQt sL dMng vDn, t] suQt sinh lPi Cách ti<p c n này dù ñưKc cho r ng xuQt phát td hi u qu7 kinh t<, hi u qu7 xã h4i, hi u qu7 kinh doanh… nhưng không ñưa ra ñưKc m4t m2c c a tiêu chu}n ñánh giá mà m4t DNBH phi nhân th c%n ñ+t ñưKc Vì v y, nh n ñ,nh DNBH

có ho+t ñ4ng ñ%u tư hi u qu7 hay không sj không có cơ s_ thuy<t phMc Khái

ni m hi u qu7 ch y<u d a vào ñánh giá t] suQt lKi nhu n ñ%u tư nhưng không tr7 lPi ñưKc câu hti t] suQt lKi nhu n tDi thi8u bao nhiêu là hi u qu7 Do ñó, v3 m?t chính sách ñ8 thúc ñ}y m4t DNBH ho+t ñ4ng ñ%u tư hi u qu7 thì vi c

“nâng cao” t] suQt lKi nhu n là không có ñích ñ8 hư ng t i

Td nh.ng vQn ñ3 chưa ñưKc gi7i quy<t tri t ñ8 như ñã nêu, tác gi7 thQy

r ng c%n xuQt phát vi c ñánh giá hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư d a trên ba nguyên t\c ñ%u tư ñ?c thù c a DNBH phi nhân th : an toàn – sinh lPi – ñ7m b7o kh7 năng thanh toán thưPng xuyên Sau ñó, xây d ng m4t c%u nDi gi.a các nguyên t\c ñ%u tư và vi c ñánh giá hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH phi nhân th Cách ti<p c n theo hư ng này là phù hKp v i các lý thuy<t qu7n

tr, tài chính, lý thuy<t ñ%u tư và qu7n tr, r i ro hi n ñ+i Xem xét hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư theo hư ng này t2c là nhìn nh n ho+t ñ4ng kinh doanh và ho+t ñ4ng ñ%u tư như hai m?t c a m4t vQn ñ3 Các k<t qu7 nghiên c2u theo hư ng này sj ñ7m b7o ñưKc nh.ng ñ,nh hư ng ch?t chj ñ8 m4t DNBH qu7n tr, ho+t ñ4ng c a mình m4t cách khoa h c và chuyên nghi p

Xét v3 m?t th c ti‚n c%n nghiên c2u, ñánh giá hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư

c a DNBH nói chung nhưng tác gi7 chc ñi sâu vào nghiên c2u cho ñDi tưKng DNBH phi nhân th ñ8 ñ+t ñưKc nh.ng k<t qu7 h.u ích theo hư ng nghiên c2u còn chưa ñưKc khai thác này

4 Phương pháp nghiên cnu

Lu n án k<t hKp gi.a nghiên c2u ñ,nh tính và nghiên c2u ñ,nh lưKng SL dMng cơ s_ lý thuy<t tài chính, phân tích ñ%u tư và qu7n tr, r i ro Phương pháp nghiên c2u ñ,nh lưKng sL dMng các mô hình h^i quy, phân tích các nhân

tD 7nh hư_ng ñ<n các chc tiêu v3 hi u qu7 ho+t ñ4ng ñ%u tư

Các bi6n s8 d ng trong mô hình như sau:

X Hi u suQt sL dMng vDn ñ%u tư (HSSDVðT)

X T] suQt lKi nhu n trên tUng vDn ñ%u tư (TSLNTTVðT)

X Kh7 năng sinh lPi (KNSL)

X Kh7 năng thanh toán ng\n h+n (KNTTNH)

Xác ñ,nh m2c ñ4 tUn thQt l n nhQt trong chi tr7 b^i thưPng thông qua mô

hình ñánh giá r i ro VaR (value at risk)

Ngu=n s li'u th! c>p

• Rà soát các công trình liên quan c a các nhà nghiên c2u, các tU ch2c trong và ngoài nư c

• Báo cáo th, trưPng b7o hi8m c a Hi p h4i b7o hi8m

• Báo cáo th, trưPng b7o hi8m c a B4 Tài chính

• Báo cáo tài chính c a các DNBH phi nhân th Vi t Nam

• Các ñi3u tra, kh7o sát ñã ñưKc th c hi n liên quan ñ<n ho+t ñ4ng ñ%u

tư c a các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam

Ngu=n s li'u sơ c>p

Th c hi n phtng vQn sâu 10 cán b4 qu7n lý nhà nư c và 20 cán b4 qu7n

lý t+i các doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th Vi t Nam

CHƯƠNG 1 NHLNG VMN ðN LÝ LU%N CƠ BEN VN HIPU QUE HORT ðSNG ðJU TƯ CTA DOANH NGHIPP

BEO HIFM PHI NHÂN THV

1.1 TXng quan vZ doanh nghi:p b_o hi`m phi nhân tha

1.1.1 Khái ni m doanh nghi p b o hi m phi nhân th

D a vào ñi3u 3 c a Lu t kinh doanh b7o hi8m Vi t Nam năm 2000,

doanh nghi'p b1o hi4m là doanh nghi'p ñư c thành l p, tA ch!c và ho#t

ñ ng theo quy ñ)nh c a lu t này và các quy ñ)nh khác c a pháp lu t có liên quan ñ4 kinh doanh b1o hi4m, tái b1o hi4m [60]

Còn d a theo lu t doanh nghi p năm 2005, doanh nghi'p b1o hi4m ñư c

hi4u là doanh nghi'p ñư c thành l p, tA ch!c và ho#t ñ ng theo quy ñ)nh c a

lu t kinh doanh b1o hi4m và các quy ñ)nh khác có liên quan ñ6n kinh doanh b1o hi4m [42], [61]

N<u xét theo khía c+nh mMc tiêu ho+t ñ4ng, doanh nghi p b7o hi8m ñưKc

chia ra làm hai lo+i hình doanh nghi p: doanh nghi p kinh doanh b7o hi8m (doanh nghi p b7o hi8m thương m+i) và tU ch2c b7o hi8m xã h4i (b7o hi8m

xã h4i):

