Phân tích mối quan hệ giữa chi phí sản lượng lợi nhuận tại xí nghệp vật tư vật liệu giao thông đà nẵng” (mối quan hệ CVP)

NHỮNG GIẢ ĐỊNH TRONG PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI DOANH NGHIỆP...26 PHẦN II: PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT L

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN

LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI DOANH NGHIỆP …1

I KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP: 1

1 Khái niệm và bản chất của kế toán quản trị 1

2 Vai trò và chức năng của kế toán quản trị 2

II MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI DOANH NGHIỆP 3

1 Chi phí 3

1.1 Khái niệm 3

1.2 Phân loại chi phí 3

2 Khối lượng sản phẩm 10

3 Lợi nhuận 10

III NHỮNG CHỈ TIÊU DÙNG ĐỂ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI DOANH NGHIỆP 11

1 Số dư đảm phí 11

2 Tỉ lệ số dư đảm phí 13

3 Kết cấu chi phí 13

4 Đòn bẩy kinh doanh 14

5 Điểm hoà vốn 15

5.1 Khái niệm 15

5.2 Các thước đo tiêu chuẩn hoà vốn 16

5.3 Phương pháp xác định điểm hoà vốn 17

5.4 Quan hệ điểm hoà vốn với lợi nhuận 19

5.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới điểm hoà vốn 21

IV LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN SẢN XUẤT KINH DOANH KHI CÁC

YẾU TỐ THAY ĐỔI 23

1 Phân tích tình hình biến động định phí, doanh thu 23

2 Phân tích tình hình biến động biến phí, doanh thu 24

3 Phân tích tình hình biến động định phí, biến phí, doanh thu 24

4 Phân tích tình hình biến động định phí, giá bán, doanh thu 25

5 Phân tích tình hình biến động kết cấu giá bán 25

V NHỮNG GIẢ ĐỊNH TRONG PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI DOANH NGHIỆP 26

PHẦN II: PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT LIỆU GIAO THÔNG ĐÀ NẴNG 27

A GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT LIỆU GIAO THÔNG ĐÀ NẴNG 27

I Quá trình hình thành và phát triển của Xí nghiệp Vật tư Vật liệu Giao thông Đà Nẵng 27

II Chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm hoạt động và tổ chức bộ máy quản lý của Xí nghiệp Vật tư Vật liệu Giao thông Đà Nẵng 28

1 Chức năng, nhiệm vụ của Xí nghiệp 28

1.1 Chức năng của Xí nghiệp 28

1.2 Nhiệm vụ của Xí nghiệp 28

2 Đặc điểm hoạt động của Xí nghiệp 28

3 Tổ chức bộ máy quản lý tại Xí nghiệp Vật tư Vật liệu Giao thông Đà Nẵng 30

3.1 Sơ đồ bộ máy quản lý của Xí nghiệp 30

3.2 Chức năng, nhiệm vụ của bộ máy quản lý Xí nghiệp 31

III Tổ chức công tác kế toán tại Xí nghiệp Vật tư Vật liệu Giao thông Đà Nẵng31 1 Tổ chức bộ máy kế toán tại Xí nghiệp 31

2 Hình thức kế toán áp dụng tại Xí nghiệp 32

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 2

B PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN

TẠI XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT LIỆU GIAO THÔNG ĐÀ NẴNG 35

I Thực tế về tình hình chi phí, sản lượng, lợi nhuận tại Xí nghiệp trong thời gian qua 35

1 Tình hình chi phí 35

1.1 Định phí 35

1.2 Biến phí 37

2 Tình hình sản lượng tại Xí nghiệp 43

3 Tình hình lợi nhuận tại Xí nghiệp 43

II Phân tích mối quan hệ Chi phí - Sản lượng - Lợi nhuận tại Xí nghiệp Vật tư Vật liệu Giao thông Đà Nẵng 44

1 Xác định số dư đảm phí, tỉ lệ số dư đảm phí, lợi nhuận tại Xí nghiệp 44

2 Kết cấu chi phí 46

3 Độ lớn đòn bẩy kinh doanh 47

4 Phân tích điểm hoà vốn 48

4.1 Xác định điểm hoà vốn 48

4.2 Hệ số an toàn 50

4.3 Công suất hoà vốn, thời gian hoà vốn 50

4.4 Xác định doanh thu hoà vốn cho từng mặt hàng 51

PHẦN III: MỘT SỐ Ý KI ẾN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH QUA PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT LIỆU GIAO THÔNG ĐÀ NẴNG 53

A ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT LIỆU GIAO THÔNG ĐÀ NẴNG 53

I Những kết quả đạt được 53

1 Điều kiện khách quan 53

2 Điều kiện chủ quan 54

II Những hạn chế cần khắc phục 54

B MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH

DOANH TẠI XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT LIỆU GIAO THÔNG ĐÀ NẴNG .55

