Quản lý hoạt động thanh toán trong điều kiện phát triển công nghệ và hội nhập QT.pdf

Quản lý hoạt động thanh toán trong điều kiện phát triển công nghệ và hội nhập QT.pdf

fl(JilNIJYIlftill' l)ftNf,'rIlilNl1'l'ftilN

1 T<;tisac phai tang eU'Clng

quan Iy ho<;ttdQng thanh toan

trong dieu ki~n phat tri~n eong

ngh~ thanh toan va hQi nh~p

quae te?

Tien t$ vC1iban chat la m9t hang

hoa d~c bi$t, lam trung gian trong

IU'Uthong, thanh toan hang hoa,

dich vl,l Chuc nang thanh toan cua

tien t$ cOng vi the da vangay cang

phat tri~n bang nhieu hinh thuc,

phU'dng ti$n thanh toan hi$n d9i vC1i

qui trinh cong ngh$ ti{m tien tLJ'dng

thich, khac xa so vC1ithanh toan

truyen thong Tien t$ lam chuc nang

thanh toan ngay nay khong phai

chu yeu bang tien m~t Khoi 1LJ'~ng,

doi tLJ'~ngva ph9m vi thanh toan

r9ng lC1n;toc d9 thanh toan nhanh,

d9 chuan xac va an toan cao,

Tuy nhien, nhU' chung ta deu

biet, thanh toim bang tien m~t va

khong dung tien m~t c6 moi quan

h$ chuy~n hoa, tac d9ng I~n nhau:

C6 th~ luc nay, ndi nay hang hoa,

dich vl,l dLJ'~Cthl,l'C hi$n thanh toan

khong bang tien m~t nhLJ'ng khoi

1LJ'~ngtien t$ d6 d thC1i di~m khac,

ndi khac 19i dLJ'~Cthl,l'C hi$n thanh

toan bang tien m~t va ngLJ'~c19i M~t

khac, du bat lu~n la nen san xuat va

IU'Uthong hang hoa d xa h9i nao 5l,1'

phat tri~ncua t~n t$, trong d6 c6 sl,l'

phat tri~nchuc nang thanh toan den

muc "sieu hi$n d9i" thi v~n ton t9i

tien m~t trong IU'Uthong; va do d6,

v~n con c6 thanh toan bang tien

m~t trong tong cac phLJ'dng ti$n

thanh toan NhLJ' v~y, trong lLJ'u

thong v~n ton t9i hai hinh thuc thanh

toan bang tien m~t va khong bang

tien m~t Le d6 va dLJ'dngnhien, sl,l'

chuy~n hoa giG'a chung v~n phat

sinh trong IU'U thong - thanh toan

Day la m9t d~c thu van c6 cua tien

t$ khi thl,l'Chi$n chuc nang thanh

PGS~ TS Mai Van B~n *

toan.Dieu d6, cOng IU'U'1 nhG'ngnha h09ch d!nh chinh sach va quan 1'1 nen kinh te xa h9i khong dLJ'~Cvo tinh hay co '1 "Iang quen" khi xay

dl,l'ng Cd che va quan 1'1h09t d9ng thanh toan trongnen kinh te M~c

dutren thl,l'Cte va xu the tat yeu la

thanh toan khong bang tien m~t se ngay cang phat tri~n chiem ty tn;>ng tuy$t d9i b9 ph~n khoi 1LJ'~ngthanh

toan cua nen kinh te - xa h9i trong giao d!ch hang hoa va dich Vl,l

Khong th~ chi chu '1 SLt dl,lng

phLJ'dngti$n, cong ngh$ thanh toan hi$n d9i ma khong xay dl,l'ngCd che quan 1'1h09t d9ng tLJ'dngthich cua n6 Dong thC1i,nhat thiet phai c6 Cd che quan 1'1h09t d9ng thanh toan

bang tien m~t cung ton t9i vC1i cd

che thanh toan khong bang tien m~t D6 la sl,l'dong nhat cua vi$c oog dl,lng va quan 1'1h09t d9ng thanh toan trong moi quan h$ tac d9ng, chuy~n hoa hai hinh thuc thanh toan bang tien m~t va khong bang tien m~t.

