Quản lý rủi ro đối với hoạt động ngân hàng điện tử.pdf

Quản lý rủi ro đối với hoạt động ngân hàng điện tử.pdf

Quanly rui ro thanhtoancuat6 chuctin d~ng

HO9td(mgcua cac to chvc

ngay, tUng gia phai doi

m~tvoi cac I09i rui ro va neu vi~c

quanIy rui ro cua cac TCTD khong

totse la m9t trong nhiing nguyen

nhanCd ban dan den do va, pha

sancuaTCTD do va Ion han la sl!

dova day chuyen eua cac TCTD

mah$uqua eua no dan den khung

hoangkinh te, tai ehinh Dieu nay

nokh6ngchI xay ra 0 m9t quoc gia

mano con Ian truyen den nhieu

nudc,nhieu khu vl!c tren toan the

gidi.No khong chI la sl! khung

hoang'Ie' kinh te, no con dan den

5\1khung hoang 'Ie chinh trio Sai

hQc'Ie SLJdo va cua h~ thong quy,

~ dvng dan den khung hoang

chfnhtr! 0 Anbani dau nam1997va

cU9Ckhunghoang kinh te tai chinh

trento~mthe gioi nam1997bat dau

tll Thai Lan va khu vl!c cac mJOc

80ngNamA la m9tbai h9Cdat gia

chocaequaegia trong vi~e quan tri

ruirodoiv6i h~ thong cac d!nh che

taichinh

Rui ro doi voi m9t TCTD GO

nhieuIOC;1inhv: rui ro chinh saeh; rui

rotin dvng (bao gom ca rui ro lai

suat);ruiro thanh toan; rui ro ngo9i

h6imadienhinh la rui ro ty gia va

chUngthlfanggay thi~t h9i dang ke

vem~tkinhte cho TCTD, th~m chi

lamchoTCTD co the b! pha san

Vande d~t ra la cac TCTD co ca

chekiemsoat rui ra va ca quan

quanIynha nlfoc to chvc giam sat

vi~cquanIy rui, ro cua TCTD the

ThS Tru'dng Ng~cAnh * naode h9nchenhiingrui ro co the xayra,dambaosl! an toancuacac TCTDtrangquatrinhh09td9ng

Sai viet nay chI t~p trung phan tfchcaevande lienquandenrui ro thanhtoan;vi~cquanIyrui rothanh toan cua cac TCTDva ho9t d9ng giam sat, thanh tra doi voi vi~c quan Iy rui ro thanhtoan cua cac TCTD

vA H~UQUA 1.Kh8 nAng thanh toan va

rUi ro thanh toan

Kha nang thanh, toan la kha nang co c1uvan cho mQi cam ket cua m9t TCTD, cM yeu la cam ket cho vay, c1autLl,chi tra lien gLtiva cac khoan lien c1enhf;Intrang qua trinh kinh doanh cua TCTD c10m(>t cach binh thuang.

Noi m9t cach khac, khB nang

thanh toan la khB nang c1ap.itng nhu cau tien trong dl/ kien va/ho?c c1(>t xuat cua m(>t TCTD Nhu cau tien phat sinh tit vi~c rut tien gLti, thanh toan cac khoan nq c1enh?n, cac khoan cho vay c1ac1uqcpM duy~t phBi chi tien theo yew cau cua khach hang Nhu cBu tien c1uqc c1apitng boi cac nguon: tien gLticua khach hang, c1ivay, thu cac khoan

nq (cho vay,c1autll) c1enh?n va ban

TaisanCo.

Voi eachhieutren chothaym9t

TCTD h09t d9ng binh thLfangva

dLfc;1Cdanh gia co kha nang thanh

toan tot la phai luon co du 'Ion cho

m9i cam ket cua minh Noi m(>t cach khac TCTD phai to chvc quan

Iy tot Hi slm Nc;1va Hi san Co cua minh de dam bao rang m9i cam ket cua TCTD voi khach hang luon dLfc;1cthLJChi~n khi khach hang co yeu cau hc;1Pphap, chinh dang Khi khach hang co yeu cau TCTD tMI!C hi~n cam ket doi voi mlnh m(>tcach hc;1Pphap, chinh dang ma TCTD khong dap CtngdLfc;1cco nghia la rui

