Slide chuyển giá và những tác động đến việt nam

Khái niệm  Chuyển giá được hiểu là việc thực hiện chính sách giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sản được chuyển dịch giữa các thành viên trong tập đoàn qua biên giới không theo giá

Chuyển giá

và những tác động đến Việt Nam

5 Nguyễn Kim Điệp Anh Nga

6 Phạm Thái Phương Nga

7 Mai Huỳnh Yến Như

8 Trần Thúy Quỳnh

9 Lâm Thị Kiều Thanh

10 Cao Thị Vương Thúy

11 Hà Thị Thanh Xuân

Tổng quan

chuyển giá

Khái niệm

 Chuyển giá được hiểu là việc thực hiện chính

sách giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sản

được chuyển dịch giữa các thành viên trong tập đoàn qua biên giới không theo giá thị trường

nhằm tối thiểu hóa số thuế của các công ty đa

quốc gia (Multi Nations Company) trên toàn cầu.

Nguyên nhân bên trong

 Chuyển giá giúp các MNC chia sẻ việc thua lỗ với các

thành viên, nhờ vậy các khoản thuế phải nộp giảm xuống

và tình hình kinh doanh trở nên sáng sủa hơn một cách giả tạo vi phạm pháp luật các quốc gia

 Các MNC còn thực hiện việc chuyển giá nhằm giảm thiểu rủi ro khi giao dịch các sản phẩm và dịch vụ có tính đặc thù cao, độc quyền và tính bảo mật cao như trong các

ngành công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, dầu khí, y dược …

Nguyên nhân bên ngoài

1 Thuế: Hiện nay chính sách thuế giữa các quốc gia có sự chênh

lệch rất lớn, chính vì điều đó đã tạo môi trường thuận lợi để MNC thực hiện hành vi chuyển giá Cụ thể như sau:

Thuế Thu nhập doanh nghiệp Bahamas 0% Trung Quốc 25%

Bahrain 0% Việt Nam 25%

Các kỹ thuật chuyển giá quốc tế

 Chuyển giá thông qua hình thức nâng cao giá trị tài sản góp

vốn.

 Chuyển giá bằng cách nâng khống trị giá công nghệ,

thương hiệu…(tài sản vô hình).

 Nhập khẩu nguyên vật liệu từ công ty mẹ ở nước ngoài,

hoặc từ công ty đối tác trong liên doanh với giá cao.

 Chuyển giá thông qua hình thức nâng chi phí các đơn vị

phải chịu một khoản

phạt rất lớn, bị rút giấy

phép kinh doanh tại

quốc gia đó hoặc ảnh

hưởng nghiêm trọng trên thương trường quốc tế dẫn tới sự chú

ý nhiều và chặt chẽ hơn của các cơ quan thuế ở những nước MNC đi đầu tư sau đó.

Tích cực

Được hưởng lợi từ chính sách ưu

đãi đầu tư (như thuế suất, lĩnh vực

đầu tư…) tạo điều kiện cho các

MNC dễ dàng trong việc thực hiện

giảm thiểu trách nhiệm ở quốc gia

MNC đang đầu tư.

Thực hiện chuyển giá, các MNC sẽ

bảo toàn được nguồn vốn đầu tư,

nhanh chóng có được dòng ngân

lưu cho các cơ hội đầu tư khác.

Thực hiện chuyển giá sẽ giúp các

MNC nhanh chóng chiếm lĩnh thị

trường ở các nước đang đầu tư.

Cơ cấu vốn của nền kinh tế ở quốc gia tiếp nhận vốn bị thay

đổi đột ngột, tạo ra một bức tranh kinh tế bị sai lệch trong các thời kì.

Đối với các quốc gia được coi là thiên đường về thuế, được hưởng lợi trong ngắn hạn, nhưng trong dài hạn phải đương đầu với các khó khăn tài chính khi các MNC thoái vốn.

Với việc thực hiện hành vi chuyển giá và thao túng thị trường, chính phủ các nước tiếp nhận đầu tư khó khăn hơn trong việc hoạch định chính sách điều tiết nền kinh tế vĩ mô và khó khăn trong việc thúc đẩy các ngành sản xuất trong nước phát triển.