Hi$n t9i, cOng c6 nhG'ng quan

ni$m "m9t chieu" cho rang cu tim

mQi bi$n phap d~ nhanh ch6ng ung dl,lng va phat tri~n phLJ'dngti$n va cong ngh$ thanh toan hi$n d9i khong bang tien m~t thi at dan chung se thay ti$n ich ma m~c nhiem thl,l'C hi$n cac giao d!ch mua ban va thanh toan khong bang tien

ni~t; xem nh~, th~m chi la khong

can thl,l'C hi$n quan 1'1h09t d9ng thanh toan bangtien m~t C6 th~ hQ nham va "da quen" rang hai hinh thuc thanh toan tien m~t va khong

bang tien m~t luon ton t9i va c6 tac d9ng chuy~n hoa I~n nhau Chung

ta con nM trong thC1ike h09Ch hoa t~p trung, Cd che quan 1'1thanh toan bang tien m~t luc bay giC1la kha

ch~t che (Ngh! dinh 75 CP ngay

9/6/1967 cua H9i dong B9 trLJ'dng

ve quan 1'1tien m~t va Thong tLJ'so

81NP ngay 1/9/1967 cua Ngan hang Nha nLJ'C1C hLJ'C1ng d~n thl,l'C

hi$n) C6 th~ n6i, tinh hinh kinh te

xa h9i luc d6 con nhieu kh6 khan, kinh te kem phat tri~n, 19ibi chien tranh tan pha, cac giao d!chve hang hoa, dich vl,l chu yeu dLJ'~Cthanh toan bang tien m~t Cd che q~an 1'1 tien m~t d6 da phat huy hi$u qua cao trong quan 1'1tien m~t, g6p

phan dam bao ILJ'Uthonghang hoa binhthLJ'C1ng,tranh dLJ'~Cnhieutieu

cl,l'c,lang phi,dau Cd,tham nhOng thong qua thanh toan bang tien

m~t d~ I~i dl,lng Sau khi dat nLJ'C1c thong nhat, nen kinh te dLJ'Qc chuy~ndoi theohLJ'C1ngthitrLJ'C1ng c6 sl,l' quan 1'1cua Nha nLJ'C1C, Cd che

quan 1'1tien m~t da khong con v~n hanh trong nen kinh te xa h9i H09t d9ng thanh toan n6i chung, thanh toan khong dung tien m~t n6i rieng

da dLJ'~C tang CLJ'C1ngbdi cac cong cl,l

thanh toan hien dai, tien tien, toc do nhanh hdn; 'ch~~g h9n nhLJ' th~ thanh toan, thanh toan va chuy~n tien bang di$n tLt,thanh toan bu tnl, thanh toan gia tr! cao, gia tr! thap Song cho den nay, vi$c quan 1'1h09t

d9ng thanh toan dLJ'C1ica hai hinh

thuc, nhatla thanh toanbang tien m~t 19ichLJ'ac6 m9t Cd che quan 1'1

thich h~p nao vC1idieu ki$nmC1i.

Tren thl,l'Cte, vi$c tl,l'do d~ ton qUI

tien m~tt9i cac to chuc, chitieutien m~t thoai mai, tuy ti$n, I~i dl,lng thanh toan bang tien m~t d~tron

thue, tham nhOng gay kh6 khan

. vi$c t~p trung nhanhcac dong van, dieu hoa IU'UthOng tien t$, dang la suc ep bat I~i cho h09t d9ng cua nen kinh te xa h9i Do d6, rat can phai c6 Cd che thich h~p d~ to chuc

