TIỂU LUẬN KINH TẾ HỌC CHO NHÀ QUẢN TRỊ, ANH (CHI)̣ HÃY SỬ DUṆ G MÔ HÌNH CUNG – CÂ ̀ U (S – D) PHÂ N TÍCH CÁ C TRUÒ NG HOP̣ BIẾ N ĐÔ Ṇ G CỬ A CUNG CÂ ̀ U HÀ NG HÓ A, DIC̣ H VỤ ĐẾ N GIÁ CẢ̛ VÀ SẢ̛ N LUOṆ G CÂ N BÀ NG TRÊ N TH

CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Khái niệm Cung: Cung là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người sản xuất muốn bán và có khả năng bán ở các mức giá khác nhau trong khoảng thời gian nhất định Tương ứng với mỗi mức giá xác định được một mức lượng cung xác định. Lượng cung là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán có khả năng bán và sẵn sàng bán tại mỗi mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định với giả định các nhân tố khác không thay đổi 2. Khái niệm Cầu: Cầu là số lượng hàng hóa, dịch vụ mà người mua có khả năng mua và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian xác định (với giả định các nhân tố khác không đổi). Lượng cầu là lượng hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng có khả năng mua và sẵn sàng mua tại một mức giá xác định (với giả định các nhân tố khác không đổi) 3. Cân bằng thị trường Cân bằng thị trường là một trạng thái trong đó giá cả và sản lượng giao dịch trên thị trường có khả năng tự ổn định, không chịu những áp lực buộc phải thay đổi. Đó cũng là trạng thái được tạo ra được sự hài lòng chung giữa người mua và người bán. Tại mức giá cân bằng, sản lượng hàng hóa mà những người bán sẵn lòng cung cấp ăn khớp hay bằng với sản lượng mà những người mua sẵn lòng mua. 4. Mối quan hệ giữa cung, cầu và giá cả thị trường Trên thị trường thực tế, giữa cung – cầu và giá cả có mối quan hệ mật thiết, quyết định, chi phối lẫn nhau. Bởi vì sự tăng hay giảm giá cả của một loại mặt hàng nào đó chính là sự tách rời giá cả với gia trị của hàng hóa đó. Nó kích thích hoặc hạn chế nhu cầu có khả năng thanh toán về hàng hóa này hay hàng hóa khác. Từ đó dẫn đến sự chuyển dịch nhu cầu hàng hóa, gây nên sự biến đổi trong quan hệ cung cầu

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI

===o0o===

TIỂU LUẬN KINH TẾ HỌC CHO NHÀ QUẢN TRỊ

Đề tài:

ANH (CHI ̣) HÃY SU ̛̉ DỤNG MÔ HÌNH CUNG – CẦU (S – D) PHÂN TÍCH CÁC TRU O ̀NG HO ̣P BIẾN ĐỘNG CỬA CUNG - CẦU HÀNG HÓA, DI ̣CH VỤ ĐẾN GIÁ CẢ̛ VÀ SẢ̛N LU O ̣NG CÂN BA ̀NG TRÊN THI ̣ TRU O ̀NG LẤY VÍ DỤ MỘT THI ̣ TRU O ̀NG CỤ THỂ̛ ĐỂ̛ MINH HỌA

VO ́I VAI TRÒ NHÀ QUẢ̛N TRI ̣ DOANH NGHIỆP, ANH (CHI ̣) CÓ BIỆN PHÁP NÀO ĐỂ̛ THÍCH U ́NG VO ́I TRẠNG THÁI BIẾN ĐỘNG CỬA THI ̣

TRU O ̀NG?

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Thị Bích Liên

Lớp: Thạc sỹ Quản trị nhân lực QT01

Mã học viên: QT10023 Giảng viên giảng dạy: Tiến sĩ Hoàng Thanh Tùng

Hà nội, tháng 8 năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 2

1 Khái niệm Cung: 2

2 Khái niệm Cầu: 2

3 Cân bằng thị trường 2

4 Mối quan hệ giữa cung, cầu và giá cả thị trường 2

II PHÂN TÍCH CUNG – CẦU, GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG HÀNG HÓA, DỊCH VỤ ĐẾN GIÁ CẢ VÀ SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG TRÊN THỊ TRƯỜNG 2

