CHỦ đề phát triển du lịch sinh thái trên địa bàn huyện mộc châu, tỉnh sơn la

Không chỉ vậy, là một loại hình du lịch có trách nhiệm, du lịch sinh thái còn đóng góp vào mục tiêu bảo vệ thiên nhiên, giữ gìn những bản sắc của dân tộc, phát triển cộng đồng địa phương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QTKD

KHOA KINH TẾ

–––––––––––––––––––––––––

BÀI TIỂU LUẬN THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN HỌC: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

CHỦ ĐỀ: Phát triển du lịch sinh thái trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn

La

Họ và tên: Phạm Thị Thu Huyền

SBD:

Ngày sinh:

Lớp:

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

1.Tính cấp thiết của đề tài 2

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể…… 3

3.Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu………3

3.2 Phạm vi nghiên cứu……… 3

4 Đóng góp đề tài……… 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ BÀI HỌC THỰC TIỄN VỀ DLST 1.1 Cơ sở lý luận 1.1.1 Khái niệm du lịch sinh thái ………4

1.1.2 Khái niệm tài nguyên DLST………4

1.1.3 Đặc trưng DLST……….5

1.1.4 Nguyên tắc DLST………5

1.1.5 Điều kiện để phát triển DLST……… 5

1.2 Bài học kinh nghiệm 1.2.1 Kinh nghiệm ở địa phương Sapa………6

1.2.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Sapa………7

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Câu hỏi nghiên cứu………7

2.2 Phương pháp nghiên cứu 2.2.1 Phương pháp thu nhập và xử lí……… 9

2.2.2 Phương pháp tổng hợp……… 9

2.2.3 Phương pháp khảo sát thực địa……… 9

2.2.4 Phương pháp điều tra xã hội học ……… 9

2.2.5 Phương pháp khác………9

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DLST HUYỆN MỘC CHÂU 3.1 Khái quát địa bàn nghiên cứu……… 10

3.2 Thực trạng………12

CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP CHO DLST HUYỆN MỘC CHÂU

KẾT LUẬN………15 TÀI LIỆU THAM KHẢO……… …… 16

LỜI MỞ ĐẦU

1, Tính cấp thiết của đề tài

Du lịch tạo cơ hội rất lớn cho các nước đang phát triển và kém phát triển Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên phục vụ cho du lịch vẫn còn

ở mức độ chưa hợp lí Chính vì vậy, từ những năm 80 trở lại đây, du lịch sinh thái phát triển như một hiện tượng, một xu thế của nhiều quốc gia, và Việt Nam cũng không ngoại lệ Thực tế đã chứng minh, việc phát triển chú trọng du lịch sinh thái đang là một ngành kinh doanh sinh lợi, tạo ra những nguồn lợi về kinh tế Không chỉ vậy, là một loại hình du lịch có trách nhiệm, du lịch sinh thái còn đóng góp vào mục tiêu bảo vệ thiên nhiên, giữ gìn những bản sắc của dân tộc, phát triển cộng đồng địa phương

Việt Nam nằm ở khu vực nhiệt đới gió mùa với nhiều thảm thực vật phong phú,

đã thành lập được nhiều vườn quốc gia với tài nguyên sinh học đa dạng, mang tính đặc thù cao, có những cảnh quan thiên nhiên kỳ thú và đó là những điểm lý tưởng

để phát triển du lịch sinh thái

Trong những năm gần đây, du lịch huyện Mộc Châu thuộc tỉnh Sơn La đã thực sự thu hút được đáng kể lượng khách du lịch tới thăm quan Mộc Châu Số lượt du khách mỗi năm đến với tỉnh ngày càng tăng Mộc Châu đã và đang nỗ lực để du lịch hấp dẫn du khách hơn trong việc tạo điểm nhấn cho hành trình, gây ấn tượng tốt với mỗi du khách ghé qua đây Đến với Mộc Châu, du khách

có thể trải nghiệm một số loại hình du lịch như: du lịch biên giới, du lịch tín ngưỡng, tâm linh tích cực, trải nghiệm một số tín ngưỡng cùng đồng bào dân tộc huyện Mộc Châu