.NHNN

Htltmg d~nkhachgiaodlchthanhtoan't9imayATMcuafJganhangNgo9ithlfrJTJg Vi~tNam

Anh: Le HU'ng

va quan Iy hO'?td(mg ca hai hinh hlfCingvan minh hdn so vClitrlfCic

thUcthanhtoan Quan Iy thanhtoan day

bangtien m~\tb6i nhilng bi$n phap Tren the gidi, hau het cac nlfCic

tac d(>ngtheo hlfCinghan che thanh nhat la cac nlfdc phat trign da ilIa

toan bang tien m~t doi vCli nhilng chon mo hinh thanh toan t$p trung,

109ihang hoa, dich vl,lco gia tr! ICln, sCi"dl,lngcac hinh thUc va phlfdng

co dieu ki$n thlfc hi$n thanh toan tien thanh toan hi$n d,?i dg phat

bangchuy~nkhoanS8t'?odieu ki$n tri'gnhe thong thanh toan; cung vCli

chothanhtoan khongbangtien m~t no dg' he thong van hanh thong

dlfc,:JCthlfChi$n va phattri~n tot hdn su6t, hi$~ qua, an t'oanphai co Cd

Nglfc,:JC I,?i,tochUcthanhtoan khong che quan Iy hO'?td(>ngthanh toan

bang tien mat nhanh chong, thuan tlfdng thich, khoa hoc va gan ket

lc,:Ji,an toan va co nhU'nggiai phap Cd che quan Iy hO'?td(>ngthanh

kichthich lc,:Jiichkhach hang thi S8 toan khong chi dlfdc ban hanh theo

h,?nche thanh toan bang tien m~t phap qui chuyen' sau, rieng bi$t

va h,?nche dlfc,:JCnhilng tieu cl,J'~co trong ITnhvl,J'cquan Iy hO'?td(>ng

th~ phat sinh khi thanh toan bang thanhtoan, ma can dlf<;lClong ghep

tien mat Nhat la, trong dieu ki$n ban hanh trong'nhilng phap qui co

nen kinh te xa h(>i6 Vi$t Nam, khi lien quan nham vila thl,J'Chi$n co

ma nglfbi dan con dang "lfa chu(>ng, hieu qua chUcnang thanh toan vila

co thai quen" thanh toan bang tien h~n che tranh dlfdCnhilng tieu elfc

m~t, cung vClinhilng dieu ki$n dg c6 th~ ~gy ra ch~ chfnh ban th~n

thl,J'Chi$n thanh toan bang cac hO'?td(>ngcua no; dong thbi, t90

phlfdngti$n va cong ngh$ hi$n d,?i cho quan Iy hO'?td(>ngthanh toan

con nhieu bat c$p, kho khan, thi I,?i thuan Idi, an toan Ch~ng h,?nnhlf:

cangcan hdn bao gib het phai quan

) O~

C

h

Ph' .

' , a nUde ong 08 ap.

IyhO'?td(>ngthanh toan ca hal hmh . . .

thUc: thanh toan bang tien m~t va - Theo LU'?t thue ngay

22-8-khong bang tien mat Dlfdng nhien, 1990qui dinh: vi$c thanhtoan hang

viec quan Iy hai hinh thUc thanh hoa, dich vl,l cua cac thlfdng nhan

to~n nay ngay nay khong th~ "dien trong mua ban, ch~ tra d[ch vl,l c~i

theo"cach quan Iy thanhtoan nhlf dlfc,:JC thanh toan bang tien m~t toi

thbi ky nen kinh te ke ho,?ch,t$p da khong qua 5000 FRF (Franc

trung, "bao cap"; b6i vi, dieu ki$n ve Phap) Cac khoan tra ICin hdn

kinh te xa hoi, ky thuat va cong 5000FRF (nhlf tra nc,:J, tien thue nha;

ngh$ ' da co' nhieu th~y doi theo v$n chuygn , hang hoa,d!C~_l,I )

~tJ

deu phai thanh toan bang chuy~n khoan nhlf sec, the Neu nglfbi nao vi ph,?m qui dinh nay S8 b! ph'?t 5% tren so tien giao d!ch (Lu$t Thue dieu 1840).

- Thanh toan Hen Ilfdng, phl,l cap bang tien m~t toi da la 10.000FRF (theo Sac I$nh so 85-1073 ngay

7/10/1985); Vlf<;ltqua mUc tren phai thl,J'Chi$n bEing thanh toan chuygn khoan (Neu vi ph,?m S8 ph'?t tien theo qui d!nh t,?i dieu R.154-3 Lu$t Lao d(>ng).

- Doi vClica nhan la nglfbi Clf tru dlf<;lCphep thanh toan bang tien m~t

la 20.000FRF; ca nhan la nglfbi

khong elf tru dlf<;lCthanh toan tren

20.000 FRFvClidieuki$nphainoiro

than nhan va d!a chi

b) (; TrungQuae:

- Tai Sac lenh. . so5/2003 cua Ngan hang Nhan dan Trung Quoc

co hi$u Il,J'Cthi hanh tU'1/9/2003co qui d!nh kha ch~t Ch8ve ma va sCi' dl,lng tai khoan thanh toan Moi nglfbi giIi tien m6 tai khoan thanh toan t,?ingan hang cho cac to chUc chi dlfc,:JCdUngten m(>ttai khoantien gCi'iCdban 6 ngan hang tl,J'ch9n t,?i ndi elf tru; ch!u sl,J'ki~m tra giam sat cua Ngan hang Nhan dan Trung Quoc Ngoai ra, nglfbi gCi'itien cOng c6 thg dlfdc phep ma tai khoan thanh toan ngoai ndi Clf tru trong m(>tso trlfbng hc,:Jpcan thiet nhlf: C6 dang ky kinh doanhvahO'?t d(>ng

kinh doanh6 khu vlfc hanhchinh

khac; ho~cm6 tai khoand~c biet dg thu nop, chi tieu tien ve ml,lcdich kinh doanh; m6 tai khoan tien gCi'i t,?m thbi dg tien hanh hO'?td(>ng kinh doanh t,?m thbi ngoai ndi Clf tru Tuy nhien, khi muon ma cac lo,?itai khoan do phai co cac dieu ki$n, cac chUngminh dam bao cho vi$c can thiet phai m6 d~ hO'?td(>ng

