Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam LỜI MỞ ĐẦU Trong điều kiện kinh tế mở, hội nhập và cạnh tranh quốc tế, xu hướng mở rộng và phát triển quan hệ kinh tế quốc tế là ngày càng phát triển mạnh mẽ. Với vai trò như chiếc cầu nối giữa kinh tế nội địa với kinh tế thế giới bên ngoài thì việc hình thành và phát triển thị trường ngoại hối một cách toàn diện và hiện đại theo trình độ quốc tế là rất cần thiết . Thông qua các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối mà hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tư quốc tế trở lên linh hoạt và hiệu quả . Trong những năm gần đây thị trường ngoại hối của Việt nam đã được hình thành và từng bước phát triển. Tuy nhiên, thị trường ngoại hối Việt nam còn rất non trẻ và sơ khai về trình độ, quy mô hoạt động cũng như kỹ năng thực hiện nhiệm vụ kinh doanh. Do vậy việc nghiên cứu đề tài “ Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam” là rất cần thiết. 1 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam Chương I : Khái quát về thị trường ngoại hối 1. Khái niệm về thị trường ngoại hối: Sự ra đời và phát triển của thị trường ngoại hối của gắn liền với sự phát triển của ngoại thương. Khác với nội thương các giao dịch ngoại thương liên quan đến nhiều loại đồng tiền của các quốc gia khác nhau. Ví dụ quan hệ ngoại thương giữa Anh và Pháp liên quan đến ít nhất 2 loại tiền là đồng bảng Anh và đồng franc pháp.Mục tiêu của các thương nhân anh là đồng bảng Anh trong đó mục tiêu của các thương nhân Pháp là đồng franc Pháp. Do đó thực tiễn kinh doanh đòi hỏi một cơ chế nào đó nhằm giúp thương nhân Anh đổi GBP lấy FRF và ngược lại. Cơ chế đó chính là thị trường ngoại hối. Thị trường ngoại hối là thị trường tiền tệ quốc tế diễn ra các hoạt động giao dịch các loại ngoại tệ và các phương tiện thanh toán có giá trị như ngoại tệ. 2. Đặc điểm của thị trường ngoại hối: Vì là thị trường mua bán các loại hàng hóa đặc biệt đó là đồng tiền của các nước nên thị trường ngoại hối có các đặc điểm riêng mà các thị trường khác không có được đó là: 2 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam - Thị trường ngoại hối là thị trường giao dịch mang tính chất quốc tế. Phạm vi hoạt động của nó không đóng khung trong một quốc gia mà lan rộng toàn cầu nhằm phục vụ cho các hoạt động mua bán, giao dịch ngoại tệ. - Thị trường ngoại hối là thị trường hoạt động liên tục 24/24 giờ trên ngày 3. Các chức năng cơ bản cơ bản của thị trường ngoại hối - Thị trường ngoại hối là cơ chế hiện hữu nhằm đáp ứng nhu cầu mua bán trao đổi ngoại tệ nhằm phục vụ cho nhu cầu chu chuyển nhanh, thanh toán trong lĩnh vực đầu tư, thương mại và phi thương mại. - Thị trường ngoại hối là công cụ để ngân hàng trung ương có thể thực hiện chính sách tiền tệ nhằm điều khiển nền kinh tế theo các mục tiêu của chính phủ. - Thị trường ngoại hối có chức năng tín dụng. Tín dụng là sự cần thiết thường xuyên khi hàng hóa được quá cảnh và cho phép người mua có thời gian bán lại hàng hóa và thanh toán cho nhà nhập khẩu. - thị trường ngoại hối có chức năng cung cấp các công cụ cho nhà kinh doanh nghiên cứu để phòng ngừa rủi ro hối đoái trong trao đổi ngoại tệ. Đồng thời giúp nhà đầu tư nghiên cứu để có thể có thể thu được lợi nhuận nếu như dự đoán được sự biến động của tỷ giá hối đoái trong tương lai. 4. Các thành phần tham gia thị trường ngoại hối: a. Các ngân hàng: Các ngân hàng trung ương: Ở hầu hết các nước ngân hàng trung ương là người đóng vai trò tổ chức, kiểm soát, điều hành và ổn định thị trường ngoại hối nhằm ổn định giá cả và tỷ giá hối đoái. Các ngân hàng thương mại và các ngân hàng đầu tư: Tham gia vào thị trường ngoại hối nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh hay cung cấp các dịch vụ cho khách hàng khi đóng vai trò môi giới. b. Các nhà môi giới: Các nhà môi giới là chủ thể trung gian trong các giao dịch ngoại hối c. Các công ty xuyên quốc gia và các doanh nghiệp. 