ro thanh toan-da xay ra

Trong qua trinh ho9t d(>ng kinh doanh, m~c tieu Ion nhat cua cac TCTD la lc;1inhu~n De dC;1tdLfc;1Clc;1i

nhu~n cao, cac TCTD thLfanglay 'Ion huy d9ng (Hi san Nc;1)ngan h9n de dau tLfvaG Hi san Co dai

hC;1nhan nham lc;1id~ng chenh I~ch

lai suat trong khung'laisuat luytien theo thai gian

NhLf v~y, rui ra thanh toan la

nhClngtac c1(>ng do sl/ bien c19ng cua TaisanNq va TaisanCotrang quatrinhho?t c1(>ng cua TCTD,lam cho TCTDkhongco c1utienc1ethl/c hi~n cac cam ket voi khachhang hay noi cachkhac TCTDkhOngco kha nangthanhtoancacgiaodjch cua khachhangtheo cac camket (thieu ho?c mat khB nang thanh toan).

'C'A 9 9 t:

2 ~u qua aua -rUJ ro thanh toan

Thieu kha nang thanh toan la .Thanh fro NgOn hang Nha nlJoc

thieutien theodl/kien, eMu nay doi

hoi TCTD phai bu dap hJQngtien

thieu voi chi phi cao hdn blnh

thvong den, den lam giam IQi

nhu~n Khi IQi nhu~n giam qua so

can bang thu chi lam cho TCTD b!

10trong kinh doanh Neu so 10nay

khong dVQcbu dap va ngay cang

tang IEmdo vi~c huy d9ng von dam

bao kha nang thanh to~m S8 den

den vi~c TCTD b! pha san NgVQc

I,?i,khi TCTD thlJa kha nang thanh

toan (tUc la duy tr1 so tien khong

sinh loi ho~c sinh loi thap qua Ion

de dam bao kha nang thanh toan)

cOng S8 den den thu nh~p thap,

giam kha nang sinh 10icua TCTD

Trvong h<;lpmat kha nang thanh

toan cOng den den vi$c TCTD b!

pha san vi m9i khach hang la chu

n<;lcua TCTD S8 cung rut tien a '?t

(ke ca nhVng khoan,n<;Jchva den

h,?n)~rongkhi nhling khach n<;lcua

TCTD khOng thanh toan vi cac

khoan n<;JchLfa den hc;mma TCTD

khong the huy d(mg dLf<;lCtien, ke

ci3 vi~c chi phi cao hem muc binh

thLfong.

Khi bi pha san do mat kha nang

thanh toan, h~u qua khOng phai chi

xay ra doi voi chinh TCTD do ma no

thLfong keo thee Sl/ rut tien a '?t cua

khach hang t,?i.nhieu TCTD khac.

TrLfong h<;lpxay ra doi voi NHTM co

minh chCtng cho vi~c do Khi khach

hang rut tien t,?i NHTM co phan A

Chau, nhieu ngan hang khac tren

d!a ban thanh pho Ho Chi Minh da

ph~ xay d~ng' ke ho,?ch Ctng pho

trong trLfong h<;lpsl/ rut tien a '?t cua

khach hang Ian truyen.

Do h~u qua d$c bi~t cua rui ro

thanh toan nen vi~c quan tr! rui ro

thanh toan doi voi cac TCTD cOng

nhLf doi voi Cd quan quan Iy nha

nLfdc la rat quan tr9ng Neu lam tot

vi~c quan trL quan Iy rui ro thanh

toan S8 latien de cho sl/ phat trien

kinh te thong qua vi~c cacTCTD d'?t l<;Iinhu~n cao trong hO'?td9ng kinh doanh (do khong phai chi phi Ion bat thvong cho cac khoan von huy d9ng de bu dap sl/ thieu h~t trong thanh toan); dong thoi sl/ on djnh cua h~ thong tai chinh tien t~

S8 giup cho nen kinh te on d!nh va phat trien M$t khac, sl/ on dinh cua cac TCTD la CdSdcho vi~c t'?onen nguon von on dinh, ben vling de cung cap von cho cac to chuc, ca nhan de phat trien san xuat, kinh doanh