- Vi$c sCi'dl,lng cac tai khoan thanh toan cOngdlfdCquan Iy theo ml,lcdfch sCi'dl,lng.Doi vClitai khoan tien gCi'iCd ban la tai khoan chinh cua nglfbi gCi'itien thi m9i khoanthu, thanh toan trong giao d!ch hang ngay cOng nhlf vi$c rut chi Ilfdng, thlfang deu phai thlfc hi$n thanh

toan qua tai khoan nay 80i vdi tai

khoan tien gCrichung dLfeJcsCrdl:mg

d§ gCri cac khoan thu (ca thu bang

tien mat) tU hoat dong vay mLfQn,tra

neJ,thanh toan khac;nhLfng khOng

dLfeJCsCrdung d§ rut tien m~t 80i

vdi tai khoan tien gCridac bi$t, dLfeJc

sCrdung cho cac khoan thu va thanh

toan vdi nhieu loai tien dac bi$t;

khong dLfeJcphep rut tien mat tU tai

khoan nay d§ chi dung cho cac qUI

ngoaingan sach, cac qUlthanh toan

giao dich chCtng khoan, cac qUI till

thac dau tLf Neu ngLfCJirut tien can

rut tien mat vdi nhCrngmuc dfch an

sinh xa hoi, qUI dl! phong nha a

phai theo qui dinh vequan Iy tien

mat.

- Ngan hang Nhan dan Trung

Quoc co trach nhi$m giam sat, ki§m

tra vi$c ma tai khoan thanh toan

ngan hang, xCr Iy vi ph<ilm ve sCr

dungtai khoan thanh toan cua

ngLfCJigCritien hay ngan hang; co

trach nhiem quan Iy cacchCtngnh$n

dang ky ma tai khoan tien gCriceJ

ban, tien gCri tam thCJi,va cac tai

khoan tien gCridi,jc biet cua deJnv!

ngan sach; cac ngan hang thLfeJng

mai, chinh sach co trach nhiem baG

cao tinh hinh ma va sCr'dl:mg {ai

khoan cua khach hang cho Ngan

hang Nhan dan Trung Q.uoc tren

Neu ai vi ph<;1mve ma va sCr

dung tai khoan (k§ ca ngan hangco

lien quan), tuy theo mCtcdQvi ph<;1m

ma xCrIy: phat tien tU 1.000.000

NOT (Nhan dan te) den 30.000.000

NOT; va neu bi qui la ph<;1mtQi thi

chuy§n cho toa an xet xCrtheo luat

dinh

8§ tang cLfCJngquan Iy tien m$t,

Ngan hang Nhan dan Trung Quoc

da ban hanh dieu Ie tam thCJive

quan Iy tien m~tva thong tLfhLfdng

dan thLfChien.Theo thongtLfhLfdng

dan thi viec thanh toan tien m~t va

quan Iy tien mat dLfeJcqui dinhkha

chat che; cu tM la:

- Quan Iy chat che thanh toan

khoi ILfeJngtien m~t Idn tai tai khoan

doi vdi cac deJnvi SLfnghi$p(co mCtc

qui dinh cl,Jth§) Cac ngan hang m6

tai khoan cho khach hang neu

khongcJLfQG'SLfphe chuEincua'Ngan don vi, rigLfCJht~.0.hLfangphai.g'hir6 hang Nhan dan Trung Quoc thi ten taikhoan cyadeJrl,vithqhLiang, khong dLfQCthanh toan bang tien khongdLfQ~.!c()i;ngan hang pMt m~t tren tai kboaq,'cbuyendungcua hanh th~ia ~gL1CJithq'hLfang, deJnv! hanh chfnh mCftai.khoan - Quan Iy vi$c r~t ti~n~~tvdi

- Quanly cq$t ch~'ti;~nlJ1~tton khai ILfQngIdn bang hoi Poieu va kho cua cac dt1nvi harih chfnh Sl! giay nhan nQ Cac deJnvi, khong

nghi$p.Ton kho cua cac deJnvi ma dLfQCsCrdqng hai phieu ngan hang tai khoan t<;1icac ngan hang dLfQC tien mi,jt,giay nh$n n<Jngan hang; xac d!nh va dieu chlnh hang nam :'hgan hang cOng' khong dLfeJcky nham phu hQp vdi dien bien cua phat Vatra cac hoi phieu, giay nh$n thl!C te Cac chi nhanh cua NgannQ'llgan hang tien mat TrLfCJnghQp hang Nhandan TrungQuac phai co ' do nhu cau kinh doanh, cac ho kihh trach nhi$mki§mtra va don doc cac doanh ca th§ sau khi nQptie~ darn' 'to chCtctin dqng d!nh ky ki§m tra bao hoi phieu va giay nh$n neJngan ILfQngtien mat can ton cua cac deJrf, hang, thi ngan hang co th§ ky hai

v! ma tai khoan; dong thCJiap dqng. phi~~Qganhang tien m~t ho~c gi&y, cac hinh ph<;1tkinh te doi vdi cac to nh$n nQngan hangtien mat, nhLfng chCtctin dqng va cac deJnvi vi ph<;1m mCtctien cua moi tCJhai phieu ngan qui d!nh hang tien mi,jt, ho~c giay nh$n n<J