1 Quản lý tiết kiệm chi phí 55

1.1 Tìm nguồn nguyên liệu 55

1.2 Cắt giảm chi phí gián tiếp 56

2 Giải pháp tăng doanh thu 56

3 Tinh giảm bộ máy quản lý và bộ máy kế toán phù hợp quy mô hoạt động của Xí nghiệp 57

C LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN SẢN XUẤT KINH DOANH KHI CÁC YẾU TỐ THAY ĐỔI 57

1 Biến động của định phí, doanh thu 57

2 Biến động của biến phí, doanh thu 58

3 Biến động kết cấu đơn giá bán 58

4 Biến động của định phí, biến phí, doanh thu 59

5 Biến động của định phí, đơn giá bán, doanh thu 60

D THIẾT LẬP HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI XÍ NGHIỆP VẬT TƯ VẬT LIỆU GIAO THÔNG ĐÀ NẴNG 60

1 Tổ chức hệ thống chứng từ kế toán 60

2 Tổ chức tài khoản và sổ kế toán quản trị 61

3 Tổ chức bộ máy kế toán quản trị 62

TÀI LIỆU THAM KHẢO KẾT LUẬN LỜI MỞ ĐẦU



SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 4

Trong xu thế hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế, các doanh nghiệp ngày càng khẳng định vị trí của mình trên thương trường Doanh nghiệp nào không theo kịp xu hướng của thời đại thì ắt sẽ bị loại khỏi thương trường Vì thế làm sao để sản xuất kinh doanh có hiệu quả là vấn đề sống còn của mỗi doanh nghiệp.

Cơ hội nhiều nhưng thách thức cũng không phải là ít,các doanh nghiệp có cơ hội thu hút vốn đầu tư, kỹ thuật công nghệ tiên tiến, tiếp thu phong cách làm việc, quản trị của các nước tiên tiến.Tuy vậy với cơ chế thị trường các doanh nghiệp phải tự vận động chính bằng đôi chân của mình nên phải tự điều hành quản lý các hoạt động sản xuất kinh doanh của mình để có thể tồn tại Muốn vậy các doanh nghiệp phải tạo được doanh thu;

có lợi nhuận, đồng thời phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá mọi diễn biến và kết quả của quá trình sản xuất kinh doanh Bởi vậy thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là làm sao để tăng sản lượng, hay đầu tư mà là tăng cường hiệu quả sản xuất kinh doanh về mọi mặt.Do vậy thường xuyên quan tâm phân tích hiệu quả nói chung, về mối quan hệ giữa Chi phí - Sản lượng - Lợi nhuận nói riêng trở thành nhu cầu thiết yếu đối với tất cả các doanh nghiệp

Nhận thấy sự thiết yếu của việc phân tích các chỉ tiêu ảnh hưởng đến lợi nhuận của

Xí nghiệp và qua các chỉ tiêu đó giúp nhà quản trị doanh nghiệp đề ra được những chiến

lược sản xuất kinh doanh hiệu quả hơn, do vậy em đã chọn đề tài : “Phân tích mối quan

hệ giữa Chi phí - Sản lượng -Lợi nhuận tại Xí nghệp Vật tư Vật liệu Giao thông Đà Nẵng”.(mối quan hệ CVP) để làm khoá luận tốt nghiệp.

thông Đà Nẵng.

Phần III : Một số ý kiến về hiệu quả sản xuất kinh doanh qua phân tích mối

quan hệ CVP tại Xí Nghiệp Vật tư Vật liệu Giao thông Đà Nẵng.

Bản thân em có cố gắng nhưng do thời gian thực tập tại đơn vị không nhiều, kiến thức còn hạn hẹp nên đề tài không sao tránh khỏi những thiếu sót cần phải bổ sung Rất mong nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô giáo và các anh, chị để đề tài của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn

Đà Nẵng, tháng 6 năm 2007

Sinh viên thực hiện

Đoàn Thị Lan Anh

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 6

PHẦN I :

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ

CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN TẠI

DOANH NGHIỆP



I KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP:

1 Khái niệm và bản chất của kế toán quản trị:

Trước đây, người ta chỉ đơn thuần định nghĩa kế toán như là một công việc giữ sổ sách của nhân viên kế toán Năm 1941, các giám định viên kế toán của AICPA đã định

nghĩa: “Kế toán là một nghệ thuật của việc ghi chép, phân loại và tổng hợp bằng một phương pháp riêng và ghi bằng tiền các nghiệp vụ, sự kiện có tính chất tài chính và giải thích kết quả của nó”.

Như vậy, kế toán là khoa học và nghệ thuật thu nhận, xử lý cung cấp thông tin ở doanh nghiệp.Thông tin không chỉ cần thiết cho những người ra quyết định bên trong đơn vị như: ông chủ, nhà quản trị… mà còn cần thiết cho các đối tượng bên ngoài như: ngân hàng, nhà đầu tư…Do đó thông tin phải đa dạng về mọi khía cạnh: nội dung, thời gian, mức độ…Chính vì lý do này mà kế toán doanh nghiệp được chia thành Kế toán Tài chính và Kế toán Quản trị

 Kế toán quản trị: là một bộ phận không thể tách rời của hệ thống kế toán

nhằm thực hiện quá trình nhận diện, đo lường, tổng hợp và truyền đạt thông tin hữu ích

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 8

giúp các nhà doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch, điều chỉnh, tổ chức thực hiện kế hoạch và quản lý hoạt động kinh tế tài chính trong nội bộ doanh nghiệp.