3 Nguyen nhan cUa rii.i ro

thanh toan

Rui ro thanh toan xay ra co the

do nhieu nguyen nMn, nht.f: do TCTD Slt dl;mgvon de dau tLf,cho yay nhLfng chLfa thu hoi dLf<;JCvi

chLfa den ky h,?nkhach hang tra n<;J,

nhling khoan n<;l den h,?n (do sl/

bien d(mg cua Tai san N<;Iva Tai san Co trong qua trlnh hO'?t d9ng);

cOng co the do cac rui ro khac nhLf:

rui ro lai suat, rui ro ngo,?i hoi den den nhling khoan 10 Ian phai dung von cua TCTD de bu dap den den khOng du von de thanh toan cac khoan n<;Jden h,?n; ho$c co nhieu khoan cho yay kem chat ILf<;lngnen TCTD khong th\,JdLf<;lcn<;J lam cho

TCTD khong co du tien de thl/c hi~n cac cam ket voi khach hang hay noi cach khac TCTD khong co kha nang thanh toan cac giao dich cua khach hang thee cac cam ket (thieu ho$c mat kha nang thanh toan)

Trong so cac nguyen nhan tren, nguyen nhan nao cOng co the dLfa TCTD den cho mat kha nang thanh toan va den den pha san neu TCTD khong to chuc quan Iy tot cac lo,?i rui ro doi voi hO'?td9ng cua minh

NhLfv$y, chung ta co the thay vi~c quan Iy rui ro thanh toan chinh I~ vi~c to chuc quan Iy tot nhVngrui

ro trong m9i nghi~p v~ cua TCTD trong qua trlnh hO'?t d(>ng kinh doanh de luon dam bao rang vi~c str d~ng cac lo,?i nguon von cua

TCTD la co hi~u qua nhat (muc

sinh loi cao nhat) Tuy nhien, vi~c TCTD co m9t Cd che, chinh sach quan tr! rui ro thanh toan tot va Ngan hang Nha nLfoc co m9t cd che giam sat, thanh tra tot Cd che, chinh sach do cua TCTD la dieu

ki$n tien quyet cho sl/ an toan, lanh m,?nhcua TCTD

II- MQT SO DEXUAT, KIENNGH!

Voi h$u qua cua rui ro thanh toan doi voi m9t TCTD nhLf pMn tfch, danh gia tren day, vi~c quan Iy tot rui ro thanh toan nham h,?nche

rui rGtoi muc thap nhat la nhi~m vI,!

va cung n$ng ne, doi h'oivi$c quan

Iy rui ro nay phai dLf<;lCtien hanh dong thoi va thl/C hi~n co hi~u qua

tU ca hai doi tLf<;lngla T 90' va Ngan hang Nha nLfoc

1.1- TCTD phai tinh toan nhu

cau kha nang thanh toan:

Vi$c tfnh toan nhu cau kha nang thanh toan doi hoi TCTD phai tfnh dLf<;lCnhu cau tien phai chi va co the phai chi Dieu nay co nghTa la

phLfdng phap nay bU9C phai dl/aj vao vi$c pMn tfch nguon tiennhami

pMt hi~n thoi gian va muc d9 nhu 1

cauve tien.Khixaydlfll9 baocao

kha nang thanh toan de lam can Clf xay dl/ng phan' mem quan Iy, bao cao phai the hi$n chi tiet ve cac

nguon tien gan voi Tal sanN<;I, Tai

san Co t,?i thoi diem bao cao cua TCTD Vi$c IVQnghoa nhu cau tien phai chi va co the phai chi phai