- Tang cLfCJngquan Iy vi$c rut ngan hang a mCtc dLfdi300.000

tien m~t vdi khoi ILfeJngIdn cua xi NOT Cung mQt ngan hang trang nghi$p, doanh nghi$p tLf nhan, hQ mot ngay khong dLfQCky phat hoi c;a th§; khong dLfQCt<;10dieu ki$n phieu ngan hang tien m~t, giay cho vi$c chuy§n van kinh doanh nh$n nQngan hang 2 tCJtra len dai VaGtai khoan tiet kiem va thLfChien vdi cung mQtngLfCJithq hLf6ng.Neu thanh toan qua tai khoantiet'ki$~ vLfeJtqua qui dinh do , phai co sl!

- Tang cLfCJngquan Iy vi$c thu d~ng y-cua,ng~nha.ngn;? t~i.kho~n chi ILfeJngtien m~t khai ILfeJngIdn c~p tren ~a b~o cao VeJlVeJl_.Ngan cUatai khoantiet ki~m va tai khoan hang Nhan dan Trung Quoc chi

ca nhan ngLfCJiCLitru 80i vdi ca nhanh d!a phLfeJng

nhan rut mQt Ian so tien 500.000 - 80i vdi cactochCtctfn dqng phi NOT tra len, ho~c nhieu Ian trong ngan hang la nhCtngdeJnvi ma tai

mQt ngay vdi tong so tien m~t khoan, khong phai la ngan hang ma

500.000 NOTtra len cac ngan hang' tai khoan thi ngan hang ma tai

phai dang ky rieng tUng khoan va khoan cho cac to chCtcnay phai bao cao vdi Ngan hang Nhan dan dLfQcNgan hang Nhan dan Trung Trung Quoc chi nhanh dia phLfeJng Quac chi nhanh d!a phLfeJngphe VaGngay ham sau duyet ve vi$c thEimd!nh h<;1nmCtc

- Tang CLiCJngquan Iy rut tien tien m~t ton kho cua cac to chCtc m~t bang the ngan hang.The ngan nay

hang ma deJnvi co d§ thanh toan - Quan Iy tien m~t ton kho cua tieu dung,thanh toan chuy§nkhoan cac ngan hang ma tai khoan Cac

(baa gom tl! dQngchuy§nkhoan,tl! ngan hang ma,tai khoan phai ch9n

dQngchuy§n tien gut, tra ILfeJnghQ, mQt trong kho phat hanh va kho chi tra ho cac khoantieu dung), gCri nghi$pvucua Ngan hang Nhandan

va rut tien m~t, mQt the nhieu tai Trung Quoc chi nhanh d!a phLfeJng khoan, trang qua trinh sCrdl:mgcan d§ nap va IInhtien mi,jt.TrLfCJngheJp but toan goc, phai chuy§n tU tai kho khan thi co th§ thong qua chi khoantien gCriceJban cua deJnvi do nhanh Ngan hang Nhan dan Trung vao, khong dLfeJcnQptien mi,jtvao. Quac d!a phLfeJngphe duyet d§ co

Ngan hang ma tai khoan khong th§ nQp va IInh tien m~t t<ilikho dLfeJcchi tien m~t cho cac the ngan nghi$p vq cua ngan hang thLfeJng hangcua deJnvi 80i vdi sec chuy§n m<iliNha nLfdc.Cac chi nhanh Ngan tien VaGtai khoan sCrdqng the cua hang Nhan dan Trung Quac dia

20

T~ clff NGANfIANG- s6 6 NAM'2004

phl1CJngphai th~m d!nh h"m muc ton

kho tien m~t trong kho nghi$p vl,]

cua cac ngan hang thuC!ngmai, cac

hC!ptac xa tin dl,]ng thanh pho,

huy$n t?i d!a phuC!ng.

