 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - SẢN LƯỢNG - LỢI NHUẬN. I Kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất. 1.Khái niệm và bản chất của kế toán quản trị. Kế toán là công cụ không thể thiếu trong quản lý kinh tế với chức năng là cung cấp thông tin kinh tế về một tổ chức cho các đối tượng sử dụng thông tin khác nhau.Mục đích sử dụng thông tin kế toán của các đối tượng khác nhau nên thông tin mà kế toán cung cấp rất đa dạng và khác nhau về nội dung,phạm vi,mức độ,tính chất và thời gian cung cấp kể cả pháp lý của thông tin.Sự khác nhau đó là tiêu thức để chia hệ thống thông tin kế toán thành 2 bộ phận.Một bộ phận luôn cung cấp thông tin cho các đối tượng bên ngoài gọi là Kế toán tài chính và một bộ phận cung cấp thông tin theo yêu cầu của các nhà quản trị trong nội bộ doanh nghiệp gọi là Kế toán quản trị.Hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng phát triển và đa dạng thì sự tách biệt giữa kế toán quản trị với kế toán tài chính nhằm cung cấp thông tin riêng biệt cho các nhà quản trị là tất yếu. *Kế toán quản trị: Là một bộ phận không thể tách rời của hệ thống ké toán nhằm thực hiện quá trình nhận diện, đo lường, tổng hợp và truyền đạt thông tin hữu ích giúp các nhà doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch, điều hành, tổ chức thực hiện kế hoạch và quản lý hoạt động kinh tế tài chính trong nội bộ doanh nghiệp. *Bản chất của kế toán quản trị : Kế toán quản trị không chỉ thu thập, xử lý và cung cấp các thông tin về các nghiệp vụ kinh tế đã thực sự hoàn thành mà còn xử lý và cung cấp thông tin phục vụ cho việc ra quyết định quản trị. Để có được các thông tin này, kế toán quản trị phải sử dụng các phương pháp khoa học để phân tích, xử lý sao cho phù hợp với nhu cầu thông tin nhà quản trị. Kế toán quản trị chỉ cung cấp thông tin về hoạt động kinh tế tài chính trong phạm vi nội bộ doanh nghiệp. Những thông tin đó chỉ có ý nghĩa với những bộ phận, những người điều hành, quản lý doanh nghiệp và không có ý nghĩa đối với đối tượng bên ngoài. Vì vậy, người ta nói rằng kế toán quản trị là loại kế toán dành cho những người làm công tác quản lý. Kế toán quản trị đặt trọng tâm cho tương lai, nghĩa là cung cấp thông tin cho những dự đoán để đạt được mục tiêu tương lai. Kế toán quản trị là một bộ phận của công tác kế toán nói chung và là một bộ phận không thể thiếu được để kế toán trở thành một công cụ quản lý 2. Vai trò, mục đích và nguyên tắc của kế toán quản trị.  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 1  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ Với sự cạnh tranh gay gắt của thị trường hiện nay thì các doanh nghiệp luôn phải tìm cách để gia tăng hiệu quả tức là tìm cách hạ thấp chi phí và tăng hiệu quả. Kế toán quản trị là công cụ quản lý quan trọng trong quá trình hoạch định và kiểm soát chi phí, thu nhập và tính toán hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh. Kế toán quản trị có vai trò cung cấp thông tin cho các chức năng quản trị dưới đây: Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý Sau khi doanh nghiệp xác định các mục tiêu chung, chúng sẽ được chính thức hoá thành các chỉ tiêu kinh tế, các chỉ tiêu kinh tế này làm cơ sở để lập kế hoạch chính thức.Trên cơ sở đó, kế toán soạn thảo và triển khai để lập các dự toán chung và dự toán chi tiết.Các bản dự toán này lại là căn cứ để tổ chức thực hiện theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện. Sau