1 Nhân tố tác động đến cầu và lượng cầu 2

1.1 Thu nhập : 2

1.2 Giá hàng hoá thay thế và hàng hóa bổ sung: 3

1.3 Tâm lý, tập quán và thị hiếu người tiêu dùng 3

1.4 Số lượng người tiêu dùng 3

1.5 Kỳ vọng của người tiêu dùng: 3

2 Sự dịch chuyển đường cầu 3

3 Các nhân tố tác động đến cung và lượng cung: 4

3.1 Giá hàng hoá, dịch vụ ảnh hưởng tới cung 4

3.2 Giá các yếu tố sản xuất ảnh hưởng tới cung 4

3.3 Chính sách của chính phủ ảnh hưởng tới cung 4

3.4 Công nghệ ảnh hưởng tới cung 4

3.5 Các kỳ vọng của người bán ảnh hưởng tới cung 5

3.6 Số lượng người bán trên thị trường ảnh hưởng tới cung 5

4 Sự dịch chuyển đường cung 5

5 Ảnh hưởng của các nhân tố đến lựa chọn hàng hóa tiêu dùng 5

6 Cân bằng cầu cung thị trường 8

6.1 Cân bằng thị trường 8

6.2 Trạng thái dư thừa và thiếu hụt 11

6.3 Kiểm soát giá 12

III VÍ DỤ MINH HỌA 12

IV VỚI VAI TRÒ LÀ NHÀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP, ĐƯA RA BIỆN PHÁP ĐỂ̛ THÍCH U ́NG VO ́I TRẠNG THÁI BIẾN ĐỘNG CỬA THI ̣ TRU O ̀NG 16

KẾT LUẬN 18

MỞ ĐẦU

Những năm qua nền kinh tế chuyển dịch từ cơ chế quản lý tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN thì việc hội nhập với khu vực quốc tế đã mở ra cho chúng ta rất nhiều cơ hội thuận lợi cho việc đầu tư và phát triển cho các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài Nền kinh tế được mở cửa, các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ đang trên đà phát triển mạnh do vậy, cuộc sống và mọi nhu cầu của người dân cũng tăng cao Để đáp ứng đủ cho những nhu cầu ngày càng đa dạng và phức tạp ấy thì tất cả các loại mặt hàng phục vụ cho cuộc sống của con người cũng ngày càng phung phú hơn Nhu cầu của con người luôn luôn thay đổi cùng với

sự biến động của đồng tiền và lượng cung hàng hoá nên giá cả thị trường luôn luôn biến động Cung và cầu ảnh hưởng đến sự lên xuống của giá cả song giá cả cũng có tác động đến sự chuyển dịch nhu cầu hàng hoá, gây nên sự biến đổi trong quan hệ cung - cầu

Mô hình cung cầu là mô hình thường xuyên gặp trong các phân tích kinh tế học Người ta dùng mô hình cung cầu để tính toán sản lượng và giá cân bằng cho cả nền kinh tế lẫn cho một ngành hàng, Mô hình cung cầu vốn, mô hình cung cầu tiền,…

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm Cung:

Cung là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người sản xuất muốn bán và có khả năng bán ở các mức giá khác nhau trong khoảng thời gian nhất định Tương ứng với mỗi mức giá xác định được một mức lượng cung xác định

Lượng cung là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán có khả năng bán và sẵn sàng bán tại mỗi mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định với giả định các nhân tố khác không thay đổi

2 Khái niệm Cầu:

Cầu là số lượng hàng hóa, dịch vụ mà người mua có khả năng mua và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian xác định (với giả định các nhân tố khác không đổi)

Lượng cầu là lượng hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng có khả năng mua và sẵn sàng mua tại một mức giá xác định (với giả định các nhân tố khác không đổi)

3 Cân bằng thị trường

Cân bằng thị trường là một trạng thái trong đó giá cả và sản lượng giao dịch trên thị trường có khả năng tự ổn định, không chịu những áp lực buộc phải thay đổi Đó cũng là trạng thái được tạo ra được sự hài lòng chung giữa người mua và người bán Tại mức giá cân bằng, sản lượng hàng hóa mà những người bán sẵn lòng cung cấp ăn khớp hay bằng với sản lượng mà những người mua sẵn lòng mua

4 Mối quan hệ giữa cung, cầu và giá cả thị trường

Trên thị trường thực tế, giữa cung – cầu và giá cả có mối quan hệ mật thiết, quyết định, chi phối lẫn nhau Bởi vì sự tăng hay giảm giá cả của một loại mặt hàng nào đó chính là sự tách rời giá cả với gia trị của hàng hóa đó Nó kích thích hoặc hạn chế nhu cầu có khả năng thanh toán về hàng hóa này hay hàng hóa khác Từ đó dẫn đến sự chuyển dịch nhu cầu hàng hóa, gây nên sự biến đổi trong quan hệ cung cầu

DỊCH VỤ ĐẾN GIÁ CẢ VÀ SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG TRÊN THỊ TRƯỜNG