- Xay dl/ng he thong giam sat

quan Iy vi$c rut tien m~t vai khoi

1L19ngIan cua cac ngan hang

thL1C!ngm?i va h$ thong cac t6 chuc

tin dung trong toan quoc Quan Iy

chat che h$ thong giam sat Wng h$

thong ve rut tien m~t hang ngay,

hang thang, tranh tinh tr?ng 19idung

cong cu thanh toan mai rut tien m~t

khoi luC!ngIan

- Xay dung va ki$n toan che d9

thong ke thu chi tien m~t cua cac

ngan hang thuC!ngmai; d!nh ky bao

cao tinh hinh thu chi tien m~t cho

ngan hang cap tren va Ngan hang

Nhan dan Trung Quoc

2 Ltfa ehc;>n mo hinh thanh

toim va t6 ehlte quim Iy ho<:tt

dQng thanh toan d Vi~t Nam trong

dieu ki~n ky thu~t, eong ngh~

thanh toan hi~n d<:tiva hQi nh~p

quae tif

M(jtla, ve II/achon m6 hinh:

Vi$t Nam da xac d!nh phattri~n nen

kinh te - xa h9i theo cC! che th!

truC!ng,c6 su quan Iy cua Nha nuac

xa h9i chu nghia; m9t nen kinh te

m0, hoi nhap quac te; trong dieu

kienthongtin va thuC!ngmai dien tCr

phattri~n khong bien giai, khong b!

1$thuQcb0i thC!igian va khonggian

Tren thuc te, hau het cac nuac,

nhat la cac nuac da va dang phat

. tri~n da II/a chQn mo hinh thanh

toan t$p trung va t6 chuc quan Iy

ho?tdQngthanh toan theo mo hinh

t$p trung Tuy nhien, muc do t$p

trung;t6 chuc quan Iy ho?t dQngtuy

thuoc vao dieu kien thi truC!ngcua

tUng nuac gan vai xa hoi, lich sU'

hinh thanh d~ c6 mo hinh tuC!ng

thich Song cho du 0 muc dQ c6

khac nhau thi ve cC!ban, mo hinh

thanh toan tap trung van la dang

chung nhat T6 chuc thl/C hi$n

thanhtoan t$p trung chu yeu do hai

dau moit6 chuc, d6 la: ho~cla ngan

hang trung uC!ng,ho~c la do hiep

hoi thanh toan (hoi dong thanh

'toan); lien ket vai mQt so cong ty chuyensau ve thanh toan

Muc d9 t$p trung hoa cao, hay Wng phan la do dieu ki$n thl/c te va

ky thu$t,congngh$ quyet dinh

Vi v$y, 0 Vi$t Nam, truac het, can thong nhat nh$n thuc ve Il/a chQnmo hinh thanh toan t$p trung tren ph?m vi toan quoc, vai t6 chuc dau moi thich h9P,hi$u qua nhat la

NganhangTrunguC!ng.Trungtam

thanh toan quoc gia vua lam chuc nang ket noi thanh toan chung cho mQih$ thong thanh toan cua cac t6 chuc cung ung d!ch vl,] thanh toan trong nuacva giao di$n vai h$ thong thanh toan quoc te de dam bao an toan chung cho Wng h$ thong va toan he thong; t6 chuc thanh toan

bu tru theo Wng khu vl/C va toan quoc thich hC!pvbi dieu ki$n ky thu$t, tinh hinh dan tri, tien trinh phat trien kinh te xa hoi c6 tinh d~c thu Vi$t Nam.Cac t6 chuc cung ung nao c6 mang luai t6 chuc gQn, khong trai r9ng, dieu kien ky thu$t, cong ngh$ cho phep thi t6 chuc thanh toan t$p trung cao, nQidung thanh toan t$p trung Ian; t6 chuc cung ung d!chvl,)thanhtoan nao c6 mang lubi hoat dQngtrai rQng,dieu ki$n ky thu$t va cong ngh$ chua cho phep thi t$p trung thanh toan theo vung, khu vuc, nQi dung t$p trung Wng phan, khong nhat thiet phai ch?y theo ngay mo hinh thanh toan t$p trung cao nhat; ma c6 the tien hanh Wng buac

Vi$c ket noi trong thanh toan de sCrdl,]ng c6 hi$u qua cac phuC!ng ti$n thanh toan hi$n dai cua mQit6 chuc cung ung d!chVl,)thanhtoan la can thiet, phai t$p trung vao mQt dau moi; truac het la cac t6 chuc cung ung d!ch vu thanh toan nha nuac,d~ tranh lang phi, c6 dieu ki$n tap trung von va cong nghe cao, tang nhanh toc do t.hanh toan va

quan Iy tot vi$c thanhtoan, h?n che

rui ro c6 the x~y ra trongthanhtoan

thOng thanh toan vdi ca hai hinh

thUc thanh toan bEing tie[1mi[itva khOng bEingtien mi[it.

