MÔN: CHÍNH TRỊ HỌC ĐẠI CƯƠNGĐỀ BÀI:Bằng những kiến thức của Chính trị học và thực tiễn, hãy phân tích luận điểm:“Quyền lực Nhà nước là trung tâm của hệ thống quyền lực chính trị”Vận dụng quan điểm này vào nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân hiện nay ở Việt Nam?Dàn ý:1.Các khái niệm:a)Quyền lực?b)Quyền lực Nhà Nước là gì?c)Quyền lực chính trị?d)Hệ thống quyền lực chính trị?2.Tại sao lại nói: “Quyền lực Nhà nước là trung tâm của hệ thống quyền lực chính trị”?3.Nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân hiện nay ở Việt Nam?4.Làm sao để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân?5.Tài liệu tham khảo.Bài làm:1.Các khái niệm:a)Quyền lực? Là khả năng buộc người khác phải hành động theo ý chí của mình.b)Quyền lực Nhà nước?Là quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền được tổ chức thành Nhà nước, vì vậy, bản chất quyền lực Nhà nước là quyền lực của giai cấp thống trị.c)Quyền lực chính trị:Là quyền sử dụng sức mạnh của một hay liên minh giai cấp, tập đoàn xã hội để đạt được mục đích thống trị xã hội.d)Hệ thống quyền lực chính trị:- Hệ thống chính trị nước ta bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước CHXHCN Việt Nam, mặt trận tổ quốc thành viên và các tổ chức thành viên (như là: Đoàn TNCS HCM,…), mỗi bộ phận có một vai trò, vị trí nhất định.Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền; Hệ thống chính trị hiện nay ra đời từ khi thiết lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, gồm các cấu thành quyền lực chính trị sau:1.Đảng Cộng sản Việt Nam: là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc.2.Nhân dân trong hệ thống chính trị: Với tư cách là người sáng tạo lịch sử, nhân dân là lực lượng quyết định trong quá trình biến đổi xã hội, hình thành nên hệ thống chính trị hiện nay ở Việt Nam. Mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân và họ thực hiện quyền lực của mình chủ yếu thông qua Nhà nước; Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.3.Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: là tổ chức trung tâm và là trụ cột của hệ thống chính trị, thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộ hoạt động của đời sống xã hội và thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại.4.Quốc hội: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của Việt Nam; Quốc hội có 3 chức năng chính: lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước.5.Chủ tịch nước: Là người đứng đầu Nhà nước, được Quốc hội bầu từ các đại biểu Quốc hội để thay mặt nước Việt Nam về mặt đối nội và đối ngoại. Hiến pháp ghi rõ Chủ tịch nước có 12 quyền hạn, trong đó quan trọng nhất là: Công bố hiến pháp, luật, pháp lệnh; Thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân và giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh; đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chánh án Toà án Tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát Tối cao.6.Chính phủ: là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước CHXHCN Việt Nam; nhiệm kỳ của Chính phủ theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước; bảo đảm hiệu lực của bộ máy Nhà nước từ trung ương đến cơ sở; bảo đảm việc tôn trọng và chấp hành Hiến pháp và pháp luật; phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm ổn định và nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân.Chính phủ gồm có Thủ tướng (Hiến pháp quy định phải là đại biểu Quốc hội); các Phó Thủ tướng, các Bộ trưởng và các thành viên khác. 7.Tòa án nhân dân: Tòa án Nhân dân Tối cao, các Tòa án nhân dân địa phương, các Tòa án quân sự và các Tòa án khác do luật định là những cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong tình hình đặc biệt, Quốc hội có thể quyết định thành lập Tòa án đặc biệt. Khi xét xử, Hội thẩm ngang quyền, độc lập với Thẩm phán và chỉ tuân theo pháp luật.
Trang 1MÔN: CHÍNH TRỊ HỌC ĐẠI CƯƠNG
ĐỀ BÀI:
Bằng những kiến thức của Chính trị học và thực tiễn, hãy phân tích luận
điểm:
“Quyền lực Nhà nước là trung tâm của hệ thống quyền lực chính trị”
Vận dụng quan điểm này vào nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyềnXHCN của dân, do dân và vì dân hiện nay ở Việt Nam?
3 Nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và
vì dân hiện nay ở Việt Nam?