Doanh nghi'p kinh doanh b1o hi4m ñưKc hi8u là doanh nghi p ñưKc

thành l p, tU ch2c và ho+t ñ4ng nh m mMc ñích sinh lKi, theo ñó doanh nghi p b7o hi8m chQp nh n r i ro c a ngưPi ñưKc b7o hi8m, trên cơ s_ bên mua b7o hi8m ñóng phí b7o hi8m ñ8 doanh nghi p b7o hi8m tr7 ti3n b7o hi8m cho ngưPi thM hư_ng ho?c b^i thưPng cho ngưPi ñưKc b7o hi8m khi x7y ra s ki n

b7o hi8m [61]

Theo ñi3u 3 lu t b7o hi8m xã h4i, b1o hi4m xã h i ñưKc hi8u là lo+i

hình b7o hi8m do Nhà nư c tU ch2c và qu7n lý nh m thta mãn các nhu c%u

v t chQt ñ8 Un ñ,nh cu4c sDng c a ngưPi lao ñ4ng và gia ñình h khi g?p nh.ng r i ro hay s ki n b7o hi8m d n ñ<n làm gi7m ho?c mQt kh7 năng lao ñ4ng [62]

M?c dù các khái ni m ñưKc di‚n ñ+t khác nhau, nhưng ta có th8 thQy ñi8m chung ñó là: doanh nghi p b7o hi8m là m4t lo+i hình doanh nghi p d,ch

vM (chuyên cung cQp các s7n ph}m b7o hi8m nh m thta mãn nhu c%u b7o ñ7m v3 m?t tài chính trư c các r i ro cho bên mua b7o hi8m); doanh nghi p b7o hi8m có th8 ho+t ñ4ng vì mMc ñích sinh lPi (lo+i hình b7o hi8m thương m+i) ho?c vì mMc tiêu xã h4i (lo+i hình b7o hi8m xã h4i) Trong ñó, doanh nghi p b7o hi8m thương m+i ñưKc chia làm 2 lo+i hình doanh nghi p: doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th và doanh nghi p b7o hi8m nhân th

Doanh nghi'p b1o hi4m phi nhân thH: là lo+i hình doanh nghi p chuyên cung

cQp các s7n ph}m b7o hi8m ñ7m b7o cho các r i ro liên quan ñ<n tài s7n, trách nhi m

dân s và s2c khte, tính m+ng, kh7 năng lao ñ4ng c a con ngưPi [43]

Doanh nghi'p b1o hi4m nhân thH: là lo+i hình doanh nghi p chuyên

cung cQp các s7n ph}m b7o hi8m ñ7m b7o cho các r i ro có liên quan ñ<n tuUi

th c a con ngưPi [43]

Như v y, ñi8m khác bi t cơ b7n gi.a doanh nghi p b7o hi8m nói chung

và doanh nghi p b7o hi8m phi nhân th nói riêng so v i các doanh nghi p ho+t ñ4ng trong lĩnh v c kinh doanh khác ñó là: doanh nghi p b7o hi8m là doanh nghi p chuyên kinh doanh r i ro, nghĩa là doanh nghi p b7o hi8m sj

nh n s chuy8n giao r i ro td phía bên mua b7o hi8m và sj cam k<t b^i thưPng hay chi tr7 ti3n b7o hi8m cho bên mua b7o hi8m khi r i ro hay s ki n b7o hi8m x7y ra (v i ñi3u ki n bên mua b7o hi8m ñóng phí ñ%y ñ , ñúng h+n như ñã thta thu n trong hKp ñ^ng b7o hi8m)

Và s khác bi t l n n.a chính là s7n ph}m kinh doanh Các s7n ph}m (hàng hóa) thông thưPng khác (dùng trong s7n xuQt và tiêu dùng), ngưPi mua

có th8 nhìn, c%m n\m hay ñánh giá ngay ñưKc m u mã, chQt lưKng hay giá c7

c a s7n ph}m Nhưng ñDi v i s7n ph}m b7o hi8m, sau khi mua v3, ngưPi mua chc có th8 nh n ñưKc hKp ñ^ng b7o hi8m có s cam k<t c a DNBH là ñ7m b7o Un ñ,nh tài chính trư c các r i ro, do v y, ngưPi mua s7n ph}m b7o hi8m không th8 nhìn thQy hay ñ,nh d+ng ñưKc nó Ngoài ra, s7n ph}m b7o hi8m còn

là s7n ph}m mà ngưPi mua không mong muDn ñưKc hư_ng do s7n ph}m này luôn g\n li3n v i r i ro Tuy nhiên, khi r i ro x7y ra thì bên mua b7o hi8m

m i thQy ñưKc ý nghĩa c a vi c mua b7o hi8m thông qua các kho7n b^i thưPng hay chi tr7 nh n ñưKc td phía DNBH

ðDi v i lo+i hình b7o hi8m phi nhân th , trong m4t năm tài chính, các DNBH có th8 ký k<t nhi3u lo+i HðBH cho nhi3u ngưPi mua khác nhau và r i

ro có th8 chc x7y ra v i m4t sD ngưPi mua theo m4t t] l nào ñó T] l này thưPng g i là xác suQt x7y ra r i ro, thông thưPng m2c xác suQt này không

l n Chính vì v y, trong HðBH sj quy ñ,nh các m2c b^i thưPng khác nhau 2ng v i các m2c r i ro khác nhau Trong thPi h+n HðBH, các DNBH phi nhân th sj dùng sD phí thu ñưKc c a tQt c7 ngưPi mua cùng lo+i HðBH ñ8 chi tr7, b^i thưPng cho m4t sD ít ngưPi g?p r i ro hay s ki n b7o hi8m Khi càng có nhi3u s7n ph}m b7o hi8m phi nhân th ñáp 2ng ñưKc nhi3u nhu c%u

c a bên mua thì que tài chính c a các DNBH phi nhân th càng l n và càng d‚ dàng ñ7m b7o cam k<t v i khách hang, qua ñó, ñ7m b7o Un ñ,nh tài chính cho bên mua b7o hi8m trư c các r i ro hay s ki n b7o hi8m x7y ra Như v y,

có th8 khˆng ñ,nh các DNBH phi nhân th ñóng vai trò quan tr ng trong vi c chia s• r i ro c a các tác nhân ho+t ñ4ng trong m i lĩnh v c c a n3n kinh t<

và thông qua ho+t ñ4ng b7o hi8m các lo+i r i ro trong ho+t ñ4ng c a các DN khác ñã ñưKc gi7m thi8u do có s hn trK v3 tài chính khi tUn thQt x7y ra

