Đề tài những điều kiện cơ bản quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Việt Nam chúng ta trong cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, giai cấp công nhân có sự mệnh lịch sử chính là những nhiệm vụ thiêng liêng, quan trọng cần p

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA XUẤT BẢN

--

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN : CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài : Những điều kiện cơ bản quy định sứ mệnh lịch sử của giai

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 02

NỘI DUNG 04

I, Khái quát về giai cấp và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 04

1 Khái niệm giai cấp công nhân 04

2 Sự ra đời giai cấp công nhân tại Việt Nam 04

3 Sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân 05

II, Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân 06

1 Điều kiện do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân quy định 07

2 Điều kiện do địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân quy định 12

III, Điều kiện chủ quan quy định sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân 15

1 Sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân 16

2 Đảng Cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình 18

3 Thực hiện khối liên minh giai cấp giữa công nhân với nông dân, trí thức; vươn lên nắm ngọn cờ dân tộc và thực hiện chủ nghĩa quốc tế 20

KẾT LUẬN 22

LỜI MỞ ĐẦU

Sự phát triển không ngừng của xã hội loài người chính là sự phản ánh rõ ràng nhất của dòng chảy lịch sử Theo dòng chảy đó, các hình thái kinh tế - xã hội lần lượt ra đời, thay thế nhau, từ cộng sản nguyên thuỷ, chiếm hữu nô lệ, chế độ phong kiến, đến tư bản chủ nghĩa và cuối cùng đến nay là xu hướng quá

độ lên cộng sản chủ nghĩa Trong mỗi bước phát triển đó, lịch sử đều lựa chọn một giai cấp để đảm nhận sứ mệnh lịch sử của thời đại, đó là một đòi hỏi tất yếu

và khách quan Việt Nam chúng ta trong cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh

tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, giai cấp công nhân có sự mệnh lịch sử chính là những nhiệm vụ thiêng liêng, quan trọng cần phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong, lực lượng đi đầu đưa xã hội phát triển

Từ vai trò to lớn của giai cấp công nhân, việc xác định và hiểu biết về các điều kiện cơ bản quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là cần thiết cả

về mặt lý luận cũng như áp dụng trong thực tiễn

Trong bối cảnh Việt Nam xây dựng xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng thực hiện sự mệnh to lớn: tổ chức lãnh đạo nhân dân đấu tranh để giải phóng mình và giải phóng toàn xã hội khỏi mọi áp bức, bất công, xoá bỏ chủ nghĩa tư bản và các chế độ áp bức, bóc lột, bất công để xây dựng chủ nghĩa xã hội Với sứ mệnh lịch sử mang tính thời đại như vậy, đòi hỏi giai cấp công nhân những điều kiện nhất định

Mục đích của bài tiểu luận nhằm tập trung phân tích, làm rõ những điều kiện bao gồm những điều kiện tất yếu khách quan và những điều kiện nhân tố chủ quan theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lenin Những điều kiện này thể hiện qua địa vị của giai cấp công nhân trên các phương diện xã hội từ lúc ra đời cho đến nay và sự phát triển của chính giai cấp cũng như ảnh hưởng của những nhân

tố chủ quan tác động vào giai cấp

NỘI DUNG

I, KHÁI QUÁT KHÁI NIỆM VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

1 Khái niệm giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân là những người lao động bán sức lạo động để đổi lấy tiền lương và không sở hữu phương tiện sản xuất Theo chủ nghĩa Mác - Lenin, giai cấp công nhân là con đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại Cũng theo C.Mác, họ tạo ra các giá trị thặng dư và sự giàu có cho xã hội

Tuy được gọi với nhiều thuật ngữ khác nhau giai cấp vô sản; giai cấp vô sản hiện đại; giai cấp công nhân hiện đại; giai cấp công nhân đại công nghiệp…, song giai cấp công nhân được C.Mác và Ăngghen xác định trên hai phương diện

cơ bản: kinh tế - xã hội và chính trị - xã hội, “Vấn đề là ở chỗ tìm hiểu xem giai cấp vô sản thực ra là gì và phù hợp với tồn tại ấy của bản thân nó, giai cấp vô sản buộc phải làm gì về mặt lịch sử.”