Huyện Mộc Châu là một huyện nằm ở phía Tây Bắc của Việt Nam Nhờ khí hậu và địa hình thuận lợi, Mộc Châu nổi tiếng với những dãy chè xanh mướt và

sự đa dạng về bản sắc văn hoá dân tộc Không chỉ vậy Mộc Châu còn là một địađiểm thích hợp để có thể trồng cây ăn quả, cây công nghiệp dài hạn kết hợp với trông rừng Giá trị bản sắc văn hoá truyền thống của đồng bào Mông, Thái, Mường… luôn được duy trì và phát huy, thể hiện qua các sản phẩm ẩm thực độc đáo có tính chất riêng của Mộc Châu và đồng bào dân tộc nơi đây

Mộc Châu được đánh giá là khu vực có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái

với lợi thế về điều kiện khí hậu, cảnh quan thiên nhiên, những giá trị về bản sắc văn hoá dân tộc thuần khiết của đồng bào các dân tộc sinh sống quanh đỉnh núi đang cần được đầu tư để phát triển và bảo đảm tính bền vững Chính vì lý do đó

mà học viên đã chọn đề tài “Nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái tại khu vực huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La” làm luận văn của mình

2, Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Xác lập cơ sở khoa học cho việc đề xuất những định hướng và biện pháp khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên nhằm phát triển có hiệu quả du lịch sinh thái, bảo vệ cảnh quan và môi trường

2.2 Mục tiêu cụ thể

Nhiệm vụ của đề tài là tổng quan cơ sở lý luận có liên quan; nghiên cứu tiềm năng và hiện trạng phát triển DLST tại Mộc Châu; Đánh giá mức độ đảm bảo các nguyên tắc phát triển DLST và đề xuất một số định hướng, giải pháp phát triển DLST trong khu vực nghiên cứu

3, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Du lịch sinh thái trên địa bàn huyệN Mộc Châu

3.2 Phạm vi nghiên cứu

* Phạm vi về thời gian:

Khảo sát được tiến hành 2 đợt:

- Đợt 1 (Năm 2021): mục đích tìm hiểu giá trị các tài nguyên du lịch, dịch vụ sẵn có, cơ sở vật chất kỹ thuật sẵn có và đời sống trình độ nhận thức về du lịch sinh thái của cư dân địa phương tại khu vực Mộc Châu

- Đợt 2 (Năm 2021): tìm hiểu thực trạng khai thác các điều kiện phát triển du lịch sinh thái tại khu vực, đánh giá và tìm thêm các yếu tố có thể tạo nên các sản phẩm cho loại hình du lịch sinh thái

* Phạm vi không gian:

Đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu khu vực Mộc Châu thuộc địa phận của tỉnh Sơn La

* Phạm vi về nội dung:

- Nghiên cứu, phát triển du lịch sinh thái ở khu vực Mộc Châu, tỉnh Sơn La

- Đưa ra các định hướng và đề xuất giải pháp thực hiện nhằm sử dụng hợp lý

và khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên du lịch ở khu vực Mộc Châu, tỉnh Sơn La

4 Đóng góp của đề tài:

Hiểu thêm về thực trạng của du lịch sinh thái huyện Mộc Châu Quua đó, rút

ra được những nguyên nhân, bài học để cải thiện và phát triển du lịch sinh thái trên địa bàn huyện Mộc Châu

5 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương với nội dung chính như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch sinh thái

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3:Thực trạng du lịch sinh thái tại Mộc Châu

Chương 4: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch sinh thái tại Mẫu Sơn

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ BÀI HỌC THỰC TIỄN DU LỊCH SINH

THÁI 1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Khái niệm du lịch sinh thái

Ngày nay du lịch sinh thái đã và đang phát triển ở nhiều quốc gia trên thế giới

và càng thu hút được sự quan tâm rộng rãi của các tầng lớp trong xã hội Ngoài ý nghĩa góp phần bảo tồn tự nhiên đa dạng sinh học và văn hóa cộng đồng sự phát triển DLST đã và đang mang lại những nguồn lợi kinh tế to lớn tạo cơ hội giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, mặt khác, DLST còn góp phần vào việc nâng cao dân chí thông qua giáo dục môi trường văn hóa lịch sử

Có thể nói, đây là loại hình du lịch có xu thế phát triển nhanh trên phạm vi toàn cầu

và ngày càng chiếm được sự quan tâm của nhiều người nhiều quốc gia trên thế giới Cho nên, các khái niệm du lịch sinh thái vẫn còn được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau với những tên gọi khác nhau và định nghĩa du lịch sinh thái vẫn chưa được thống nhất

