Một vài luận giải về phát triển thị trường tài chính nhằm đẩy mạnh huy động vốn.pdf

Một vài luận giải về phát triển thị trường tài chính nhằm đẩy mạnh huy động vốn.pdf

MQTvAl LU~NGill VEPHATTRliNTHITRUONG T~ CHiNH

kinhfe - xii hQi&nuacfa hi~n nay

TS,~Nguy~n D,i Lai *

va tiet ki$mr

Thu ba, d('mgvien

m9i nguon Il,fec6 th~ dl19Cca trong nl1acva nl1ac ngoai nham tang

\.ntong ng\lcm \\le \.ai chinh dau tl1 c6 hi$u qua phl,JCVl,Jcong cu('>c CNH - HDH, thl,fc hi$n thanh cong ml,Jc tieu chien 1l19Cphat tri~n

~inh te ma Di?i h(>i IX

c'ua Dang da de ra

-trong vang 10 nam r6i, Anh:Mc;mhHe toc d('>tang trl1CJngbinh cau va tiem nang ve van; ii)Cac giai quan GDP di?t tren 7,5%/nam, den phap phat tri~n th! trl1CJngtai chfnh nam 2020, nen kinh te nl1ac ta Cd

va day mi?nh huy d('>ngvan Ca 2 ban la mot nen kinh te cong nghi$p va~ de, phUc ti?P n6i, tren nham Kinh ~ghi$m thl,fCte nhling nam

hl1angvao 3 ml,Jctleu la: qua cho thay: D~tang trl1CJngGDP

Thu nhat, tim nguon va kha CJmUc tU' 7-9% thi phai duy tri dl19C

nang phat tri~n th! trl1CJng tai chfnh - toc d('>tang trl1CJng tong van dau tl1

bao gom th! trl1CJngtien t$ va th! toan xa h('>itU' 11,4 den 19,23% trl1CJngvan nham huy d('>ng van (Xem Mng 1).

nhanh nhat, re nhat; M~c du quan h$ nay khong phai

la m('>tham dong bien tuyen tfnh vi hi$u qua cua tong van dau tl1 toan

xa h('>ican phl,Jthu('>cvao i) h$ so ICOR; ii) ham 1l19ngvan cau thanh

~ o van dap Ctngnhu cau phat

tri~n kinh te - xa h('>icua ca

sau thanh phan kinh te nl1ac

ta trong boi canh h('>inh~p va ci?nh

tranh ngay cang quyet Ii$t la m('>t

nhi$m vl,Jvua mang tfnh cap bach,

vua phai giai nhU'ng bai toan vi mo

rat Ian d~t ra tU'moi quan h$ giCta

chat 1l19ngtang trl1CJngkinh te vdi

vi$c hoan thi$n cac th~ che th!

trl1CJng tai chfnh d~ dap Ung tot nhat

ml,Jctieu d6 Ti?o van tuy la vi$c rat

kh6 khan va mi?ohi~m song mdi chi

la dieu ki$n can, vi$c su dl,Jngvan

c6 hi$u qua trong dau tl1 phat tri~n

kha di c6 th~ thuc day

vang quay van an toan

vdi chat 1l19ngcao thong

qua vi$c dau tl1 c6 hi$u

qua mdi la dieu ki$n du

cua chien 1l19Cti?Ovan.

Vdi y nghia d6, bai viet

nay xin g6p m('>tso y

kien vao 2 van de chfnh

gom: i) Xac d!nh nhu

Thu hai, nang cao hi$u qua su

dl,Jngvan tren cd S0 hoan thi$n cac th~ che th! trl1CJng theo nguyen tac ci?nhtranh, binh d~ng, minh b~ch

Bimg1: £>(>ng thai GDP va ty trc;mg von dau tU'toan xii h{>iso GDP

NHNN

T~ em NGANIIANG - &6 5 NAM2004

~- Nguon: Ni{m giam Thong ke

7

/' Nam

Chi tieu 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 Tang trl1CJng GDP (%) 9,54 9,3,4 8,15 5,76 4,72 6,79 6,84 7,0 Tang trl1CJng van dau 11,9 14,89 19,23 2,65 9,79 10,8 12,21 11,4 tl1(%)