1 Nhân tố tác động đến cầu và lượng cầu

1.1 Thu nhập :

Nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ cũng phụ thuộc vào thu nhập của người dân Thu nhập càng cao, nhu cầu sẽ càng lớn Tuy nhiên, ảnh hưởng của thu nhập tới nhu cầu phụ thuộc vào bản chất của hàng hóa đang được xem xét

1.2 Giá hàng hoá thay thế và hàng hóa bổ sung:

Cầu hàng hóa không chỉ phụ thuộc vào giá cả của chính hàng hóa

đó mà còn bị ảnh hưởng bởi giá cả của các hàng hóa liên quan

Giá của một hàng hóa làm kéo theo giảm lượng cầu của hàng hóa khác được gọi là hàng hóa thay thế Các cặp hàng hóa thay thế thường đáp ứng

chung một nhu cầu

1.3 Tâm lý, tập quán và thị hiếu người tiêu dùng

Khi người tiêu dùng thích một loại hàng hóa nào đó thì sẽ ưu tiên mua nó nhiều hơn các loại hàng hóa khác để thay thế cho dù cùng một chức năng là như nhau

1.4 Số lượng người tiêu dùng

Số lượng người tiêu dùng hàng hóa càng cao, nhu cầu thị trường của nó càng lớn Sự gia tăng của người tiêu dùng có thể xảy ra khi ngày càng có nhiều hàng hóa thay thế được ưa chuộng hơn một mặt hàng cụ thể Từ đó, số lượng người mua hàng hoá thay thế sẽ tăng lên Khi người bán mở rộng sang một thị trường mới để phân phối hàng hóa, hoặc khi có sự tăng trưởng trong dân số, nhu cầu về một số hàng hóa cũng có thể leo thang

1.5 Kỳ vọng của người tiêu dùng:

2 Sự dịch chuyển đường cầu

Khi giá cả được giữ cố định P1, lượng cầu tăng từ Q1 đến Q2 tương ứng với sự dịch chuyển đường cầu từ điểm A -> C Sự dịch chuyển đường cầu là do nguyên nhân bên ngoài, dưới tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cầu hàng hoá như thu nhập, giá cả hàng hoá liên quan, thị hiếu, dân số, các kỳ vọng…

Hình 1.1 Ảnh hưởng của thu nhập I

- I tăng cầu hàng hoá bình thường tăng đường cầu D địch chuyển sang

phải D -> D'

- I tăng cầu hàng hoá thứ cấp giảm địch chuyển sang trái D -> D'

Hình 1.2 Tác động của hàng hoá liên quan

- P tăng cầu hàng hoá thay thế tăng địch chuyển sang phải D - >D'

- P tăng cầu hàng hoá bổ sung giảm đường cầu D dịch chuyển sang trái D

-> D'

3 Các nhân tố tác động đến cung và lượng cung:

3.1 Giá hàng hoá, dịch vụ ảnh hưởng tới cung

Giá hàng hoá dịch vụ ảnh hưởng đến lượng cung theo luật cung Khi giá hàng hoá dịch vụ tăng, người sản xuất sẽ sản xuất nhiều hàng hoá hơn để tung ra thị trường nhằm thu lại nhiều lợi nhuận hơn và ngược lại

3.2 Giá các yếu tố sản xuất ảnh hưởng tới cung

Giá của các yếu tố sản xuất tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và do

đó ảnh hưởng đến lượng hàng hoá mà người sản xuất muốn bán

Nếu giá của các yếu tố đầu vào giảm sẽ dẫn đến chi phí sản xuất giảm và

cơ hội kiếm lợi nhuận cao, các doanh nghiệp sẽ quyết định cung ứng nhiều hơn

3.3 Chính sách của chính phủ ảnh hưởng tới cung

Các chính sách của chính phủ như chính sách pháp luật, chính sách thuế

và chính sách trợ cấp đều có tác động mạnh mẽ đến lượng cung Khi chính sách của chính phủ mang lại sự thuận lợi cho người sản xuất, người sản xuất được khuyến khích sản xuất khiến lượng cung tăng và đường cung dịch chuyển sang phải và ngược lại

3.4 Công nghệ ảnh hưởng tới cung

Công nghệ là yếu tố quan trọng trong sự thành bại của bất kỳ một DN nào Công nghệ sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng hàng hoá sản xuất

ra Trình độ công nghệ và kỹ thuật sản xuất có ảnh hưởng đến năng suất lao

động, qua đó ảnh hưởng đến chi phí và hiệu quả quá trình sản xuất Công nghệ tiên tiến, kỹ thuật sản xuất hiện đại sẽ giúp sản xuất ra nhiều sản phẩm hơn với cùng một lượng yếu tố sản xuất như cũ; ngược lại, cung sẽ giảm Điều này giải thích vì sao các hãng đều quan tâm đến vấn đề đổi mới công nghệ sản xuất và ngân sách chi cho vấn đề này thường chiếm một khoản khá lớn trong tổng chi phí doanh nghiệp