Nhìn chung các định nghĩa về du lịch sinh thái có thể khác nhau về cách thể hiện cách diễn đạt nhưng trong các định nghĩa đều có sự thống nhất ở bốn điểm sau:

- Du lịch sinh thái phải được thực hiện trong môi trường tự nhiên còn hoang

sơ hoặc tương đối hoang sơ gắn với văn hóa bản địa

- Có khả năng hỗ trợ tích cực cho công tác bảo tồn các đặc tính tự nhiên ,văn hóa và xã hội

- Phải mang lại lợi ích cho dân cư địa phương và có sự tham gia của cộng đồng địa phương

- Du lịch sinh thái có tính giáo dục cao về môi trường và có trách nhiệm với môi trường

1.1.2 Khái niệm tài nguyên du lịch sinh thái

Tài nguyên du lịch sinh thái là một bộ phận quan trọng của tài nguyên du lịch bao gồm các giá trị tự nhiên thể hiện trong một hệ sinh thái cụ thể và các giá trị văn hóa bản địa tồn tại và phát triển không tách rời hệ sinh thái tự nhiên

đó

Tuy nhiên, không phải mọi giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa đều được coi

là tài nguyên DLST mà chỉ có các thành phần và các thể tổng hợp tự nhiên, các giá trị văn hóa bản địa gắn với một hệ sinh thái cụ thể được khai thác, sử dụng

để tạo ra các sản phẩm DLST, phục vụ cho mục đích phát triển du lịch nói chung, DLST nói riêng, mới được xem là tài nguyên DLST

1.1.3 Đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái

- Du lịch sinh thái phát triển trên địa bàn phong phú về tự nhiên và các yếu

tố văn hóa bản địa

- Du lịch sinh thái mang tính giáo dục cao về môi trường

- Góp phần bảo tồn các tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính đa dạng sinh học Đa dạng sinh học có vai trò rất quan trọng, chúng có giá trị về mặt sinh thái

- môi trường, có giá trị kinh tế, giá trị xã hội và nhân văn

- Mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương và khuyến khích họ tham gia vào du lịch sinh thái

1.1.4 Những nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái

- Có hoạt động giáo dục và diễn giải về môi trường, nhằm nâng cao hiểu biết

về môi trường, qua đó tạo ý thức tham gia vào các nỗ lực bảo tồn, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường

- Bảo vệ môi trường, duy trì hệ sinh thái và đa dạng sinh học

- Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa cộng đồng

- Tạo cơ hội có việc làm và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương Đây vừa là nguyên tắc vừa là mục tiêu của du lịch sinh thái, phù hợp với nguyên tắc phát triển bền vững

1.1.4 Những điều kiện để phát triển DLST

Điều kiện đầu tiên là sinh thái tự nhiên du lịch sinh thái là một loại hình du

lịch dựa vào thiên nhiên (gọi tắt là du lịch thiên nhiên) chỉ có thể tồn tại và phát triển ở những nơi có các hệ sinh thái điển hình với tính đa dạng sinh thái cao nói riêng và tính đa dạng sinh học cao nói chung Điều này giải thích tại sao hoạt động du lịch sinh thái thường chỉ phát triển ở những khu bảo tồn thiên nhiên, đặc biệt tại các vườn quốc gia, nơi còn tồn tại những khu rừng với đặc tính đa dạng sinh học cao và cuộc sống hoang dã Tuy nhiên điều này không phủ nhận

sự tồn tại của một số loại hình du lịch sinh thái phát triển ở những vùng nông thôn

Điều kiện thứ hai để đảm bảo tính giáo dục nâng cao được hiệu viết cho

khách du lịch sinh thái người hướng dẫn viên ngoài kiến thức ngoại ngữ tốt còn phải là người am hiểu các đặc điểm sinh thái tự nhiên và văn hóa cộng đồng địa phương điều này rất quan trọng và có ảnh hưởng lớn tới hiệu quả hoạt động du lịch sinh thái Không chỉ vậy, hoạt động du lịch sinh thái đòi hỏi phải được người điều hành có nguyên tắc các nhà điều hành Du lịch truyền thống thường chỉ quan tâm đến lợi nhuận và không có cam kết gì đối với việc bảo tồn các khu

tự nhiên Ngược lại, các nhà điều hành du lịch sinh thái phải có được sự cộng tác với các nhà quản lý của khu bảo tồn thiên nhiên và cộng đồng địa phương với mục đích đóng góp vào việc bảo vệ một cách lâu dài các giá trị tự nhiên và văn hóa khu vực, cải thiện cuộc sống, nâng cao sự hiểu biết chung giữa người dân địa phương và khách du lịch