Tong von dau tl1/ GDP 31,65 32,13 34,45 32,45 32,8 32,91 33,75 34,6 (%)

GDPtfnh cho nam tai chinh Tuy nhien,suy cho cung,

neu xet theo quan h~ ham so phi tuyen tfnh thi toc d9

tang tru'angvon dau tu' toan xa h9i la m9t chi so quan

tr9ng nhat d~ tfnhtoan nhu cau von dau tu'cho ml,lctieu

tang tru'angt6ng quat Ngoai ra, con co cach tfnh nhu

cau von t6ng quat dl!a vao h~ so ICOR nhu'ngtrong

dieu ki~n cl,Ith~ ve cac so li~u a nu'acta hi~n nay, d9

chinhxaccuah~so naykhongcaodo connhieu tranh

lu$n khacnhau.Cachtfnhdelngiimnhatdu'<;1c de xuat

trong bai viet ngan nay la dl!a vao cong thUcxac d!nh

nhucauvonchotoannenkinhtetheo chisovetocd9

tang tru'angt6ng dau tu'xa h9i binh quan nhu'sau:

VI = Vox (1+V*)(1-1)

Trongdo: VI: t6ng von dau tu'can huy d9ng cho n~m

thu t, Vola t6ng von dau tu' nam d!nh goc; V*: la ty I~

tang tru'angt6ng dau tu' toan xa h9i binh quan - d6i ra

,so t~$p phan.

, Theo bimg 1: neu lay nam 2002 la nam dinh goc,

chungta co gia tr! tuy~t doi mUct6ng dau tu'toan xa h9i

nam 2002 la 34,6% x GDP = 0,346 x 536000 ty =

185456ty (GDP theo gia hi~n hanh nam 2002 khoang

536000tyd) COngtLtbang 1 neu lay chi so toc d9 tang

tru'angdau tu'binh quan la 12%/namcho m9t chuoi nam

tfnh toan - do la mUchoantoan co tfnh kha thi vi da dl!a

vao day so trong qua khUco gan vai dieu ki~n kho khan

trong nhiing nam tiep theo d~ suy ra va lay mUct6ng

dau tu'toan xa h9i nam 2002 lamnamgocva du'avao

cong thUc d~ lam vi dl,l tfnh toan, se du'<;1c so li~u nhu'

sau:

Nam 2002 = 185456ty x (1+ 0,12)0 = 185456 ty dong

Nam 2003 = 185456ty x (1 + 0,12)1 = 207711ty dong

Nam2004 = 185456ty x (1 + 0,12)2 = 232637ty dong

Nam 2005 = 185456ty x (1+ 0,12)3 = 260553ty dong

Nam 2006 = 186456ty x (1+ 0,12)4= 281920ty dong

Tu'elngtl!, nam 2010 = 185456ty x (1+ 0,12)8 = 443607

ty dong.

Bang 2: Co cau dau tU' mQt so nam qua

Nguon: Nien giam Th6ng ke

Bang 2 chi r6 hi~n tr~ng mat can doi nghiem tr9ng

trong vi~c thu hut von dau tu' vao cac khu Vl!c kinh te

khac nhau cua nen kinh te trong m9t chuoi nam qua, cl,I th~ nhu' sau:

- Dau tu' cua ngan sach Nha nu'ac(NSNN)co xu hu'anggia tang ngaytrong boi canh t6ngIl!CNSNN con

rat h~n che

- Tin dl,lng tLt Nha nu'ac cOng co xu hu'ang gia tang

Tren thl!Cte, tfn dl,lngtLtkhuVl!Cnay(thongquacacqui

cua Nha nu'ac) dang Ian san tfn dl,lng ngan hang va phat tri~n m~nh Celche xin - cho, nam ngoai kha nang ki~m soat cua ng~n hang

- Dau tu'tLt cac doanh nghi~p Nha nu'ac (DNNN) co

xu hu'ang chiing I~i

- Dau tu'tLtkhuVl!C ngoai quoc doanh giam lien tl,lc

- Dau tu'tLtkhuvl!c co von dau tu'nu'acngoai giam m~nh - tLt9,61% GDP nam 1995 xuong chi con 3,4% GDP nam 2002.