3 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam Gần đây vai trò của các công ty xuyên quốc gia trên thị trường ngoại hối phát triển mạnh mẽ. Ngyên nhân là do các công ty thi hành chính sách mở rộng các nguồn dự trữ ngoại tệ nhằm giảm bớt nguy cơ thiệt hại do mất giá của các nguồn vốn tính bằng đồng tiền không ổn định, đồng thời tích cực chạy đua vì lợi nhuận trên cơ sở thu chênh lệch tỷ giá . Các doanh nghiệp tham gia vào thị trường ngoại hối chủ yếu là các doanh nghiệp có chức năng xuất nhập khẩu vì các doanh nghiệp này vừa là chủ thể cần ngoại tệ vừa là chủ thể cung ngoại tệ trong các hoạt động xuất nhập khẩu. d. Các cá nhân : Nhóm này bao gồm các cá nhân trong và ngoài nước có nhu cầu mua bán ngoại tệ trên thị trường ngoại hối khi đầu tư, cho vay, đi công tác, du lịch nước ngoài hoặc khi nhận được các khoản lợi tức đầu tư hay chuyển tiền. Chương II. Thị trường ngoại hối Việt nam 1. Lịch sử hình thành Khi nền kinh tế Việt Nam chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường, các giao dịch kinh tế với nước ngoài đã mở rộng sang khắp các châu lục trên thế giới, nhu cầu thanh toán bằng ngoại tệ ngày càng lớn. Bên cạnh đó, hoạt động xuất khẩu đã có nhiều triển vọng. Trước tình hình này, đòi hỏi phải có một thị trường ngoại hối ra đời để kịp đáp ứng nhu cầu ngoại tệ cho nền kinh tế phát triển theo kịp với các nước khác trên thế giới. Tuy nhiên, việc hình thành thị trường ngoại hối không thể tiến hành ngay được mà cần có sự chuẩn bị từng bước. Thị trường ngoại hối Việt Nam ra đời bắt đầu là một trung tâm giao dịch ngoại tệ được thành lập vào năm 1991, sau đó, năm 1994, thay thế cho trung tâm giao dịch ngoại tệ này là Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng. Một thực tế không thể phủ nhận là trên thị trường Việt Nam, tỷ giá chính thức tách rời quá xa so với tỷ giá trên thị trường tự do. Đầu năm 1991 là thời điểm căng thẳng nhất về sự đột biến giá vàng và USD trên thị trường. Trước tình hình đó, Thống đốc NHNN ban hành quyết định số 107/NH/QĐ ngày 16/8/1991 về Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm giao dịch ngoại tệ. Theo Quyết định này, hai trung tâm giao dịch ngoại tệ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã được ra đời. 4 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam Mục đích hoạt động: - Thiết lập thị trường ngoại tệ chính thức giao dịch giữa Ngân hàng và các đơn vị kinh tế. - Đánh giá và đo lường cung cầu ngoại tệ trên thị trường. - Quyết định tỷ giá chính thức hợp lý giữa USD và VND - Chuẩn bị những điều kiện căn bản ban đầu cho việc hình thành thị trường ngoại hối hoàn chỉnh ở Việt Nam. - Thông qua Trung tâm giao dịch ngoại tệ, NHNN từng bước bổ sung Quỹ dự trữ ngoại tệ tập trung của Nhà nước để can thiệp vào thị trường ngoại hối trong cả nước Sự ra đời và hoạt động của Trung tâm giao dịch ngoại tệ được coi như là một thị trường ngoại hối chính thức ở Việt Nam. Tham gia thị trường là các Ngân hàng thương mại, Ngân hàng đầu tư và phát triển được phép kinh doanh ngoại tệ, các đơn vị được phép kinh doanh XNK trực tiếp với nước ngoài, các tổ chức, đơn vị được phép kinh doanh dịch vụ thu ngoại tệ (kể cả Tổng công ty kinh doanh vàng bạc đá quý ở một số thành phố lớn được phép xuất nhập khẩu vàng bạc đá quý), và NHNN tham gia với tư cách là người tổ chức và kiểm soát thị trường. Số lượng thành viên tham gia hai trung tâm giao dịch ngoại tệ đã tăng dần kể từ ngày thành lập. Nếu năm 1991, tại Tp. HCM có 12 thành