Điều kiện thứ ba nhằm hạn chế tới mức tối đa các hoạt động cụ thể của hoạt động du lịch sinh thái đến tự nhiên và môi trường Theo đó, du lịch sinh thái cần được tổ chức với sự tuân thủ chặt chẽ các quy định về sức chứa, tức là số lượng tối

đa số lượng du khách mà khu vực đó có thể chấp nhận

1.2 Bài học kinh nghiệm

1.2.1 Kinh nghiệm ở địa phương Sapa:

Sapa là một địa điểm du lịch không hề lạ lẫm với du khách cả ở trong nước lẫn du khách nước ngoài Sapa nổi tiếng với khí hậu lạnh giá, đặc biệt có tuyết rơi vào mùa đông Không chỉ vậy, đỉnh Phan Si Păng- ngọn núi cao nhất khu vực Đông Nam Á cũng là một điểm đếm không thể không ghé tới với mỗi du khách Sapa Sapa đã thực hiện những mô hình du lịch sinh thái vô cùng độc đáo như: Khu DLST bản Cát Cát Sa Pa- bản làng mang đậm văn hoá dân tộc Mông; khu DLST Hàm Rồng nằm trong khuôn khổ lễ hội mùa… mang tới cho du khách Sa Pa những trải nghiệm chân thực nhất về những phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc nơi đây; tận hưởng trọn vẹn không gian đất trời Tây Bắc Bên cạnh đó, Sa Pa vẫn còn tồn tại một số những khuyết điểm chưa khắc phục triệt để trong quá trình phát triển du lịch sinh thái: sản phẩm du lịch của Sapa vẫn còn ít, chưa ấn tượng; xảy ra hiện tượng các em bé dân tộc xin tiền các

du khách làm ảnh hưởng tới hình ảnh của Sapa Hơn nữa, gần đây, bức tượng

Nữ thần tự do tại công trình Ansapa được xây dựng đã nhận được rất nhiều ý kiến tiêu cực từ phía dư luận Bức tượng bị cho là “thi công ẩu” “xúc phạm người nhìn”, “không đem tới bản sắc riêng của Sapa” Qua cuộc khảo sát với du khách tới Sapa, những công trình của dự án AnSapa như tháp Effeil, tháp

nghiêng Pisa được xây dựng để thu hút du khách check-in nhưng không đem tới

vẻ độc đáo, và khó lòng giữ chân du khách lâu dài

1.2.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Sapa:

Sa Pa là vùng có tiềm năng rất lớn để phát triển loại hình du lịch sinh thái Tuy nhiên, nếu khai thác quá mức mà không có chính sách bảo vệ thì một ngày nào đó Sapa sẽ chìm vào sự quên lãng của du khách

- Cần có chính sách rằng buộc về số lượng nhiều leo núi và vận động viên tác động tới bảo vệ môi trường đối với rừng quốc gia Hoàng Liên cũng như cây rừng

tự nhiên rất quỷ mắc xung quanh đỉnh Phan Xi Păng đồng thời việc một số người dân địa phương vui thức làm cháy rừng

- Cần có sự vào cuộc của chính quyền để làm giảm việc mất đất canh tác và suy giảm các nguồn tài nguyên ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế trong đó có du lịch

- Cơ sở hạ tầng cần được đảm bảo khi việc khai phá và chuyển đổi mục đích,

sử dụng của các vùng đất tự nhiên để xây dựng khách sạn, nhà nghỉ, phục vụ du lịch sẽ làm mất đi khu hệ cư trú của các loài hoang dã, phá vỡ các nhân tố sinh sản, nuôi dưỡng tuyệt chủng cục bộ

- Có những biện pháp nhất định khi việc phá rừng lấy mặt bằng và vật liệu cho các công trình du lịch, đáp ứng nhu cầu về nhiên liệu phục vụ khách du lịch sẽ làm mất đi môi trường cư trú phát triển của loài sinh vật trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Câu hỏi nghiên cứu

Các nguồn lợi tự nhiên:

- Những nguồn lợi tự nhiên sơ cấp của vùng là gì?

- Các vấn đề môi trường hiện có và tiềm năng?

