Đánh giá đói nghèo việt nam giai đoạn 2001 – 2010 tăng trưởng kinh tế việt nam thời gian vừa qua tác động thế nào đến xóa đói giảm nghèo của việt nam

Mặt khác chính bản thân cách thức thức thực hiện mục tiêu tăng trưởng của chúng ta hiện nay cũng đã có phần làm giảm dần hiệu ứng của nỗ lực xóa đói giảm nghèo, chúng ta đang đứng thứ 11

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC Khoa Ngân hàng – Tài Chính

-*** -BÀI TẬP NHÓM (NHÓM 7)

ĐỀ TÀI : Đánh giá đói nghèo Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010.

Tăng trưởng kinh tế Việt Nam thời gian vừa qua tác động thế nào đến xóa đói

giảm nghèo của Việt Nam

2 Khuất thị Mai Phương

3 Hồ Bảo Ngọc

4 Đặng Thị Nhung

5 Nguyễn Hoàng Nhung

6 Đào Cù Huy Phùng

1

MỤC LỤC

1 Đánh giá đói nghèo của Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010 5

1.1 Quan niểm và nội dung tiếp cận đánh giá đói nghèo 5

1.1.1 Quan niệm nghèo khổ 5

1.1.2 Tiếp cận đánh giá đói nghèo 5

1.2 Đánh giá đói nghèo của Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010 7

1.2.1 Đánh giá Thực trạng vượt ngưỡng nước nghèo danh nghĩa 7

1.2.2 Đánh giá thực hiện mục tiêu vượt nghèo đích thực và hiệu quả 8

2 Tác động tăng trưởng kinh tế thời gian qua tác động đến xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam thời gian qua 10

2.1 Thành tựu đáng kể từ tăng trưởng kinh tế 10

2.2 Tác động lan tỏa của tăng trưởng kinh tế đến xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam thời gian qua 11

2.2.1 Tăng trưởng kinh tế với xóa đói giảm nghèo 11

2.2.2 Tăng trưởng với sự gia tăng bất bình đẳng 14

2.2.3 Tăng trưởng với các yếu tố cấu thành chỉ số phát triển con người 16

DANH MỤC VIẾT TẮT

WB: Ngân hàng thế giới

WTO: Tổ chức thương mại thế giới

UNDP: Chương trình phát triển Liên hợp quốc

HPI: Chỉ số đói nghèo con người

VNLSS: Mức sống hộ gia đình Việt Nam

NSLĐ: Năng suất lao động

GDP: Tổng sản phẩm quốc nội

BẢNG SỐ LIỆU:

Bảng1: Tiêu chí thu nhập bình quân đầu người theo nhóm nước

Bảng 2: Tỷ lệ hộ nghèo Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010

Bảng 3: So sánh tăng trưởng và giảm nghèo

Bảng 4: Tổng hợp hệ số co giãn của tỷ lệ nghèo đói và thu nhập

Bảng 5: So sánh chỉ số bất công bằng trong phân phối thu nhập của Việt Nam với chuẩn quốc tế

Bảng 6: Danh sách các nước có nhiều cải thiện trong HDI

Bảng 7: Mức tăng GDP/người thực

Bảng 8: Chỉ số phát triển con người Việt Nam so với một số nước châu Á, 2010

ĐỒ THỊ

Đồ thị 1: Tỷ lệ hộ nghèo Việt Nam năm 1998 - 2010

Đồ thị 2: Thu nhập bình quân đầu người tại Việt Nam từ 2000 – 2010

Đồ thị 3: Tốc độ tăng trưởng GDP thời kỳ 2000 – 2010

Đồ thị 4: Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam giai đoạn 2000-2010

Đồ thị 5: Tỷ lệ nghèo của Việt Nam giai đoạn 1998 - 2010

Đồ thị 6: Hệ số giãn cách thu nhập ở Việt Nam 2002-2008

MỞ ĐẦU

3

Những năm qua, Việt Nam đã dành được nhiều thành tựu về tăng trưởng kinh tế Trong Báo cáo phát triển con người năm 2010 của Liên Hiệp Quốc, Việt Nam được đứng vào tốp 10 quốc gia trên thế giới có những tiến bộ nhất về thu nhập Thu nhập bình quân đầu người đã tăng lên gấp 5 lần sau 4 thập niên vừa qua Riêng giai đoạn 2001-2010, mức thu nhập bình quân đầu người đã tăng xấp xỉ 3 lần Và tháng 2 năm 2010, WB đã công bố Việt Nam thoát khỏi danh sách các nước thu nhập thấp, đây là một kết quả rất đáng trân trọng thể hiện nỗ lực của Việt Nam trong vòng nhiều năm theo đuổi chiến lược tăng trưởng kinh tế nhanh Tuy nhiên bản thân sự tiến bộ về tăng trưởng kinh tế chưa đủ lực để tạo nên những bước đột phá (tiến bộ vươt bậc) về mặt xã hội cho con người Những tiến bộ đáng