đó, kế toán thu thập tất cả kết quả thực hiện soạn báo cáo cung cấp cho nhà quản trị để đánh gía nhằm kịp thời phát hiện và khắc phục yếu kém. *Cung cấp thông tin cho quá trình lập kế hoạch: Lập kế hoạch là xây dựng các mục tiêu phải đạt và vạch ra các bước thực hiện để đạt được mục tiêu đó. Kế hoạch mà nhà quản trị phải lập dưới hình thức là các dự toán. Để chức năng lập kế hoạch và dự toán của quản lý được thực hiện tốt, có tính hiệu lực, hiệu quả và khả thi cao thì chúng  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 2 Chức năng quản trị Quá trình kế toán Chính thức thành các chỉ tiêu kinh tế Lập các bảng dự toán Xác định mục tiêu Xây dựng kế hoạch Tổ chức, thực hiện Kiểm tra, đánh giá Thu thập kết quả thực hiện Lập các báo cáo thực hiện  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ phải dựa trên những thông tin hợp lý và có cơ sở, những thông tin này chủ yếu là do kế toán quản trị cung cấp *Cung cấp thông tin cho quá trình tổ chức thực hiện: Với chức năng tổ chức thực hiện, nhà quản trị phải biết cách liên kết tốt nhất giữa tổ chức con người với nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp lại với nhau để đạt các mục tiêu đề ra sẽ được thực hiện với kết quả cao nhất. Để thực hiện tốt các chức năng này, nhà quản trị cũng có nhu cầu về thông tin kế toán quản trị. Kế toán quản trị sẽ cung cấp thông tin cho các tình huống khác nhau của các phương án khác nhau để nhà quản trị có thể xem xét đề ra quyết định đúng đắn nhất. *Cung cấp thông tin cho quá trình kiểm tra đánh giá: Bằng cách thiết kế và phân tích các thông tin trên báo cáo có dạng so sánh được. Các nhà quản trị sử dụng các báo cáo đó để kiểm tra đánh giá trong các lĩnh vực của mình để có thể điều chỉnh kịp thời nhằm đạt được các mục tiêu đề ra. *Cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định: Để có những thông tin thích hợp đáp ứng cho nhu cầu ra quyết định của quản lý, kế toán quản trị sử dụng các phương pháp phân tích thích hợp, chọn lọc những thông tin cần thiết rồi tổng hợp, trình bày chúng theo một trình tự dể hiểu nhất và truyền đạt các thông tin này cho nhà quản trị, từ đó nhà quản trị có cơ sở lựa chọn ra quyết định kinh doanh. Mục đích và yêu cầu của kế toán quản trị: Dự đoán chính xác chi phí, cung cấp thông tin về chi phí chi tiết ở từng bộ phận; thiết lập và dự toán cho mọi mục tiêu đề ra của doanh nghiệp. Ngoài ra kế toán quản trị phải biết theo dõi thị trường để ổn định một chương trình sản xuất và tiêu thụ hợp lý,một mặt đáp ứng các nhu cầu do thị trường đòi hỏi,mặt khác tìm biện pháp cạnh tranh để tiêu thụ hàng hoá,nghiên cứu các chính sách giá cả,tính toán được các bước phát triển,mở rộng doanh nghiệp trong từng thời kỳ,từng giai đoạn,cung cấp các yếu tố cơ bản để làm cơ sở cho việc đưa ra các quyết định quản trị hợp lý nhằm phát triển doanh nghiệp theo chiều hướng có lợi nhất. Nguyên tắc của kế toán quản trị là nhằm tính toán, đôn đốc và kiểm tra các khâu trong tiến trình hoạt động của doanh nghiệp. 