dLf<;lCcan clf tren cac so Ii$u I!ch sa

de IV<;Ingd!nh nguon tienthu n<;lW

nhVng khach n<;l(khach hang vay TCTD); dl/ tfnh kha nang tang von

vay Dong thoi phai chu y t$n d~ng

"-""~r~r;;:, c-" -= ;,,

~~~q

nhlingeam ket cho vay nhl1ng chl1a

giainganva cac 10Slihlnh huy d9ng

theathdivl} '

Vi$eeo h$ thong tfnh toan tot S8

mieuta dLf9Cnhling tinh huong xau

nhatve nguon von, ft nhat khi c6

m9ttlnhhuong xau xay ra Nghia la

nhlingngLfaiquan Iy TCTD phai

Il1gngdinh ngay tac d9ng uy tfn thi

trl10ngdoi vai m1nhdochat 1119ng

chavay bj giam sut d9t ng9t, xem

xet h~u qua bat l<;1itrong cong

chUng.Khi xay dlfng bao cao,

TCTDphai chu yden nhling yeu to

anhhtJongden chat 1119ngtfnh toan

khanangthanh toan nhl1:

-Chat 1119ngva tfnh kip thai cua

thongtin lien quan d~n cac ky hSln

cuaTaisan N9, Tai sanC6 tSlithai

diemI~pbao cao;

- Chat ILf<;1ngphan tfch ve

khuynhhLfangtrl1ac day va trang

thoigiantai (tl1onglai) ve cho yay

vahuyd9ngtien gUi;

- ChatILf9ngphan memquan Iy

baacao kha nang thanh toan cua

TCTD

Ve kha nang thanh toan, moi

TCTDtoithieuphai I$p hai bao cao

dVkiennguon tien: m9t bao cao

mieuta nguon tien c6 co so ch~k

chanva m9t bEJOcao mieuta tinh

huongxau nhat.Cac TCTDphai

xaydl,ftlgke ho~ch chfnh thuc ve

nguonvon bat thl1dng, dl1a ra cac

giaiphapde c6 the Ilfa ch9n neu

g~pphainhu cau rut von d9t xuat

Keho~chnay phaidl1<;1cSan giam

docdieuhanh duy$t va H9i dong

quantr!thongqua hang nam

1.2-TCTD pM; to chuctot v;~c

quan1Ykhanang thanh toan

Ngoaivi$c tfnh toan nhu cau

phaitochuctot vi$c qulm Iy kha

Mngthanhtoan nhamduy tr1du

mltcvondlf trCtcan thiet de thanh

toanchocac nhu cau dlf tfnhva

nhl1 cau d9t xuat Ml}c tieu hang dau cua vi~c quan Iy kha nang thanh toan la nhamdam bao rang

nhu cautien luon luon dl1<;1cthoa

m§nbangcackhoann<;1denh~nva Tai san C6 c6 the chuyen doi (ban) dl1<;1cngay, ho~c tang nguon tien gUi, ho~c bo sung von tCtthi trl1dng

tient$.

Trang dieuki$nthi trl1dngtien t~

chl1a thlfCslf phat trien nhl1 0 nl1ac

ta hi$n nay, cac TCTD phai to ChL'S

tot vi$c quan IyTai san C6 de quan

Iy kha nang thanh toan, boi vi cac TCTD khong the dlfa vaG nguon tien gUibo sung de thoa m§n slf thieu hl}t tien d9t xuat va khong

111dngtNac Dieu nay doi hoi TCTD

phai t$p trung vaG co cau ky h~n cua Tai san C6, n6 dam bao rang nguon tien ra dl1<;1cthao m§n bang nguon vaGtLtTai san C6 den h~n

Ngoai ra, cac TCTD c6 the thoa thu$nm('>th~nmuctfndl}ngvaicac

TCTD khac nham bo sung vaG nguon von m9t khi c6 tinh huang kh§n cap, nhtJng phai 111dngtrl1ac

rang hslnmuc tfndl}ngbo sung nhl1

v$y thLfdngkhOngcon san m9t khi nhu cau kha nang thanh toan chung d§ IEmden t9t dlnh

Khith! trl1dngtien t~ phat trien, nhlingTCTDIan c6 the quan Iykha

nang thanhtoan theo Tai san N<;1 nham giam thieu vi~c ItJu giCtTai

san C6 c6 kha nang thanh toan

cao, nhU'ngI~ic6 thu nh$pthap