Tt'Jcac hi~n tr?ng neu tren, co the SOb{) rut ra m{)t

s6 ket lu{jn sau oay:

- Can tang cu'ongt$p trung cac kenh d~ huy d9ng n9i dia;

- Khuyen khich m~nh me dau tu'vao khuvl!Cngoai

quoc doanh, tu' nhan;

- T$p trung dau tu' cua Nha nu'ac vao cac dl! an tr9ng di~m thong qua cac hinh thuc dau tu' t~o "cu hich" va dau tu' ho tr<;1laisuat sau dau tu' la chu yeu

Nhu' cac soli~u noi tren da Selb9 xac d!nh du'<;1ct6ng

tu'trong nhiing nam tai Tuy nhien, d~ huy d9ng von can phai xac d!nh cac kenh thong qua vi~c hoan thi~n th~ che va phat tri~n dong b9 thi tru'ong tai chinh Cel so cua nhiing de xuat ve giai phap phat' tri~n thi tru'ong tai chinh va huy d9ng von trong bai viet nay xin du'<;1Cde xuat nhu' sau:

M{)t la, huy o{)ng quaNSNN: Day la kenh con tiem nang Ian do ty I~ n<;1n9i d!a cua Chinh phu/GDP con rat

thap (9% so vai TrungQuoCt>159%); TYI~ n<;1nu'ac ngoai '

luy ke con a trong mUc 'an toan (37% so vai v~ch bao

d9ng do 50% GDP) Chinh vi v$y, vua d~ t~o hang hoa

da d~ng cho thi tru'ong chltng khoan va th! tru'ong von thu cap cua no, vua t~o m9t nguon von Ian t$p trung cho Nha nu'ac, Chinh phu va chinh quyen cap tlnh, thanh pho nen co ke ho~ch chi d~o vi~c tang cu'ong phat hanh trai phieu trung va dai h~n d~ dau tu'vao cac cong trinh tr9ng di~m Tat nhien, d~ huy d9ng du'<;1c nhieu von qua kenh nay con phl,l thu9C vao vi~c nang cao uy tfn cua dong tien Vi~t Nam, vao tinh minh b~ch cua thi tru'ong tai chinh, vao Sl! hap d~n cua hinh thUc huy d9ng, lai suat va tinh thanh khoan cua cong cl,I tai chinh tren thi tru'ong ;

(Xem liep trang 19)

8 T~ CIIf NcANIIANc- &6 5 NXM 2004

GDP(%) NSNNI TDNNIDNNNI ngoai GDP

1995 31,65 5,93 2,65 4,72 8,74 9,61

2000 32,91 7,81, 6,10 5,01 7,83 6,16

2001 33,75 ,8,34 5,78 5,49 7,95 6,19

2002 34,60 -,.-.,- ,"', .,,, 3,4

Taichinh,cho phep cac to chUctin

d~ng(TCTD)d§ I,?im(>t ty 1$nhat

dinhI<;)i nhu$n trU'acthue, c6 th§ la

5- 10%d§ dau tU'cho hi$n d,?ihoa

cangngh$ ngan hang va h$ thong

thanhtoan.

- Ban than cac TCTD xem xet

giamphfthanhtoan va mien m(>tso

lo~iphithanhtoan cho khach hang.

Vi dy nhU',da thl,J'C hi$n giao dich

nganhangm(>tCLta,gUim(>tnoi linh

m(>tMi, thi khong nen thu phi khi

khachhangm6 tai khoant,?im(>tchi

nhanh,song n(>ptien m$t VaGm(>t

chinhanhkhac trong cung h$ thong

nganhang d6 HO$cla khach hang

vayvon, song chuy§n tien VaGtai

khoantra cho m(>tngU'oikhac t,?i

chinhchi nhanh ngan hang d6, chu

tai khoan chuy§n di thanh toan t,?i

nganhangkhac trong thai gian dU'ai

3 ngaythi bi thu phf, can neu thl,J'C

hi$n cac giao dich d6 bangtien m$t thi khong mat phiL Theo chung toi NHTMnen bai bo lo,?iphi nay.