viên thì năm 1993 có 128 thành viên. Tại Hà Nội, từ 28 thành viên vào năm 1991 đã tăng lên 117 thành viên vào năm 1993. Tháng 10/1994, khi thị trường ngoại tệ đã phát triển đến một giai đoạn nhất định, xét trên phạm vi và cơ cấu tổ chức hai Trung tâm giao dịch ngoại tệ không còn phù hợp. Số lượng Ngân hàng tham gia giao dịch tăng nhanh, phạm vi và cường độ giao dịch càng ngày càng phát triển và mở rộng. Trước tình hình đó, NHNN đã cho phép Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng ra đời thay thế hoạt động hai Trung tâm giao dịch. Ngày 20/9/1994, Thống đốc NHNN ban hành Quyết định số 203/QĐ-NH9 về việc thành lập và Quy chế tổ chức hoạt động của Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng nhằm xây dựng một thị trường có tổ chức về giao dịch ngoại tệ giữa các Ngân hàng thương mại được phép kinh doanh ngoại tệ, giữa các thành viên với NHNN và tạo cơ sở hình thành thị trường ngoại hối hoàn chỉnh. Ngoài ra, thông qua Thị trường ngoại tệ Liên 5 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam Ngân hàng, NHNN có thể can thiệp một cách hữu hiệu vào thị trường nhằm thực thi chính sách tiền tệ quốc gia. Sau nhiều năm hoạt động, Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng đã có những đóng góp đáng kể nhằm đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế đất nước. Hoạt động của thị trường sôi động hơn, đa dạng hơn các loại ngoại tệ. Chính vì vậy mà Quy chế hoạt động của Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng theo Quyết định 203/NHQĐ ngày 20/9/1994 không còn phù hợp nữa. Quyết định này đã được thay thế bằng Quyết định số 101/1999/QĐ-NHNN13 ngày 26/3/1999 của Thống đốc NHNN Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng do NHNN tổ chức, giám sát và điều hành nhằm hình thành một thị trường mua bán ngoại tệ có tổ chức giữa các tổ chức tín dụng là thành viên của thị trường. NHNN tham gia thị trường với tư cách là người mua bán cuối cùng, thực hiện can thiệp khi cần thiết vì mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia. Tham gia Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng là các Hội sở chính của các tổ chức tín dụng, đó là các Ngân hàng thương mại, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển, Ngân hàng TMCP, chi nhánh Ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, Ngân hàng liên doanh giữa Việt Nam với nước ngoài hoạt động tại Việt Nam (gọi tắt là các tổ chức tín dụng thành viên) và NHNN TW. Các công ty xuất nhập khẩu không phải là thành viên của thị trường nhưng khi họ có nhu cầu mua bán ngoại tệ thì giao dịch với các tổ chức tín dụng. Đồng tiền quy định sử dụng trong giao dịch: các giao dịch trên thị trường ngoại tệ với VND và giữa ngoại tệ với ngoại tệ, được NHNN cho phép trong từng thời kỳ giao dịch. Tổng Giám đốc, Giám đốc các tổ chức tín dụng là thành viên của thị trường được phép quy định các loại ngoại tệ thuộc đối tượng kinh doanh của đơn vị mình trong khuôn khổ các ngoại tệ được NHNN cho phép. Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng làm việc tất cả các ngày trong tuần theo biểu thời gian như sau: sáng từ 8h đến 11h, chiều từ 13h30 đến 15h30. Các loại giao dịch trên Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng gồm có: giao dịch giao ngay (Spot), giao dịch kỳ hạn (Forward) và giao dịch hoán đổi (Swap). Yết giá trên Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng bao gồm cả yết giá bán và giá mua. Tỷ giá giao dịch giữa các thành viên được xác định trên cơ sở cung cầu về ngoại tệ 6 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam trong phạm vi quy định về tỷ giá và biên độ giao dịch của Thống đốc NHNN. Đối với những ngoại tệ khác (không phải là USD) với VND, các thành viên được tính tỷ giá chéo trên cơ sở tỷ giá USD với VND và tỷ giá USD với các ngoại tệ khác trên thị trường quốc tế vào ngày giao dịch. Tỷ giá giao dịch giữa các ngoại tệ với nhau do Tổng Giám đốc (Giám đốc) tổ chức tín dụng thành viên quyết định trên cơ sở tỷ giá thị trường quốc tế tại ngày giao dịch. Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng có quy mô lớn hơn và mang tính thị trường khách quan, linh hoạt hơn, tỷ giá hối đoái và cơ chế điều hành của NHNN cũng ngày càng sát với thực tế hơn. Đồng thời qua Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng, NHNN có thể nắm bắt được tình hình cung cầu ngoại tệ của nền kinh tế và điều tiết kịp thời tỷ giá hối đoái trong từng thời kỳ. Cũng qua hoạt động của Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng, NHNN đã nắm bắt được tín hiệu thị trường của tỷ giá hối đoái, sử dụng tỷ giá bình quân trên Thị trường ngoại tệ Liên Ngân hàng hàng ngày và biên độ quy định tỷ giá cho các Ngân hàng thương mại làm công cụ hỗ trợ can thiệp điều hòa và hướng tỷ giá thị trường theo hướng mục tiêu của chính sách tỷ giá và chính sách tiền tệ. Thực tế, tỷ giá chính thức đã được điều chỉnh ngày một linh hoạt, theo sát thực tế và biên độ giao dịch cho các Ngân hàng thương mại đã thay đổi liên tục. 2. Thực trạng thị trường ngoại hối Việt nam 2.1 Về doanh số hoạt động Sau 13 năm (từ 1995 đến 2008) doanh số giao dịch trên thị trường ngoại hối ước tính tăng gấp 4,34 lần, tốc độ tăng bình quân hàng năm là 20,14%. Đối với một nước có xuất phát điểm thấp và đang trong quá trình mở cửa và hội nhập, thì tốc độ tăng như trên là thấp. So với thế giới vào những năm 1970, thì cứ hai năm doanh số giao dịch lại được nhân lên gấp đôi, nghĩa là tốc độ tăng bình quân đạt tới 41,4%/năm. Trong tất cả các năm, doanh số mua vào thường thấp hơn doanh số bán ra, điều này nói lên rằng thị trường ngoại hối Việt Nam phát triển thưo hướng một chiều và luôn chịu áp lực cầu lớn hơn cung. Hay nói cách khác, thị trường thường ở tình trạng khan hiếm hàng hoá. Do doanh số bán ra lớn hơn doanh số mua vào, điều này nói lên rằng, các NHTM thường duy trì trạng thái ngoại tệ đoản, do đó, phải đối mặt với rủi ro khi tăng tỷ giá Tốc độ tăng doanh số giao dịch ngoại hối là không đều giữa cá năm 2.2. Về vai trò của thị trường ngoại hối với hoạt động XNK 7 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam Tổng doanh số mua bán ngoại tệ của các NHTM mới chỉ chiếm trung bình khoảng 58% tổng doanh số XNK của cả nền kinh tế Các tổ chức XNK thường xuyên duy trì số dư ngoại tệ cho hoạt động của mình theo phương thức “tự cung tự cấp” với một tỷ lệ lên tới 42% (=100%-58%) Cụ thể là các khoản thu ngoại tệ từ xuất khẩu,các đơn vị không bán toàn bộ cho NHTM, mà duy trì ở dạng tiền gửi để chi cho nhu cầu nhập khẩu của mình. Trên thế giới, doanh số hoạt động trên thị trường ngoại hối thường lớn hơn gấp nhiều lần doanh thu từ hoạt động XNK, qua đó cho thấy trình độ phát triển của thị trường ngoại hối VN đang còn rất sơ khai, yếu kém, chưa tạo được môi trường thanh khoản về ngoại tệ, cũng như môi trường chu chuyển vốn nhanh chóng và hiệu quả 2.3. Về tập quán kinh doanh và sự phân đoạn thị trường a) Về tập quán kinh doanh Ở Việt Nam, các giao dịch giao ngay được thanh toán ngay trong ngày không phải là hiếm và có thể trở thành tập quán, nhưng đấy không phải là tập quán quốc tế. Ở các nước, ngày giá trị trong giao dịch giao ngay là sau 2 ngày làm việc kể từ ngày ký kết hợp đồng. Hai ngày làm việc là cần thiết để các bên đối tác tiến hành xác nhận giao dịch, hoàn tất thủ tục thanh toán, chuyển tiền cho nhau và tính tới yếu tố chênh lệch múi giờ. b) Về sự phân đoạn thị trường: Có thể nói thị