3.Mối quan hệ giữa Kế toán quản trị và Kế toán tài chính Về bản chất ,Kế toán quản trị là một bộ phận cấu thành không thể tách rời của hệ thống kế toán.Kế toán tài chính và Kế toán quản trị là 2 bộ phận hợp thành hệ thống thông tin kế toán.Vì thế giữa Kế toán quản trị và Kế toán tài chính cũng có những điểm giống và khác nhau cơ bản được thể hiện tóm tắt qua bảng sau: Căn cứ phân biệt Kế toán quản trị Kế toán tài chính  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 3  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ I.Giống nhau 1.Cùng nghiên cứu và cung cấp thông tin kinh tế-tài chính gắn liền với các quan hệ kinh tế,pháp lý để quản lý, điều hành tổ chức. 2.Cùng ghi nhận và thể hiện trách nhiệm,quyền lợi vật chất,pháp lý của tổ chức,nhà quản trị 3.Cùng sử dụng thông tin đầu vào trên hệ thống thông tin kế toán căn bản. II.Khác nhau Mục đích Phục vụ cho yêu cầu quản trị kinh doanh Phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính Đối tượng phục vụ Các nhà quản lý bên trong doanh nghiệp Các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp Đặc điểm thông tin 1.Nhằm hướng về tương lai 2. Đặt nhu cầu tối ưu về linh hoạt,kịp thời 3. Được đo lường bằng bất kỳ các đơn vị hiện vật,thời gian lao động,giá trị. 1.Phản ánh quá khứ 2.Tuân thủ thống nhất về mặt định tính, định lượng thông tin theo các nguyên tắc,chuẩn mực của chính sách kế toán. 3.Chủ yếu thể hiện bằng thước đo giá trị Phạm vi báo cáo Thông tin kinh tế tài chính theo hoạt động từng bộ phận,khâu công việc,toàn doanh nghiệp nhưng chủ yếu là từng bộ phận,khâu công việc. Thông tin kinh tế tài chính hoạt động toàn doanh nghiệp . Kỳ báo cáo Thường xuyên,khi có nhu cầu Định kỳ theo quy định chung Quan hệ với các lĩnh vực chuyên môn khác Quan hệ nhiều với các lĩnh vực khác Ít quan hệ với các lĩnh vực khác Tính pháp lệnh Không mang tính chất pháp lệnh Mang tính chất pháp lệnh 4.Nội dung của Kế toán quản trị trong doanh nghiệp: Kế toán quản trị có nội dung rất rộng tuỳ thuộc yêu cầu của người quản lý, điều hành.Sau đây là những nội dung cơ bản: 4.1. Nội dung kế toán quản trị xét theo nội dung: Nội dung kế toán quản trị xét theo nội dung cung cấp các thông tin cho việc ra quyết định của các nhà quản lý,gồm:  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 4  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ Kế toán quản trị các yếu tố sản xuất,kinh doanh(bao gồm:hàng tồn kho,tài sản cố định,lao động và tiền lương) Kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm Kế toán quản trị về bán hàng và kết quả kinh doanh Kế toán quản trị về các hoạt động đầu tư tài chính Kế toán quản trị các khoản phải thu,phải trả Kế toán quản trị các hoạt động khác của doanh nghiệp Phân tích mối quan hệ giữa chi phí-sản lượng-lợi nhuận Phân tích các thông tin thích hợp cho việc ra quyết định Chi phí tiêu chuẩn và đánh giá thực hiện Lập báo cáo kế toán quản trị Trong các nội dung nói trên,trọng tâm của kế toán quản trị là lĩnh vực chi phí và giá thành.Do vậy có người cho rằng kế toán quản trị là kế toán chi tiết chi phí và giá thành sản phẩm. 4.2. Nội dung kế toán quản trị theo quá trình quản lý: Nội dung kế toán quản trị xét theo quá trình kế toán quản trị và trong mối quan hệ giữa kế toán quản trị và chức năng quản lý,gồm: Chuyển hoá các mục tiêu của doanh nghiệp thành các chỉ tiêu kinh tế Lập dự toán chung và các dự toán chi tiết Thu thập,cung cấp thông tin về kết quả thực hiện các mục tiêu Lập báo cáo kế toán quản trị Như vậy,thông tin của Kế toán quản trị không chỉ là thông tin quá khứ, thông tin hiện tại mà còn bao gồm các thông tin ước lượng về tương lai (kế hoạch,dự toán, .) và các thông tin về giá trị, hiện vật và thời gian lao động . 