HÀNG HOÁ, HAI THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HOÁ VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ HÀNG HOÁ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Trong giai đoạn của nền kinh tế tự nhiên, khi con người không thể tự sản xuất tất cả mọi thứ để đáp ứng nhu cầu sống của mình thì họ bắt đầu trao đổi với nhau để đảm bảo sự sinh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

BÁO CÁO CUỐI KỲ

HỌC KỲ II

MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

Đề tài : HÀNG HOÁ, HAI THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HOÁ VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ HÀNG HOÁ Ở VIỆT NAM

HIỆN NAY

Nhóm: 97

Giảng viên hướng dẫn: HỒ THỂ GIAO

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2021

DANH SÁCH NHÓM 2 Môn: Kinh tế chính trị Mác – LêNin

LỜI CAM ĐOAN

Chúng em xin cam đoan Báo cáo cuối kỳ do nhóm 2 nghiên cứu và thực hiện Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành

Kết quả Báo cáo cuối kỳ là trung thực và không sao chép từ bất kỳ báo cáo của nhóm khác

Các tài liệu được sử dụng trong Báo cáo cuối kỳ có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

Đại điện nhóm

Loan

Phạm Thị Thu Loan

Đặc biệt, nhóm chúng em xin chân thành cảm ơn Thạc sĩ Hồ Thể Giao, người đã tận tâm giảng dạy, cùng đồng hành và giúp đỡ chúng em trong suốt học kỳ qua để hoàn thành bài báo cáo một cách tốt nhất Không chỉ nhiệt tình giảng dạy ở trong tiết học, cô còn vô cùng quan tâm và hỗ trợ hết mình ngoài thời gian lên lớp, sẵn sàng giải đáp thắc mắc một cách nhanh chóng, hướng dẫn cặn kẽ từng phần từ bố cục đến nội dung của bài báo cáo Sự nhiệt huyết và tận tâm của cô cũng là một phần động lực và giúp sức vô cùng to lớn để nhóm chúng em hoàn thành tốt bài báo cáo này Nhóm chúng em xin được trân trọng cảm ơn cô!

Bên cạnh đó, chúng em cũng xin gửi lời cảm ơn đến tác giả của những giáo trình, bài báo, bài tiểu luận, những nguồn tham khảo chúng em đã sử dụng trong quá trình làm bài báo cáo này Chính nhờ những nguồn dữ liệu đó, nhóm chúng em đã có nguồn tham khảo chất lượng để hoàn thành bài báo cáo và giúp bài làm của chúng em có tính khách quan và đáng tin cậy hơn khi người đọc tiếp cận bài báo cáo này Chúng em xin chân thành cảm ơn!

Trong suốt quá trình hoàn thành bài báo cáo, việc nghiên cứu và áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn, do vậy không tránh khỏi những thiếu sót Tuy vậy, nhóm chúng em vẫn vô cùng quý trọng bài báo cáo này vì đây

là thành quả của một quá trình hoàn thiện về mặt kiến thức lẫn kĩ năng của từng thành viên Chúng em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của cô và các thầy/cô khác để nhóm em có thể tiến bộ hơn trong những báo cáo sau này Cuối lời, chúng em xin được chân thành cảm ơn toàn thể thầy cô một lần nữa!

MỤC LỤC

1.2 Thuộc tính cơ bản của hàng hoá 3

1.2.3 Mối quan hệ giữa giá trị và giá trị sử dụng 5

2.1 Khái niệm về kinh tế hàng hoá 5 2.2 Kinh tế hàng hoá tại Việt Nam 6

2.3 Vận dụng lý thuyết hàng hóa trong việc phát triển kinh tế hàng hoá ở

1

PHẦN MỞ ĐẦU

Như chúng ta đã biết, sự ra đời của hàng hoá gắn liền với sự phát triển của xã hội loài người Bên cạnh đó, sự hình thành nên các bộ lạc chính là đánh dấu cho sự ra đời của hàng hoá Lịch sử của nền sản xuất xã hội được chứng minh đã và đang trải qua hai kiểu tổ chức kinh tế, đó là kinh tế tự nhiên và kinh tế hàng hoá Trong giai đoạn của nền kinh tế tự nhiên, khi con người không thể tự sản xuất tất cả mọi thứ để đáp ứng nhu cầu sống của mình thì họ bắt đầu trao đổi với nhau để đảm bảo sự sinh tồn, đó chính là lý