Phá vỡ cán cân thanh toán quốc tế và các kế hoạch kinh tế của các quốc gia tiếp nhận đầu tư, nếu không kiểm soát tốt sẽ dễ dẫn tới lệ thuộc vào nền kinh tế của chính quốc, về lâu dài có thể dẫn tới lệ thuộc về chính trị.

Đối với các quốc gia xuất khẩu đầu tư

Tích cực

Nước xuất khẩu vốn thu được

ngoại tệ nhiều hơn nhờ đó góp

phần cải thiện cán cân thương

mại, cán cân thanh toán quốc

tế

Sự hoạt động của các công ty

mẹ tốt hơn về hình thức thì

cũng tác động tốt hơn đến hiệu

quả kinh tế xã hội: đóng góp

nhiều thuế hơn cho nhà nước,

tác động tốt tới tăng trưởng

GNP của nước xuất khẩu vốn

đầu tư.

Tiêu cực

Nếu thuế suất ở các quốc gia tiếp nhận đầu tư thấp hơn thuế suất ở chính quốc, sẽ làm cho các nước xuất khẩu đầu tư bị mất cân đối trong kế hoạch thuế của nước này do việc thất thu một khoản thu nhập từ thuế.

Mục tiêu quản lý nền kinh tế vĩ mô ở các quốc gia này sẽ gặp một số khó khăn nhất định do việc các dòng vốn đầu tư dịch chuyển không theo ý muốn quản lý của chính phủ .

Nhận diện doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá

Một số biểu hiện nghi vấn các doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá:

 Kê khai hạch toán không chính xác doanh thu và chi phí, thể hiện kết quả

kinh doanh liên tục lỗ nhiều năm và bị mất vốn chủ sở hữu, nhưng doanh nghiệp vẫn tiếp tục hoạt động, thậm chí mở rộng đầu tư sản xuất.

 Giá bán hàng hóa dịch vụ cho các đơn vị có quan hệ liên kết thấp hơn giá

bán cho các đơn vị giao dịch độc lập.

 Giá mua nguyên vật liệu, hàng hóa, dịch vụ của Công ty mẹ ở nước ngoài

có hiện tượng cao hơn so với mua của các đơn vị độc lập khác, dẫn đến chi phí tăng cao.

 Giá bán hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu cho nước ngoài (chủ yếu sản phẩn

bao tiêu qua Công ty mẹ) có hiện tượng giá bán, giá gia công thấp hơn giá vốn dẫn kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh liên tục lỗ nhiều năm dẫn đến mất vốn Để hoạt động tiếp tục sử dụng hình thức công ty mẹ hỗ trợ vốn hoặc cho vay vốn không tính lãi.

 Công ty mẹ phân bổ chi phí phát sinh ở nước ngoài cho Công ty con một

số khoản mục như quảng cáo, tiếp thị, nghiên cứu, mở rộng thị trường, chi phí lãi vay, bản quyền mà thực chất các khoản chi phí này phải do

Công ty mẹ tại nước ngoài trang trải.

Nhận diện doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá

Các biểu hiện trên BCTC của các doanh nghiệp FDI

có dấu hiệu chuyển giá:

Giá vốn hàng hóa, dịch vụ cao:

Qua kiểm tra giá vốn hàng bán tại các doanh nghiệp

này phát sinh rất cao (chiếm trên 90%, thậm chí giá vốn

cao hơn giá bán)

Đưa ngoài gia công:

Tỷ lệ đưa ngoài gia công rất cao (gần bằng 80% sản

lượng) phát sinh trong nhiều năm liền

Giá giao gia công cho các doanh nghiệp trong nước

cao gần bằng và thậm chí cao hơn giá ký gia công với

nước ngoài

Nhận diện doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá

Các biểu hiện trên BCTC của các doanh nghiệp FDI có dấu hiệu

chuyển giá:

 Khách hàng ứng tiền trước rất lớn:

Số tiền ứng truớc này rất cao, đôi khi không được quy

định trong hợp đồng Việc ứng trước ngày không tuân thủ

theo một nguyên tắc nào (như căn cứ vào giá trị hợp đồng

đã ký kết )

 Vay nước ngoài:

Các hợp đồng này thuờng do Công ty mẹ hoặc cá nhân

chủ doanh nghiệp cho vay Nhiều hợp đồng cho vay

không tính lãi vay, không xác định thời gian vay, đây là

cách để tránh nộp thuế nhà thầu đối với tiền lãi vay

Nhận diện doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá

Các biểu hiện trên BCTC của các doanh nghiệp FDI có dấu hiệu chuyển giá:

 T ăng vốn pháp định:

Sau nhiều năm lỗ liên tục, một số doanh nghiệp sử dụng hình thức tăng vốn

pháp định, nhằm mục đích mở rộng quy mô sản xuất và cân đối nguồn vốn

trên sổ sách kế toán.