 Bản chất của kế toán quản trị:

 Kế toán quản trị không chỉ thu thập, xử lý và cung cấp các thông tin về các nghiệp vụ kinh tế đã thực sự hoàn thành mà còn xử lý và cung cấp thông tin phục vụ cho việc ra quyết định quản trị Để có những thông tin này kế toán quản trị phải

sử dụng các phương pháp khoa học để phân tích, xử lý sao cho phù hợp với nhu cầu thông tin quản trị

 Kế toán quản trị chỉ cung cấp thông tin về hoạt động kinh tế tài chính trong phạm vi nội bộ doanh nghiệp Những thông tin đó chỉ có ý nghĩa với những

bộ phận, những người điều hành, quản lý doanh nghiệp, không có ý nghĩa đối với các đối tượng bên ngoài Vì vậy người ta nói rằng kế toán quản trị là loại kế toán dành cho những người làm công tác quản lý

 Kế toán quản trị đặt trọng tâm cho tương lai, nghĩa là cung cấp thông tin cho những dự đoán để đạt được mục tiêu tương lai

 Kế toán quản trị là một bộ phận của công tác kế toán nói chung

và là một bộ phận không thể thiếu được để kế toán trở thành một công cụ quản lý

2 Vai trò và chức năng của kế toán quản trị:

Khác với cơ chế kinh tế kế hoạch, vì hoạt động trong nền kinh tế thị trường nên các doanh nghiệp luôn đứng trước nhiều thời cơ và vận hội - Điều đó đồng nghĩa với thách thức và rủi ro Các doanh nghiệp luôn đứng trong tình trạng phải cạnh tranh lẫn nhau và ngày càng trở nên khốc liệt hơn để theo kịp xu thế toàn cầu hoá Quản trị doanh

nghiệp đòi hỏi phải luôn tiếp cận, cập nhật, xử lý và ra quyết định kịp thời cho hoạt động hàng ngày, các chiến lược để thực hiện những mục tiêu dài hạn.

Các chức năng quản lý Quá trình kế toán

 Kế toán quản trị cung cấp thông tin cho quá trình lập kế hoạch : giai đoạn này các nhà quản lý vạch ra những việc phải làm để đưa hoạt động của doanh nghiệp hướng

về các mục tiêu đã xác định trước Các kế hoạch mà nhà quản trị lập thường các dự toán tổng thể và chi tiết Để kế hoạch có chất lượng, có tính khả thi cao phải dựa trên thông tin đảm bảo, có cơ sở do kế toán quản trị cung cấp

 Cung cấp thông tin cho quá trình tổ chức thực hiện: là việc nhà quản lý phải làm sao phân công công việc phù hợp với nguồn nhân lực, vật lực tại đơn vị Muốn đạt được điều đó, nhà quản lý phải cần thông tin từ kế toán quản trị nội bộ trong doanh nghiệp

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 10

 Cung cấp thông tin cho quá trình kiểm soát, kiểm tra: cơ sở để đánh giá hiệu quả công việc bằng cách so sánh giữa các chỉ tiêu kỳ phân tích và tình hình thực hiện, qua đó phát hiện những điểm chưa đạt được, những chỉ tiêu chưa hợp lý để từ đó điều chỉnh cho phù hợp.

 Cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định: để ra một quyết định cần phải có những thông tin thật cụ thể, thật chi tiết, thật đầy đủ, thật kịp thời không chỉ trong quá khứ mà còn cả ở hiện tại và tương lai Những thông tin này phần lớn được cung cấp từ

1.2 Phân loại chi phí:

Trong kế toán quản trị, chi phí được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau nhằm phục vụ yêu cầu quản lý, vì thế ta phải luôn phân loại chi phí

1.2.1 Phân loại chung:

Là phân loại theo nội dung chi phí, phục vụ cho việc ghi chép sổ sách và lập báo cáo tài chính, cung cấp thông tin cho mọi đối tượng cả trong và ngoài doanh nghiệp

 Theo chức năng hoạt động: xác định được vai trò của chi phí trong quá trình

hoạt động sản xuất kinh doanh ở doanh nghiệp Theo cách này chi phí có 2 loại:

 Chi phí trong sản xuất: là chi phí hình thành nên giá trị một sản phẩm Chi phí này gồm:

 Chi phí ngoài sản xuất: chi phí cần thiết để hoàn thành một quy trình sản xuất kinh doanh, tổ chức và duy trì trôi chảy các giai đoạn: cung cấp yếu tố đầu vào – ra Chi phí này không làm tăng giá trị sản phẩm Chi phí này gồm: Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp

 Theo mối quan hệ với Báo Cáo Tài Chính:

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 12

Chi phí chuyển đổi( Conversion costs)

Chi phí Sản xuất chung

 Chi phí sản phẩm ( Products costs): chi phí cho giá trị đơn vị sản phẩm hoàn thành, đang tồn kho hoặc đã được bán