5.Phân loại Chi phí: 5.1.Khái quát về Chi phí: Chi phí phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đến việc đạt được mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp đó là lợi nhuận, do đó chi phí là một trong những yếu tố trung tâm trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà quản trị.Chi phí ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lợi nhuận,tài sản,sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Nhận thức, tiên liệu một cách đúng đắn và khoa học về chi phí, kiểm soát chi phí là tiền đề để nhà quản trị đi đến những quyết định hợp lý. 5.1.1. Chi phí theo quan điểm kế toán tài chính: Theo kế toán tài chính thì chi phí được nhận thức như những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để đạt được một sản phẩm,một dịch vụ,của cải nhất định.Nó được định hướng bằng lượng tiền chi ra,một mức giảm sút giá trị tài sản,một khoản nợ dịch vụ,thuế .hay nói cách khác chi phí được hiểu là một số tiền hoặc phương tiện mà doanh nghiệp bỏ ra để đạt mục đích nào đó.Bản chất của chi phí là phải mất đi để đổi lấy sự thu về.Với tính chất đặc trưng này,chúng ta có thể nhận biết chi phí thể hiện qua các tài liệu trong lĩnh vực kế toán tài chính,chúng thường được gắn liền với một chứng cứ nhất định(chứng từ) 5.1.2. Chi phí theo kế toán quản trị:  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 5  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ Mục đích của Kế toán quản trị trong lĩnh vực chi phí là cung cấp thông tin chi phí thích hợp,hữu ích,kịp thời cho việc ra quyết định của nhà quản trị.Vì vậy, đối với kế toán quản trị không chỉ đơn thuần nhận thức chi phí như quan điểm kế toán tài chính,chi phí còn được nhận thức theo phương pháp nhận diện thông tin ra quyết định.Với lý do này,chi phí có thể là dòng phí tổn thực tế gắn liền với hoạt động hằng ngày khi tổ chức,thực hiện,kiểm tra,ra quyết định,chi phí cũng có thể là dòng phí tổn ước tính để thực hiện dự án,những phí tổn mất đi do lựa chọn phương án,hi sinh cơ hội kinh doanh . Nhận diện và hiểu được cách phân loại và ứng xử của từng loại chi phí là chìa khoá để đưa ra những quyết định đúng đắn trong quá trình tổ chức điều hành hoạt động kinh doanh của nhà quản trị. 5.2. Phân loại chi phí: 5.2.1. Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế: Theo tiêu thức này chi phí trong kỳ kế toán của doanh nghiệp được tồn tại dưới các yếu tố sau: 5.2.1.1.Chi phí nhân công(Chi phí lao động-labour cost): Yếu tố chi phí nhân công bao gồm: Các khoản tiền lương phải trả cho người lao động Các khoản trích theo lương như kinh phí công đoàn,bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế của người lao động Tổng chi phí nhân công là tổng quỹ lương,bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp.Như vậy,sự nhận thức này cũng chính là cơ sở để nhà quản trị hoạch định mức tiền lương bình quân cho người lao động,tiền đề điều chỉnh chính sách lương để đạt được sự cạnh tranh lành mạnh về nguồn lực lao động. 5.2.1.2.Chi phí nguyên vật liệu(materials cost): Yếu tố chi phí nguyên vật liệu bao gồm giá mua và chi phí mua của nguyên vật liệu dùng vào hoạt động kinh doanh trong kỳ kế toán.Yếu tố này bao gồm: Chi phí nguyên vật liệu chính:là giá mua và chi phí mua của nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp trong hoạt động sản xuất kinh doanh.Nó là thành phần cấu thành nên cơ sở vật chất chính của sản phẩm,hoặc giữ vai trò quan trọng trong giá thành sản phẩm. Chi phí nguyên vật liệu phụ:là giá mua và chi phí mua của những loại nguyên vật liệu kết