 Hỗ trợ giá gia công:

Để đảm bảo cân đối các nguồn và đối phó cơ quan quản lý, công ty mẹ tại

nước ngoài cảm thấy số lỗ trong năm quá lớn, thường không điều chỉnh giá

gia công mà sử dụng biện pháp hỗ trợ giá gia công để bù đắp một phần chi

phí cho các công ty tại Việt Nam.

Đây là các doanh nghiệp chuyên sản xuất, gia công hàng để xuất khẩu, vì

thế dù doanh nghiệp lỗ liên tục, phát sinh nghĩa vụ thuế không đáng kể

(thuế môn bài, thuế TNCN ) nhưng số thuế mà NSNN phải hoàn lại cho

các doanh nghiệp về thuế GTGT hàng hóa, dịch vụ mua vào là rất lớn.

THỰC TRẠNG

CHUYỂN GIÁ Ở

VIỆT NAM

Thực trạng chuyển giá ở Việt Nam

 Tình hình chung về chuyển giá hiện nay ở Việt Nam

 Các trường hợp chuyển giá ở Việt Nam

 Lý do hành vi chuyển giá dễ dàng thực hiện ở Việt Nam

 Hậu quả của tình trạng chuyển giá

Bước ngoặt

Năm 2006, Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của WTO dẫn đến việc thu hút nguồn vốn FDI có nhiều bước tiến quan trọng, cụ thể:

Tăng về số lượng, chất lượng và quy mô của các dự án FDI.

Cơ hội tiếp cận với trình độ khoa học kỹ thuật hiện đại, trình độ quản lý cao của thế giới.

Giải quyết công ăn việc làm cho lao động trong nước.

Tạo nên tính năng động và cạnh tranh cho thị trường.

Tình hình chung về chuyển giá hiện nay ở VN

Những rủi ro tiềm ẩn của nguồn vốn FDI:

 Thất thu thuế ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách

 Tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với các doanh nghiệp trong nước

 Tác động xấu đến mục tiêu thu hút và quản lý vĩ mô vốn FDI của Chính phủ.

 Vấn đề đáng chú ý: Hiện tượng chuyển giá trong các doanh nghiệp FDI trong khi Việt Nam còn thiếu kinh nghiệm trong vấn đề này.

Tình hình chung về chuyển giá hiện nay ở VN

 Có đến 20 - 30% trong tổng số DN FDI đang hoạt động kê khai có KQKD lỗ liên tiếp trong 2 - 3 năm, thậm chí 5 năm nhưng nghịch

lý các DN vẫn tiếp tục mở rộng SX-KD -> lợi dụng chuyển giá để trốn thuế

 Các DN FDI đã dùng những phương thức khác nhau để trốn tránh các khoản thuế, phí thông qua việc báo lỗ trong hoạt động kinh

doanh, sau đó chuyển lợi nhuận về công ty mẹ ở nước ngoài

 Trong số 1.200 DN kê khai lỗ trong nhiều năm, trong năm 2011, các cơ quan Thuế đã thực hiện kiểm tra được 500 DN, bước đầu phát hiện nhiều thủ đoạn chuyển giá rất tinh vi Kết quả: cơ quan Thuế đã chỉnh giảm lỗ trên 3.600 tỉ đồng; tăng thu thuế Thu nhập