 Chi phí thời kỳ ( Period costs): chi phí phát sinh trong một kỳ kinh doanh

có thể liên quan đến nhiều đối tượng, nhiều sản phẩm khác nhau

1.2.2 Phân loại theo kế toán quản trị:

Cách phân loại này phục vụ cho báo cáo nội bộ của đơn vị Đây là cách phân loại đặc thù, chỉ dành cung cấp thông tin cho đối tượng bên trong, tức các nhà quản trị doanh nghiệp Cách phân loại này rất linh hoạt, không có khuôn mẫu, quy định nào cả

 Theo cách ứng xử của Chi phí: tức là khả năng phản ứng hoặc thay đổi như thế

nào của chi phí khi có những thay đổi xảy ra trong các mức họat động sản xuất kinh doanh Mức độ hoạt động có thể hiểu là khối lượng sản phẩm sản xuất hay tiêu thụ…Theo đó chi phí được chia thành:

 Chi phí khả biến (Variable cost):

Là chi phí thay đổi tỉ lệ thuận với sự thay đổi của mức độ hoạt động của doanh nghiệp Biến phí trên một đơn vị thì ổn định Biến phí sẽ thay đổi theo căn cứ được xem

là nguyên nhân phát sinh ra chi phí đó - thường gọi là hoạt động căn cứ Các hoạt động căn cứ thường dùng : sản lượng sản xuất, sản lượng tiêu thụ, số giờ máy vận hành…Biến phí thường là: nguyên vật liệu trực tiếp, vật liệu phụ, điện nước phục vụ sản xuất, hoa hồng bán hàng, chi phí cung ứng vật tư…

 Xét về tính chất tác động, biến phí chia 2 loại:

a Biến phí tỉ lệ:

Là những chi phí thay đổi tuyến tính (cùng một tỉ lệ) với sự biến đổi của mức độ hoạt động.

VD: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp biến đổi tuyến tính với số lượng sản phẩm sản xuất ra, Chi phí nhiên liệu biến đổi tuyến tính với số giờ máy hoạt động

VD: Tại một doanh nghiệp cứ một nhân viên bảo trì máy sẽ bảo trì cho 5 thiết bị, vậy tiền lương của 1 nhân viên bảo trì này là biến phí cấp bậc nhưng khi doanh nghiệp tăng số thiết bị từ 6 tới 10 thiết bị thì cần phải 2 thợ bảo trì.Từ đó chi phí lương cho nhân viên bảo trì.

 Chi phí bất biến (Fixed costs):

Là những chi phí xét về mặt tổng số không thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi trong phạm vi doanh nghiệp Tuy nhiên, định phí trên một đơn vị sản phẩm thay đổi tỉ lệ nghịch với mức độ hoạt động

VD: Lương cán bộ quản lý, Khấu hao TSCĐ (phương pháp đường thẳng)…

 Theo mức độ cần thiết, định phí chia 2 loại:

a Định phí bắt buộc:

Là những chi phí không thể không có cho dù mức độ hoạt động của doanh nghiệp rất thấp thậm chí không có Vì thế khi đưa ra các quyết định có liên quan đến định phí buộc nhà quản lý phải cân nhắc rất kỹ

VD: Khấu hao TSCĐ, lương cán bộ quản lý…

b Định phí tuỳ ý:

Là những chi phí dễ dàng thay đổi tuỳ vào điều kiện thực tế của mức độ hoạt động Nhà quản lý có thể ra các quyết định tuỳ ý hàng năm

VD: Chi phí quảng cáo, chi nghiên cứu…

 Chi phí hỗn hợp (Mixed costs):

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 16

Là những chi phí bao hàm cả yếu tố biến phí và định phí Ở mức độ hoạt động này chi phí hỗn hợp sẽ biểu hiện đặc điểm của định phí nhưng ở mức độ hoạt động khác thì

nó là biến phí

Chi phí này rất quan trọng và phổ biến trong nhiều loại hình doanh nghiệp Phần định phí là chi phí tối thiểu để có một dịch vụ sẵn sàng sử dụng ngay Phần khả biến phản ánh chi phí do sự tiêu thụ thực tế của dịch vụ Trong nhiều trường hợp nhà quản trị không thể biết ngay được kết cấu 2 loại chi phí này trong chi phí hỗn hợp Cho nên, để phục vụ cho mục đích lập kế hoạch, cần thiết phải phân tích chi phí hỗn hợp thành biến phí và định phí

 Các phương pháp phân tích chi phí hỗn hợp thành Biến phí và Định phí:

a Phương pháp cực đại - cực tiểu:

Theo phương pháp này phải quan sát ở mức độ cao nhất và thấp nhất của doanh nghiệp trong phạm vi hoạt động Sau đó lấy phần chênh lệch của tổng chi phí giữa hai cực chia cho chênh lệch của mức độ hoạt động giữa hai cực, ta được trị giá biến phí đơn

vị

Chênh lệch của chi phí

Chênh lệch của hoạt động

Mức khối lượng cao (thấp) nhất

Chi phí

Quan sát chi phí ở từng mức độ hoạt động khác nhau và đánh dấu lên đồ thị.