4 Làm sao để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân
Trang 2Là quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền được tổ chức thành Nhànước, vì vậy, bản chất quyền lực Nhà nước là quyền lực của giai cấp thốngtrị.
1 Đảng Cộng sản Việt Nam: là đội tiên phong của giai cấp công nhân,
đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam;đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động
và của dân tộc
2 Nhân dân trong hệ thống chính trị: Với tư cách là người sáng tạo
lịch sử, nhân dân là lực lượng quyết định trong quá trình biến đổi xã hội,hình thành nên hệ thống chính trị hiện nay ở Việt Nam Mọi quyền lực đềuthuộc về nhân dân và họ thực hiện quyền lực của mình chủ yếu thông quaNhà nước; Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản Việt Nam
3 Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: là tổ chức trung
tâm và là trụ cột của hệ thống chính trị, thực hiện ý chí, quyền lực của nhândân, thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộhoạt động của đời sống xã hội và thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại
Trang 34 Quốc hội: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ
quan quyền lực Nhà nước cao nhất của Việt Nam; Quốc hội có 3 chức năngchính: lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; giám sát tốicao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước
5 Chủ tịch nước: Là người đứng đầu Nhà nước, được Quốc hội bầu từ
các đại biểu Quốc hội để thay mặt nước Việt Nam về mặt đối nội và đốingoại Hiến pháp ghi rõ Chủ tịch nước có 12 quyền hạn, trong đó quan trọngnhất là: Công bố hiến pháp, luật, pháp lệnh; Thống lĩnh các lực lượng vũtrang nhân dân và giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh; đềnghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chánh ánToà án Tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát Tối cao
6 Chính phủ: là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước
CHXHCN Việt Nam; nhiệm kỳ của Chính phủ theo nhiệm kỳ của Quốc hội.Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế,văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước; bảo đảmhiệu lực của bộ máy Nhà nước từ trung ương đến cơ sở; bảo đảm việc tôntrọng và chấp hành Hiến pháp và pháp luật; phát huy quyền làm chủ củanhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm ổn định vànâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân
Chính phủ gồm có Thủ tướng (Hiến pháp quy định phải là đại biểu Quốchội); các Phó Thủ tướng, các Bộ trưởng và các thành viên khác
7 Tòa án nhân dân: Tòa án Nhân dân Tối cao, các Tòa án nhân dân địa
phương, các Tòa án quân sự và các Tòa án khác do luật định là những cơquan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trong tình hìnhđặc biệt, Quốc hội có thể quyết định thành lập Tòa án đặc biệt Khi xét xử,Hội thẩm ngang quyền, độc lập với Thẩm phán và chỉ tuân theo pháp luật
Trang 4Tòa án nhân dân xét xử công khai, trừ trường hợp do luật định Tòa án nhândân xét xử tập thể và quyết định theo đa số
Tòa án Nhân dân Tối cao là cơ quan xét xử cao nhất của nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tòa án Nhân dân Tối cao giám đốc việc xét xửcủa các Tòa án nhân dân địa phương và các Tòa án quân sự, Tòa án đặc biệt
và các tòa án khác, trừ trường hợp Quốc hội có quy định khác khi thành lậpTòa án đó
8 Viện kiểm sát nhân dân: Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao kiểm sát
việc tuân theo pháp luật của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan chínhquyền địa phương, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân
và công dân, thực hành quyền công tố, bảo đảm cho pháp luật được chấphành nghiêm chỉnh và thống nhất Các Viện kiểm sát nhân dân địa phương,các Viện kiểm sát quân sự kiểm sát việc tuân theo pháp luật, thực hànhquyền công tố trong phạm vi trách nhiệm do luật định
9 Các tổ chức chính trị-xã hội và đoàn thể nhân dân: là những tổ chức
đại diện cho lợi ích của các cộng đồng xã hội khác nhau tham gia vào hệthống chính trị theo tôn chỉ, mục đích, tính chất của từng tổ chức Ở ViệtNam hiện có 5 tổ chức chính trị-xã hội gồm: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,Công đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản HồChí Minh, Hội Cựu chiến binh Ngoài ra còn có nhiều tổ chức xã hội và cácđoàn thể nhân dân khác Các tổ chức này đã đóng vai trò quan trọng trong sựnghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc trước đây Trong công cuộc xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, các tổ chức này đang góp phần quan trọng đưacác chính sách của Đảng và Chính phủ Việt Nam vào cuộc sống
2 Tại sao lại nói:
“Quyền lực Nhà nước là trung tâm của hệ thống quyền lực chính trị”?:
Trang 5- Hiến pháp chỉ rõ quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân; Nhà nước là củanhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; Nhà nước bảo đảm và không ngừngphát huy quyền làm chủ về mọi mặt của nhân dân; thực hiện chính sách bìnhđẳng, đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc Nhân dân sử dụng quyền lực Nhànước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân Đây là những cơ quan donhân dân bầu ra, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.