- Những thu hút về cảnh đẹp của huyện Mộc Châu?

- Tính mùa vụ:

 Có những việc thu hút có tính mua vụ không?

 Những loài và hệ sinh thái nào bị rủi ro trong một số mùa?

- Những hệ sinh thái nào đang có ở khu vực Mộc Châu?

Các nguồn lợi văn hoá:

- Có những danh lam thắng cảnh nào có ý nghĩa trong việc phát triển du lịch sinh thái của huyện Mộc Châu không?

 Chúng có nguy cơ bị pháo gì không?

- Có những văn hóa truyền thống hoặc bản sắc địa phương cần được tôn trọng trong quá trình phát triển du lịch sinh thái ở những vùng này hay không?

Hoàn cảnh chính trị:

- Ai là người quản lý vùng Họ có phải là một phần của hệ thống phát triển

du lịch sinh thái nếu vậy hãy mô tả hệ thống và công tác quản lý của nó hệ thống quản lý có hiệu quả không?

- Có hệ thống giám sát môi trường ở những khu du lịch sinh thái hay không? Nếu vậy hãy mô tả nó có hiệu quả không? Nếu không, tại sao không?

- Mô tả các tác động hiện tại của du lịch sinh thái Có những nỗ lực nào được thực hiện để định hướng các tác động không?

Hồ sơ du khách:

- Địa phương muốn thu hút ai?

 Bạn thu hút ai?

 Họ đang sống ở đâu? Có dễ dàng cho họ di chuyển đến địa phương của bạn không?

 Mục đích của họ khi tới địa điểm du lịch của mình là gì?

- Những du khách này đi tham quan tự do hay cùng với hướng dẫn viên? Nếu có hướng dẫn viên, họ do khu du lịch sinh thái nơi địa phương bạn tuyển dụng, hay là những người ở bên ngoài?

- Các du khách có đến các cộng đồng địa phương kết hợp với những chuyến thăm quan của họ đến khu du lịch sinh thái không? Những đánh giá của cộng đồng về phần ứng du khách là gì?

Quảng cáo và thị trường:

- Khu du lịch sinh thái của Mộc Châu có được nhiều người biết ở mức độ địa phương? vùng? quốc tế?

- Ngành du lịch có quảng bá vùng địa phương không?

- Những phương tiện quảng cáo chính thức của địa phương: tờ rơi video hoặc trang Web là gì?

Cơ hội và rào cản:

- Những gì xảy ra gần đây có thể tác động du lịch theo một cách và ảnh hưởng theo cách khác như thế nào? Những tác động này có lớn hay không?

Có những thay đổi về hiện trạng bảo vệ du lịch sinh thái hay không?

- Có những hội thảo nào sắp liên quan đến du lịch sinh thái hay không?

- Có du khách nào đang đến thăm vùng khác mà bị thu hút bởi Mộc Châu không?

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu

Thu thập các thông tin, dữ liệu cơ bản từ các tài liệu, kết quả nghiên cứu trước đó về loại hình du lịch sinh thái hay các loại hình liên quan tới du lịch sinh thái, các tài liệu về Mộc Châu và các hoạt động du lịch tại Mộc Châu

2.2.2 Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phân tích và tổng hợp là việc lựa chọn, sắp xếp các dữ liệu, thông tin từ các nguồn thứ cấp và sơ cấp nhằm định lượng chính xác và đầy đủ phục vụ cho mục đích điều tra và nghiên cứu từ đó tổng hợp thành các nhận định, báo cáo hoàn chỉnh nhằm đưa ra một cái nhìn tổng thể về phát triển du lịch sinh thái tại khu

du lịch Mộc Châu

2.2.3 Phương pháp khảo sát thực địa

Khảo sát thực tế được tiến hành tại 3 địa điểm: bản Ôn, thị trấn Nông trường, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La

2.2.4 Phương pháp điều tra xã hội học

Phương pháp điều tra xã hội học là phương pháp quan trọng và không thể thiếu trong đánh giá mức độ chính xác của vấn đề nghiên cứu Phương pháp điều tra xã hội học được sử dụng hiệu quả trong đánh giá nhu cầu của du khách, tìm hiểu những tác động của du lịch tới đời sống của cộng đồng địa phương Các phiếu điều tra cho biết những thông tin chi tiết mang tính thực tiễn cao Các thông tin thực tế qua quan sát, nghe, trao đổi với khách du lịch, cộng đồng địa