Kẻ đường biểu diễn chung cho tất cả các điểm đánh dấu sao cho đường biểu diễn này chia các điểm đã đánh dấu thành 2 phần tương ứng bằng nhau

Đường biểu diễn được gọi là đường hồi quy

Việc phân tích như thế nhà quản lý sẽ phát hiện được những biến động bất thường hoặc tính thời vụ của chi phí, từ đó có quyết định thích hợp trong điều hành Vì tính hữu ích của nó nên để phân tích đúng, chính xác thì người quản lý cần phải có kinh nghiệm

c Phương pháp bình phương bé nhất:

Phương pháp này sử dụng các thuật toán thống kê

Từ phương trình : y = a + bx kết hợp n phần tử quan sát có hệ phương trình:

 Theo tính chất của Chi phí:

 Chi phí trực tiếp: Chi phí cấu thành nên sản phẩm

VD: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí lao động trực tiếp…

 Chi phí gián tiếp: Chi phí liên quan nhiều sản phẩm, không làm tăng giá trị sản phẩm.

VD :chi phí quản lý, bảo hiểm…

 Chi phí kiểm soát và không kiểm soát được : Chi phí phụ thuộc vào các cấp quản lý, một chi phí có thể được kiểm soát bởi một cấp này nhưng sẽ không kiểm soát được ở cấp khác

 Trong thẩm định các dự án đầu tư : Bao gồm chi phí thích hợp, chi phí cơ hội,

Lợi nhuận bao gồm:

 Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh

 Lợi nhuận từ các hoạt động khác

a Phương trình Lợi nhuận:

Gọi p : đơn giá bán

Doanh thu để đạt LN mm= Sản lượng đạt LN mm x Đơn giá bán

III NHỮNG CHỈ TIÊU DÙNG ĐỂ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN (CVP):

Lợi nhuận luôn luôn là mục tiêu hàng đầu của bất kỳ một doanh nghiệp nào Nó là phần thưởng cho nhà doanh nghiệp, có lợi nhuận doanh nghiệp mới có thể gia tăng đầu

tư, mở rộng sản xuất kinh doanh Phân tích lợi nhuận trong mối quan hệ doanh thu, chi phí không chỉ giúp doanh nghiệp đánh giá tổng quát quá trình kinh doanh và các nhân tố

đã ảnh hưởng đến tình hình thực hiện lợi nhuận mà còn là phương pháp phân tích dựa

trên những dữ liệu mang tính dự báo phục vụ cho các quyết định quản trị trong lĩnh vực điều hành hiện tại hoặc hoạch định kế hoạch tương lai.

Mục đích của phân tích CVP (Cost – Volume profit relationship) chính là phân tích cơ cấu chi phí hay nói cách khác là nhằm phân tích rủi ro từ cơ cấu chi phí này Dựa trên những dự báo về khối lượng hoạt động, doanh nghiệp đưa ra cơ cấu chi phí phù hợp

để đạt lợi nhuận cao nhất

1 Số dư đảm phí (Contribution margin):

Là phần còn lại của doanh thu sau khi trừ đi chi phí khả biến Số dư đảm phí dùng để bù đắp định phí, phần dôi ra là lợi nhuận

Gọi p: đơn giá bán sản phẩm

Từ báo cáo thu nhập trên ta xét các trường hợp sau:

 Khi q = 0 thì lợi nhuận LN = -TFC, nghĩa là đơn vị lỗ bằng chi phí bất biến

 Tại sản lượng qhv (sản lượng hoà vốn) mà ở đó số dư đảm phí bằng chi phí bất biến thì LN = 0, nghĩa là đơn vị đạt điểm hoà vốn

(p-v).qhv = TFC nên

Gọi q1: sản lượng tiêu thụ tại mức sản lượng 1

q2: sản lượng tiêu thụ tại mức sản lượng 2

 Tại sản lượng q1> qhv thì lợi nhuận LN1 = (p- v).q1 – TFC

 Tại sản lượng q2 > q1> qhv thì lợi nhuận LN2 = (p- v).q2 – TFC

Như vậy khi sản lượng tăng một lượng là ∆q = q 2 – q 1

Kết luận: Thông qua khái niệm số dư đảm phí ta biết được mối quan hệ giữa sản

lượng và lợi nhuận Nghĩa là khi sản lượng tăng lên một lượng thì số dư đảm phí tăng lên một lượng bằng sản lượng tăng lên nhân với số dư đảm phí đơn vị Nếu định phí được bù đắp hết thì phần số dư đảm phí tăng thêm đó chính là lợi nhuận tăng thêm Như vậy nhờ vào số dư đảm phí ta nhanh chóng xác định được lợi nhuận

 Tuy nhiên, việc sử dụng số dư đảm phí có nhược điểm không giúp nhà quản lý

có cái nhìn tổng quát góc độ toàn công ty vì sản lượng từng sản phẩm không thể tổng hợp ở toàn công ty

Để khắc phục những nhược điểm của số dư đảm phí ta sử dụng khái niệm tỷ lệ số

dư đảm phí.

