Tài liệu Bài giảng thiết bị thực phẩm_Mở đầu doc

Kắ hi u C4 Gang trung tắnh: Cũng là gang xám nhưng cho thêm ph2 gia silicocanxi, silicoalumin, felosilu.. Thép: Có cơ tắnh, kh< năng gia công cơ cao.. Dùng nhi&u trong công nghi p rưFu

M ð U

1 C u t o và phân lo i máy s n xu t th c ph m

1.1 C u t o máy

Máy hi n ñ i ch y u g m:

Thi t b n p li u

Các cơ c u th a hành có b" ph#n làm vi c

Các cơ c u truy&n d(n (ñ"ng cơ) [ngu n ñ"ng l,c]

Các máy hi n ñ i thư/ng có thêm hàng lo t các b" ph#n ph2 ñ3:

+ ði&u ch6nh và hi u ch6nh s, làm vi c c a máy

+ ði&u ch6nh máy, kh:i ñ"ng, d ng máy, ki3m tra

+ B<o v và chuy3n ñ=i

1.2 Phân lo i máy s n xu t th c ph m

1.2.1 Theo tính ch t tác d&ng lên s n ph m gia công:

Máy: là trang b trong ñó s<n ph>m ch u tác ñ"ng cơ h?c, khi gia công trên máy y, s<n ph>m không thay ñ=i tính ch t c a nó, mà ch6 thay ñ=i hình d ng, kích thưCc hoDc các thông sE tương t, khác ch u tác ñ"ng cơ h?c

Thi t b : là trang b như máy công tác ñDc bi t, trong ñó s<n ph>m b thay ñ=i tính ch t v#t lí hay hóa h?c hoDc tr ng thái t= hFp dưCi các tác d2ng như: cơ lí, sinh hóa, nhi t ñi n ð,c ñi.m: + Máy: có các b" ph#n làm vi c chuy3n ñ"ng tr,c ti p tác d2ng cơ h?c lên s<n ph>m gia công

+ Thi/t b1: Có m"t kho<ng không gian nh t ñ nh (bu ng làm vi c) trong ñó

ti n hành tác d2ng lên s<n ph>m vCi m2c ñích thay ñ=i tính ch t c a nó

1.2.2 Theo c u t o c2a quá trình

Máy làm vi c gián ño n: S<n ph>m gia công ch u tác d2ng trong suEt th/i gian c a m"t chu kì nh t ñ nh Sau ñó quá trình l i ti p diJn lDp l i có tính ch t chu kì Thành ph>m ñưFc l y ra : cuEi chu kì

Máy làm vi c liên t2c: Th/i gian c a quá trình làm vi c =n ñ nh, n p s<n ph>m ban ñKu

và l y s<n ph>m ñưFc ti n hành ñ ng th/i Các b" ph#n làm vi c trong nhLng ñi&u ki n

=n ñ nh

1.2.3 Theo m7c ñ8 cơ khí hóa và t ñ8ng hóa

Máy không t, ñ"ng

Máy bán t, ñ"ng

Máy t, ñ"ng

1.2.4 Theo nguyên t=c ph>i h?p trong dây chuy@n s n xu t

Máy riêng lN

NhLng máy t= hFp hoDc b" máy

NhLng máy liên hFp

H thEng máy t, ñ"ng

1.2.5 Theo ñ,c ñi.m ch7c năng

Các máy và thi t b v#n chuy3n: Băng t<i, gàu t<i, vít t<i

Các thi t b cơ h?c: Máy phân lo i, máy nghi&n, máy xay xát, máy cTt thái, máy chà, máy ép,

Các thi t b lên men

Các thi t b hóa lí: Chưng c t, tinh luy n, trích li,

2 Yêu cDu cơ b n ñ>i vEi máy s n xu t th c ph m

ðEi vCi máy s<n xu t th,c ph>m, khi thi t k , ch t o và sW d2ng chúng, ngoài nhLng yêu cKu chung (ñ" cYng, sYc b&n, ñ" b&n rung ñ"ng) còn ph<i ñáp Yng nhLng yêu cKu sau: Kh< năng th,c hi n quá trình công ngh tiên ti n

