VÍ DỤ VỀ CÁCH VIẾT VÀ SỬ DỤNG CHƯƠNG TRÌNH CON

Cách sử dụng thủ tục và hàm trong Pascal

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Huệ

Lớp: K57A Khoa: CNTT

Giáo án điện tử Tin học lớp 11

Kiểm tra bài cũ

Câu 1 Khái niệm chương trình con trong

Pascal? Lợi ích của việc sử dụng chương trình con?

Câu 2 Phân loại chương trình con? Sự khác nhau giữa chúng? Cấu trúc chung của 1

chương trình con?

Đáp án

Câu 1:

- Khái niệm chương trình con: Chương trình con là một

dãy các lệnh mô tả một số thao tác nhất định và có thể được thực hiện từ nhiều vị trí trong chương trình.

- Lợi ích của việc sử dụng chương trình con:

• Tránh được việc phải viết lặp đi lặp lại một dãy lệnh

nào đó.

Đáp án

Câu 2:

- Phân loại:

Chương trình con

Đáp án

Câu 2

- Sự khác nhau giữa chương trình con và thủ

tục: Hàm (Function) – trả về một giá trị qua tên của nó; Thủ tục (Procedure) – không trả

về giá trị nào qua tên của nó.

- Cấu trúc của chung một chương trình con:

<Phần đầu>

[<Phần khai báo>]

<Phần thân>

Procedure <tên thủ tục>[(ds tham số)];

[<Phần khai báo biến>];

Không có kiểu trả về.

<Phần khai báo biến> có thể

có hoặc không Các biến được khai báo ở đây gọi là biến

cục bộ

Trong hàm phải có lệnh gán

<tên hàm> bằng một giá trị cụ thể nào đó: <tên hàm>:=giá trị;

<ds tham số> của hàm và thủ tục

Các tham số được khai báo ở đây được gọi là tham số hình thức.

Cả hàm, thủ tục có thể có hoặc không có <ds tham số>

Thân chương trình Bắt đầu bằng

Từ khóa Begin và kết thúc bằng

End;

Main content

Bài toán được đặt ra ở ví dụ trang 96 – SGK khi vẽ nhiều HCN cùng kích thước là nếu như ta không sử dụng chương trình con thì sẽ mất rất nhiều lần phải viết các lệnh Writeln

trong chương trình chính để vẽ các HCN, vì vậy

ta đưa các lệnh Writeln cần thiết vào 1 chương trình con

để vẽ HCN và sau đó khi vào chương trình chính nếu ta muốn vẽ HCN thì ta chỉ cần gọi thủ tục: Ve_HCN

Sau đây là chương trình ví dụ.

(Begin) chương trình chính

Thân thủ tục có các lệnh.

Chú ý: Khi kết thúc chương trình “End.”

(kết thúc bởi dấu “.”) còn khi kết thúc

thủ tục là “End;” (Thủ tục

kết thúc bởi từ khóa End và dấu “ ; ”

Lệnh gọi thủ tục trong chương trình chính, gọi thông qua tên

thủ tục.

Main content

Cách sử dụng hàm (Function)

- Việc sử dụng hàm hoàn toàn tương tự với việc

sử dụng các hàm chuẩn (sin, sqrt,…); khi viết

lệnh gọi gồm tên hàm và tham số thực sự thay tương ứng cho tham số hình thức

- Lệnh gọi hàm có thể tham gia vào biểu thức như một toán hạng Do tên hàm trả về giá trị

- Ví dụ: A:= 6*UCLN(a,b)+1;

Main content

Tham biến và tham trị

- Biến được khai báo trong chương trình chính gọi là biến toàn cục Biến toàn cục có phạm

vi ảnh hưởng trong toàn bộ chương trình.

- Biến được khai báo trong chương trình con gọi là biến địa phương (hay biến cục bộ) Biến

địa phương có ảnh hưởng trong chương trình con.

In ra 5 10

In ra 5 5

Biến toàn cục

Biến địa phương (Biến cục bộ)

Kết quả khi chạy lệnh writeln thứ nhất

có kết quả đó?

Ta có thể gọi thủ tục hoan_doi(a,5) trong chương trình chính được không? Vì sao?

Không Do b là tham biến không thể đặt giá trị cụ thể trong khi gọi thủ tục vào vị trí của b.

Pascal (bien.pas)

Main content

Một số ví dụ

Viết chương trình thực hiện tối giản một phân

số, trong đó sử dụng hàm để tính ước chung lớn nhất (UCLN) của hai số nguyên.