Hiến Pháp trao cho mọi công dân (dù là nam hay nữ) quyền bình đẳng nhưnhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình; quyền tự dotín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào; quyền tự do đilại và cư trú ở trên đất nước Việt Nam; quyền ra nước ngoài và từ nướcngoài trở về theo quy định của pháp luật
Trong đó, Nhà nước CHXHCNVN là trung tâm của quyền lực chính trị:
- Nhà nước CHXHCNVN là đại diện chính thức cho mọi giai cấp và cáctầng lớp nhân dân trong xã hội
- Nhà nước CHXHCNVN là tổ chức công quyền, là chủ thể của quyền lựcchính trị Nhà nước quản lí toàn diện trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế,chínhtrị, xã hội và có những phương tiện và công cụ để duy trì trật tự xã hội ổnđịnh
- Nhà nước CHXHCNVN sử dụng pháp luật và thông qua pháp luật để quản
lý xã hội, thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước
- Nhà nước CHXHCNVN là tổ chức chính trị mang chủ quyền quốc gia; là
tổ chức duy nhất được coi là chủ thể của công pháp quốc tế
- Nhà nước CHXHCNVN là chủ sở hữu đối với tư liệu sản xuất quan trọngcủa xã hội, thông qua đó nhà nước điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế
Trang 6Tất cả những điểm trên là ưu thế riêng có của nhà nước, không có tổ chứcnào trong hệ thống chính trị có được
Quyền lực Nhà nước là một bộ phận quyền lực chính trị, quyền lực Nhànước có đầy đủ đặc trưng của quyền lực chính trị
Được thực hiện bằng hệ thống bộ máy nhà nước(cơ quan lập pháp, hànhpháp, tư pháp, kiểm sát)
Khả năng sử dụng các công cụ, phương tiện, lực lượng Nhà nước để buộccác giai cấp, tầng lớp xã hội khác phải phục tùng ý chí của giai cấp, tầng lớpthống trị
Thực hiện các chức năng xã hội khác
Là bộ phận quan trọng nhất của quyền lực chính trị, tạo nên sự thay đổi củaquyền lực Nhà nước(chính quyền thuộc về giai cấp, tầng lớp nào?) sẽ dẫnđến sự thay đổi căn bản tính chất của quyền lực chính trị, phương thức cầmquyền và chế độ chính trị
Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: là tổ chức trung tâm và
là trụ cột của hệ thống chính trị, thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân,thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộ hoạtđộng của đời sống xã hội và thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại
3 Với quan điểm: “Quyền lực Nhà nước là trung tâm của hệ thống quyền lực chính trị” với nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền
XHCN của dân, do dân và vì dân hiện nay ở Việt Nam?