hợp với nguyên vật liệu chính làm tăng chất lượng, độ bền,vẽ thẩm mỹ của sản phẩm hoặc những loại nguyên vật liệu dùng trong công việc hành chính,văn phòng,máy thiết bị.Ngoài ra còn có chi phí nhiên liệu,phụ tùng thay thế,chi phí nguyên vật liệu khác . Sự nhận thức yếu tố chi phí nguyên vật liệu giúp cho nhà quản trị xác định được tổng vốn nguyên vật liệu cần thiết cho nhu cầu sản xuất kinh doanh trong kỳ.Trên cơ sở đó,nhà quản trị sẽ hoạch định tổng mức luân chuyển,tổng mức dự trữ cần thiết của nguyên vật liệu để tránh tình trạng ứ đọng vốn hoặc thiếu nguyên vật liệu thiết yếu để doanh nghiệp chủ động trong công tác cung ứng vật tư. 5.2.1.3.Chi phí công cụ dụng cụ(tools and supplies cost): Yếu tố này bao gồm giá mua và chi phí mua của tất cả công cụ dụng cụ dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ kế toán.Tổng chi phí công cụ dụng cụ là tiền đề  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 6  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ để nhà quản trị hoạch định mức luân chuyển qua kho, định mức dự trữ,nhu cầu thu mua công cụ dụng cụ hợp lý. 5.2.1.4.Chi phí khấu hao tài sản cố định(deprectation cost): Yếu tố này bao gồm khấu hao của tất cả các tài sản cố định dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ kế toán.Tổng mức chi phí khấu hao giúp nhà quản trị hiểu rõ hơn tổng mức dịch vụ liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp để thiết lập quan hệ trao đổi,cung ứng các dịch vụ đơn vị tốt hơn. 5.2.1.5.Chi phí mua ngoài(services rendered cost): Yếu tố này bao gồm giá mua từ bên ngoài cung cấp cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.Tổng chi phí này giúp cho nhà quản trị hiểu rõ hơn tổng mức dịch vụ liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp để thiết lập quan hệ trao đổi,cung ứng các dịch vụ đơn vị tốt hơn. 5.2.1.6.Chi phí bằng tiền khác(sundry cost paid in cash): Bao gồm tất cả các chi phí sản xuất kinh doanh bằng tiền tại doanh nghiệp.Nhận thức yếu tố này,hạn chế những tồn đọng tiền mặt,tránh những tổn thất,thiệt hại trong quản lý vốn bằng tiền. 5.2.2. Phân loại theo cách ứng xử của chi phí: Mục đích của cách phân loại chi phí này trong kế toán quản trị là cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch, kiểm tra và điều tiết chi phí phù hợp. Theo cách phân loại này thì chi phí được chia thành: chi phí biến đổi, chi phí cố định, chi phí hỗn hợp. 5.2.2.1. Chi phí biến đổi (biến phí). Biến phí là những khoản mục chi phí có quan hệ tỷ lệ thuận với biến động về mức độ hoạt động. Biến phí tính trên một đơn vị thì nó ổn định. Biến phí sẽ biến đổi theo căn cứ được xem là nguyên nhân phát sinh ra chi phí đó- thường gọi là hoạt động căn cứ. Các hoạt động căn cứ thường được dùng: sản lượng sản xuất, sản lượng tiêu thụ, số giờ máy vận hành, số giờ lao động trực tiếp, số km vận chuyển… Xét về tính chất tác động, biến phí chia thành hai loại: biến phí tỷ lệ và biến phí cấp bậc. a. Biến phí tỷ lệ: Là những khoản chi phí có quan hệ tỷ lệ thuận trực tiếp với biến động của mức độ hoạt động căn cứ. Ví dụ: Nhiên liệu tỷ lệ thuận với số giờ máy chạy, hoa hồng /doanh thu. b. Biến phí cấp bậc: là những chi phí thay đổi với một mức cố định chứ không thay đổi tỷ lệ khi hoạt động thay đổi. Nói cách khác, chi phí loại này cũng có quan hệ tỷ lệ nhưng không tuyến tính với mức độ hoạt động thay đổi.  