2 Tỉ lệ số dư đảm phí ( Contribution margin ratio):

Là chỉ tiêu phản ánh quan hệ so sánh giữa tổng SDĐP với tổng doanh thu hoặc SDĐP đơn vị với đơn giá bán sản phẩm

Vậy : LN tăng lên = Doanh thu tăng lên x tỉ lệ SDĐP

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 24

Tỉ lệ

p - vp

Kết luận: Thông qua khái niệm về tỷ lệ số dư đảm phí ta rút ra được mối quan hệ

giữa doanh thu và lợi nhuận, nghĩa là khi doanh thu tăng lên một lượng thì lợi nhuận tăng lên một lượng bằng doanh thu tăng lên nhân với tỷ lệ số dư đảm phí Như thế bộ phận nào có số dư đảm phí lớn thì lợi nhuận tăng lên càng nhiều

3 Kết cấu chi phí ( Structure of costs):

Là mối quan hệ tỉ lệ giữa biến phí và định phí chiếm trong tổng chi phí

Những doanh nghiệp có chi phí bất biến chiếm tỉ trọng lớn, chi phí khả biến chiếm

tỉ trọng nhỏ thì tỉ lệ SDĐP lớn, nếu tăng (giảm) doanh thu thì lợi nhuận tăng (giảm) nhiều hơn Ngược lại, khi tỉ lệ SDĐP nhỏ, nếu tăng (giảm) doanh thu thì lợi nhuận tăng (giảm) ít hơn

4 Đòn bẩy kinh doanh (Operating leverage - OL):

Đòn bẩy kinh doanh dùng để đo lường sự nhạy cảm của lợi nhuận trước sự thay đổi của khối lượng hoạt động

Một doanh nghiệp có tỉ lệ định phí lớn hơn biến phí khi đó lợi nhuận sẽ rất nhạy cảm với những thay đổi trong doanh thu và ngược lại

 OL sẽ cao ở những doanh nghiệp mà tỉ lệ Định phí > Biến phí :Giúp doanh nghiệp sẵn sàng thích ứng khi tăng khối lượng sản phẩm tiêu thụ Tuy nhiên khi thị trường biến động doanh nghiệp sẽ dễ đi tới phá sản

 OL sẽ thấp ở những doanh nghiệp mà tỉ lệ Định phí < Biến phí : Năng lực của

doanh nghiệp không đảm bảo khi tăng mức độ hoạt động vượt quá giới hạn

% thay đổi Lợi nhuận

% thay đổi Doanh thu

Tại một điểm hoạt động thì hệ số đòn bẩy kinh doanh :

∑ SDĐP

Lãi thuần

 Ứng dụng của Đòn bẩy kinh doanh:

Là công cụ nhà quản trị dự kiến lợi nhuận theo công thức:

= x

Muốn tăng lợi nhuận thì doanh nghiệp cần phải tăng tỉ lệ % thay đổi về doanh thu (sản lượng tiêu thụ)

 Ý nghĩa của Đòn bẩy kinh doanh:

Là công cụ đo lường rủi ro: khi đòn bẩy kinh doanh lớn có nghĩa rủi ro tăng

Là công cụ để nhà quản trị dự đoán lợi nhuận

5 Điểm hoà vốn (BEP – Break even point):

5.2 Các thước đo tiêu chuẩn hoà vốn:

Ngoài khối lượng hoà vốn và doanh thu hoà vốn, điểm hoà vốn còn được quan sát dưới các góc nhìn khác : chất lượng của điểm hoà vốn

5.2.1 Thời gian hoà vốn:

Là số ngày cần thiết để đạt được doanh thu hoà vốn trong một kỳ kinh doanh

Doanh thu hoà vốn

Doanh thu bình quân 1 ngày

Trong đó : Doanh thu trong năm

360

5.2.2 Tỉ lệ hoà vốn (Công suất hoà vốn):

Là tỉ lệ giữa doanh thu hoà vốn và doanh thu đạt được trong kỳ

Doanh thu hoà vốn

Doanh thu trong kỳ

Thời gian hoà vốn và tỉ lệ hoà vốn được hiểu như thước đo sự rủi ro Trong khi thời gian hoà vốn cần phải càng ngắn càng tốt thì tỉ lệ hoà vốn cũng vậy càng thấp càng an toàn

Công suất hoà vốn là mức năng lực sản xuất cần huy động để đạt điểm hoà vốn

Tại điểm hoà vốn, với công suất hoà vốn là h%, ta có:

Nếu h% lớn hơn 100%, công suất thiết kế không cho phép doanh nghiệp đạt đến điểm hoà vốn Như vậy, thông qua công suất hoà vốn có thể đánh giá doanh nghiệp có thể đạt được điểm hoà vốn trong kỳ hay không Có thể tóm tắt mối quan hệ giữa công suất hoà vốn và điểm hoà vốn tại doanh nghiệp như sau:

 Nếu h% > 100%: Doanh nghiệp không đạt được điểm hoà vốn trong kỳ, nói cách khác là doanh nghiệp bị lỗ vì để đạt được điểm hoà vốn doanh nghiệp phải huy động công suất lớn hơn công suất hiện có tối đa tại doanh nghiệp

 Nếu h% < 100%: Trong trường hợp này, doanh nghiệp đạt được điểm hoà vốn mà không cần huy động tối đa công suất hiện có tại công ty Nếu h% càng nhỏ thì khả năng đạt được điểm hoà vốn càng cao và khoảng chênh lệch giữa công suất tối đa và công suất hoà vốn ( 1- h%) được gọi là khoảng cách an toàn về công suất

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 28

TFC x 100%

h% =

q max (p - v)

 Nếu h% = 100%: Để đạt được điểm hoà vốn, doanh nghiệp phải huy động tối đa năng lực sản xuất tại đơn vị.