a) Đảng ta chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa là một trong những điều kiện và môi trường tiên quyết của một quốcgia tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa và một xã hội phát triển tiêntiến
Trang 7b) Nội dung quan trọng của Nhà nước pháp quyền là khẳng địnhcội nguồn quyền lực nhà nước là ở nhân dân Để bảo đảm quyền lực nhànước thuộc về nhân dân, trong đó nhà nước là của nhân dân chứ không phảinhân dân là của nhà nước, Nhà nước pháp quyền đề cao tính hợp hiến, hợppháp trong tổ chức và hoạt động của nhà nước, nhà nước chỉ được làmnhững điều pháp luật cho phép, còn nhân dân được làm tất cả những điềupháp luật không cấm, pháp luật bảo đảm cho sự phát triển tự do tối đa củanhân dân Vai trò của pháp luật trong việc xây dựng và duy trì một xã hộitrật tự ổn định, trong đó không chỉ mỗi công dân, mỗi cá nhân, mà bản thânnhà nước và những người đứng đầu chính quyền cũng phải tôn trọng phápluật đã được khẳng định Hai mặt dân chủ và pháp luật trong Nhà nước phápquyền gắn bó hữu cơ, làm tiền đề tồn tại cho nhau và tạo nên bản chất củaNhà nước pháp quyền trong lịch sử nhân loại C Mác, Ph Ăng-ghen và V.I.Lê-nin đánh giá cao giá trị nhân văn của học thuyết Nhà nước pháp quyền
mà cách mạng tư sản đã cống hiến cho nhân loại
c) Ở nước ta để bảo đảm phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tụcđổi mới, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vìmục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh thì mộttrong những vấn đề chiến lược là xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Do vậy, cần làmsáng tỏ về bản chất, nội dung cũng như những đặc trưng của nó, tạo thành hệthống quan điểm lý luận định hướng cho việc hoàn thiện nhà nước ta trongthời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
d) Hiện nay, Việt Nam đã có đủ các tiền đề về kinh tế, chính trị,
xã hội để từng bước xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nhànước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân, có sắc thái riêng, phù
Trang 8hợp với điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, truyền thống, văn hóa của ViệtNam Cần nhận thức rằng việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam
là quá trình lâu dài, phải được tiến hành từng bước, chia thành nhiều giaiđoạn, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Mỗi giai đoạn tương ứng với một mức
độ phát triển của xã hội và của nhà nước
4 Làm sao để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân
và vì dân?
Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dândưới sự lãnh đạo của Đảng cần quán triệt những vấn đề có tính nguyên tắcsau:
1 - Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân
là cách thức cơ bản để phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân.
Đó là Nhà nước trong đó bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhândân, vì thế quyền lực nhà nước là thống nhất, không tam quyền phân lậpnhưng có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong quátrình thực hiện quyền lực nhà nước về mặt lập pháp, hành pháp và tư pháp
Đó là Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, tăng cường pháp chế, xử lýnghiêm minh kịp thời mọi vi phạm pháp luật nhằm thực hiện và bảo vệ đượccác quyền tự do dân chủ, đặc biệt là quyền tự do kinh doanh và lợi ích hợppháp của nhân dân, ngăn ngừa mọi sự tuỳ tiện lạm quyền từ phía cơ quannhà nước, cán bộ công chức nhà nước, đồng thời ngăn ngừa hiện tượng dânchủ cực đoan, vô kỷ luật, thiếu kỷ cương Đó là Nhà nước mà mọi tổ chức(kể cả tổ chức đảng), hoạt động phải dựa trên cơ sở pháp luật, tuân thủ phápluật, chịu trách nhiệm trước công dân về mọi hoạt động của mình Vì vậy,xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có quan hệ khăng khít với
Trang 9xây dựng xã hội công dân Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacủa dân, do dân, vì dân, là cách thức cơ bản để phát huy quyền làm chủ củanhân dân, huy động nội lực của toàn thể nhân dân, của tất cả các thành phầnkinh tế vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng
nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Nhà nước pháp quyền, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và xã hội công dân là bộ
ba hợp thành không thể tách rời, là điều kiện và tiền đề cho nhau, là bảo đảm và kết quả của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
2 - Hiến pháp và pháp luật nước ta ghi nhận quyền của công dân tham giaquản lý nhà nước, quản lý xã hội, tham gia thảo luận các vấn đề chung của
cả nước và địa phương, kiến nghị, đề đạt nguyện vọng, yêu cầu của mình vớicác cơ quan nhà nước Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí,quyền khiếu nại, tố cáo, v.v Các quyền và sự tự do đó trong nhiều trườnghợp là điều kiện để nhân dân kiểm tra hoạt động của Nhà nước, nhưng trướchết đó là một trong những phương thức quan trọng để thực hiện dân chủ Vìvậy, cần chăm lo cho con người, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọingười; tôn trọng và thực hiện các điều ước quốc tế về quyền con người màViệt Nam đã ký kết hoặc tham gia Đổi mới cơ chế, xác định trách nhiệmcủa các cấp, các ngành, của cán bộ, công chức trong việc giải quyết kịp thờikhiếu nại, tố cáo của công dân
Quyền lực nhà nước ở nước ta là quyền lực nhà nước thống nhất Sự thốngnhất đó là ở mục tiêu chung phục vụ lợi ích của nhân dân, của đất nước, củadân tộc Xét theo cơ chế tổ chức thì quyền lực nhà nước tối cao, tức là nhữngchức năng và thẩm quyền cao nhất thuộc về những cơ quan đại diện chonhân dân Ở nước ta, đó là Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp Quốchội có thẩm quyền lập hiến và lập pháp; quyền giám sát tối cao; quyền quyết
Trang 10định kế hoạch phát triển đất nước; quyền lập ra các cơ quan và chức vụ quốcgia cao nhất Hội đồng nhân dân các cấp là những cơ quan quyền lực nhànước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ củanhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dânđịa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.