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 7 TVC Mức độ hoạt động Chi phí  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ Ví dụ: doanh nghiệp trả hoa hồng cho bộ phận bán hàng theo doanh thu. Cứ doanh thu từ 0 đến 50 triệu thì hoa hồng là 500.000 đồng, từ 50 triệu đến 100 triệu thì hoa hồng là 1.000.000 đồng. 5.2.2.2. Chi phí bất biến (Định phí). Định phí là những chi phí mà xét về mặt tổng số không thay đổi khi mức độ hoạt dộng thay đổi trong một phạm vi hoạt động của doanh nghiệp. Định phí có thể chia làm 2 loại: Định phí bắt buột và định phí tuỳ ý a.Định phí bắt buộc: Là những chi phí không thể thay đổi nhanh chóng bằng hoạt động quản trị vì chúng liên quan đến tài sản cố định và cấu trúc cơ bản của doanh nghiệp. b. Định phí tuỳ ý: Là những chi phí có thể thay đổi nhanh chóng bằng hoạt động quản trị . Nói cách khác, các nhà quản lý sẽ quyết định quy mô của các loại định phí này trong các kế hoạch hằng năm. 5.2.2.3. Chi phí hỗn hợp - là những chi phí mà bản thân nó bao gồm cả yếu tố biến phí lẫn yếu tố định phí. Ở mức độ hoạt động cơ bản chi phí hỗn hợp thể hiện các đặc điểm của định phí, quá mức đó thì nó lại thể hiện đặc điểm của biến phí. - Chúng ta cần lượng hoá, tách riêng yếu tố bất biến, khả biến trong chi phí hỗn hợp. phương trình để lượng hoá chi phí hỗn hợp là: y= a+bx Trong đó: - Các phương pháp phân tích chi phí hỗn hợp thành yếu tố khả biến, bất biến: a.Phương pháp cực đại, cực tiểu. Thực chất của phương pháp này là quan sát mức độ cao nhất và thấp nhất của hoạt động trong phạm vi phù hợp. Sau đó, chi phí khả biến được xác định bằng cách lấy chênh lệch  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 8 Chi phí X 1 Mức độ hoạt động X 2 X 3 X 4 Y 2 Y 4 Y 3 Y 1 y:Là chi phí hỗn hợp b: Tổng chi phí bất biến cho mức hoạt động trong kỳ a: Chi phí khả biến cho 1 đơn vị hoạt động. x: Số lượng đơn vị hoạt động Mức độ hoạt động Chi phí bất biến Chi phí Minh hoạ  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ chi phí ở mức độ hoạt động cao nhất và thấp nhất chia cho chênh lệch của mức độ hoạt động của hai điểm này. Chi phí khả biến đơn vị mức hoạt động = Chi phí ở mức hoạt động cao nhất - Chi phí ở mức hoạt động thấp nhất Mức hoạt động cao nhất - Mức hoạt động thấp nhất Chi phí bất biến = Tổng chi phí ở mức cao nhất (thấp nhất) - [Mức khối lượng cao nhất (thấp nhất) x Biến phí đơn vị] - Ưu điểm của phương pháp này là đơn giản, tuy nhiên chỉ sử dụng hai điểm nên kết quả không chính xác trong việc phân tích chi phí hỗn hợp, trừ khi hai điểm này xảy ra đúng vị trí để phản ánh đúng mức trung bình của tất cả các giao điểm của chi phí và các mức độ hoạt động. b.Phương pháp đồ thị phân tán (The scatter graph method) Là phương pháp mà việc phân tích thông qua việc sử dụng đồ thị biểu diễn tất cả các giao điểm của chi phí với mức độ hoạt động. - Ưu điểm của phương pháp này: là công cụ phân tích chi phí hỗn hợp rất hữu ích. Nó mô tả được những đặc trưng, đồng thời cũng chỉ rõ những sai lệch của chi phí hỗn hợp ở một số trường hợp do ảnh hưởng bởi điều kiện hay sự thay đổi thất thường của chi phí hỗn hợp. c.Phương pháp bình phương bé nhất (Least- squares regssion method) Phương pháp bình phương bé nhất chặt chẽ hơn phương pháp đồ thị phân tán. Phương pháp bình phương bé nhất thiết lập đường biểu diễn qua thuật toán thống kê. Phương trình chi phí hỗn hợp: y= a +bx Trong đó: Từ phương trình này, tập hợp n phần tử quan sát, ta có hệ thống phương trình sau: Với:  