5.2.3 Hệ số an toàn (Doanh thu an toàn):

Là phần chênh lệch giữa doanh thu hoạt động trong kỳ và doanh thu hoà vốn

Hệ số an toàn = Doanh thu hoạt động – Doanh thu hoà vốn

Hệ số này được quyết định bởi cơ cấu chi phí, hệ số càng cao thì rủi ro càng thấp

và ngược lại

5.3 Phương pháp xác định điểm hoà vốn:

5.3.1 Phương pháp đại số:

Dựa vào phương trình : LN = DT – CP

Tại điểm hoà vốn : LN = 0  DT = CP

 Khối lượng x Giá bán = Khối lượng x Biến phí đơn vị + CP bất biến

5.3.2 Xác định điểm hoà vốn bằng đồ thị:

Theo khái niệm, trên đồ thị phẳng điểm hoà vốn là toạ độ được xác định bởi khối lượng thể hiện trên trục hoành – còn gọi là khối lượng hoà vốn và bởi doanh thu thể hiện trên trục tung – còn gọi là doanh thu hoà vốn Toạ độ đó chính là giao điểm của 2 đường : Doanh thu và Chi phí

Gọi p : giá bán

v : chi phí khả biến đơn vị

TFC : chi phí bất biến

Trục ox : sản lượng sản phẩm

Trục oy :doanh thu, chi phí

Ta có phương trình doanh thu : y1 = p.x

phương trình đường chi phí : y2 = v.x + TFC

a Đồ thị điểm hoà vốn:

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 30

Sản lượng (x)

Doanh thu, Chi phí (y)

b Đồ thị Sản lượng - Lợi nhuận:

Đây là một loại đồ thị khác về mối quan hệ Chi phí - Sản lượng - Lợi nhuận Đồ thị này có ưu điểm là dễ vẽ và phản ánh được mối quan hệ giữa sản lượng với lợi nhuận Tuy nhiên không phản ánh được mối quan hệ giữa chi phí và sản lượng

Trường hợp này ta không thể xác định được sản lượng hoà vốn chung vì mỗi sản phẩm có một SDĐP khác nhau Ta chỉ có thể xác định được doanh thu hoà vốn chung thông qua tỉ lệ SDĐP hoặc tỉ lệ biến phí.

Gọi Rv : tỉ lệ biến phí trên doanh thu

 = =

5.4 Quan hệ điểm hoà vốn với Lợi nhuận:

5.4.1 Dự tính Lợi nhuận, xác định Khối lượng, Doanh thu tiêu thụ cần thiết:

Nhà quản trị đã dự tính và xác định được khối lượng sản phẩm, doanh thu cần đạt được thì sẽ chủ động trong điều hành các chiến lược bán hàng , quản lý khối lượng sản xuất và tiêu thụ, hoạch định kế hoạch ngắn hạn

Ta có: SDĐP = CP bất biến + LN

 Khối lượng x SDĐP đv = TFC + LN

TFC + LN mm

 Doanh thu tiêu thụ cần thiết =

Tỉ lệ SDĐP

5.4.2 Ứng xử của Lợi nhuận sau điểm hoà vốn:

Tại điểm hoà vốn, doanh thu bằng chi phí tức chi phí bất biến được bù đắp tại đây

Vì thế sau điểm hoà vốn, chi phí cho sản phẩm chỉ là chi phí khả biến Như vậy phần còn lại của doanh thu sau khi trừ đi chi phí khả biến của sản phẩm vượt qua khỏi điểm hoà vốn chính là lợi nhuận của doanh nghiệp

Khối lượng tiêu

SDĐP đơn vị



TFC + LN mm

5.4.3 Ưu điểm và hạn chế của phân tích điểm hoà vốn:

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 34

 Trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh không thể lúc nào doanh nghiệp cũng chỉ sản xuất kinh doanh một loại mặt hàng, vì thế việc phân tích điểm hoà vốn cũng sẽ gặp trở ngại, buộc nhà phân tích phải quy đổi các loại sản phẩm về một loại sản phẩm chuẩn.