do cốt lõi của sự hình thành nền kinh tế hàng hoá Và người ta cũng cho rằng việc sản xuất hàng hoá và nền kinh tế hàng hoá là một bước ngoặt lớn trong lịch sử phát triển của

xã hội loài người, nó đưa con người thoát khỏi thời kỳ mông muội, xoá bỏ nền kinh tế tự nhiên trước đó để tiếp cận một nền kinh tế phát triển hơn, nơi mà lực lượng sản xuất được vận dụng hiệu quả hơn và nâng cao chất lượng kinh tế của xã hội

Nước ta vốn dĩ là một nước đi lên từ nông nghiệp, sau nhiều năm vất vả tìm tòi đã tìm ra cho mình một con đường phát triển đúng đắn, đó chính là xây dựng nền kinh tế của đất nước trở thành một nền kinh tế hàng hoá vững mạnh, và qua nhiều năm cũng gặt hái được nhiều thành công đáng kể để chứng minh tính đúng đắn của đường lối phát triển này Khi nhìn lại, nền kinh tế của nước ta chỉ ba mươi năm trước đây vô cùng trì trệ và lạc hậu, nhân dân phải sống trong cảnh đói khổ, lầm than Dù là một nước nông nghiệp nhưng thóc gạo không đủ ăn, quần áo không đủ mặc Thế nhưng hiện nay, chúng

ta đang được sống trong một nền kinh tế phát triển, không chỉ dừng ở mức đủ ăn đủ tiêu

mà đã bắt đầu có tích luỹ, dư thừa, đời sống nhân dân được nâng cao một cách rõ rệt, đầy đủ hơn, khoa học hơn Không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước, nước ta cũng là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới Đây là những thành tựu vô cùng tự hào và cũng là những minh chứng chân thực nhất cho tính hiệu quả và phù hợp của nền kinh tế hàng hoá mà Việt Nam đã và đang xây dựng, phát triển cùng tới tầm quan trọng của nó trong việc phát triển đất nước sau này

Bài nghiên cứu này tập trung làm rõ tình hình nền kinh tế và những giải pháp, chính sách đã được đề ra để phát triển nền kinh tế hàng hóa tại Việt Nam trong giai đoạn

từ thời kỳ đổi mới đến nay Các giải pháp được đề xuất trong luận văn chủ yếu dựa trên

2

góc độ kinh tế chính trị, hướng vào các vấn đề cơ bản Báo cáo được thực hiện dựa trên

cơ sở phương pháp luận của phép biện chứng của C.Mác, các quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam về đường lối xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần của Việt Nam Bên cạnh đó, phương pháp lịch sử được sử dụng để trình bày quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam, phương pháp logic được dùng để liên kết tri thức khi trình bày, phân tích, đánh giá những vận dụng của lý thuyết hàng hóa để phát triển nền kinh tế hàng hóa và các phương pháp khác như: phân tích, so sánh, tổng hợp nhằm làm sáng tỏ hơn những vấn đề mà bài báo cáo đã đặt ra Dữ liệu của bài nghiên cứu được thu thập thông qua những nguồn dữ liệu thứ cấp có sẵn trên website của các cơ quan ngôn luận của Đảng

và nhà nước và nguồn thông tin từ giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin

Hàng hoá được coi là một “tế bào kinh tế” của xã hội tự bản “Có nền kinh tế hàng hoà thì tất nhiên tồn tại cạnh tranh là quy luật bắt buộc của nền kinh tế hàng hoá”, vì vậy việc nghiên cứu về hai thuộc tính của hàng hoá và sự vận dụng lý thuyết về hai thuộc tính của hàng hoá để đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh, đặc biệt đối với một thị trường cạnh tranh gay gắt và ngày càng trở nên khốc liệt hơn khi thế giới đang phải sống chung với đại dịch Covid 19 như hiện nay thì việc tối ưu hoá quá trình sản xuất hàng hoá là một vấn đề vô cùng quan trọng để doanh nghiệp có thể tồn tại Chính vì thế, muốn nâng cao năng lực cạnh tranh thì chúng ta phải nắm vững những

lí luận về lượng giá trị của hàng hoá cũng như hiểu rõ những khái niệm liên xoay quanh

nó để vận dụng một cách hiệu quả trong việc đưa ra các giải pháp và chính sách cho phù hợp

3

PHẦN NỘI DUNG

I HÀNG HOÁ, HAI THUỘC TÍNH CỦA HÀNG HOÁ

1.1 Khái niệm về hàng hoá

Hàng hóa là một trong những phạm trù cơ bản của kinh tế chính trị Nó là vật chất tồn tại có hình dạng xác định trong không gian và có thể dùng trong trao đổi (nghĩa hẹp) hoặc những gì có thể trao đổi - mua bán được (nghĩa rộng) Con người có thể bán sức lao động để đổi lấy tiền thông qua việc đi làm và nhận lương

Theo Luật giá 2013, hàng hoá là tài sản có thể trao đổi, mua, bán trên thị trường, trực tiếp hay gián tiếp thỏa mãn nhu cầu của con người, gồm 2 loại hàng hóa: động sản và bất động sản (Xem thêm điều 174 khoản 1-2 Bộ Luật Dân sự 2005) Trong Kinh tế chính trị Mác – Lênin, hàng hóa cũng được định nghĩa là sản phẩm của lao động thông qua trao đổi, mua bán

Có 2 loại hàng hóa:

+ Hữu hình: sắt thép, máy giặt (hiện đại)

+ Vô hình: sức lao động, dịch vụ

C.Mác cho rằng hàng hóa trước hết là đồ vật mang hình dạng có khả năng thỏa mãn nhu cầu con người nhờ vào các tính chất của nó Để đồ vật trở thành hàng hóa cần phải có: tính ích dụng (tiện ích - tiện dụng), giá trị kinh tế, độ khan hiếm

1.2 Thuộc tính cơ bản của hàng hoá

1.2.1 Giá trị sử dụng

Giá trị sử dụng của hàng hóa là công dụng của sản phẩm và dùng để thỏa mãn một nhu cầu nhất định nào đó của con người Nhu cầu ở đây có thể là nhu cầu vật chất hay nhu cầu tinh thần; nhu cầu của người tiêu dùng hay nhu cầu cho sản xuất

Ví dụ: quần áo để mặc, máy móc để sản xuất, điện thoại để gọi và giải trí… Giá trị sử dụng của hàng hóa nhằm đáp ứng nhu cầu của người mua Vì vậy, nếu

là người sản xuất phải chú ý hoàn thiện giá trị sử dụng của hàng hóa do mình sản xuất

để làm sao đáp ứng được nhu cầu đời sống ngày càng cao và khắt khe của người tiêu dùng

4

Tuy vậy, giá trị sử dụng chỉ được sử dụng trong việc sử dụng hay tiêu dùng Nền sản xuất càng phát triển, khoa học, công nghệ hiện đại càng giúp cho con người phát hiện ra nhiều và phong phú hơn các giá trị sử dụng của sản phẩm

Muốn trở thành hàng hóa thì vật đó bắt buộc phải có giá trị sử dụng Nhưng không phải bất cứ vật dụng gì có giá trị sử dụng đều là hàng hóa Ví dụ, không khí rất cần thiết cho sự sống của con người nhưng nó không được xem là hàng hóa Như vậy, trong kinh

tế hàng hóa, vật mang giá trị sử dụng đồng thời cũng là vật mang giá trị trao đổi do cụ thể lao động làm ra