trường ngoại hối VN trong một số ít trường hợp bị phân đoạn là dễ nhận thấy, điều này được thể hiện thông qua tỷ giá kinh doanh của các NHTM tại các địa bàn kahcs nhau có thể có một độ lệch nhất định. Nguyên nhân là do hệ thống thông tin cũng như hệ thống thanh toán bù trừ của VN còn chưa hoàn hảo, cùng với việc thanh toán một số các giao dịch giao ngay ngay trong ngày đã làm cho thị trường ngoại hối trở nên phân đoạn 2.4 Những trở ngại trong giao dịch kỳ hạn Các hợp đồng kỳ hạn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển ngoại thương, bởi vì chúng phòng ngừa được rủi ro tỷ giá và bảo đảm thu nhập cho nhà XNK bằng nội tệ; nhưng theo quy định hiện hành thì còn một số hạn chế trong việc phát triển nghiệp vụ này, đó là: - Hạn chế thời hạn hợp đồng tối đa chỉ là 6 tháng và tối thiểu là 7 ngày (trước là 30 ngày) - Tỷ lệ % gia tăng của tỷ giá kỳ hạn theo từng kỳ hạn là cố định trong khi các biến số xác định nó lại biến động hàng ngày theo diễn biến thị trường - Hạn chế đối tượng tham gia hợp đồng kỳ hạn, như các cá nhân và các tổ chức không hoạt động XNK thì không được phép tiếp cận các hợp đồng kỳ hạn 8 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam Việc quy định thời hạn tối thiểu đối với các hợp đồng kỳ hạn là một trong những trở ngại làm cho thị trường kỳ hạn trở nên kém linh hoạt và kém hấp dẫn đối với các hoạt động ngoại thương. Điểm kỳ hạn được quy định không được vượt quá một tỷ lệ % nhất định của tỷ giá giao ngay dẫn đến nếu có thay đổi trong chênh lệch mức lãi suất giữa 2 đồng tiền mà NHNN không thay đổi kịp thời điểm kỳ hạn cho phù hợp thì ngân hàng sẽ không tiến hành giao dịch cá hợp đồng kỳ hạn, làm giảm tính thanh khoản của thị trường nói chung và làm cho các doanh nghiệp XNK trở nên bất lợi. Tóm lại, chúng ta có thể kết luận rằng: - Thị trường ngoại hối Việt Nam hoạt động chưa hiệu quả - Chính sách điều chỉnh tỷ giá của Việt Nam chưa hoàn toàn căn cứ vào các thông số thị trường Chương III. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VIỆT NAM 1. HƯỚNG TỚI CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CÂN BẰNG CUNG CẦU Một số giải pháp: giải pháp lâu dài và căn bản để hạn chế và tiến tới xoá bỏ thị trường ngoại tệ ngầm, cũng như hạn chế các mặt trái của việc định giá cao nội tệ là hướng tới một tỷ giá thị trường, linh hoạt và tỷ giá phải là sản phẩm của quan hệ cung cầu ngoại tệ trên thị trường ngoại hối Tuy nhiên, trong điều kiện Việt Nam hiện nay, việc thả nổi tỷ giá ngay lập tức sẽ gây ra những hiệu ứng “sốc” khốc liệt cho nền kinh tế và có thể ảnh hưởng bất lợi cho việc ổn định hệ thống kinh tế - xã hội. Với vai trò là NHTW, hiện nay NHNN quản lý thị trường ngoại tệ chủ yếu thông qua can thiệp mua bán, công bố tỷ giá bình quân giao dịch liên ngân hàng, quy định trần tỷ giá giao ngay, tỷ lệ % gia tăng của tỷ giá kỳ hạn và các biện pháp quản lý ngoại hối. Trong giai đoạn trước mắt thì các biện pháp này còn cần thiết, nhưng cẩn phải nới lỏng từng bước, vì các biện pháp này không phải lúc nào cũng hiệu quả, đôi khi lại trở thành lúc cần cho sự phát triển thị trường ngoại hối. 2. HOÀN THIỆN VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng: nhân tố tỷ giá đóng vai trò quyết định trong việc phát triển thị trường ngoại hối hoạt động hiệu quả. Tỷ giá là giá cả ngoại tệ được hình thành theo quy luật cung cầu trên thị trường ngoại hối. Tỷ giá được hình thành theo hai cấp, đó là tỷ giá bán buôn và tỷ giá bán lẻ. Tỷ giá bán buôn được hình thành trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng, còn tỷ giá bán lẻ được hình thành trên cơ sở tỷ giá bán buôn cộng với phí bán lẻ của ngân hàng. Đối với các nền kinh tế phát triển, thị trường ngoại tệ liên