2 Sự ra đời của giai cấp công nhân tại Việt Nam

Trước khi Pháp tiến hành nổ súng xâm lược nước ta, Việt Nam vẫn là xã hội phong kiến với hai giai cấp cơ bản: giai cấp địa chủ phong kiến và giai cấp công nhân Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời và phát triển gắn liền cùng với quá trình xâm lược và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp bắt đầu từ nửa cuối thế kỉ XIX

Sau khi cuộc xâm lăng đã cơ bản hình thành, thực dân Pháp bắt tay vào cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất với quy mô lan rộng ra cả nước Các nhà máy , các ngành công nghiệp mới như khai khoáng, đường sắt, lần lượt ra đời, cùng với đó là những đội ngũ công nhân Việt Nam và giai cấp công nhân dần hình thành Trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất, công nhân Việt Nam có khoảng trên 10 vạn người chủ yếu tại những thành phố lớn: Hà Nội, Sài Gòn, Hải Phòng, Sau chiến tranh lần thứ nhất, để bù đắp tổn thất do cuộc chiến, chúng thực hiện cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai với sự tăng cường quy mô

và tốc độ lớn Vào đầu năm 1929, số công nhân Việt Nam với số lượng phát triển đến gần 22 vạn người, giai cấp công nhân bị áp bức, bóc lột nặng nề bởi chế độ thực dân, phong kiến

3 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

a, Nội dung sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân

Theo chủ nghĩa Mác – Lênin giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất

và cách mạng nhất, là giai cấp tiên phong, lực lượng đi đầu có sứ mệnh lịch sử: xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, xóa bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và giải phóng toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa

và cộng sản chủ nghĩa Nội dung sứ mệnh lịch sử giai cấp thực hiện trên ba nội dung: kinh tế, chính trị - xã hội và văn hoá - tư tưởng

b, Đặc điểm sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân

Việc phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp là một trong những đóng góp

quan trọng và vĩ đại của học thuyết Mác - Lenin Sứ mệnh lịch sử chỉ có thể

đảm nhận bởi giai cấp công nhân có những đặc điểm phù hợp với thời đại

Thứ nhất, sứ mệnh lịch sử của giai xuất phát từ những tiền đề kinh tế - xã

hội của sản xuất mang tính xã hội hóa Thứ hai, thực hiện sứ mệnh lịch sử của

giai cấp công nhân là sự nghiệp cách mạng không chỉ bản thân giai cấp công

nhân mà còn là của đông đảo quần chúng và mang lại lợi ích cho đa số Thứ ba,

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải là thay thế chế độ sở hữu tư

nhân này bằng một chế độ sở hữu tư nhân khác mà là xóa bỏ triệt để chế độ tư

hữu về tư liệu sản xuất Cuối cùng, việc giai cấp công nhân giành lấy quyền lực

thống trị xã hội là tiền đề để cải tạo toàn diện, sâu sắc và triệt để xã hội cũ và

xây dựng thành công xã hội mới với mụctiêu cao nhất là giải phóng con người

II, ĐIỀU KIỆN KHÁCH QUAN QUY ĐỊNH SỨ MỆNH LỊCH SỬ GIAI

CẤP CÔNG NHÂN

Trong “Tuyên ngôn Đảng Cộng sản” C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng

định tính tất yếu của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân “ Cùng với sự phát

triển của đại công nghiệp, chính cái nền tảng trên đó giai cấp tư sản dã sản

xuất và chiếm hữu sản phẩm của nó,đã bị phá sập dưới chân giai cấp tư sản

Trước hết, giai cấp tư sản sản sinh ra người đào huyệt chôn chính nó Sự sụp đổ

của giai cấp tư sản và thắng lợi của giai cấp vô sảnđều là tất yếu như nhau”

Hai ông còn nhấn mạnh rằng giai cấp tư bản sẽ bị lật độ bởi chính cuộc

cách mạng do giai cấp vô sản cách mạng và Đảng cộng sản lãnh đạo “Giai cấp

tư sản không những đã rèn những vũ khí sẽ giết mình; nó còn tạo ra những người sử dụng vũ khí ấy chống lại nó, đó là những công nhân hiện đại, những người vô sản” C.Mác và Ph.Ăngghen đã tiến hành luận chứng cho sứ

mệnh lịch sử của giai cấp vô sản toàn thế giới, tuy nhiên giai cấp công nhân không lật đổ tư bản chủ nghĩa chỉ vì sự nghiệp giải phóng mình mà còn là thực hiện sứ mệnh cao cả giải phóng nhân dân, tổ quốc khỏi áp bức bóc lột tiến lên chủ nghĩa xã hội

Tất cả những sứ mệnh đó đều mang tính tất yếu quy định bởi điều kiện khách quan bao gồm hai vấn về địa vị kinh tế và địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và chỉ có thể đảm nhận bởi giai cấp công nhân