DN 1.200 tỉ đồng

Tình hình chung về chuyển giá hiện nay ở VN

 Qua đợt kiểm tra các DN báo cáo lỗ có dấu hiệu

chuyển giá cho thấy tình trạng này xảy ra nhiều ở

TP.HCM, Bình Dương, Lâm Đồng

 Theo Cục Thuế TP.HCM, tình trạng kê khai lỗ nhiều

năm liên tục, không phát sinh số thuế phải nộp của các

DN FDI có các dấu hiệu của việc chuyển giá thông

qua việc mua bán hàng hóa, dịch vụ với các đơn vị có

quan hệ liên kết… chiếm tới trên dưới 60% tổng số

các DN FDI tại TP.HCM

Các trường hợp chuyển giá ở Việt Nam

 Chuyển giá thông qua việc nâng giá trị vốn góp

 Chuyển giá thông qua chuyển giao công nghệ

 Chuyển giá thông qua kê cao giá nguyên vật liệu và khai

tăng chi phí đầu vào nhưng lại hạ thấp giá xuất khẩu đầu ra

 Chuyển giá nhằm mục đích chiếm lĩnh thị trường

 Chuyển giá thông qua chênh lệch thuế suất

Chuyển giá thông qua việc nâng giá trị vốn góp

 Định giá cao chi phí đầu tư ban đầu cộng thêm chi phí khấu hao hàng năm -> lợi nhuận thấp xuống.

 Thiệt hại:

 Tỷ lệ vốn góp của Bên liên doanh Việt Nam bị nhỏ lại -> nắm quyền kiểm soát và điều hành doanh nghiệp;

 Chính phủ Việt Nam thất thu thuế;

 Người tiêu dùng Việt Nam phải tiêu dùng sản phẩm với giá cả đắt hơn giá trị của thực tế của sản phẩm.

Chuyển giá thông qua chuyển giao công nghệ

 Chi phí chuyển giao công nghệ và thu phí tiền bản quyền chiếm tỷ trọng lớn do khấu hao tài sản cố định vô hình.

 Thiệt hại:

 Phía liên doanh Việt Nam nước ngoài có thể thua lỗ trong khi phía liên doanh nước ngoài không hề hấn gì vì họ vẫn nhận đủ tiền bản quyền từ nhãn hiệu và tiền bản quyền lại

có xu hướng ngày càng tăng.

 Công nghệ chuyển giao vào Việt Nam cũ kỹ, lỗi thời gây

ô nhiễm môi trường.

Chuyển giá nhằm mục đích chiếm lĩnh thị trường

 Động cơ: Tận dụng hệ thống phân phối và thị phần có sẵn của các công ty nội địa.

 Cách thức: Ban đầu, liên doanh với một công ty nội địa hơn Sau một thời gian liên doanh thì dùng thủ thuật chuyển giá để đẩy công ty nội địa ra và chuyển công ty liên doanh thành công ty 100% vốn nước ngoài

Trường hợp P&G Việt Nam

 Liên doanh giữa Công ty Procter & Gamble Far East với Công ty Phương Đông, thành lập 23/11/1994, phía Việt Nam góp 30% vốn.

 Sau 2 năm hoạt động, số lỗ khổng lồ: 311 tỷ VND.

 Nguyên nhân:

 Chi phí cho quảng cáo quá lớn: 65,8 tỷ đồng, chiếm 35% doanh thu thuần.

 Tăng chi phí tư vấn pháp lý, chi phí lương quá nhiều so với dự kiến (dự kiến sử dụng 5 – 6 chuyên gia nhưng thực tế sử dụng đến 16 chuyên gia.

 Thu lỗ nhiều nhưng để tiếp tục hoạt động, đối tác nước ngoài đòi tăng vốn thêm 60 triệu USD -> phía VN cần góp thêm 18 USD.

 Phía VN không có đủ tiềm lực tài chính -> buộc phải bán toàn bộ số CP của mình cho đối tác nước ngoài.

 Gây lỗ cho công ty tại Việt Nam.

 Công ty mẹ thu lợi do giá nguyên vật liệu đước bán với giá cao.