kể về thu nhập vẫn không đưa Việt Nam vào danh sách các "quốc gia đứng đầu" về những tiến bộ trong phát triển con người Mặt khác chính bản thân cách thức thức thực hiện mục tiêu tăng trưởng của chúng ta hiện nay cũng đã có phần làm giảm dần hiệu ứng của nỗ lực xóa đói giảm nghèo, chúng ta đang đứng thứ 113/169 nước về trình độ phát triển con người, được xếp loại trung bình thấp, và thấp hơn phần lớn các nước trong khu vực Đông Nam Á Với thực trạng trên, nằm trong chủ đề nghiên cứu về chất lượng trưởng kinh tế Việt Nam, Bài viết muốn đề cập tới thực trạng xóa đói giảm nghèo và xem xét ảnh hưởng của tăng trưởng đến mục tiêu cuối cùng, đó là xóa đói giảm nghèo - phát triển con người, xem như là yếu tố của chất lượng tăng trưởng hiểu theo nghĩa rộng của nó Vì vậy, đề tài

nghiên cứu của nhóm là “ Đánh giá đói nghèo Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010 Tăng trưởng kinh tế Việt Nam tác động như thế nào đến xóa dói giảm nghèo Việt Nam thời gian vừa qua”

NỘI DUNG

1 Đánh giá đói nghèo của Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010.

1.1 Quan niểm và nội dung tiếp cận đánh giá đói nghèo

1.1.1 Quan niệm nghèo khổ

* Quan niệm về nghèo khổ vật chất

- Thập niên 1970: nghèo khổ là sự “ thiếu hụt” so với mức sống nhất định

- 9/1993, ESCAP đã cụ thể hóa sự “ thiếu hụt” đó là: không có khả năng thỏa mãn nhu cầu vật chất cơ bản của con người (được xã hội thừa nhận)

 Những điểm nhấn mạnh khi xem xét nghèo khổ vật chất:

+ Dấu hiệu nghèo: thu nhập hạn chế; thiếu cơ hội tạo thu nhập thiếu tài sản để đảm bảo tiêu dùng ở mức tối thiểu

+ Chuẩn nghèo là ngưỡng chi tiêu tối thiểu cần thiết cho việc tham gia các hoạt động trong đời sống kinh tế

+ Nếu thu nhập của gia đình dưới chuẩn nghèo gọi là hộ nghèo

* Quan niệm về nghèo khổ đa chiều

- Năm 1997, UNDP đưa ra khái niệm nghèo khổ tổng hợp: đó là sự thiếu hụt cơ hội và

sự lựa chọn bảo đảm các điều kiện để phát triển toàn diện con người: điều kiện vật chất, giáo dục, và tiếp cận y tế, chăm sóc sức khỏe

- Năm 2003: Phát triển khái niệm nghèo khổ đa chiều trên khía cạnh “quyền lợi” cơ bản của con người: Quyền tự do, quyền bình đẳng, sự khoan dung

1.1.2 Tiếp cận đánh giá đói nghèo

Hàng năm, Ngân hàng thế giới (WB) thường tiến hành phân loại các nước trên thế giới (Các nuớc với quy mô dân số trên 30 000 người) dựa vào mức thu nhập bình quân đầu người Theo tiêu chí này, thế giới được chia thành 4 nhóm nước: (1) các nước có thu nhập thấp,(2) Các nước có thu nhập trung bình thấp, (3) Các nước có thu nhập trung bình cao và (4) Các nước có thu nhập cao Các mức thu nhập bình quân đầu người hàng năm (GDP/người) của 4 nhóm nước có sự thay đổi theo từng năm, đòi hỏi mỗi nước phải có sự phấn đấu ngày càng cao hơn để nâng cao mức thu nhập

2005 2006 2007 2008 2009 Thu nhập thấp ≤765 ≤ 825 ≤875 ≤ 905 ≤935 Trung bình thấp 766-3035 826-3255 876-3465 906-3595 936 - 3705 Trung bình cao 3036-9385 3256-10065 3466-10725 3596-11115 3706-11455 Thu nhập cao 9386 trởlên 10066 trởlên 10725trở lên 11116 trởlên 11456 trở lên