Hi u qu< kinh t kĩ thu#t cao

Tính chEng mòn cao

Giá thành h : Máy có k t c u ñơn gi<n, v#t li u ch t o ra nó rN ti&n, dJ ki m, chi

ti t tiêu chu>n hóa SWa chLa, b<o dư^ng d3 dàng, thu#n lFi

Làm vi c =n ñ nh, tin c#y, ñ<m b<o môi trư/ng làm vi c ít b2i, ti ng n,

Tu=i th? 10 – 12 năm

3 NhGng vHt liIu chính ñ ch/ t o thi/t b1 s n xu t th c ph m

3.1 Kim lo i và h?p kim

a Gang: Ph= bi n nh t, chi m 50% kim lo i trong máy ch bi n th,c ph>m Là hFp kim

c a Fe C: 2 4%

Ưu ñi.m: Có tính ñúc cao, dùng ñúc các chi ti t phYc t p như thân máy, b máy, sEng trưFt, Kh< năng ch u nén g p 4 lKn kh< năng ch u uEn

Phân lo i:

Gang xám C: 2,8 3,7% Kắ hi u C4

Gang trung tắnh: Cũng là gang xám nhưng cho thêm ph2 gia silicocanxi, silicoalumin, felosilu Kắ hi u CM4

Gang cKu: Cũng là gang trung tắnh nhưng cho thêm hFp kim Mg, ự" b&n r t cao, có th3 ựúc các tr2c khumu c a máy nén Kắ hi u B4

Gang rè: %C th p, dJ gia công

Gang hFp kim: Thêm vào các lo i gang trên các kim lo i Cr, Mn, Ni, Si Dùng ch

t o gu ng bơm, vp bơm ch u axit, Eng d(n ch u các môi trư/ng khác nhau

b Thép: Có cơ tắnh, kh< năng gia công cơ cao Tùy theo phương pháp nhi t luy n cho nhLng thép có cơ tắnh khác nhau, r t cao Có 3 nhóm:

Thép cacbon : CT3, CT5

Thép 45, thép 50

Thép d2ng c2

Thép hFp kim: Cao, Th p

c đNng: Không b&n trong môi trư/ng có Cl, Br, I, NH3, H2S D(n ựi n, d(n nhi t tEt, dJ dát mpng, kéo sFi Dùng nhi&u trong công nghi p rưFu bia, các lo i tháp,

đ ng ựp: Thau

Thanh HFp kim Al, Si, Sn

d Nhôm: Ch u các môi trư/ng HNO3 ự#m ựDc,CH3COOH

3.2 Phi kim lo i

a NguNn g>c vô cơ:

đá granit: đá granit + ựá andezit + th y tinh lpng g?i là matit: ch u axit

Amian: Dùng làm ự m ch u nhi t, làm b< chEng cháy, ự3 b<o ôn

Th y tinh

GEm

b NguNn g>c hGu cơ:

Cao su: 2 4%S: Cao su m&m, dùng làm ự m, các khúc nEi tr2c

20 40%S: Cao su ebonit

Faolit: Là hun hFp c a phenol formuldehyt + amian đ" b&n cao, làm các ựư/ng Eng d(n, thùng chYa, máy bơm

Ngoài ra còn có nh,a PVC, PP,

CHƯƠNG 1 CÁC MÁY VÀ THIUT BW VXN CHUYYN

1 Khái niIm

Máy và các thi t b vân chuy3n ñóng vai trò quan tr?ng trong dây chuy&n s<n xu t các s<n ph>m th,c ph>m, liên k t các h thEng công ngh trong dây chuy&n s<n xu t, v#n chuy3n nguyên li u t kho chYa ñ n dây chuy&n s<n xu t và v#n chuy3n s<n ph>m v& kho chYa

Phân lo i: Theo phương thYc làm vi c có hai lo i:

Lo i v#n chuy3n liên t2c: Băng t<i, vít t<i, gàu t<i, các thi t b v#n chuy3n v#t li u bwng không khí, bwng th y l,c,

Lo i v#n chuy3n gián ño n: C>u, palăng, cKu tr2c, thang máy,

Trong các nhà máy s<n xu t và ch bi n lương th,c th,c ph>m, ñ3 v#n chuy3n nhLng v#t li u r/i, v#t li u ñóng túi, nhLng ki n hàng hoDc nhLng v#t li u ñơn chi c theo phương nwm ngang, thxng ñYng hoDc nghiêng, ch y u dùng máy và thi t b v#n chuy3n liên t2c Khác vCi lo i làm vi c gián ño n, nhLng máy và thi t b v#n chuy3n liên t2c có th3 làm vi c trong m"t th/i gian không giCi h n, chuyên ch: v#t li u theo m"t hưCng ñã

ñ nh không d ng l i khi n p li u và tháo li u Nh/ v#y năng su t c a chúng tương ñEi lCn hơn so vCi các máy và thi t bi v#n chuy3n gián ño n