ngân hàng hoạt động hiệu quả doanh số giao dịch trên thị trường này chiếm tới 85%, do đó, tỷ giá liên ngân hàng luôn là tỷ giá cơ bản và đặc trưng cho quan hệ cung cầu ngoai tệ của cả nền kinh tế. Đối với Việt Nam, do trình độ thị trường còn sơ khai, ngoài yêu tố tỷ giá, còn bị ràng buộc bởi nhiều yếu tố can thiệp hành 9 Bàn về thị trường ngoại hối Việt nam chính, do đó doanh số giao dịch trên thị trường ngoai tệ liên ngân hàng mới chỉ chiếm tỷ lệ vào khoảng 15 - 20%; chính vì vậy, thị trường ngoại tệ liên ngân hàng mới chỉ đóng vai trò thứ yếu, do đó tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường này chưa thể là tỷ giá cơ bản và đặc trưng cho cả nền kinh tế. Để có một thị trường ngoại tệ liên hàng hoạt đông hiệu quả ở Việt Nam ngoài yếu tố tỷ giá như đã nêu ở trên, còn phải đề cập đến một số các nhân tố như. - Thực hiện Vai trò của NHTW là người mua bán cuối cùng trên thị trường ngoại hối: hiện tại, do tỷ giá chưa thực sự làm được chức năng điều tiết cung cầu thì vai trò hướng dẫn điều tiết của NHTW cần được thể hiện thông qua việc mua bán ngoai tệ cuối cùng trên thị trường ngoại hối; ngoài ra, NHNN cần tham gia và thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ kỳ hạn, hoán đổi đúng như quy định trong quy chế nhằm tạo điều kiện cho các NHTM tham gia tích cực hơn vào thị trường ngoại hối. - Việc can thiệp của NHNN cần phải diễn ra kịp thời với quy mô thích hợp, có như vậy thì thị trường hoạt động mới thông suốt. Một khi NHNN không tiến hành can thiệp hoặc can thiệp diễn ra chậm hoặc quy nô can thiệp không thích hợp sẽ làm phát sinh tâm lý rụt rè ngóng đợi, khiến cho thị trường rơi vào tình trạng trầm lắng, kích thích đầu cơ và gây áp lực lên tỷ giá. Điều cần lưu ý rằng, sự can thiệp của NHNN ảnh hưởng lên thị trường ngoại hối lớn hơn nhiều so với quy mô can thiệp của chính nó. Như vây, chỉ cần một động thái khôn ngoan thích hợp của NHNN cũng đủ để thị trường tiếp tục hoạt động thông suốt và hiện quả. - Tiến hành thiết lập thị trường ngoại tệ liên hàng theo mô hình tổ chức kép, bao gồm thị trường ngoại tê liên ngân hàng trực tiếp giữa các ngân hàng và thị trường gián tiếp qua môi giới. - Hiện nay, có 60 tổ chức được công nhận là thành viên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng, nhưng số thành viên tham gia tích cực thì rất hạn chế, điều này khiến cho thị trường hoạt động trầm lắng. Hơn nữa, giao dịch trên thị trường thường diễn ra một chiều, nghĩa là một số ngân hàng thì chuyên đi bán, số khác thì chuyên đi mua, điều này khiến cho thị trường mất đi tính đặc thù của nó. Để khắc phục hạn chế này, một mặt cần mở rộng số lượng thành viên, mặt khác cần tạo ra môi trường và điều kiện để các thành viên tham gia thị trường được tích cực hơn. - Ngoài những vấn đề căn bản nên trên, thì việc hoàn thiện quy chế giao dịch, hiện đai hoá khâu thanh toán, trang bị công nghệ thông tin tiên tiến, nâng cao trình độ và kỹ năng kinh doanh cho cán bộ cũng cần được xem xét thực hiện. - Nghiên cứu hình thành Hiệp hội những nhà kinh doanh ngoại hối Việt Nam. 3. NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC TRÊN THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI Với vai trò là NHTW, Ngân hàng Nhà nước tham gia thị trường ngoại tệ liên ngân hàng với tư cách vừa là thành viên vừa là người tổ chức, quản lý điều hành hoạt động của thị trường này. Do Vtnaforex còn sơ khai, có độ thanh khoản thấp, tỷ giá kém linh hoạt và chưa thực sự trở thành công cụ điều tiết cung cầu ngoại tệ, cho nên sự can thiệp của NHNN trên thị trường ngoại hối đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết cung cầu ngoại tệ, nhằm bôi trơn và giúp cho thị trường ngoại hối hoạt động được 10