1, Điều kiện do địa vị kinh tế của giai cấp công nhận quy định

1.1 Giai cấp công nhân là đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại

Theo quan điểm C.Mác, lực lượng sản xuất tạo ra tiền đề vật chất cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người Đây cũng là tiêu chí cơ bản để đánh giá sự tiến bộ xã hội trong mỗi giai đoạn lịch sử nhất định Trong bất cứ hình thái kinh tế - xã hội nào, người lao động luôn là yếu tố quan trọng nhất trong lực lượng sản xuất Địa vị kinh tế xã hội khách quan của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa tư bản đã chỉ ra rằng giai cấp công nhân là giai cấp gắn với lực lượng sản xuất tiên tiến nhất, sự lớn mạnh của giai cấp công nhân song hành với sự

phát triển của nền công nghiệp V.I.Lê-nin khẳng định: “Lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn nhân loại là công nhân, là người lao động”

a, Giai cấp công nhân với phương thức lao động trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa

Trong quá trình phát triển của giai cấp công nhân, khác với thợ thủ công trông nghề thủ công, họ sẽ sử dụng công cụ của mình tạo ra các sản phẩm thủ công Còn với người công nhân trong công xưởng thì họ phải phục vụ máy móc

dù theo cách trực tiếp hay gián tiếp, vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao và tạo ra những sản phẩm công nghiệp Theo C.Mác, Ph.Ăngghen, công nhân công nghiệp công xưởng là

bộ phận tiêu biểu cho giai cấp công nhân hiện đại

b, Giai cấp công nhân trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

Quan hệ sản xuất là khái niệm chỉ mối quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất, là một trong những biểu hiện quan trọng của quan hệ xã hội, giữ vai trò xuyên suốt trong quan hệ xã hội vì quan hệ sản xuất là quan hệ đầu tiên, quyết định những quan hệ xã hội khác Quan hệ sản xuất gồm 3 mặt: Quan

hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất, quan hệ tổ chức lao động sản xuất, quan hệ phân phối sản phẩm lao động

Về bản chất, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa còn được hiểu là giai cấp

tư sản bóc lột sức lao động của giai cấp công nhân để làm giàu cho mình

Nói một cách rõ hơn, quan hệ sản xuất tư bản chủ được hình thành dựa trên hai yếu tố chính: vốn và đội ngũ công nhân làm thuê Quý tộc và thương nhân trở nên giàu có, họ có trong tay nguồn vốn, lập ra những công xưởng với quy mô lớn, những đồn điền, và trở thành giai cấp tư sản Họ đầu tư vốn để mua tư liệu sản xuất và sức lao động của đội ngũ nhân công Vì tư liệu sản xuất

và sức lao động do nhà tư bản mua, nên trong quá trình sản xuất, người công nhân làm việc dưới sự kiểm soát của nhà tư bản và sản phẩm làm ra thuộc sở hữu của nhà tư bản Sản xuất tư bản chủ nghĩa là quá trình tạo ra giá trị tăng thêm cho nhà tư bản khi năng suất lao động đạt tới trình độ nhất định - giá trị công nhân lao động sản sinh ra vượt quá giá trị sức lao động của họ nhưng bị những nhà tư bản chiếm đoạt, phần lớn hơn đó được gọi là giá trị thặng dư Để

có càng nhiều lợi nhuận, giai cấp tư sản đã dùng mọi cách để bóc lột kiệt quệ sức lao động của công nhân, dẫn đến sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa rất sớm ở Châu Âu

Trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là những người lao động không sở hữu những tư liệu sản xuất Họ phải bán sức lao động cho giai cấp tư bản và bị bóc lột giá trị thặng dự và bị lệ thuộc hoàn toàn vào quá trình phân phối kết quả lao động của họ Đối diện nhà tư bản, công nhân là những người lao động tự do, với nghĩa là tự do bán sức lao động của mình Những công nhân ấy, buộc phải tự bán mình để kiếm ăn từng bữa một, cũng như một món hàng hóa có thể đem bán như bất cứ món hàng nào khác Trong tác phẩm "Những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản”, Ph.Ângghen từng chỉ ra

rằng: “Giai cấp vô sản là một giai cấp xã hội hoàn toàn chỉ kiếm sống bằng việc bán lao động của mình, chứ không phải sống bằng lợi nhuận của bất cứ tư bản nào, đó là một giai cấp mà hạnh phúc và đau khổ, sống và chết toàn bộ sự sống còn của họ đều phụ thuộc vào số cầu về lao động, tức là vào tình hình chuyển biến tốt hay xấu của công việc làm ăn, vào những biến động của cuộc cạnh tranh không gì ngăn cản nổi.”