3 - Một trong những điểm cơ bản của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền
của dân, do dân, vì dân là quyền lực nhà nước thống nhất trên cơ sở phân công và phối hợp trong việc thực hiện ba quyền: lập pháp, hành pháp, tư pháp Có thể hiểu rằng, sự thống nhất là nền tảng, sự phân công và phối hợp
là phương thức để đạt được sự thống nhất của quyền lực nhà nước
Trong giai đoạn hiện nay, hoạt động lập pháp đang đứng trước những nhiệm
vụ mới mẻ và phức tạp của việc điều chỉnh pháp luật đáp ứng yêu cầu pháttriển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập kinh
tế quốc tế Lập pháp phải bảo đảm tính khả thi của các quy định pháp luật,tính hiệu lực và hiệu quả của việc áp dụng pháp luật vào cuộc sống Hoạtđộng lập pháp phải vừa bảo đảm chất lượng, vừa theo kịp yêu cầu của sựphát triển Muốn vậy, cần tổ chức tốt hơn nữa quy trình lập pháp Quy trình
đó phải vừa bảo đảm phản ánh được sự phát triển sống động của đời sống xãhội trong các lĩnh vực, lại vừa bảo đảm tính chuyên môn pháp lý của các quyđịnh để có sự phối hợp chặt chẽ giữa khâu làm luật với việc ban hành cácvăn bản dưới luật, tổ chức thực hiện pháp luật
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực đổi mới và cải cách nhưng tổ chức và hoạt độngcủa bộ máy hành pháp của nước ta còn nhiều nhược điểm, còn nhiều mặtchưa theo kịp và đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước Tổ chứchành pháp chưa thông suốt, còn yếu trong việc xử lý những mối liên kết dọc
Trang 11và ngang, thậm chí còn có hiện tượng cục bộ Chế độ phân cấp trách nhiệmcòn thiếu rành mạch, làm trầm trọng thêm tác phong làm việc quan liêu vàdựa dẫm Thẩm quyền và trách nhiệm cá nhân chưa được quy định chặt chẽ.Thái độ làm việc và trách nhiệm trước dân của đội ngũ cán bộ, công chứcvẫn còn là vấn đề đáng nói hiện nay
Trong lĩnh vực hoạt động tư pháp, Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước tatrước sau như một đều khẳng định các yêu cầu về bình đẳng, công bằng, về
sự độc lập của toà án khi xét xử, bảo đảm mọi vi phạm đều bị xử lý, tăngcường bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của người dân.Trong giai đoạn hiện nay, hoạt động tư pháp đã trở thành một hoạt động hếtsức quan trọng của Nhà nước ta, thể hiện vai trò mới, những đòi hỏi vànhững nhiệm vụ mới của lĩnh vực hoạt động đó Trên cơ sở những thành tựu
và kinh nghiệm đã có, cần đẩy mạnh cải cách tư pháp theo Nghị quyết 08của Bộ Chính trị (khóa IX) mà những nội dung cơ bản phải là cải cách hoạtđộng xét xử và cải cách các thủ tục tố tụng, nâng cao năng lực chuyên môn,đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm chính trị - pháp lý của cán bộ tư pháp
4 - Một trong những nội dung cơ bản của nguyên tắc phân công và phối hợpquyền lực nhà nước và cải cách hành chính là sự phân công, phân cấp giữatrung ương và địa phương Sự phân công, phân cấp ấy phải nhằm khuyếnkhích và nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương, kết hợp chặtchẽ quản lý ngành và quản lý lãnh thổ, thực hiện đúng nguyên tắc tập trungdân chủ
Việc phân công và phân cấp giữa trung ương và địa phương phải dựa trênnền tảng của một hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, có tính chuyên nghiệp
Trang 12cao và đủ sức giải quyết mọi vấn đề do thực tiễn đặt ra Đây đang là mộtkhâu yếu