1.1.2 Các ho1t ñ3ng chc y u cca doanh nghi:p b_o hi`m phi nhân tha

Ho+t ñ4ng ch y<u c a các DNBH phi nhân th là ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m, ngoài ra còn có các ho+t ñ4ng khác liên quan hn trK ñ<n ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m [61] CM th8 là:

ba b^i hoàn

1.1.2.1 Ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m

Trong ho+t ñ4ng b7o hi8m c a DNBH phi nhân th , kinh doanh b7o hi8m gDc là ho+t ñ4ng chính Các DNBH phi nhân th sj chQp nh n nh.ng r i

ro c a bên mua b7o hi8m trên cơ s_ bên mua b7o hi8m thanh toán phí b7o hi8m ñúng như cam k<t M2c phí sj ñưKc hai bên tho7 thu n trên cơ s_ lo+i s7n ph}m b7o hi8m hay nh.ng ñi3u ki n, ñi3u kho7n, ñi3u kho7n bU sung trong hKp ñ^ng b7o hi8m Khi có tUn thQt x7y ra thu4c ph+m vi b7o hi8m thì DNBH phi nhân th sj b^i thưPng cho bên mua b7o hi8m theo ñúng cam k<t ghi trong HðBH

Ngoài ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m gDc, ñ8 phân tán r i ro trong ho+t ñ4ng kinh doanh c a mình, các DNBH còn th c hi n ho+t ñ4ng tái b7o hi8m

V i cơ ch< chuy8n giao m4t ph%n r i ro trên cơ s_ chuy8n giao m4t ph%n phí b7o hi8m (thu ñưKc td phía bên mua b7o hi8m) cho các DNBH khác Như

v y, thông qua ho+t ñ4ng tái b7o hi8m, chi phí b^i thưPng r i ro (ñưKc b7o hi8m) sj ñưKc phân tán trong toàn th, trưPng b7o hi8m trong nư c và trên th<

gi i, khi ñó ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m c a DN sj Un ñ,nh và b3n v.ng qua ñó bên mua b7o hi8m luôn ñưKc ñ7m b7o quy3n lKi c a mình

1.1.2.2 Ho+t ñ4ng ñ%u tư

Do ñ?c ñi8m kinh doanh b7o hi8m là phí b7o hi8m thu trư c còn trách nhi m cam k<t trong hKp ñ^ng ñưKc th c hi n sau, chính vì v y, nó t+o ra tính

“nhàn rni” ñDi v i các kho7n phí mà doanh nghi p thu ñưKc td phí khách hàng ðây chính là ñi3u ki n ti3n ñ3 ñ8 DNBH nói chung và DNBH phi nhân

th nói riêng có th8 th c hi n ho+t ñ4ng ñ%u tư nh m mMc ñích ki<m lPi Theo quy ñ,nh c a pháp lu t, m4t DNBH có th8 th c hi n ñ%u tư vào nhi3u hình th2c, chˆng h+n như gLi ti3n vào các tU ch2c tín dMng; ñ%u tư trái phi<u, cU phi<u; ñ%u tư bQt ñ4ng s7n; cho vay; góp vDn liên doanh Mni m4t lo+i hình DNBH khác nhau sj có nh.ng quy ñ,nh khác nhau v3 t] l ñ%u tư tDi

ña cho tdng hình th2c ñ%u tư nh m mMc ñích b7o toàn que b7o hi8m cũng như ñ7m b7o quy3n lKi cho bên mua b7o hi8m

1.1.2.3 Ho+t ñ4ng khác

Ngoài hai ho+t ñ4ng chính là kinh doanh b7o hi8m (gDc, tái b7o hi8m) và ñ%u tư tài chính, các DNBH phi nhân th còn th c hi n các d,ch vM ñ+i lý như giám ñ,nh tUn thQt, xét gi7i quy<t b^i thưPng, yêu c%u ngưPi th2 ba b^i hoàn, xL

lý tài s7n b, tUn thQt toàn b4 Trong ho+t ñ4ng này, DNBH phi nhân th nh n s u] quy3n c a các cá nhân, tU ch2c khác th c hi n các d,ch vM giám ñ,nh nh m xác ñ,nh nguyên nhân và m2c ñ4 tUn thQt; hay xét gi7i quy<t b^i thưPng; yêu c%u ngưPi th2 ba b^i hoàn ho?c xL lý tài s7n b, tUn thQt toàn b4 thay cho các DNBH khác Thông qua ho+t ñ4ng này, DNBH phi nhân th sj nh n ñưKc m4t kho7n phí ñ8 làm tăng thêm thu nh p doanh nghi p Cũng nhP nh.ng ho+t ñ4ng này mà chQt lưKng d,ch vM c a DN không ngdng ñưKc c7i thi n, uy tín và kh7 năng c+nh tranh c a doanh nghi p vì th< cũng ñưKc nâng cao

Td nh.ng phân tích trên ñã cho thQy, các ho+t ñ4ng c a DNBH phi nhân th có mDi quan h h.u cơ, tác ñ4ng qua l+i và thúc ñ}y l n nhau B_i khi các d,ch vM ñ+i lý giám ñ,nh tUn thQt, xét gi7i quy<t b^i thưPng, yêu c%u ngưPi th2 ba b^i hoàn ñưKc th c hi n tDt, ñ7m b7o chQt lưKng sj hn trK cho ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m di‚n ra thu n lKi và ñáp 2ng yêu c%u

c a khách hàng Trong khi ñó, ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m l+i thu hút vDn cho ho+t ñ4ng ñ%u tư, ñ7m b7o cho ho+t ñ4ng ñ%u tư có ngu^n vDn l n ñ8 hư_ng lKi th< ñ%u tư và th c hi n phân tán r i ro nhP ña d+ng hóa danh mMc ñ%u tư Bên c+nh ñó, do ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m luôn ti3m }n nhi3u r i ro nên lKi nhu n thu ñưKc td ho+t ñ4ng này thưPng rQt ít và th m chí là ln Chính vì v y, lKi nhu n td ho+t ñ4ng ñ%u tư ñưKc 19hem19à ngu^n thu quan tr ng, ñ7m b7o s Un ñ,nh và phát tri8n c a các DNBH Như v y, ñ8 tr_ thành m4t DNBH l n, có uy tín trên th, trưPng, các DNBH c%n quan tâm ñúng m2c t i các ho+t ñ4ng này ñ8 chúng hn trK, bU

sung và thúc ñ}y l n nhau

1.1.3 ð<c ñi m ho%t ñ&ng c a doanh nghi p b o hi m phi nhân th

ð8 phân tích ñ?c ñi8m ho+t ñ4ng c a DNBH phi nhân th , trư c h<t c%n ph7i xem xét ñ<n HðBH phi nhân th , b_i các ñ?c thù trong nguyên lý thi<t k< HðBH sj chi phDi các ho+t ñ4ng c a DNBH phi nhân th