Các máy và thi t b v#n chuy3n liên t2c hi n nay có th3 chia ra hai nhóm chính: Máy có b8 phHn kéo: Băng t<i, xích t<i, cào t<i, gàu t<i,n"i t<i, giá t<i

Máy không có b8 phHn kéo: Các lo i vít t<i, các máy v#n chuy3n quán tính, các h thEng v#n chuy3n bwng không khí và th y l,c

z chương nKy chúng ta s{ kh<o sát m"t sE máy và thi t b v#n chuy3n liên t2c ñưFc dùng ph= bi n trong các nhà máy s<n xu t và ch bi n lương th,c th,c ph>m : trong và ngoài nưCc

2 Các thi/t b1 vHn chuy.n cơ hZc

2.1 Băng t i

2.1.1 Công d&ng

Trong các máy v#n chuy3n liên t2c thì băng t<i là lo i ñưFc dùng nhi&u nh t

Ưu ñi.m: An toàn cao, c u t o ñơn gi<n, b&n

Có kh< năng v#n chuy3n v#t li u r/i và ñơn chi c theo các hưCng nwm ngang, nwm ngang và k t hFp c< hai

VEn ñKu tư và ch t o không lCn

Có th3 t, ñ"ng hóa

V#n hành ñơn gi<n, b<o dư^ng dJ dàng

Làm vi c không n

Năng su t cao, tiêu hao năng lưFng ít

Như?c ñi.m: Ph m vi sW d2ng c a băng t<i b h n ch vì:

Chúng có ñ" dEc cho phép không cao, thư/ng t 16 240 tùy theo v#t li u

Không th3 v#n chuy3n theo ñư/ng cong

Không v#n chuy3n ñưFc v#t li u dNo, dính k t

2.1.2 C u t o và phân lo i băng t i:

Hình 1.1 Băng t i c> ñ1nh

Băng t<i g m có t m băng (3) kín uEn cong trên tang d(n (5) và tang căng (1) T m băng v a là b" ph#n kéo, v a là b" ph#n t<i li u Chuy3n ñ"ng ñưFc nh/ l,c ma sát xu t

hi n khi tang d(n quay ð"ng cơ (9) cùng vCi h"p gi<m tEc (8) và các nEi tr2c là các cơ

c u truy&n ñ"ng c a máy Ph3u (2) ñ3 n p v#t li u, ph3u (6) ñ3 tháo v#t li u B" ph#n c o (7) ñ3 làm s ch t m băng

T m băng ñưFc căng sơ b" nh/ b" ph#n căng (10) lTp : tang cuEi máy hoDc lTp : nhánh không t<i T t c< các c2m máy nêu : trên ñ&u ñưFc lTp trên m"t khung ñ:

Khi máy làm vi c, t m băng d ch chuy3n trên các giá ñ: tr2c lăn (4), (11) mang theo v#t

li u t ph3u n p li u ñ n ph3u tháo Quá trình tháo li u ti n hành : tang ñKu máy

Sau ñây là sơ ñ phân lo i các băng t<i dùng trong các nhà máy lương th,c th,c ph>m

Hình 1.2.Sơ ñN các băng t i c> ñ1nh

a) n m ngang; b,c, d) có ñư ng v n chuy n ph i h p; ñ) có xe tháo li!u; c) lưu ñ"ng V#n tEc chuy3n ñ"ng c a băng t<i khi v#n chuy3n các h t ñưFc cho : b<ng 1.1 và b<ng 1.2

B ng 1: VHn t>c chuy.n ñ8ng c2a t m băng ñ>i vEi băng t i n]m ngang

Thóc, g o, ñ#u, lúa mì

Ngô, ñ i m ch, ki&u m ch

H t hưCng dương

H t bông

h t ñ#u nành

Ngô bTp

H t gãy

Tr u và ph li u c a h t

Bao b"t, hàng ñóng ki n

2,5 – 4,5 2,0 – 2,5 1,5 – 2,0 2,5 – 3,5 1,5 – 2,0 0,8 – 1,2 1,5 – 2,0 0,8 – 1,2 0,6 –1,2

B ng 2: VHn t>c và năng su t c2a các băng t i c> ñ1nh khi vHn chuy.n các lo i h t có

kh>i lư?ng th tích 0,75l/m3

VHn t>c t m băng m/s

Năng su t, T/h

2,5

50

3,5

100

3,5

175

4,5

350

4,5

500

4,8

800 2.2 Gàu t i

2.2.1 Khái niIm: ð3 v#n chuy3n nhLng v#t li u r/i ( d ng b"t, h t, c2c nhp) ñi theo phương thxng ñYng hoDc nghiêng trên 500 ngư/i ta dùng gàu t<i