3.5 Các kỳ vọng của người bán ảnh hưởng tới cung

Kỳ vọng là những dự đoán, dự báo của người sản xuất về những diễn biến thị trường (giá cả, thu nhập, thị hiếu…) trong tương lai ảnh hưởng đến cung hiện tại Nếu các kỳ vọng thuận lợi đối với người bán thì lượng cung hiện tại sẽ giảm, đường cung dịch chuyển sang trái và ngược lại

3.6 Số lượng người bán trên thị trường ảnh hưởng tới cung

Số lượng người bán có ảnh hưởng trực tiếp đến số hàng hoá bán ra trên thị trường Khi có nhiều người bán, lượng cung hàng hoá tăng lên khiến đường cung hàng hoá dịch chuyển sang phải và ngược lại

4 Sự dịch chuyển đường cung

Sự dịch chuyển đường cung là do các nhân tố bên ngoài, dưới tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cung hàng hoá như thu nhập, giá cả hàng hoá liên quan, thị hiếu, dân số, các kỳ vọng… Khi các nhân tố thay đổi làm cung thay đổi tạo ra sựu dịch chuyển đường cung

- Hình 1.3 Sự dịch chuyển đường cung

5 Ảnh hưởng của các nhân tố đến lựa chọn hàng hóa tiêu dùng

 Thay đổi trong thu nhập

- Hàng hóa thông thường: còn được gọi là hàng hóa cần thiết, là hàng hóa

có nhu cầu tăng lên khi thu nhập của người tiêu dùng tăng lên Hàng hóa thông thường không đề cập đến chất lượng của hàng hóa Nó đề cập tới mức độ cầu đối với hàng hóa đó khi tăng hoặc giảm thu nhập Nói cách khác, nếu lương tăng, cầu đối với hàng hóa thông thường sẽ tăng Trong khi ngược lại, lương giảm hoặc bị sa thải sẽ dẫn đến giảm cầu hàng hoá thông thường

Đường cầu của một loại hàng hoá thông thường dịch chuyển sang phải khi thu nhập tăng

- Hàng hóa thứ cấp: là những hàng hóa có nhu cầu giảm xuống khi thu

nhập của người dùng tăng lên Điều này xảy ra khi một hàng hóa có nhiều sản phẩm thay thế đắt tiền hơn Nhu cầu cho các sản phẩm thay thế thế này tăng lên khi thu nhập của người tiêu dùng và nền kinh tế được cải thiện

Đường cầu của một loại hàng hoá thứ cấp dịch chuyển sang trái khi thu nhập tăng

Có rất nhiều ví dụ về hàng hóa thứ cấp Chúng ta có thể quen thuộc hơn với một số hàng hóa thứ cấp mà chúng ta tiếp xúc hàng ngày Bao gồm mì ăn liền, bánh mì, đồ hộp… Khi người dân có thu nhập thấp hơn, họ có xu hướng mua những loại sản phẩm này Nhưng khi thu nhập của họ tăng lên, họ thường

từ bỏ những thứ này để mua những món đồ đắt tiền hơn

Sự thay đổi có thể được giải thích bởi các lý do khác nhau Chẳng hạn như chất lượng cao hơn (ví dụ: mì ăn liền so với thịt), các tính năng bổ sung (ví dụ: điện thoại cơ bản so với điện thoại thông minh) hoặc tình trạng kinh tế xã hội uy tín hơn (ví dụ: quần áo thông thường so với quần áo hàng hiệu)

 Thay đổi trong lựa chọn tiêu dùng tối ưu khi thu nhập thay đổi (x là hàng hóa thứ cấp):

 Sự thay đổi kết hợp tiêu dùng tối ưu khi giá của hàng hóa Y giảm

 Hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thế:

Giả sử giá của mặt hàng Y giảm xuống, người tiêu dùng sẽ phản ứng như sau:

- Hiệu ứng thu nhập: Giá Y giảm, thu nhập thực tế của người tiêu dùng

tăng, anh ta có thể mua được nhiều hơn cả hai hàng hóa

- Hiệu ứng thay thế: Khi giá hàng hóa Y giảm, với mỗi đơn vị hàng hóa X

từ bỏ, NTD có thể có được nhiều đơn vị hàng hóa Y hơn; do hàng hóa X trở nên đắt tương đối nên người tiêu dùng mua ít hàng hóa X và nhiều hàng hóa

và một lượng giao dịch hàng cân bằng sẽ được xác định Mức giá và lượng hàng

đó tương ứng với giao điểm của đường cung và đường cầu Trạng thái cân bằng của một mặt hàng như thế gọi là cân bằng bộ phận Khi đạt trạng thái cân bằng của cùng lúc tất cả các mặt hàng, kinh tế học gọi đó là cân bằng tổng thể hay cân

bằng chung Ở trạng thái cân bằng, sẽ không có dư cung (lượng cung lớn hơn lượng cầu) hay dư cầu (lượng cầu lớn hơn lượng cung)

Bốn nguyên lý cơ bản về cung và cầu:

- Nếu nhu cầu tăng (đường cầu thay đổi về bên phải) và nguồn cung vẫn không đổi, thì tình trạng thiếu hụt xảy ra, dẫn đến giá cân bằng cao hơn

- Nếu nhu cầu giảm (đường cầu dịch chuyển về bên trái) và nguồn cung vẫn không đổi, thì thặng dư xảy ra, dẫn đến giá cân bằng thấp hơn

- Nếu cầu vẫn không thay đổi và cung tăng (đường cung dịch chuyển về bên phải), thì thặng dư xảy ra, dẫn đến giá cân bằng thấp hơn

- Nếu cầu vẫn không thay đổi và cung giảm (đường cung dịch chuyển về bên trái), thì tình trạng thiếu hụt xảy ra, dẫn đến giá cân bằng cao hơn

Cách 1: Dựa vào biểu cung và biểu cầu

Cách 2: Dựa vào đồ thị đường cung cầu

Cách 3: Dựa vào phương trình đường cung và phương trình đường cầu (đây là phương pháp thường được sử dụng nhất)

Sự thay đổi trạng thái cân bằng

Cân bằng được hiểu là trạng thái ổn định Nhưng điểm cân bằng cầu cung không phải là bất biến Khi có một nhân tố trong hàm cầu hoặc hàm cung thay đổi khiến đường cầu hoặc đường cung dịch chuyển hoặc khi cả đường cung

và đường cầu đều dịch chuyển thì ta có điểm cân bằng mới, giá cân bằng mới và lượng cân bằng mới

Từ đó ta có 3 cách xác định trạng thái cân bằng mới:

– Xác định xem đường cầu hoặc đường cung hoặc cả đường cầu và đường cung sẽ dịch chuyển;

– Xác định xem đường cầu hoặc đường cung dịch chuyển sang phải hay sang trái;

– Xác định xem sự dịch chuyển này tác động đến giá và lượng cân bằng như thế nào

trên đường cầu

– Khi cung dịch chuyển sang phải PE ↓ QE ↑

– Khi cung dịch chuyển sang trái PE ↑ QE ↓

trên đường cung

– Khi cầu dịch chuyển sang phải PE ↑ QE ↑

– Khi cầu dịch chuyển sang trái PE ↓ QE ↓

Trường hợp 3: Cả cung và cầu đều dịch chuyển (có 12 tình huống)

– Khi cung dịch chuyển sang phải, cầu dịch chuyển sang phải

 Tình huống 1: Tốc độ thay đổi của cung lớn hơn tốc độ thay đổi của cầu:

– Khi cung dịch chuyển sang trái, cầu dịch chuyển sang phải (3 tình huống tương tự)

– Khi cung dịch chuyển sang trái, cầu dịch chuyển sang trái (3 tình huống tương tự)

Kết luận: Khi cả cung và cầu đều dịch chuyển, sự thay đổi giá và lượng cân bằng phụ thuộc vào tốc độ thay đổi của cung và cầu

6.2 Trạng thái dư thừa và thiếu hụt

Trạng thái dư thừa (dư cung)

Bất kỳ một yếu tố nào tác động đến cung và cầu cũng có thể gây ra sự thay đổi trong giá cân bằng Khi thị trường chưa kịp điều tiết hoặc không điều tiết được (do có sự can thiệp của chính phủ) thì trạng thái dư thừa hoặc thiếu hụt sẽ xảy ra

Dư thừa sẽ xuất hiện khi mức giá trên thị trường P1 lớn hơn giá cân bằng

Trạng thái thiếu hụt (dư cầu)

Thiếu hụt sẽ xuất hiện khi mức giá trên thị trường P2 nhỏ hơn giá cân bằng

PE

Khi mức giá trên thị trường nhỏ hơn mức giá cân bằng dẫn tới lượng cầu lớn hơn lượng cung (QD> QS) gây nên trạng thái thiếu hụt