Trong m4t HðBH phi nhân th , lưKng ti3n b^i thưPng mà các DNBH ph7i chi tr7, b^i thưPng là m4t ñ+i lưKng ng u nhiên ð+i lưKng ng u nhiên này có nhi3u giá tr, cM th8 tùy theo mni lo+i r i ro tương 2ng và tùy thu4c vào giá tr, c a tdng hKp ñ^ng V3 nguyên t\c ñ,nh giá, ngưPi ta có th8 xem lưKng chi tr7, b^i thưPng là m4t bi<n ng u nhiên (liên tMc ho?c rPi r+c tùy theo thi<t k< c a hKp ñ^ng) v i m4t phân phDi xác suQt xác ñ,nh ð8 xác ñ,nh phân phDi xác suQt này, ngưPi ta ph7i d a vào thDng kê hàng năm theo tdng lo+i r i ro (do các b4 ph n ñ,nh phí có nhi m vM th c hi n)

G i X là ñ+i lưKng ng u nhiên ñ+i di n cho lưKng ti3n b^i thưPng

N<u X rPi r+c thì nó có phân phDi xác suQt dư i d+ng b7ng như sau

N<u X là bi<n ng u nhiên liên tMc thì phân phDi xác suQt ñưKc cho

dư i hàm m t ñ4 xác suQt f(x) [82] Kỳ v ng hay giá tr, trung bình c a kho7n b^i thưPng ñưKc tính như sau

ñó, khi tính phí t+i thPi ñi8m hi n t+i ký k<t hKp ñ^ng thì giá tr, kỳ v ng c a kho7n ti3n b^i thưPng E(X) thưPng ñưKc chi<t khQu v i m4t t] suQt chi<t khQu nào ñó Sau ñó sj c4ng thêm phí v n hành ñ8 hình thành kho7n phí b7o hi8m theo phương pháp cân b ng nêu trên [90]

E(X)

Phí b_o hi`m = Phí vzn hành +

Trong ñó: r: t] suQt chi<t khQu

E(X): giá tr, kỳ v ng (trung bình c a kho7n b^i thưPng

Sau khi hoàn tQt vi c ñ,nh phí theo phương pháp toán h c như trên ngưPi

ta có th8 tính ra t] l phí b7o hi8m so v i sD ti3n b7o hi8m tính trên giá tr, tài s7n b7o hi8m (sD ti3n b7o hi8m ñưKc xác ñ,nh tùy theo thta thu n trong tdng HðBH và d a trên nguyên t\c không vưKt quá toàn b4 giá tr, tài s7n b7o hi8m) Vì v y, trong th c t< phí b7o hi8m thưPng ñưKc xác ñ,nh như sau:

Phí b_o hi`m = t„ l: phí * s tiZn b_o hi`m (1.4)

Như v y, phí b7o hi8m phM thu4c vào rQt nhi3u y<u tD sau

♦ Xác su>t x1y ra r i ro: Xác suQt x7y ra r i ro là kh7 năng x7y ra tUn

thQt, nghĩa là xác suQt x7y ra r i ro cao thì m2c phí b7o hi8m ph7i n4p sj cao

và ngưKc l+i

♦ ði&u ki'n b1o hi4m: ñi3u ki n b7o hi8m th8 hi n ph+m vi trách nhi m

ñDi v i các r i ro ñưKc DNBH nh n b7o hi8m ði3u ki n b7o hi8m càng nhi3u, ph+m vi b7o hi8m càng m_ r4ng, phí b7o hi8m càng cao và ngưKc l+i

♦ S ti&n b1o hi4m: sD ti3n b7o hi8m ñưKc hi8u là sD ti3n tDi ña mà

DNBH có trách nhi m b^i thưPng khi có s cD ñưKc b7o hi8m x7y ra Trong b7o hi8m phi nhân th , sD ti3n b7o hi8m sj do hai bên thta thu n và ñưKc xác ñ,nh d a trên cơ s_ giá tr, th c t< c a tài s7n ñưKc b7o hi8m (trong b7o hi8m tài s7n) ho?c d a vào nhu c%u c a bên mua b7o hi8m (trong b7o hi8m con ngưPi phi nhân th ) ho?c d a vào quy ñ,nh pháp lu t (trong b7o hi8m trách nhi m dân s ) SD ti3n b7o hi8m càng cao thì m2c phí b7o hi8m càng l n và

ngưKc l+i

♦ Th+i h#n b1o hi4m: HKp ñ^ng b7o hi8m luôn ñưKc gi i h+n v3 m?t

thPi gian Khi thPi h+n b7o hi8m dài có ý nghĩa là kh7 năng g?p r i ro l n hơn

thì phí cũng ph7i tăng lên và ngưKc l+i

♦ Lãi su>t ñPu tư: N<u vi c ñ%u tư que có hi u qu7 t2c là lãi suQt ñ%u tư

l n thì t] suQt chi<t khQu trên kỳ v ng E(X) c a kho7n b^i thưPng sj tăng, do

ñó, phí b7o hi8m sj gi7m.Vì v y, ñ8 c+nh tranh v3 giá v i các DNBH khác thì DNBH c%n ph7i tăng hi u qu7 c a ho+t ñ4ng ñ%u tư

Trên cơ s_ xem xét khái quát ñ?c ñi8m HðBH phi nhân th , ñi8m nUi

b t ñ?c trưng c a ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m phi nhân th khác v i b7o hi8m nhân th ñó là:

1.1.3.1 ð?c thù v3 s7n ph}m b7o hi8m

Khái ni m DNBH phi nhân th và nhân th như ñ3 c p _ trên ñã cho thQy, hai lo+i hình b7o hi8m này sj có s7n ph}m kinh doanh ñ?c thù khác nhau Trong ñó, b7o hi8m nhân th sj cung cQp các s7n ph}m b7o hi8m liên quan ñ<n tuUi th c a con ngưPi (hay nói cách khác là liên quan ñ<n s sDng, cái ch<t c a con ngưPi), cM th8:

X B7o hi8m trong trưPng hKp tL vong

X B7o hi8m trong trưPng hKp sDng

X B7o hi8m hnn hKp

Còn b7o hi8m phi nhân th sj cung cQp các s7n ph}m b7o hi8m liên quan ñ<n tài s7n, trách nhi m dân s hay liên quan ñ<n s2c khte c a con ngưPi và c7 trưPng hKp tL vong, cM th8:

X B7o hi8m tài s7n

X B7o hi8m trách nhi m dân s

X B7o hi8m con ngưPi phi nhân th

Mni m4t nghi p vM b7o hi8m l+i có các s7n ph}m riêng bi t khác nhau, chính

vì v y, b7o hi8m phi nhân th có s7n ph}m b7o hi8m ña d+ng hơn so v i b7o hi8m nhân th

1.1.3.2 ð?c thù v3 tính chQt ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m

Khác v i lo+i hình b7o hi8m nhân th vda có tính chQt ñ7m b7o r i ro

l+i vda có tính chQt ti<t ki m; còn v i lo+i hình b7o hi8m phi nhân th thì chc thu%n túy mang tính chQt r i ro B_i v y cho dù bên mua b7o hi8m nhân th

m i chc ñóng ñưKc m4t sD phí nhQt ñ,nh nhưng n<u trong thPi h+n hKp ñ^ng

mà s ki n b7o hi8m x7y ra thì các DNBH v n ph7i th c hi n chi tr7 cho ngưPi thM hư_ng m4t sD ti3n l n g i là sD ti3n b7o hi8m (như ñã thta thu n) Ho?c khi ñ<n thPi ñi8m ñáo h+n hKp ñ^ng, ngưPi ñưKc b7o hi8m sj ñưKc

nh n l+i sD ti3n b7o hi8m và th m chí c7 ph%n lãi tính trên sD phí ñã ñóng (tùy theo thta thu n c a tdng hKp ñ^ng) Nhưng ñDi v i lo+i hình b7o hi8m phi nhân th , bên mua b7o hi8m chc ñưKc nh n ti3n b^i thưPng hay chi tr7 ti3n b7o hi8m khi r i ro ñưKc b7o hi8m x7y ra ði3u ñó có nghĩa là n<u không có bQt kỳ r i ro nào, bên mua b7o hi8m sj không nh n ñưKc gì khi hKp ñ^ng h<t h+n Ngoài ra, do HðBH có thPi h+n ng\n, ñ7m b7o cho các r i ro có tính chQt tương ñDi Un ñ,nh và ñ4c l p v i tuUi th c a con ngưPi nên khi có r i ro ñưKc b7o hi8m phát sinh trong thPi h+n hKp ñ^ng thì que b7o hi8m ñưKc sL dMng ñ8 chi tr7 luôn, hay nói m4t cách khác là k<t qu7 thu chi trong b7o hi8m phi nhân th ñưKc phân bU h<t hàng năm Chính vì v y, b7o hi8m phi nhân

th sj ñưKc qu7n lý theo ke thu t phân chia và nguyên t\c b^i thưPng sj chi phDi ho+t ñ4ng c a lo+i hình b7o hi8m này Còn b7o hi8m nhân th có HðBH dài h+n (5 năm, 10 năm hay 20 năm…), que ñưKc tích tM qua nhi3u năm m i ñưKc sL dMng ñ8 chi tr7 nên b7o hi8m nhân th ñưKc qu7n lý theo ke thu t t^n tích và nguyên t\c khoán sj ñưKc áp dMng

1.1.3.3 ð?c thù c a que d phòng nghi p vM trong b7o hi8m phi nhân th HKp ñ^ng b7o hi8m là lo+i hKp ñ^ng mang tính song vM nên ngay sau khi

ký k<t HðBH, DNBH phi nhân th ñã có trong tay m4t kho7n ti3n nhQt ñ,nh

td phí b7o hi8m và h ph7i luôn xác ñ,nh ñó là kho7n nK ñDi v i khách hàng

mà không ph7i là ngu^n vDn thu4c s_ h.u c a doanh nghi p ðDi v i kho7n

nK này (hay còn g i là nghĩa vM b^i thưPng, chi tr7 b7o hi8m) sj ph7i th c

hi n bQt c2 lúc nào khi r i ro hay s ki n b7o hi8m x7y ra trong thPi h+n HðBH Ngoài ra, các HðBH ñưKc thi<t l p _ các thPi ñi8m khác nhau và

h u qu7 c a r i ro thưPng khó lưPng trư c, th m chí là nó vưKt quá d tính

c a DNBH XuQt phát td ñ?c ñi8m trên, ñ8 duy trì s Un ñ,nh c a ho+t ñ4ng kinh doanh, các DNBH ph7i thi<t l p các que d phòng nghi p vM (DPNV)

Vi c thi<t l p các que này không chc là yêu c%u có tính chQt ke thu t b7o hi8m, mà còn là s b\t bu4c mang tính pháp lý ñDi v i DNBH nói chung và DNBH phi nhân th nói riêng S b\t bu4c này góp ph%n b7o v quy3n lKi c a ngưPi tham gia b7o hi8m, nâng cao ý th2c trách nhi m c a DNBH, ñ^ng thPi t+o ñi3u ki n ñ8 t p trung ngu^n vDn ñ8 ñ%u tư

Do ñ?c thù kinh doanh b7o hi8m khác nhau nên mni m4t lo+i hình b7o hi8m khác nhau (b7o hi8m nhân th và phi nhân th ) thì vi c trích và l p que

d phòng nghi p vM sj khác nhau

Riêng ñDi v i DNBH phi nhân th do ñ?c thù trong ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m nên que d phòng nghi p vM sj bao g^m:

trách nhi m sj phát sinh trong thPi gian còn hi u l c c a hKp ñ^ng b7o hi8m trong năm ti<p theo;

b^i thưPng cho các tUn thQt ñã phát sinh thu4c trách nhi m b7o hi8m chưa khi<u n+i ho?c ñã khi<u n+i nhưng ñ<n cuDi năm tài chính chưa ñưKc gi7i quy<t;