2.2.2 C u t o và nguyên t=c làm viIc

a C u t o: Gàu t<i g m nhLng b" ph#n sau:

B" ph#n kéo dài vô t#n mang nhi&u gàu và uEn vòng qua tang (hoDc ñĩa xích) trên và dưCi c a máy

Chân máy g m có tang (hoDc ñĩa xích), tr2c lTp tang, vp và h"p n p li u

ðKu máy g m có tr2c d(n ñ"ng, tang (hoDc ñĩa xích), b" ph#n truy&n ñ"ng và b" ph#n tháo li u

Thân máy g m nhi&u ño n Eng có ti t di n tròn hoDc chL nh#t nEi vCi nhau bwng bích, nwm vào kho<ng giLa ñKu và chân gàu t<i, bao kín b" ph#n kéo

Hình 1.3 Hình d ng chung c2a gàu t i

1) Băng; 2) gàu; 3) tang ñ)u máy; 4) tang chân máy; 5) b! gàu t-i 6) ph/u n0p li!u 7) b" ph n căng 8) c3a quan sát 9) tr8c ñ)u máy 10) ñ)u gàu t-i 11) c3a tháo li!u

b Nguyên t=c làm viIc: Khi máy làm vi c thì gàu xúc v#t li u : khu v,c chân máy và v#n chuy3n lên phía ñKu máy z ñây, dưCi tác d2ng c a tr?ng l,c và l,c quán tính, v#t

li u ñưFc ñ= t gàu vào b" ph#n tháo li u r i t ñó chuy3n tCi nơi sW d2ng

V#t li u r/i ñưFc v#n chuy3n bwng gàu t<i g m nhi&u d ng: d ng b"t (hoDc b2i), d ng h t,

d ng c2c

Ưu ñi.m: C u t o ñơn gi<n, kích thưCc chi m chu nhp

Có kh< năng v#n chuy3n v#t li u lên m"t ñ" cao khá lCn (50 70m),

Năng su t cao (700m3/h)

Như?c ñi.m: N u v#t li u v#n chuy3n lCn gây va ñ#p, dJ sinh ti ng n

DJ b quá t<i n u ti p li u không ñ&u, nên cKn n p li u m"t cách ñ&u ñDn Không tháo liêu ñưFc giLa ch ng, n p li u : v trí tùy thích

2.2.3 Phân lo i:

Theo c u t o c a b" ph#n kéo: có 2 lo i:

● Gàu t<i dùng băng: ñưFc dùng ph= bi n ñ3 v#n chuy3n nhLng v#t li u r/i trong các kho lương th,c, các nhà máy xay b"t, nhà máy xát g o, nhà máy ch bi n thYc ăn gia súc, nhà máy bánh mì, nhà máy ép dKu, nhà máy s<n xu t tinh b"t, nhà máy bánh k€o, nhà máy s<n

xu t mì sFi và các nhà máy th,c ph>m khác

● Gàu t<i dùng xích: (m"t hoDc 2 dây xích): ch y u dùng ñ3 v#n chuy3n nhLng v#t li u

d ng c2c và nhLng v#t li u gây tác h i cho t m băng ( như v#t li u nóng)

Theo phương pháp tháo li u: có 3 lo i gàu t<i:

● Gàu t<i tháo li u dưCi tác d2ng c a tr?ng l,c

● Gàu t<i tháo li u dưCi tác d2ng c a l,c li tâm

● Gàu t<i tháo li u dưCi tác d2ng c a l,c k t hFp ( l,c li tâm và tr?ng l,c)

2.3 Vít t i:

2.3.1 Khái niIm:

ð3 v#n chuy3n nhLng v#t li u r/i theo hưCng nwm ngang, nghiêng hoDc thxng ñYng, trong các nhà máy th,c ph>m, ngư/i ta dùng vít t<i

Trong các vít t<i, v#t li u ñưFc v#n chuy3n tương t, như m"t ñai Ec chuy3n ñ"ng d?c theo ñinh Ec quay Vít t<i g m có m"t máng cE ñ nh và m"t tr2c vít Khi tr2c vít quay làm cho v#t li u chuy3n ñ"ng t nh ti n theo máng

Ưu ñi.m :