1.2.2 Giá trị của hàng hoá

Muốn hiểu được giá trị hàng hóa ta phải đi từ quan hệ trao đổi Giá trị trao đổi là một mối quan hệ tỷ lệ về số lượng, nghĩa là một giá trị sử dụng của loại này có thể trao đổi được với giá trị sử dụng loại khác

Ta lấy ví dụ: 1kg thóc = 5kg khoai lang Tức là, 1kg thóc có giá trị trao đổi bằng 5kg khoai lang

Sở dĩ các hàng hóa có thể trao đổi được với nhau là vì giữa chúng có một điểm chung: đều là sản phẩm của lao động hay là đều có một lượng lao động bằng nhau đã hao phí để tạo ra các giá trị sử dụng trong quan hệ trao đổi này Chính vì thế, người ta trao đổi hàng hóa cho nhau chẳng qua là trao đổi lao động hao phí của mình kết tinh trong hàng hóa đó Rút lại, ta có thể kết luận rằng: giá trị là lao động xã hội của người sản xuất kết tinh trong hàng hóa

Giá trị hàng hóa biểu hiện mối quan hệ kinh tế giữa những người sản xuất, trao đổi hàng hóa và là phạm trù mang tính lịch sử Nói cách khác, phạm trù giá trị hàng hóa xuất hiện khi và chỉ khi có trao đổi và sản xuất hàng hóa Giá trị trao đổi thường được phản ánh ra bên ngoài của giá trị; giá trị là nội dung, là cơ sở và tiền đề của trao đổi Khi trao đổi, người ta ngầm so sánh lao động đã hao phí ẩn dấu trong hàng hóa với nhau

Bên cạnh đó, không giống với những loại hàng hoá thông thường, hàng hoá sức lao động được coi là một loại hàng hoá đặc biệt Vì nó được hình thành với những nhu

cầu phức tạp và đa dạng, về cả vật chất lẫn tinh thần của con người theo quá trình phát triển của xã hội Với hàng hoá sức lao động, giá trị của hàng hoá sức lao động thường được thể hiện trong quá trình sử dụng chính là giá trị của nó, không những được bảo tồn

5

mà đồng thời còn tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân hàng hóa sức lao động trong khi giá trị sử dụng của hàng hoá thông thường sẽ dần mất đi sau quá trình tiêu dùng, sử dụng

1.2.3 Mối quan hệ giữa giá trị và giá trị sử dụng

Mối quan hệ giữa giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa luôn ràng buộc lẫn nhau Thực chất, quan hệ trao đổi là người ta trao đổi lao động hao phí của mình ẩn chứa trong hàng hóa Vì vậy, giá trị phản ánh quan hệ xã hội giữa những người sản xuất hàng hóa Giá trị là một phạm trù lịch sử, luôn gắn liền với nền sản xuất hàng hóa Giá trị sử dụng

là thuộc tính tự nhiên, ngược lại thì giá trị chính là thuộc tính xã hội của hàng hóa

Do đó, sự thống nhất giữa giá trị sử dụng và giá trị chính là hàng hóa, nhưng lại có sự thống nhất của hai mặt đối lập Xét theo phương diện của người sản xuất hàng hóa,

họ tạo ra giá trị sử dụng nhưng mục đích của họ là quan tâm đến là giá trị và giá trị sử dụng là tiền đề để đạt được mục đích giá trị Ngược lại, đối với phương diện của người tiêu dùng, cái mà họ quan tâm đến là giá trị sử dụng để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của bản thân và muốn có giá trị sử dụng thì phải trao đổi giá trị cho người sản xuất ra nó Như vậy, quá trình thực hiện giá trị phải tách rời quá trình thực hiện giá trị sử dụng: giá trị được thực hiện trước, sau đó giá trị sử dụng mới được thực hiện Nói cách khác, nếu không thực hiện được giá trị hàng hóa thì giá trị sử dụng của hàng hóa sẽ không xuất hiện