 Giá trị của điểm hoà vốn mà nhà phân tích thu được chỉ mang tính thời kỳ Nó

sẽ thay đổi khi nền kinh tế xảy ra lạm phát

5.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới điểm hoà vốn:

5.5.1 Nhân tố giá bán, chi phí:

Giả định rằng chi phí khả biến không đổi, khi giá bán tăng làm SDĐP tăng vì thế khối lượng sản phẩm hoà vốn sẽ giảm xuống

Điểm hoà vốn gần hơn khi tăng giá bán

Khối lượng hoà vốn từ q1 về q2

Điểm hoà vốn xa hơn khi tăng chi phí khả biến

Khối lượng hoà vốn từ q1 ra q2

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 35

q

Tổng chi phíDoanh thu mới

q2 q1

Doanh thuTổng chi phí mới

5.5.2 Ảnh hưởng của nhân tố cơ cấu hàng bán:

Kết cấu hàng bán ảnh hưởng đến lợi nhuận và doanh thu hoà vốn thông qua tỉ lệ SDĐP của các mặt hàng là khác nhau Lợi nhuận sẽ nhiều hơn nếu các sản phẩm có SDĐP cao, chiếm tỉ trọng cao trong doanh thu và ngược lại

5.5.3 Điểm hoà vốn thay đổi theo sự gia tăng đầu tư:

Trong quá trình kinh doanh nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm là điều rất cần thiết và luôn được sự quan tâm của các doanh nghiệp Năng lực hoạt động tăng tức khối lượng tối đa với chi phí bất biến mới có thể đảm đương cũng sẽ tăng thêm Vì thế điểm hoà vốn cũng “xa hơn” Vùng lãi trước đây - Chi phí bất biến cũ trở thành vùng lỗ

- Chi phí bất biến mới Vì thế gia tăng đầu tư phải thận trọng và cân nhắc kỹ lưỡng

Đồ thị:

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 36

CP bất biến

Tỉ lệ SDĐP Doanh thu hoà vốn =

Ghi chú:

Đường doanh thu

Đường định phí

Đường tổng chi phí

q1 : Sản lượng hoà vốn khi chưa tăng đầu tư

q2 : Sản lượng hoà vốn khi tăng đầu tư

IV LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN SẢN XUẤT KINH DOANH KHI CÁC YẾU

TỐ THAY ĐỔI:

1 Phân tích tình hình biến động định phí và doanh thu:

Do những dự tính trong tương lai, doanh nghiệp có thể tăng chi phí mua sắm trang thiết bị sản xuất…sẽ làm định phí thay đổi với hi vọng doanh nghiệp sẽ đạt mức doanh thu mong muốn

Khi sản lượng tiêu thụ tăng làm SDĐP tăng từ đó lợi nhuận tăng, khi đó lợi nhuận được tính bằng:

Lợi nhuận = SDĐP thay đổi - Định phí thay đổi

Gọi X1 : mức gia tăng SDĐP phương án mới

X0 : mức tăng định phí phương án mới

 Nếu X1 >X0 : Doanh nghiệp nên tiến hành phương án kinh doanh mới  tăng lợi nhuận.

 Nếu X1< X0 : Doanh nghiệp không nên tiến hành phương án kinh doanh mới.Vì không tăng lợi nhuận mà giảm một lượng (X1 – X0)

2 Phân tích tình hình biến động biến phí và doanh thu:

Khi chi phí bất biến không đổi thì lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ biến động tỉ lệ thuận với sự biến động của SDĐP

Vì chiến lược kinh doanh, biến phí của doanh nghiệp có thể thay đổi nên doanh thu

sẽ thay đổi Sự thay đổi của biến phí và doanh thu sẽ ảnh hương đến lợi nhuận và SDĐP của doanh nghiệp Sự gia tăng của lợi nhuận chính là sự tăng SDĐP

 Nếu X1< X0 : doanh nghiệp không nên tiến hành phương án kinh doanh mới

 Lợi nhuận không tăng

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 38

(100% + tỉ

lệ tăng, giảm SL)

SDĐP mới của 1 sp

3 Phân tích tình hình biến động định phí, biến phí và doanh thu:

Doanh nghiệp tăng chi phí nhân công, chi phí hoa hồng bán hàng…làm sản lượng tiêu thụ thay đổi, làm SDĐP thay đổi và lợi nhuận thay đổi

4 Phân tích tình hình biến động định phí, giá bán và doanh thu:

Doanh nghiệp giảm giá bán đồng thời tăng chi phí quảng cáo làm sản lượng tiêu thụ tăng, từ đó doanh thu sẽ tăng lên Đây cũng là một trong những chiến lược của doanh nghiệp nhằm tăng lợi nhuận

tỉ lệ tăng giảm SLTT

SDĐP mới của 1 sp

SLTT phương án cũ

SDĐP mới của 1 sp

5 Phân tích tình hình biến động kết cấu giá bán:

Trong quá trình kinh doanh, để đạt mức lợi nhuận mong muốn thì trên cùng một sản phẩm có thể thay đổi đơn giá bán khác nhau Việc thay đổi này có thể đem lại mức lợi nhuận mong muốn nhưng cũng có thể không đạt được mức lợi nhuận đó Tuy nhiên doanh nghiệp sẽ tiêu thụ được một khối lượng sản phẩm, giảm lượng hàng tồn kho, tốc

độ luân chuyển vốn nhanh Giá bán thấp nhất phải bù đắp được chi phí và đạt được mục tiêu lợi nhuận

Vì thế vấn đề của các nhà quản trị là phải làm thế nào để giảm giá bán nhưng vẫn đạt mức lợi nhuận mong muốn, vừa đảm bảo cạnh tranh với các đối thủ vừa đáp ứng yêu cầu của khách hàng

SVTH: Đoàn Thị Lan Anh Trang 40