'' Caccong cl,] va phuC!ng thuc

thanh toan khf>ng bang tien mat dang dU9c ung dl,]ng va phat tri~n

da d?ng va ngay cang hi$n d?i nhu:

caclo?i the thanh toan; thanh toan

qua internet; qua telephone; thanh toan bu tru sec, cac giay tc! c6 gia qua trung tam thanh toan bu tru

dien tCr;thanh toan di$n tCrtUc thC!i

gia tr! cao, gia tr! thap Day la nhiing nQidung con rat mai va kha phuc t?P doi vai cac t6 chuc cung ung dich vl,] thanh toan Vi$t Nam B0i phai sCrdl,]ngden cac ky thu$t

va cong ngh$tien tien hi$nd?i; phai c6 trinh dQsCrdl,]ngtuC!ngthich va tinh bao m$t de dam bao an toan

cao Song, rui ro trong thanh toan

khi sU'dl,]ngcac cong cl,]va phuC!ng thuc thanh toan hi$n d?i la rat Ian Thl/C te ve rui ro trong thanh toan doi vai cac nuac di truac trong linh vl/c ung dl,]ngcong nghe thong tin n6i chung va trong vi$c ung dl,]ng cong ngh$ thanh toan n6i rieng la ph6 bien, m~c du da sCrdl,]ngcac ky thu$t cong ngh$ cao va c6 qui che

quanIy congngh$,quytrinhthanh

toan kha ch~t che Do d6, doi vai Vi$t Nam, can phai ban hanh qui che hoat d9ng va quan Iy ho?t d9ng trong vi$c sU'dl,]ngWng lo?i congCl,]

va phuC!ngthuc thanh toan khong dung den tien m~t tren mQiphuC!ng di$n: dieu kien, nQidung, pham vi, doi tu9ng, cach thuc v$n hanh, thanh toan; quan Iy giam sat; phat hi$n sai s6t, gia mao, xU'Iy vi ph?m bang ci3 bi$n phap kinh te, hanh chinh Trong d6, d~c biet chu y den cac bi$n phapkich thich ve kinh

te, ch~ng h?n nhu: phi thanh toan bang chuyen khoan thap hC!nphi thanh toan bangtien m~t Mat khac, can sam chan chlnh vi$c md va sCr dl,)ngtai khoan thanh toan cua cac t6 chuc, ca nhan t?i cac t6 chuc cung ung d!ch vl,] thanh toan hi$n nay theo huang chI cho phep md tai khoan thanh toan chinh t?i tru Sd chfnh (nC!idC!nv! md tal khoan d6ng trl,]Sd),nhamtranh vi$c 19idl,)ngmd tai khoan thanh toan t?i nhieu t6

chuccung ung d!ch vl,]thanhtoan d nhieu nC!i,tren nhieu d!a ban khac nhau d~ thuc hi$n vi$c sU'dl,]ngvon

T~ CIIi NGANIIANG- 866 NAM 2004 21

trong thanh toan khong dung, long

vong, gay that thoat Dong thdi, t<;li

Ngan hang Trung LieJng(Ngan hang

Nha nLidc Vi$t Nam) can sdm co

mQt bo may to chuc ve quanIyhO<;lt

dQng thanh toan trong nen kinh te

(VI,], hay CI,]Cthanh toan) d~ du suc

thl,fC hi$n vi$c tham mLiu cho Nha

nLidc, Thong doc Ngan hang Nha

nLidc trong vi$c thiet ke d!nh hLidng,

cac CC!che chfnh sikh, tochuc hO<;lt

dQng, ki~m tra, giam sat m9i hO<;lt

dQng thanh toan tn3n ph<;lmvI,] toan

quoc (Hi$n nay t<;liNgan hang Nha

nLidC Vi$t Nam chLia co VI,] thanh

toan; trong khi a hau het cac nLidc

co nen thanh toan phat tri~n va

dang phat tri~n deu co VI,] ho~c CI,]C

thanh toan) Can sdm ban hanh

Lu$t Thanh toan d~ dieu chinh m9i

hO<;ltdQng thanh toan trong nen kinh

te phu h<;Jpvdi sl,f phat tri~n da d<;lng

ve doi tLi<;Jngthanh toan va cong

ngh$ thanh toan hi$n d<;li(hi$n t<;lia

Vi$t Nam mdi chi co Ngh! dinh thanh toan qua cac to chuc cung ling dich VI,] thanh toan nen chLia dieu chinh dLi<;JC m9i ph<;lmvi, doi tLi<;Jng tham gia vao hO<;ltdQng thanh toan).

Doi vdi thanh toan bi:mg tien m~t, can ban hanh qui che to chuc thl,fC hi$n thanh toan, trong do, qui dinh doi tLi<;Jng,ph<;lmvi, nQi dung thanh toan, cung vdi vi$c xlt Iy vi ph<;lmnham dam bao cho vi$c Slt dl,]ng tien m~t dung muc can thiet;

h<;lnche vi$c thanh toan bang tien m~t khong can thiet, tranh dLi<;JC vi$c l<;Jidl,]ng thanh toan bi:mg tien m~t vao muc dich bat chinh nhLi tham nhOng,.tron thue, rlta tien 6Vi$t

Nam, do tinh hinh Slt dl,]ng tien m~t can pho bien trong dan CLi, thai

quen Lia dung tien m~t va thich ling vdi vi$c slt dl,]ng cac phLieJngti$n thanh toan khong bang tien m~t can phai co thdi gian nhat dinh; heJnniia, vi$c Slt dl,]ng tien m~t trong nen kinh

te thdi gian qua can bi~u hi$n nhiing~

m~it tieu cl,fc Bai the, cang can phai

to chuc, quan Iy thanh toan bang tien m~t trbng nen kinh te xa hQi.