Bảng1: Tiêu chí thu nhập bình quân đầu người theo nhóm nước

Nguồn: Báo cáo phát triển thế giới, Ngân hàng thế giới 2005 – 2009

Theo bảng trên, một quốc gia đang phát triển muốn vượt ngưỡng nước có mức thu nhập thấp thì phải có GDP bình quân đầu người cao hơn giới hạn thu nhập bị xếp vào nhóm nước có thu nhập thấp

5

Xung quanh chỉ số GDP/người sử dụng để đánh giá việc vượt ngưỡng nghèo một nước

có thu nhấp thấp của các nước đang phát triển, có một số vấn đề đặt ra: GDP/người chỉ phản ánh mặt số lượng bình quân của thu nhập của người dân ở mỗi nước, trong khi chưa thể phản ánh được tính chất phân phối thu nhập giữa các bộ phận dân cư trong xã hội Hay nói cách khác, nó chưa phản ánh được mức độ phân hoá giàu – nghèo ở một nước Khi xem xét sâu hơn chỉ số GDP/người của một nước, người ta thường đặt câu hỏi: Liệu có bao nhiêu phần trăm dân số nước đó có mức thu nhập bình quân ngang bằng hoặc cao hơn mức GDP bình quân đầu người của cả nước? Nếu tỷ lệ là cao, thì chỉ số GDP/người mới phản ánh chân thực mức thu nhập và đời sống dân cư của nước đó Còn nếu tỷ lệ là thấp, rõ ràng chỉ số GDP/người chỉ là một cách thống kê che đậy một trong những vấn đề hết sức bức xúc của bất kỳ xã hội nào, đó là tình trạng bất bình đẳng thu nhập và phân hoá giàu - nghèo trong xã hội Một khía cạnh khác: chỉ số GDP/người không thể phản ánh được nhiều mặt thuộc về chất lượng của tăng trưởng để khẳng định khả năng thoát khỏi hẳn ngưỡng nước nghèo để trở thành các nước có mức thu nhập cao hơn như

Như vậy, chỉ số GDP bình quân đầu người chỉ phản ánh tình trạng vượt ngưỡng nghèo tại thời điểm phân tích, không thể phản ánh một cách đích thực mức thu nhập của người dân ở mỗi nước và còn đặt dấu hỏi cho tương lai về mức thu nhập này sẽ có động thái vận động như thế nào

Chúng ta cần tiếp cận việc đánh giá tình trạng vượt qua ngưỡng nghèo của Việt Nam theo 2 góc độ khác nhau tương ứng với quan niệm vượt qua ngưỡng nghèo khác nhau, đó

là vượt qua ngưỡng nghèo thời điểm và vượt nghèo đích thực

(1) Vượt ngưỡng nước nghèo thời điểm (hay gọi là vượt ngưỡng nghèo danh nghĩa)

Một quốc gia được gọi là vượt qua ngường nghèo thời điểm danh nghĩa khi mức GDP bình quân đầu người tại năm đó phải đạt mức tối thiểu của mức của một nước được công nhận là nước có thu nhập trung bình thấp Vượt qua được ngưỡng này cũng là một thành công mà các nước đang phát triển phải nỗ lực trong nhiều năm không chỉ là về kinh tế mà còn phải cả về lĩnh vực khống chế tốc độ tăng dân số

(2) Vượt ngưỡng nước nghèo đích thực và hiệu quả.

Một quốc gia gọi là thoát khỏi nghèo đói đích thực khi họ đạt được mức tối thiểu về GDP bình quân đầu người của nước có mức thu nhập trung bình thấp theo tiêu chí của

WB kèm theo những bảo đảm về khả năng duy trì một mức tăng trưởng GDP ngày càng cao cũng như kết quả tăng trưởng phải được phân bổ bình đẳng giữa các nhóm dân cư trong xã hội Một quốc gia vượt được ngưỡng nghèo đích thực sẽ có khả năng đi qua

ngưỡng trung bình thấp một cách nhanh chóng, để chuyển sang nước có thu nhập trung bình cao và hướng tới tiêu chí một quốc gia phát triển có thu nhập cao Như vậy việc phân tích vượt ngưỡng nghèo đích thực và hiệu quả ngoài đánh giá theo chỉ tiêu GDP/người, còn