- Trongdieu ki$ngiao dich ngan hang m(>tcLta,giao dich trl,J'C tuyen

ON - Line,tien tai la chCi'ky di$n tLt, chUngtU'di$ntLt, nen nhCi'ng rui ro d,?odUcdoi vai can b(>ngan hang, rui ro tien m$t, rui ro trong thanh toan, cang c6 Cdh(>ixay ra Dong thai, nhCi'ng thu do,?nd(>tnh$pm,?ng cua m(>tso doi tU'<;1ng c6 th§ xay ra.

Vi v$y, yeu cau phong chong rui ro can dU'<;)c quan tam dung mUc.

- KhiTCTD tri§n khai dl,J'an hi$n d,?i hoa ngan hang va h$ thong thanh toan, NHNNnen yeu cau cac TCTD gLticho NHNNm(>tban mo ta chi tiet cac van de ky thu$t va n(>i dung dl,J'an Tren cd 56 d6, NHNN c6 sl,J'g6p 'I, g<;1i 'I can thiet 9ao dam sl,J'quan 1'1,tinh thong nhat frong

cong ngh$ thanh toan qua ngan hangcua nen kinhte, khong nen d§ moi m(>tngan hang thue m(>tcong

ty tU'van rieng, m(>tnha thau rieng.

Do d6, c6 th§ nay sinh ra tinh tr,?ng moi ngan hang m(>tki§u cong ngh$ khac nhau, c6 th§ trinh d(> khac nhau Sau nay vi$c noi m,?ngphoi h<;1p trong toan nganh Nganhang c6 th§ kh6 khan.

- ChU'dngtrinh noi m,?ngket noi h$ thong thanh toan the va may ATM giCi'acac NHTM can thiet phai dU'<;)c day nhanh tien d(>,khong nen d§ qua ch$m tre trong vi$c thl,J'C hi$n giai phap nay NHNNhay Hi$p h(>iNgan hang nen to chUch(>ithao

ve cong ngh$ ngan hang, giup cac NHTM cung nhau trao doi kinh nghi$m cac van de ve ky thu$t cong ngh$ , quan 1'1, cua cac dich

vy tri§n khai thai gian qua

MOTVAlLU~NGlAIVEPHAITRIENTHITR~aNGIII

(Tiep theo trang8)

Halla,huycTQng quakenhnganhang:Dayla kenhda,dangva

contiept~cd6ngvai tro chuIl!c trangvi$chuydQngvon chonen

kinhte.Tuynhien,dodQsautai chinhbinhquancuacacnganhang

Vi$tNamcanquathap:(Nam2002,chisot6nghuyd(>nglGDPmai

dC)t55%,trongkhid6 conso naycuaThaiLan101:94%,cuaTrung

Quacla 137% ).Dieud6 n6i lenrangtiemnangvontrongdancv

conratIan.Theodieutra cuat6 chucquocte JaiCanam1999thi

tyIetietki$mquanganhangtrongt6ngtiet ki$mcua nenkinhte

mald~t25%- nghTala cantai 75%nguontiet ki$mcuanenkinhte

vantrain6idLlainhieuhinhthuckhacnhautrongcacthanhphan

kinhte- d$cbi$tlatrongdanCLf,dathamdl! VaGvi$cgayranhCfng

cansotve vang,nhadat, bat dQngsan va tai san c6 gia tr! Ian

khac TinhhinhnaydennayvanchLlasangsuahondangke.De

huydQngtotquakenhchuIl!c naycanit nhat3 dieuki$nco banla

i)ondinhkinhte vi mo;Ii)tangtiemIl!ctai chinhchocacnganhang;

Iii)nangcaouytin dongtienVi$tNam;