Tom l<;Ii, du la nen kinh te xa hQi

nao, trong dieu ki$n cong ngh$ thong tin noi chung, cong ngh$ thanh toan noi rieng phat tri~n nhLi the nao; Vdi muc dQ hQi nh$p quoc

te ra sao thi vi$c to chuc va quan Iy hO<;ltdQng thanh toan noi chung; quan IyhO<;ltdQng thanh toan bang tien m~t noi rieng deu phai thl,fC hi$n Tuy nhien, bi$n phap thl,fChi$n can dLi<;JC ung dl,]ng thich ung vdi dieu ki$n thl,fc te phat tri~n cua tUng nen kinh te xa hQi.8

HOc;1t 09ng cuo th! tnlC1ng

n9i t~ lien ngon hang Vi~t Nom

Thi trLidng lien ngan hang Vi$t

Nam ra ddi theo Chi thi so

07/CT-NH1 ngay 7/10/1992 cua Thong doc

Ngan hang Nha nLidc, cho phep cac

tochuc tin dl,]ng dLi<;JCthl,fC hi$n vi$c

cho yay va di yay Ian nhau Day la

van ban phap Iy dau tien xac nh$n

va xac I$p quan h$ cho yay va di

yay giiia cac tochuc tin dl,]ng, cho

phep th! trLidng lien ngan hang ton

t<;liva phat tri~n a Vi$t Nam D~ thuc

d&y giao d!ch tren thi trLidng lien

ngan hang, ngay 21/6/1993,Thong

doc Ngan hang Nha nLidc da ban

hanh Quy che to chuc va hO<;ltdQng

cua thi trLidng lien ngan hang kem

theo Quyet d!nh so 114/QD-NH 14.

Trong thdi ky nay, cac giao d!ch

dLi<;JCthl!c hi$n thong qua Ngan

PGS., TS Le lIoang Nga *

hang Nha nLidc, trong do Ngan

hang Nha nLidc vlfa la ngLidi to chuc

vlfa la thanh vien cua thi trLidng

Cac giao d!ch thLidng dl!a tren ceJsa tin chap giiia cac ngan hang thLieJng

m<;liquoc doanh Lai suat co hai 10<;li:lai suat do Thong doc Ngan hang Nha nLidCchi d!nh va lai suat theo thoa thu$n, trong khi do, lai

suat tien glti Idn heJnlai suat tien yay

co cung ky h<;ln.

PhLieJngthuc giao d!ch la d!nh

ky va trl,fC tiep thl!C hi$n t<;liNgan hang Nha nLidc nen tinh ti$n l<;Ji chLia cao SI! hi~u biet ve L1Uthe cua th! trLidng lien ngan hang cua

cac ngan hang thLieJng m<;lican h<;ln

che vi h9 chLia co thai quen khai thac von Ian nhau

Do cac to chuc tin dl,]ng mdi

dLi<;JCthanh I$p, quy mo hO<;ltdQng

can han che va chLia co sl! hieu biet nhieu ve nhau, nen vi$c tham gia th! trLidng lien ngan hang do Ngan hang Nha nLidc Vi$t Nam to chuc da t<;lOceJhQi cho cac to chuc tin dl,]ng

hi~u biet Ian nhau, dong thdi can

dLi<;JC sl,f ho tr<;Jcua Ngan hang Nha

nLidc vdi vai tro la ngLidi cho yay cuoi cung khi can thiet Tuy nhien, vi$c giao d!ch theo hinh thuc thong qua thi trLidng do Ngan hang Nha nLidc to chuc da lam cho cac to chuc tin dl,]ng phai mat phi khi tham gia thi trLidng nay, mat cong di l<;Iiva mat thdi gian den tham gia thi trLidng nhLing hi$u qua khong cao; m~t khac, th! trLidng chi h9P 1 tuan

1 phien nen khong dap ung dLi<;JC nhu cau von phat sinh hang ngay cua cac to chuc tin dl,]ng HO<;ltdQng cua thi trLidng lien ngan hang trong giai dO<;lnnay rMi chila bLidCphat

.Hoc vi$n Ngan hang

22 T~ CIIiNGANMNG- s6 6N1\M'2004