ñ8 b^i thưPng khi có dao ñ4ng l n v3 tUn thQt ho?c tUn thQt l n x7y ra mà tUng phí b7o hi8m gi l+i trong năm tài chính sau khi ñã trích l p d phòng phí chưa ñưKc hư_ng và d phòng b^i thưPng cho khi<u n+i chưa gi7i quy<t không ñ ñ8 chi tr7 ti3n b^i thưPng ñDi v i ph%n trách nhi m gi l+i c a doanh nghi p b7o hi8m [22], [30], [42]

Như v y, có th8 khˆng ñ,nh : DQ phòng nghi'p v b1o hi4m là kho1n

ti&n mà doanh nghi'p ph1i trích l p nhTm m c ñích thanh toán cho nhUng trách nhi'm b1o hi4m ñã ñư c xác ñ)nh trưSc và phát sinh tV các h p ñ=ng b1o hi4m ñã giao k6t [22] Bên c+nh ñó, que DPNV ñưKc xác ñ,nh như m4t

ngu^n vDn có th8 sL dMng cho ho+t ñ4ng ñ%u tư ðDi v i DNBH phi nhân

th do ñ?c ñi8m kỳ h+n c a hKp ñ^ng chc di‚n ra trong vòng m4t năm nên ngu^n vDn này ch y<u sL dMng cho ho+t ñ4ng ñ%u tư ng\n h+n Trong que

d phòng có m4t ph%n d phòng b^i thưPng cho các dao ñ4ng l n N<u trong m4t thPi gian nào ñó các tUn thQt l n không x7y ra thì ngu^n vDn này

sj ñưKc tích lũy và có th8 sL dMng m4t ph%n ñ8 ñ%u tư dài h+n

Vi c trích l p d phòng có th8 xuQt hi n r i ro khi các d phòng nghi p

vM l p không ñ cho vi c th c hi n các trách nhi m b_i vì m2c thi t h+i là không lưPng trư c, trong khi vi c d phòng chc xác ñ,nh m4t cách tương ñDi thông qua thDng kê Khi ñó, kho7n ti3n chi tr7 vưKt quá so v i ph%n phí b7o hi8m ñã thu sj ñưKc bù ñ\p b_i lKi nhu n td ho+t ñ4ng ñ%u tư và vDn ch s_ h.u c a doanh nghi p Chính vì th<, lKi nhu n td ho+t ñ4ng ñ%u tư và lưKng vDn ch s_ h.u tDi thi8u là nh.ng y<u tD c%n ñưKc xem xét m4t cách ñ%y ñ 1.1.3.4 VQn ñ3 ñ7m b7o kh7 năng thanh toán rQt ñưKc coi tr ng

VQn ñ3 ñ7m b7o kh7 năng thanh toán luôn ñưKc chú tr ng trong ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m phi nhân th , b_i do ñ?c thù c a các HðBH phi nhân th có thPi h+n ng\n (trong vòng 1 năm) nên vi c thu phí và th c hi n

vi c b^i thưPng hay chi tr7 b7o hi8m thưPng di‚n ra trong m4t năm tài chính ho?c kéo dài qua 2 năm tài chính liên ti<p Chính vì v y, ñ7m b7o kh7 năng thanh toán cho khách hàng theo các hKp ñ^ng ký k<t là vQn ñ3 rQt quan tr ng ñDi v i các DNBH phi nhân th ði3u này d n ñ<n, các DNBH phi nhân th ph7i tuân th nh.ng yêu c%u v3 vDn và các yêu c%u v3 ñ%u tư phù hKp ñ8 có th8 ñáp 2ng các tUn thQt không lưPng trư c

V3 vDn ch s_ h.u như ñã nói trong lPi m_ ñ%u, thông thưPng _ các quDc gia sj quy ñ,nh rQt cM th8 v3 m2c vDn ch s_ h.u tDi thi8u Các th, trưPng b7o hi8m phát tri8n ñ3u áp dMng nguyên t\c d a trên r i ro c a các hKp ñ^ng b7o hi8m mà DN ký k<t ñ8 tính toán m2c vDn ch s_ h.u yêu c%u

Có hai tiêu chu}n thưPng ñưKc l a ch n ñ8 tính toán ñó là mô hình RBC (risk based capital) và h thDng Solvency Trong ñó, Solvency áp dMng như là m4t tiêu chí yêu c%u v3 vDn ñ8 ñ7m b7o kh7 năng thanh toán c a các DNBH v i các nguyên t\c tương t như các nguyên t\c ñ7m b7o an toàn vDn ñDi v i các ngân hàng trong Basel (Solvency I ñưKc sL dMng td ñ%u nh.ng năm 70 t+i Châu Âu và hi n nay Solvency II ñã ñưKc Liên minh Châu Âu d th7o lu t v3

vi c quy ñ,nh m2c vDn yêu c%u ñDi v i DNBH Tương 2ng Basel II cũng ñã

ra ñPi v i các yêu c%u ch?t chj hơn ñ8 ñ7m b7o s an toàn vDn cho ho+t ñ4ng

c a các ngân hàng)

V3 yêu c%u ñ%u tư, DNBH c%n chú ý t i hai vQn ñ3:

DNBH c%n t p trung ñ%u tư ng\n h+n M2c ñ%u tư ng\n h+n tDi thi8u b ng tUng vDn có th8 sL dMng td d phòng và có th8 td m4t ph%n vDn ch s_ h.u

trên danh mMc ñ%u tư mà Nhà nư c quy ñ,nh riêng cho b7o hi8m phi nhân th

v i t] l ñ%u tư tDi ña cho tdng hình th2c ñ%u tư (t] l này ñưKc xác ñ,nh d a trên m2c ñ4 r i ro ñDi v i tdng hình th2c ñ%u tư) Như v y, ñ8 ñ7m b7o kh7 năng thanh toán cho khách hàng, danh mMc ñ%u tư c a DNBH phi nhân th là m4t danh mMc ñ%u tư có ñi3u ki n và s ña d+ng hóa danh mMc ñưKc ki8m soát b_i cơ quan Nhà nư c Vi c ki8m soát này nh m ngăn ch?n các DNBH ñ4c quy3n trong vi c thâu tóm nh.ng ho+t ñ4ng kinh doanh c a nh.ng tU ch2c tài chính khác ho?c m4t ngành thông qua ho+t ñ4ng ñ%u tư