5 - Đề cao pháp luật, tăng cường pháp chế phải đi liền với việc đưa pháp luậtvào cuộc sống, tạo thói quen và nếp sống tôn trọng pháp luật trong cán bộ vàmọi tầng lớp nhân dân Cho nên, xây dựng pháp luật và đưa pháp luật vàocuộc sống phải thực sự là hai mặt của một nhiệm vụ Đổi mới và hoàn thiệnpháp luật phải đi liền với đổi mới và hoàn thiện thực tiễn áp dụng pháp luật.Tăng cường hoạt động xây dựng pháp luật phải đi liền với việc khuyếnkhích và tạo điều kiện cho các hoạt động của các tổ chức và công dân nhằm
sử dụng đầy đủ quyền và thực hiện tốt nghĩa vụ của họ, sự khuyến khích tínhtích cực pháp lý phải đi liền với việc hoàn thiện các thủ tục pháp lý, đổi mới
và cải cách hành chính và hệ thống tư pháp Đồng thời, đề cao pháp luật vàpháp chế còn đặt ra nhiệm vụ phải bằng mọi cách nâng cao sự hiểu biết phápluật, đấu tranh có hiệu quả với các vi phạm và tội phạm, kiên quyết chốngquan liêu và tham nhũng trong bộ máy của Đảng và Nhà nước
6 - Thực thi quyền lực và thi hành pháp luật là những hoạt động luôn luôncần đến sự kiểm tra, giám sát đầy đủ và hữu hiệu Các hình thức và cơ chếkiểm tra, giám sát phải thực sự được coi trọng và hoàn thiện ở mức cao nhất,bảo đảm cho quyền lực nhà nước luôn nằm trong quỹ đạo phục vụ nhân dân
và đất nước, pháp luật luôn luôn được tôn trọng, pháp chế và kỷ cương đượcgiữ vững Đối với các cơ quan nhà nước, kiểm tra, giám sát là cách tốt nhất
để các cơ quan đó thực hiện đúng chức trách và thẩm quyền của mình, đồngthời là điều kiện phối hợp các hoạt động một cách có hiệu quả Đến lượtmình, các hoạt động, các hình thức và cơ chế kiểm tra, giám sát phải có sựphân công, phối hợp đầy đủ và hoàn thiện hơn
Trang 137 - Nhà nước pháp quyền của chế độ ta thể hiện những tư tưởng, quan điểmtích cực, tiến bộ, phản ánh mơ ước và khát vọng của nhân dân đối với công
lý, tự do, bình đẳng Trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của dân, do dân, vì dân hiện nay, về mặt nhận thức, cần khẳng địnhcác mối quan hệ chủ đạo giữa các nguyên tắc và yêu cầu của Nhà nước phápquyền với hệ thống chính trị duy nhất một đảng lãnh đạo; với phương thức
tổ chức nhà nước tập trung có phân công, phối hợp giữa các cơ quan nhànước thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp; với việc tôn trọngcác quyền tự do của công dân và nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân trongviệc bảo đảm một xã hội trật tự, kỷ cương
Về nguyên tắc, Nhà nước pháp quyền không mâu thuẫn với hệ thống chínhtrị một đảng lãnh đạo Vấn đề là ở chỗ, bản chất của đảng cầm quyền thếnào, mục tiêu chính trị của nó có phải vì lợi ích chung của dân tộc, vì conngười hay không và do đó có sẵn sàng tuân theo những quy định của phápluật hay không; có đủ phẩm chất đạo đức để vượt qua các cám dỗ quyền lực
to lớn mà một đảng cầm quyền duy nhất có nhiều khả năng gặp phải haykhông và nó có đặt ra và thực hiện được những kỷ luật nghiêm khắc chochính mình hay không, v.v
Thực tiễn phát triển của xã hội ta, đất nước ta xác nhận và khẳng định vai tròlãnh đạo của Đảng Hơn 74 năm qua, Đảng thể hiện tập trung ý chí, nguyệnvọng và trí tuệ của toàn dân tộc Đường lối của Đảng là sự thể hiện nhậnthức của toàn xã hội về các quy luật khách quan của sự phát triển đất nước
Đó chính là căn cứ, là điều kiện cần thiết để chúng ta hoàn thiện pháp luật.Hiến pháp của nước ta đã ghi nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam Để khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng phù hợp với những nguyêntắc của nhà nước pháp quyền, căn cứ vào kinh nghiệm thực tiễn và yêu cầu