Chuyển giá thông qua chênh lệch thuế suất

 Nguyên tắc: chuyển giá dựa vào sự chênh lệch thuế suất thuế

thu nhập giữa các quốc gia

 Cách thức: Tập đoàn đa quốc gia lập công ty mẹ hoặc công ty

con ở các quốc gia có thuế suất thấp, công ty tại Việt Nam sẽ

bán sản phẩm cho công ty tại các quốc gia này với giá bằng giá

gốc để tránh nộp thuế tại Việt Nam Sau đó bên mua sẽ bán lại

cho bên thứ ba thu lãi

 Kết quả: tiết kiệm được chi phí đóng thuế TNDN cho Tập đoàn

Lý do hành vi chuyển giá dễ dàng thực hiện ở VN

 Phương thức kiểm tra thuế lại thiếu tính chuyên sâu cần thiết để

nhận diện các hình thức chuyển giá

 Chưa có quy định riêng về việc xử lý hành vi vi phạm chuyển

giá

 Số lượng cán bộ thuế, cán bộ kiểm toán rất ít so với số lượng

doanh nghiệp

 Việc phối hợp giữa cơ quan thanh tra, kiểm tra với các cấp, các

ngành trong việc trao đổi thông tin, hỗ trợ nghiệp vụ, phối hợp

liên ngành trong lĩnh vực thanh tra các doanh nghiệp có dấu

hiệu chuyển giá, doanh nghiệp lỗ nhiều năm liên tục còn hạn

chế

Lý do hành vi chuyển giá dễ dàng thực hiện ở VN

 Doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa tạm nhập tái xuất qua chính sách thương mại của cư dân biên giới còn nhiều bất cập, sơ hở lớn

 Tình trạng quản lý việc thanh toán qua ngân hàng chưa chặt chẽ, gây khó khăn cho cơ quan thuế, hải quan

 Các chế tài xử lý đối với các trường hợp gian lận thuế vẫn chưa

đủ mạnh

 Trên thực tế kiểm toán Việt Nam khác với thế giới nên chỉ để tham khảo

Hậu quả của tình trạng chuyển giá

 Gây thất thoát cho nguồn thu ngân sách quốc gia và ảnh

hưởng đến nền sản xuất hàng hóa nội địa

 DN FDI kê khống giá nhập khẩu nguyên liệu, máy móc thiết

bị công nghệ, bí quyết từ công ty mẹ ở nước ngoài đã làm

cho mức nhập siêu tăng lên

 Trong ngắn hạn, người tiêu dùng được hưởng lợi khi mua

hàng giá rẻ vì các DN FDI trong giai đoạn đầu có thể hạ giá

để giành thị phần và bóp chết các DN nội địa cạnh tranh với

mình Nhưng về lâu dài, khi họ thành công và chiếm lĩnh thị

trường và thị phần, người tiêu dùng sẽ buộc phải tuân theo

luật chơi, mà chính xác hơn là sẽ phụ thuộc vào sản phẩm,

vào giá cả mà các doanh nghiệp FDI này đưa ra

Các giải pháp chống

chuyển giá

Đối với các cơ quan quản lý

Phải điều tra và nắm bắt được chính xác tình hình hoạt

động tổng thể của các liên doanh, cụ thể:

Hiện nay Việt Nam chưa có luật chống chuyển giá cụ

thể Do đó, các cơ quan chức năng cần soạn ra các

văn bản điều chỉnh phù hợp các hoạt động kinh doanh

của các liên doanh

Giữa những quốc gia có các liên doanh nên phối hợp

cùng nhau xây dựng được một quy định hợp lý về định

giá chuyển giao

Đặc biệt chú ý đến những doanh nghiệp kê khai hoạt

động kinh doanh thua lỗ trong nhiều chu kì kinh doanh

liên tục nhưng vẫn không ngừng mở rộng hoạt động

sản xuất – kinh doanh, tăng quy mô hoạt động

Đối với các cơ quan quản lý

 Nhà quản lý phải có những biện pháp điều tra riêng về hoạt động,

cơ chế, thuế, giá của các nhà sản xuất tại nhiều nước trên thế giới.

 Chính phủ cần có sự cân nhắc kỹ về mức độ bảo hộ cho từng liên

doanh, không để họ lạm dụng sự ưu đãi của Nhà nước để lách

luật, dẫn tới hành vi chuyển giá.

 Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhằm nâng

cao năng lực nội bộ Đặc biệt, tăng cường tham vấn giá để đưa ra

bằng chứng xử lý các DN vẫn cố tình chống đối.

 Để kiểm soát vấn đề “lỗ giả lãi thật” của các doanh nghiệp FDI,

những số liệu của các báo cáo cần được so sánh đối chiếu, căn cứ

trên giá thực tế ở những thị trường nhập khẩu, những quốc gia có

đặt trụ sở của công ty mẹ