Bala, huycfQngquath{ tnrcmgchU'ngkhoan:L~m(>tquocgia

dangpMt trientrongvungkinhte dangdLlOC99i la "n6ng"nhatva

c6serchapdanvondautLlkham~nhcuathegiai,thi trLlongchung

khoanVi$tNamxet ve m$tdieuki$nphattrienva tiemnangtang

quimaho~tdQngla canratIan.D$cbi$tlatronglucdLlongnhLlcac

theIl!c kinhte the giai dang"ve I~i" bando kinhte thi nhieuthi

trLIdngchungkhoanchauMy Latinhdangsuygiam,nhieuvunga

TrungDongvaray Baca dangbat6nveanninh thi khuvl!c Chau

an6ichung,DongNamCMu a n6iriengcangtrathanhcacdjachi

tc)odLlCJCSl!chu'I caocuacacnhadautLltai chfnhtrenthegiai.Thi

trLldngchung khoan Vi$t Nam da ra dOisong mai dung I~iaqui mo

"mQtsangiaodjch"t~i thanhphoHo Chi Minh,cannhieuh~nche

cavethecheIanqui mova congngh$nendennayho~tdQngcan

ratyeuat, mai chiemmQtthj phanhet suc khiemton: xap xi 4%

GDPsovaicOngconsonayla20den50%a nhieuthi trLfongchung

khoancac nLlaCphattrien,chLlad6ngdLlqcvai tro lam kenhhuy d(>ngvontrungva dai h~nquantr9ngnhatcua nenkinhte Chfnh dieud6cOngkh~ngdinhrang,chungta canc6kenhquantr9ngnay

hi$n dangadiem xuat phat ma trong tLlong lai gan c6 the va can

phait~ptrungm9ino Il!c de khaidongva khaithacm~nhmevi$c huydQngvontrungva dai h~nquathi trLlongnhieutiemnangnay Cacno Il!c can dinhhLlangcho thi trLlongchungkhoan.la:Hoan thi$nthe che,d~y m~nhquatrinh c6 phan hoathl!c sl! khu vl!c doanhnghi$pNhanLlaC(ke ca cac NHTMNN)de t~o nhieuhang hoa c6 chatILlqng,phandau den 2010doanhso cua thi trLlong chungkhoanphaid~tit nhat15-20%GDP;

Bonla, caGkenhhuycTQng khac:Trangso cac kenhnay,trLlac

het la tim co che thichhqpde thu hut cac nguonvon nLlaCngoai (ODA,FDI,cac tai trq bangcac nguonvay thLlongm~i khac ) Phandaunangdoanhsokhaithactlt cacnguonvonnLlaCngoailen ngangva VLfgtmucdinhnam1995(xapxi10%GDP)trongnhCfng

namtai NhanLlaCcankhuyenkhichva c6 the checy the chocac

hinhthuctl! huydQngcua donvi kinhte thongquacac congcy: phatMnh trai phieucongty, trai phieucongtrinhde trl!c tiep t~o mQtphanvonchodautLlphattrien;Cacnganhangphattrienm~nh sangdichvy vat~odungmoi16nghoacaccongcy nqdethitrLlong tai chinhn6i chung,thi trLlongvon n6iriengc6 suc luanchuyenva chuyenhoam~nhmehon

T6mI~i,vai"bonmOigiapcong"co banke trenneudLlqcminh b~chhoacaccongc~va t~omQtdungmoiphap1'1du hi$uIl!c,du niemtinthivandetimvonkhongphailakh6khanneuson6vaivan

de tim dia chi dautLlc6 hi$uqua.Riengca nhantOicho rangbai toandetimvonva hoanthi$nthi trLlongtai chinhn6ichungI~inam

chuyeua vi$Ct90ra mQtnenkinhte bietdungvonVaGdauc6 hi$u

quanhat.Canvande bangcachnaova baonhieuthi kinhnghi$m quocte c6 sancOngnhLltiemIl!c trangva ngoainLlaCse dapung m(>tcachkhongnhieukh6khan

T~ CIIfNCANIIANc- 86 5 NMt2004 19