Tuy nhien,cac TCTDdlfa vaGTai

san N<;1de quan Iykha nang thanh toan can phai luonth$n tn;>ngve kha nangmong manh cua ca thi trl1dngtien t~ cung t1nhtr~ngtai

chfnhcua nhlingnha cungcap von

a cacthitrtJdng d6. '

CacTCTDcOngphai ItJu '1 rang

doi vai dong Vi~t Nam, TCTD co

kha nang cau vi~nNganhangNha nl1acde dap ltng nhUcau thanh

toan d('>t xuat (ke c8 cac TCTD

chap tai san c6 kha nang chuyen

doi (chietkhau), ho~c vay khOngco the chap NhtJng hi~n nay dong

Vi~t Nam c6 kha nang chu"yendoi thap, nen vi~c quan Iy kha nang

thanh toan phaidl1<;1cap dl,mgcho tLtng lo~i ngoS!i t~ vi Ngan hang Nha

nl1dc rat ft khi cung ltng von bang

ng09it~ '"

Cung vai vi~c quan 1'1kha nang thanh toan cua TCTD, nhCtngnha

quan 1'1TCTD phaic6 thongtin day

du ve thlfC tr~ng tai chfnh cua TCTD Dieu nay c6 nghia la phai nam dl1<;1Cchat 111<;1ng n<;1.Sai vi

nhieu tNdng h<;1pcac nha quan 1'1 tai san chi biet dl1<;1cnhCtng khoan

n<;1c6 van de chi trongm('>tvai ngay, th~ chf vai gid trl1dCkhi n6

d119Cbiet r9ng r§i Nguyennhan la

do nhCtng ngl1di quan 1'1n<;1thl1dng

co che dauchatll1<;1ng n<;1xuong cap Wi m9t thdi diem d§ tro nEm nghiem tr9ng, Do d6 thong tin n9i b('>la rat quan tr9ng va nhling ngLfdi

quan 1'1TCTD can nam d119Cnhling kh6 khan trangn9i b9trl1dCkhi ben ngoaibiet den,

2 N g8.n ha.ng NhB mtCJc

phai t6 chu~ giam sat, thanh tra vi~ qu.8.nhi riii ro thanh

toan cUa.TarD

Ho9t d9ng giam sat, thanh tra

vi~c quan trj rui ro thanh toan cua Ngan hang Nha nl1ac doi vai TCTD d119Cthe hi~n qua cac n('>idung sau:

2.1- Ngan hang Nha nl1dCphai

to chuc xem xet, danh gia cac chfnh sach, vi~c thlfc hi~n va cac thu tl}C

ve quan 1'1Tai san N<;1,Tai san C6,

kha nang thanh toan va slf tuan thu' cua TCTDde dam baorang:

- TCTDdaco c~ch9nmucve

th~mquyenva trachnhi~mdoivai

cac quyet djnh ve kha nang thanh

toan

(Xem tiep trang48)

Tr~ng khi nhu diu huy d~mgvon de dap U'ngnhu

.cau phat trien cua nen kinhte cao nhll hi~nnay,bem

c~mhvi~c dong lo~t tang lai suat tien gUi, cac Ngan

hang thlldng m~i cOngdlla ra hang IOi?tchlldng trinh

khuyen mai hap dan de thu hut khach hang gUi tien

Chlldng trinh tiet ki~m dl! thllang mang toi cho khach

hang Cd h(>itra thanh tJ pM ma Ngan hang Cong

thlldng Vi~t Nam dang thl!C hi~n mang m(>tsuc hap

dan Ion

quay so trung thllang dl!a trem Phieu dl! thllang Chlldng trinh nay dllgc ap dl:mg voi lo~i tien gUi Vi~1 Nam dong (VND), co thai hi?ngUi tien tCt6 thang tro len Muc tien gLtitoi thieu de nh~n dvgc 01 phieud~ thllang tham gia chvdng trinh la 10 tri~u dong voi khach hang t~i cac chi nhanh NHCT HaN(>i, Haray,

Tp Ho Chi Minh; ho~c 07 tri~u dong voi cac chi nhanh khac So phieu dl! thvang dvgc tfnh theo tCtngthe tiel ki~m dl! thvang Chvdng trinh dvgc ap dllgc thl!c hi~n , tlt ngay11/7/2005 den het ngay 28/10/2005 Ngay mo