 Nền sản xuất hiện đại với xu thế xã hội hóa cao đã tạo ra “tiền đề thực tiễn tuyệt đối cần thiết” (C.Mác) cho sự nghiệp xây dựng xã hội mới

Giai cấp công nhân hiện đại là chủ thể và là sản phẩm tiêu biểu của quá trình

sản xuất vật chất hiện đại Ph.Ăngghen viết: “Cuộc cách mạng công nghiệp chiếm lĩnh hết ngành sản xuất này đến ngành sản xuất khác thì giai cấp này cũng càng lớn lên không ngừng”.

1.2 Mâu thuẫn của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa là điều kiện kinh

tế khách quan, quy định giai cấp công nhân là lực lượng phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

a, Mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất xã hội chủ nghĩa

C Mác chỉ rõ mâu thuẫn cơ bản của xã hội tư bản là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất ngày càng xã hội hóa cao với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa đối với tư liệu sản xuất, mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sản Cũng như đối với xã hội có giai cấp trước đây, trong xã hội tư bản, đấu tranh giai cấp là động lực phát triển xã hội

Mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa ngày càng rộng lớn với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Mâu thuẫn cơ bản này thể hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn về lợi ích giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản Lao động sống của công nhân là nguồn gốc của giá trị thặng dư và sự giàu có của giai cấp tư sản cũng chủ yếu nhờ vào việc bóc lột được ngày càng nhiều hơn giá trị thặng dư Như vậy, trong quan hệ sản xuất

tư bản chủ nghĩa, lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân đối lập trực tiếp với lợi ích của tư bản chủ nghĩa, chính điều khiến giai cấp công nhân là giai cấp đối kháng với giai cấp tư sản

b, Mâu thuẫn của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa là điều kiện kinh tế khách quan, quy định giai cấp công nhân là lực lượng phá vỡ quan hệ sản xuất

tư bản chủ nghĩa

Mâu thuẫn đó cho thấy, tính chất đối kháng không thể điều hòa giữa giai cấp công nhân (giai cấp vô sản) với giai cấp tư sản trong phương thức sản xuất

tư bản chủ nghĩa và trong chế độ tư bản chủ nghĩa

Nền sản xuất hiện đại với xu thế xã hội hóa cao đã tạo ra “tiền đề thực tiễn tuyệt đối cần thiết” (C.Mác) cho sự nghiệp xây dựng xã hội mới Điều kiện

khách quan này là nhân tố kinh tế, đồng thời, V.I.Lê-nin đã chỉ rõ : “Lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn nhân loại là công nhân, là người lao động” Với

điều kiện khách quan là nhân tố kinh tế và tính chất như vậy, giai cấp công nhân

là lực lượng quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, giành chính

quyền về tay mình, chuyển từ giai cấp “tự nó” thành giai cấp “vì nó” Giai cấp

công nhân trở thành đại biểu cho sự tiến hóa tất yếu của lịch sử, là lực lượng

duy nhất có đủ điều kiện để tổ chức và lãnh đạo xã hội, xây dựng và phát triển

lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, tạo nền tảng vững chắc

để xây dựng chủ nghĩa xã hội với tư cách là một chế độ xã hội kiểu mới, không

còn chế độ người áp bức, bóc lột người

2, Điều kiện do địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhận quy định

Là con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp công nhân có được

những phẩm chất của một giai cấp tiên tiến, giai cấp cách mạng: tính tổ chức và

kỷ luật, tự giác và đoàn kết trong cuộc đấu tranh tự giải phóng mình và giải

phóng xã hội Những phẩm chất đó của giai cấp công nhân được hình thành từ

địa vị kinh tế - xã hội trong nền sản xuất hiện đại và trong xã hội hiện đại mà

giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản đã tạo ra một cách khách quan, ngoài ý

muốn của nó Dưới chế độ tư bản chủ nghĩa và sự thống trị của giai cấp tư sản, đặc biệt

của bộ phận tư sản đại công nghiệp là điều kiện ban đầu cho sự phát triển giai

cấp công nhân: “Nói chung, sự phát triển của giai cấp vô sản công nghiệp được

quy định bởi sự phát triển của giai cấp tư sản công nghiệp Chỉ có dưới sự

thống trị của giai cấp này thì sự tồn tại của giai cấp vô sản công nghiệp mới có

được một quy mô toàn quốc, khiến nó có thể nâng cuộc cách mạng của nó lên