1.1.3.5 Danh mMc b7o hi8m phi nhân th ph7i ñưKc ña d+ng hóa

Do ñ?c thù lo+i hình b7o hi8m phi nhân th có ñDi tưKng b7o hi8m ña d+ng, ph+m vi b7o hi8m r4ng, chính vì v y, khi các DNBH phi nhân th nh n trách nhi m ñ7m b7o r i ro cho các tU ch2c, cá nhân tham gia b7o hi8m thì _ m4t khía c+nh nào ñó, các DNBH phi nhân th ñã th c hi n vi c phân tán r i

ro trong n3n kinh t<, giúp các DN khác trong n3n kinh t< gi7m thi8u r i ro N<u

r i ro c a ngưPi ñưKc b7o hi8m x7y ra liên tMc vưKt quá kh7 năng ñ8 chi tr7 c a DNBH phi nhân th thì có th8 d n ñ<n nguy cơ phá s7n c a DN; hay trong trưPng hKp HðBH có giá tr, l n không cân x2ng v i các hKp ñ^ng khác thì m2c ñ4 r i ro sj tăng lên Chính vì v y, DNBH c%n ña d+ng hóa danh mMc b7o hi8m ñ8 gi7m thi8u r i ro Vi c ña d+ng hóa danh mMc b7o hi8m

ñ^ng b7o hi8m ðây là các công cM ñ8 phân chia r i ro t+o ra s v.ng ch\c trong ho+t ñ4ng c a DNBH, td ñó b7o v ñưKc quy3n mua c a bên mua b7o hi8m Như v y, trong ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m, các ho+t ñ4ng ñ^ng b7o hi8m và tái b7o hi8m có th8 ñem l+i lKi ích cho các DNBH trên nh.ng góc ñ4 sau:

hi8m b, gi i h+n v3 năng l c tài chính, khi ñó DNBH có th8 tìm ki<m các DNBH khác ñ8 cùng th c hi n HðBH Thông qua ñó, DNBH sj chc th c

hi n m4t ph%n hKp ñ^ng, ñi3u này giúp cho DNBH t n dMng h<t các cơ h4i kinh doanh [38]

Un ñ,nh và cân b ng vĩ mô

Td nh.ng phân tích trên cũng ñã cho thQy, vi c ña d+ng hóa danh mMc b7o hi8m sj giúp cho DNBH phi nhân tham gia b7o hi8m cho m i lĩnh v c

c a n3n kinh t< Chính vì th<, DNBH sj có ñưKc nh.ng thông tin ñ%y ñ v3 các lĩnh v c khác nhau c a n3n kinh t<, ñây là cơ s_ ñ8 các DNBH th c hi n các ho+t ñ4ng ñ%u tư có m2c ñ4 ña d+ng cân b ng v i danh mMc b7o hi8m N<u xem xét ho+t ñ4ng ñ%u tư theo góc ñ4 này thì sj t+o ra v, th< cân b ng và

an toàn cho DNBH khi h th c hi n ñ%u tư trên kh\p các lĩnh v c mà h b7o hi8m Khi ñó, DNBH sj th c hi n ñưKc tDt vai trò chia s• r i ro trong n3n kinh t<

1.1.4 Mô hình hóa m@i quan h giAa các ho%t ñ&ng c a doanh nghi p b o

hi m phi nhân th

Trên cơ s_ xác ñ,nh rõ ñ?c ñi8m ho+t ñ4ng c a các DNBH phi nhân th thì mDi quan h gi.a các ho+t ñ4ng c a DNBH phi nhân th có th8 ñưKc mô hình hóa như sau:

Ho+t ñ4ng KDBH (V i ñ?c thù c a BH phi NT)

VDn LKi nhu n ñ%u tư (tương 2ng v i yêu c%u

bù ñ\p r i ro)

LN td HðKD ð7m b7o m2cVCSH tDi thi8u

Td mô hình hóa trên ñã cho thQy, ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DN mang tính ñ?c thù có mDi liên k<t ch?t chj v i vDn ch s_ h.u c a DN Bên c+nh ñó, ñDi

v i ho+t ñ4ng ñ%u tư, ngoài yêu c%u v3 t] suQt sinh lPi c a nhà ñ%u tư nói chung còn g\n li3n v i vi c ñ7m b7o kh7 năng thanh toán Xét riêng v3 DNBH phi nhân th , do HðBH ñưKc ký k<t trong m4t năm và liên quan ñ<n các ho+t ñ4ng trong nh.ng lĩnh v c khác nhau c a n3n kinh t< nên vi c chia s• r i ro gi.a các HðBH ñ8 ñ7m b7o cân b ng (theo lu t sD l n) sj có kh7 năng ñ+t ñưKc thQp hơn so v i các HðBH nhân th Chính vì v y, r i ro mQt kh7 năng thanh toán khi có tUn thQt l n x7y ra sj cao hơn so v i vi c kinh doanh trong lĩnh b7o hi8m nhân th ði3u này d n ñ<n, yêu c%u v3 m2c vDn

ch s_ h.u tDi thi8u và t] suQt lKi nhu n ñ%u tư tDi thi8u c a DNBH phi nhân

th ñ8 ñ7m b7o kh7 năng thanh toán sj khác v i các DNBH nhân th Vì v y, chúng ta sj xem xét các ho+t ñ4ng kinh doanh và ho+t ñ4ng ñ%u tư c a DNBH phi nhân th khác v i DNBH nhân th trên hai khía c+nh, ñó là: t] suQt lKi nhu n tDi thi8u c a ho+t ñ4ng ñ%u tư và m2c vDn ch s_ h.u tDi thi8u ñ7m b7o kh7 năng thanh toán cho ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m phi nhân th

1.1.5 Vai trò c a doanh nghi p b o hi m phi nhân th

Trên cơ s_ xác ñ,nh rõ mDi quan h tương tác gi.a các ho+t ñ4ng cùng

v i ñ?c thù trong ho+t ñ4ng kinh doanh c a DNBH phi nhân th phân tích _ trên ñã cho thQy, ho+t ñ4ng b7o hi8m phi nhân th có vai trò rQt l n ñDi v i n3n kinh t< và xã h4i Vai trò ñó ñưKc th8 hi n cM th8 như sau:

Vai trò kinh t

♦Góp phPn An ñ)nh tài chính cho bên mua b1o hi4m khi r i ro ñư c b1o hi4m x1y ra

MMc ñích chính trong ho+t ñ4ng kinh doanh c a các DNBH phi nhân

th ñó là th c hi n b^i thưPng hay chi tr7 ti3n b7o hi8m khi bên mua b7o hi8m g?p r i ro hay s ki n b7o hi8m (d n ñ<n b, tUn thQt v3 tài s7n, v3 con

ngưPi hay làm phát sinh TNDS ph7i b^i thưPng cho ngưPi khác) Chính vì

v y, các DNBH phi nhân th ñã góp ph%n giúp cho bên mua b7o hi8m có th8 kh\c phMc m4t ph%n h u qu7 tUn thQt do r i ro và s ki n b7o hi8m gây

ra Thông qua cơ ch< ho+t ñ4ng này, bên mua b7o hi8m có th8 nhanh chóng

Un ñ,nh tài chính, ti<p tMc Un ñ,nh cu4c sDng và khôi phMc l+i ho+t ñ4ng

SXKD c a mình

♦Góp phPn cung !ng v n cho n&n kinh t6

Do có chu trình kinh doanh ñ7o ngưKc và ñ?c thù ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m phi nhân th liên quan ñ<n nhi3u ho+t ñ4ng trong các lĩnh v c khác nhau c a n3n kinh t< nên ho+t ñ4ng kinh doanh b7o hi8m phi nhân th rQt phát tri8n, ñáp 2ng ñưKc nhi3u nhu c%u b7o ñ7m r i ro cho con ngưPi, cho tài s7n hay bù ñ\p ph%n trách nhi m dân s phát sinh Chính vì th<, ho+t ñ4ng b7o hi8m phi nhân th có th8 thu hút ñưKc rQt nhi3u ngu^n ti3n nht l• trong xã h4i ñ8 hình thành nên que tài chính l n và que này cũng không ñưKc sL dMng ñ8 b^i thưPng hay chi tr7 h<t ngay nên nó có th8 ñưKc sL dMng ñ8 ñ%u tư tr_ l+i n3n kinh t<, qua ñó ñã góp ph%n ñáp 2ng các nhu c%u vDn l n cho n3n kinh t< Như v y, thông qua ho+t ñ4ng ñ%u tư, các DNBH phi nhân cũng ñã góp ph%n t+o ñà phát tri8n cho các ngành ngh3, các lĩnh v c khác nhau trong n3n kinh t<

và qua ñó thúc ñ}y kinh t< X xã h4i phát tri8n

♦Góp phPn An ñ)nh và tăng thu cho ngân sách Nhà nưSc

V i cơ ch< ho+t ñ4ng là chuy8n giao r i ro cho DNBH nên ho+t ñ4ng b7o hi8m có ý nghĩa rQt l n trong ñPi sDng con ngưPi, giúp cho con ngưPi gi7m b t khó khăn trư c các r i ro ði3u này ñã t+o tính hQp d n ñDi v i m i

cá nhân, tU ch2c trong xã h4i tham gia b7o hi8m, chính vì th<, quy mô que b7o hi8m ngày càng tăng và các DNBH sj d‚ dàng th c hi n nghĩa vM ñã cam k<t v i khách hàng Qua ñó góp ph%n làm gi7m t] l ngưPi dân trong xã h4i c%n ph7i c2u trK nên ngân sách c a Nhà nư c sj không ph7i chi ti3n thêm ti3n

ñ8 trK cQp cho nh.ng thành viên, các tU ch2c kinh t< trong xã h4i khi h không may g?p r i ro, bQt h+nh (tQt nhiên trd nh.ng trưPng hKp tUn thQt l n mang tính th7m h a) [43]

M?t khác, v i mMc tiêu ho+t ñ4ng kinh doanh, các DNBH phi nhân th còn ph7i có trách nhi m ñóng góp vào ngân sách Nhà nư c dư i các hình th2c như phí, l phí hay các lo+i thu< theo quy ñ,nh c a pháp lu t, qua ñó, ngân sách Nhà nư c sj ngày càng Un ñ,nh và tăng thêm

♦Góp phPn thúc ñYy quan h' kinh t6 ñ i ngo#i giUa các nưSc

Khi th, trưPng b7o hi8m phi nhân th ngày càng phát tri8n, sj kéo theo

ñó là s gia tăng quy mô tài chính c a DNBH phi nhân th cũng như kh7 năng ñáp 2ng nhu c%u b7o hi8m c a m i cá nhân, tU ch2c trong xã h4i ði3u này ñã gián ti<p góp ph%n gi7m thi8u r i ro, ñ^ng thPi ñ7m b7o s Un ñ,nh trong các ho+t ñ4ng kinh t<, qua ñó, t+o ra môi trưPng ñ%u tư an toàn, thu hút các nhà ñ%u tư nư c ngoài ñ%u tư vDn trong nư c Như v y, ho+t ñ4ng b7o hi8m cũng ñã góp ph%n thúc ñ}y các ho+t ñ4ng thương m+i quDc t< phát tri8n và ñem l+i lKi ích chung cho các nhà ñ%u tư cũng như làm gia tăng giá tr, cho các nư c

Ngoài ra, nh.ng yêu c%u ñòi hti c a th, trưPng b7o hi8m phát tri8n ñã bu4c các DNBH phi nhân th không nh.ng c%n ph7i nâng cao năng l c tài chính mà còn ph7i m_ r4ng chi<n lưKc kinh doanh ra th, trưPng nư c ngoài Qua ñó thúc ñ}y ho+t ñ4ng liên k<t v i các DNBH nư c ngoài thông qua các ho+t ñ4ng tái b7o hi8m và ñ^ng b7o hi8m nh m ñem l+i lKi ích chung cho các DNBH nhưng ñ^ng thPi cũng ñem l+i lKi ích cho bên mua b7o hi8m và góp ph%n ñ7m b7o s Un ñ,nh chung cho n3n kinh t< c a các nư c