ThamgiachVdngtrinhnay,benc~lnhla!su~ttien thvangla28/11/2005 ti?iso 1TangB~tHo,HaN(>ivoi gLticao( %/thang ap dyng theo muclai suattiet ki~m sl! chU'ngkiencuaH(>idongquaythvang,Congtyso hi~nhanhco cungkyhi?nva tra lai sau)khachhang so kienthietthu do,di?idi~nB(>Thvdngmi?ivad<;!i

may man S8 nh~n dllgc giai d~c bi~t trj gia 1 ty dong dien khach hang Ket qua trung thvang S8dV<;Jccong cung hang nghin giai thvang hap dan khac voi tong tr! b6 tren website ho~c website cua NHCT ngay sau gia giai thvang len Wi2.8 tY dong (m(>tkhach hang con khi quay thvang va cong bo tren cac phvdng ti~n

co Cd h(>itrung nhieu giai thvang neu so hiiu nhieu thOngtin di?ichung

phieu dl! thvang co so series trung thvang) NHCT s~ Co the noi Chvdng trinh tiet ki~m dl! thvang nay111 tra toan b(>thue thu nh?p lien quan den giai Hdn the, mot trong nhiing no Ivc Ion cua NHCT Vi~t Nam de khi co nhu cau khach hang co the cam co the Tiet kh~ng d!nh v! the han~ dau cua NHCT trong'h~ thong ki~m dl! thvong de vay von., cac ngan hang thvdng m~i trong boi canh ci?nhtranh Chvdngtrinh tiet ki~mdl! thvang cua MHCTVNla ngaycang quyetIi~t giva cac nganhangthvdngm<;!i hi~h thuc'tiet ki~m ma ngllai gUitien dVgctham dl! de thu hut khachhang hi~n nay pv.

mQtcachdungdanhaykh6ngva Ii$uTCTD '2.4-Th<'10 lu~nvaicacnhaquanIyTCTD

tiem~nhayduqcdl! doan,baogom:

-Xemxet 19icacbaocaoquanIynQibQ c6 neuchitietva ca9yeucauthanhtoanva cacnguonvondQnghay.khOng?

-Danhgiachatluqngcacnguonvonban dauvatM cap,

-Xacdinhcacyeucaudoivaivi$ctai trq

va.khanangthanhtoanc6 phaila yeuto

trongquatrinhI~pke ho<;!ch ngansachva dLtqcdl!a vao Sl! tiep von de phat Iri~n, nhO'ngthaydOitrongco cauTaisan Nq,Tai

sanC6cuaTcm vanhO'ng thaydOiduqcd~

2.3-TOchucdanhgia hi$uquacua h$

thong bao cao quan Iy nQi b~ cua TCm trongvi$ccungcapchobqph~nquanIykha nangthanhtoanmQtcachdayduo

QUANlY RUIR~iHANHmAN".

.(Tiep thee) trang 31)

.TCm dacOcacphuongphapd~xac

djnhcac nhucauthanhtoanva cacphuong

ti$nd~dapangcacnhucaud6.

- TCm da cOcacchi danva mucdQTai

sanCo dQngva cac cac ngu6ntai trq trong

moiquanh$vaicacnhucautiem~nduqcdl!

doan.

- TCm dacOcachinhthucki~msoatva

giamsatpM hqpdoivai khOiluqngcacearn

ketchovayvakhanangruiro ng09ibangc6

th~tacdqngdenvi$ctaitrqva thanhkhoan.

2.2-NganhangNhanuOcphaixacdinh

xemcacTCTDcOI~pke hQ9chthanhtoan

- Chat luqng cua ke h09ch va kha nang

hi$n t9i cua Tcm trongvi$c dap angcae nhucau va khanangthanhtoantiem~nva theedl! kien.

- Chatluqngcuah$thongbaocaoquan

Iy nQibqva ki~rnsoatquant~.

Dambaokhanangthanhtoantotlabi$n phaphO'uhi$ud~ h9ncherui ro thanhloan; dam bao cho tinh tr9ng tai chinh cua mQt Tcm lanh m9nh,an toan.Tuy nhien,vi$e dambaokhanangthanhtoancuarnqtTCTD theocacda xuattrenrnaichi h9ncheruiro cua rnQttrong so nhieu109irui ro da neu trongphandaubai viet nay.Doivai cacI09i rui ro khacS6tiep t~c duqcnghienCLtud8 cungtraodOitrongcacbaivietkhac

48

T~ art NCANIIANc- &5 8 N.\M'2OCfJ