- Ví dụ: Nhập vào 5/10  kết quả: ½

- Xác định dữ liệu vào – ra:

* Input: Nhập phân số: a/b.

* Output: Đưa ra phân số tối giản: c/d.

+ c = a/ UCLN(a,b);

+ d = b/ UCLN(a,b);

Ví dụ về sử dụng hàm

Main content

Viết chương trình cho ví dụ 1

c:= a div UCLN(a,b); d:= b div UCLN(a,b);

Writeln(‘Phan so toi gian c/d=‘,c,’/’,d);

Readln;

END.

Hàm tính ước chung lớn

nhất của hai số Hàm được viết trước khi bắt đầu chương trình chính

Tên hàm

Tham số kiểu

integer.

Kiểu trả về

Hàm trả về giá trị ước chung lớn nhất của 2 số nguyên Lệnh gán tên hàm bằng giá trị x.

Hàm được gọi trong chương trình chính thông qua tên của nó Ở đây do tên hàm trả về giá trị cụ thể kiểu Integer nên có thể sử dụng nó như một toán hạng trong biểu thức.

Pascal (toigian.pas) Main content

- Output : Đưa ra max, min của 3 số a, b, c.

Ví dụ: Nhập vào 3 số 5, 6, 7 thì: max=7; min=5;

Main content

Viết chương trình cho ví dụ 2

Write('Nhap so nguyen a = '); Readln(a);

Write('Nhap so nguyen b = '); Readln(b);

Write('Nhap so nguyen c = '); Readln(c); Writeln;

và tính min.

Gọi hàm tính max và tính min theo

cách đệ quy: max( max (a,b),c);

Pascal (max_min.pas)

Main content

Ví dụ về sử dụng thủ tục

Ví dụ 3: Viết chương trình có sử dụng 1 thủ tục tìm min, max của 3 số a, b, c được

nhập vào từ bàn phím.

- Input : Nhập vào từ bàn phím 3 số a, b, c.

- Output : Đưa ra max, min của 3 số a, b, c.

Ví dụ: Nhập vào 3 số 5, 6, 7 thì: max=7; min=5;

Main content

Viết chương trình cho ví dụ 3

if (b>=a) and (b>=c) then Writeln('max=',b:0:2)

else Writeln('max=',c:0:2); Writeln;

if (a<=b) and (b<=c) then Writeln('min=',a:0:2)

để tính max, min của 3 số.

Gọi thủ tục

Pascal (p_maxmin.pas)

Main content

Ví dụ về sử dụng thủ tục (tiếp)

Ví dụ 4

- Vẽ các hình chữ nhật với các kích cỡ khác nhau, sử dụng thủ tục Ve_HCN với các tham

số cd (chiều dài) và cr (chiều rộng).

- Trong chương trình chỉ ra đâu là biến toàn cục, đâu là biến cục bộ.

Main content

Viết chương trình cho ví dụ 4

a:=4; b:=2;{hinh dau kich thuoc 4x2}

{Ve 5 HCN: hinh sau gap doi hinh truoc}

để vẽ HCN.

Biến toàn cục a, b, i Sử dụng được cả trong chương trình con và chương trình chính.

Biến cục bộ j Chỉ

sử dụng được trong chương trình

Ghi nhớ và củng cố bài học

- Biết cách phân loại hàm và thủ tục Chú ý:

chương trình con chỉ được thực hiện khi có lời gọi nó.

- Biết được cấu trúc chung và vị trí của hàm, thủ

tục trong chương trình.

- Cách viết và sử dụng thủ tục, hàm trong mỗi bài

toán, mỗi chương trình cụ thể.

- Phân biệt được tham biến và tham trị.

- Nắm được khái niệm về biến toàn cục và biến

cục bộ.

Main content

Bài tập về nhà

1 Đọc trước Bài tập và thực hành 6+7 (Trang

103, 105 – SGK) Bài đọc thêm 3 (Trang 109 – SGK) Chuyển bị cho bài thực hành.

2 Làm bài tập 4 (Trang 117 – SGK).

3 Bài tập làm thêm : Viết chương trình có sử dụng

chương trình con (thủ tục hoặc hàm) để thực hiện tính chu vi và diện tích hình chữ nhật Yêu cầu nhập chiều dài và chiều rộng trong chương trình chính rồi gọi chương trình con để tính

diện tích và chu vi

4 Đọc trước Bài 19 (Trang 110 – SGK).

Main content

Nguyenthihue.gvlienson@vinhphuc.edu.vn