Chi m chu ít: VCi cùng năng su t thì di n tích ti t di n ngang c a vít t<i nhp hơn nhi&u

so vCi các máy v#n chuy3n khác

SE lưFng = bi và các chi ti t ch u mài mòn không nhi&u nên dJ v#n hành thao tác B" ph#n công tác nwm trong màng kín nên có th3 nEi màng vào v trí nào ñó c a h thEng thông gió

TEc ñ" quay c a tr2c vít tương ñEi lCn

Giá thành th p

Như?c ñi.m :

Chi&u dài v#n chuy3n và năng su t b giCi h n Chi&u dài lCn nh t c a vít t<i thư/ng không quá 30m vCi năng su t tEi ña là 100T/h

Ch6 v#n chuy3n ñưFc nhLng v#t li u tương ñEi ñ ng nh t

V#t li u b ñ<o tr"n m nh, m"t phKn b nghi&n nát hoDc b phân lo i theo khEi lưFng riêng Vì v#y ngư/i ta không th3 dùng ñ3 v#n chuy3n thYc ăn gia súcñã ch bi n Tiêu tEn nhi&u năng lưFng hơn băng t<i

2.3.2 Các lo i vít t i

2.3.2.1 Vít t i n]m ngang

Hình 1.4 Các vít t-i

a) sơ ñ@ vít t-i n m ngang:

1 máng; 2 gEi tr2c treo; 3 tr2c; 4 cánh vít; 5 thành mDt ñKu; 6.Eng n p li u;

7,8 Eng tháo li u; 9 Van an toàn; 10 Cơ c u truy&n ñ"ng

b) hình d0ng tr8c vít

c) các lo0i cánh vít khác nhau và chiCu quay cDa chúng

a CFu t0o và nguyên tHc làm vi!c:

Trong máng cE ñ nh 1 t i phKn trên có lTp nhLng gEi tr2c treo 2 làm chu ñ^ cho tr2c 3 Tr2c ñDc hoDc rung và trên suEt chi&u dài c a nó có gTn cánh vít 4 z v trí gEi tr2c treo, cánh vít b gián ño n 1 kho<ng bwng chi&u dài gEi tr2c MDt ñKu 5 c a máng ñưFc b t kín V#t li u vào phJu n p li u 6, ñi ra Eng tháo li u 7 và 8 d?c theo vít t<i z ñây (6,7 và 8) có các van chTn ñ3 có th3 thay ñ=i kích thưCc cWa n p và tháo CuEi vít t<i có van an toàn 9 ñ3 tháo v#t li u khi quá ñKy Có th3 thay bwng Eng ch<y tràn lTp gKn cWa tháo li u

a)

b)

c)

Tùy theo cách bE trí cánh vít trên tr2c mà vít t<i có th3 là ph<i hoDc trái ( hình 1.4.c)

Có nhLng vít t<i g m 2 phKn trong ñó có 1 phKn là ph<i, 1 phKn là trái

Các vít t<i này dùng ñ3 v#n chuy3n hai dòng v#t li u theo hưCng ngưFc chi&u nhau NhLng vít t<i có cánh ñDc làm bwng thép là ch6 dùng ñ3 v#n chuy3n v#t li u khô và tơi MuEn v#n chuy3n nhLng v#t li u c2c hoDc dính ph<i dùng vít t<i d ng băng (hinh 1.5) ð3 v#n chuy3n nhLng v#t li u vón c2c (h t >m, tinh b"t, hFp ch t thYc ăn gia súc) thì dùng cánh vít d ng bơi chèo ( hình 1.6)

Hình 1.5 Cánh vít d ng băng

1.6 Vít t i d ng bơi chèo

Máng c a vít t<i g m nhi&u ño n t 2m ñ n 4m, nEi ghép vCi nhau bwng bích và bulông N u vít t<i dài quá 3,5 m thì ph<i lTp nhLng gEi tr2c trung gian (thư/ng là gEi tr2c treo) cái này cách cái kia 3m Trong các nhà máy lương th,c th,c ph>m ch6 nên dùng vít t<i có chi&u dài không quá 15m N u cKn v#n chuy3n theo ñ" dài lCn (30m) thì nên lTp

ñ ng tr2c hai vít t<i có hai b" ph#n truy&n ñ"ng ñEi ñKu nhau

2.3.2.1 Vít t i thhng ñ7ng

Khái niIm: Vít t<i thxng ñYng dùng ñ3 v#n chuy3n v#t li u r/i và v#t li u d ng c2c nhp (h t, b"t, thYc ăn gia súc, các lo i c ) Cũng có th3 dùng lo i vít t<i này ñ3 v#n