II SỰ VẬN DỤNG LÝ THUYẾT VỀ HÀNG HOÁ TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ HÀNG HOÁ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Khái niệm về kinh tế hàng hoá

Kinh tế hàng hóa là nền kinh tế có sự phân công lao động và trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa người này và người khác Nó trái ngược so với nền kinh tế tự cung tự cấp,

nơi mà người ta tự sản xuất và tự tiêu dùng

Giả định trong nền kinh tế có 2 cá nhân là A và B Có sự phân công lao động giữa

2 người: A trồng rau, B nuôi - đánh bắt thủy hải sản Hai người có thể đem sản phẩm lao động của bản thân ra trao đổi với nhau để cả hai đều có thể ăn cả cá lẫn rau Khi mà sản phẩm được trao đổi, chúng đã trở thành hàng hóa Nền kinh tế hình thành từ quan hệ trao đổi hàng hóa như vậy chính là kinh tế hàng hóa Ở thời sơ khai: hàng đổi hàng

6

(thịt đổi gạo, cá đổi rau ) và khi tiền ra đời, có thể dùng tiền để làm phương tiện trao

đổi Lúc này ta cũng có thể gọi nền kinh tế hàng hóa là nền kinh tế tiền tệ

Có nhiều cơ chế trao đổi khác mà ta có tên gọi khác cho kinh tế hàng hóa:

● Dựa trên giá cả thị trường (kinh tế thị trường)

● Dựa trên những sắp xếp quy hoạch từ 1 trung tâm nào đó (kinh tế kế hoạch)

Theo Mac K (C.Mác), KTHH là một giai đoạn phát triển nhất định trong lịch sử

phát triển của xã hội theo tiến trình: kinh tế tự nhiên - kinh tế hàng hoá - kinh tế sản phẩm

Kinh tế hàng hóa ra đời và tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế xã hội gắn liền với 2 điều kiện tiền đề là sự phân công lao động xã hội và sự tách biệt (độc lập) tương

đối về kinh tế giữa những người sản xuất

Quy luật đặc trưng của sản xuất hàng hoá là quy luật giá trị, và những quy luật liên quan như quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền tệ, quy luật hàng hoá được trao đổi theo nguyên tắc ngang giá

Kinh tế hàng hoá tại Việt Nam

Đặc điểm hàng hoá tại Việt Nam

Tại Việt Nam, khả năng cạnh tranh trên thị trường thấp, cũng như dung lượng cung cầu hàng hóa thấp do kinh tế hàng hóa chưa được phát triển toàn diện ( vẫn còn phần nào của nền kinh tế tự cung tự cấp) Bên cạnh đó, cơ cấu hạ tầng vật chất và hạ tầng xã hội thấp kém, trình độ cơ sở vật chất, cũng như công nghệ lạc hậu không bằng nhiều nước khác và thiếu đội ngũ nhà doanh nghiệp có tầm cỡ Hơn nữa, thu nhập thấp ( đặc biệt đối với nông dân và người làm công ăn lương) →Sức mua thấp → "Nhu cầu" tăng chậm (có cầu mới có cung, cầu ít sản xuất ít) →Quy mô thị trường trong nước còn hạn chế (lượng người tiêu dùng không nhiều) Từ đó, nó tạo áp lực buộc chúng ta sản xuất hàng hóa đủ tiêu chuẩn cả về chất lượng lẫn số lượng nếu muốn vượt qua thực trạng

hiện tại (1)

Nền kinh tế hàng hóa nước ta hiện nay kém phát triển là do rất nhiều nhân tố, đặc biệt là sự nhận thức không đúng dẫn đến việc xóa hết các thành phần kinh tế Mà nền kinh tế nhiều thành phần có thể coi là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển cho nền kinh tế