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 9 X 1 Mức độ hoạt động Chi phí X 2 X 3 X 4 Y 2 Y 4 Y 3 Y 1 y: là biến phụ thuộc a: là yếu tố bất biến b: là tỷ lệ khả biến x: biến số độc lập y: Chi phí hỗn hợp a: là chi phí bất biến b: là tỷ lệ khả biến x: Mức độ hoạt động n: Số đơn vị quan sát ∑ ∑ ∑ ∑ ∑ += += 2 . xaxbxy xabny  KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD:THS.NGUYỄN HỮU PHÚ Giải hệ thống phương trình này sẽ xác định được a,b và lập được phương trình hồi quy thích hợp. Ưu điểm của phương pháp này là: cho kết quả chính xác hơn vì nó sử dụng phân tích thống kê để xác định đường hồi quy cho các điểm. 5.2.3. Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế: Theo tiêu thức này,chi phí trong kỳ kế toán của doanh nghiệp tồn tại dưới các khoản mục sau: 5.2.3.1.Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp(direct material costs) Khoản mục này bao gồm toàn bộ những khoản chi phí liên quan đến chi phí nguyên vật liệu sử dụng trực tiếp trong quá trình sản xúât sản phẩm. Đây chính là chi phí nguyên vật liệu chính như hạt nhựa trong ngành chế biến nhựa,gỗ trong sản xuất bàn ghế .Ngoài chi phí nguyên vật liệu chính,chi phí nguyên vật liệu trực tiếp còn bao gồm chi phí nguyên vật liệu phụ(kể cả nhiên liệu)dùng trực tiếp trong sản xuất sản phẩm.Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp thường được thiết lập định mức từng loại trong chế tạo từng sản phẩm;chi phí vật liệu phụ không liên quan trực tiếp vì vậy khó thiết lập định mức theo từng loại,chúng thường được ước tính tỷ lệ trên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp hoặc chi phí trực tiếp. 5.2.3.2. Chi phí nhân công trực tiếp(directs labour costs): Khoản mục chi phí này bao gồm: Tiền lương của công nhân trực tiếp thực hiện quy trình sản xuất Các khoản trích theo lương tính vào chi phí sản xuất của công nhân trực tiếp thực hiện quy trình sản xuất như kinh phí công đoàn,bảo hiểm y tế,bảo hiểm xã hội. 5.2.3.3.Chi phí sản xuất chung(factory overhead costs): Chi phí sản xuất chung có thể định nghĩa bao gồm tất cả các chi phí sản xuất không thuộc hai khoản mục trên.Như vậy,chi phí sản xuất chung thường bao gồm: Chi phí lao động gián tiếp,phục vụ tổ chức quản lý sản xuất tại phân xưởng Chi phí nguyên vật liệu dùng trong máy móc thiết bị,phục vụ sản xuất Chi phí công cụ dụng cụ dùng trong sản xuất Chi phí khấu hao máy móc thiết bị,tài sản cố định khác dùng trong sản xuất Chi phí dịch vụ thuê ngoài phục vụ sản xuất như điện nước,sửa chữa, . Chi phí sản xuất chung bao gồm nhiều thành phần có đặc điểm khác nhau,chúng thường liên quan đến nhiều quá trình sản xuất sản phẩm, ít biểu hiện một cách cụ thể qua mối quan hệ nhân quả. 5.2.3.4. Chi phí bán hàng(selling expenses): Chi phí bán hàng còn được gọi là chi phí lưu thông,là những dòng phí tổn cần thiết để đảm bảo cho việc thực hiện chính sách bán hàng.Khoản mục chi phí bán hàng thường bao gồm: Chi phí về lương và các khoản trích theo lương tính vào chi phí của toàn bộ lao động trực tiếp hay quản lý trong hoạt động bán hàng,vận chuyển hàng hoá tiêu thụ Chi phí về nguyên vật liệu,nhiên liệu dùng trong việc bán hàng,vận chuyển hàng hoá tiêu thụ  SVTH:NGUYỄN NHẬT PHƯƠNG TRANG: 10 . về phân tích mối quan hệ chi phí- sản lượng- lợi nhuận: Phân tích mối quan hệ Chi phí- sản lượng- lợi nhuận( CVP) là quá trình tiến hành các kỹ thuật phân tích. hình phân tích chi phí- sản lượng- lợi nhuận. Hạn chế của mô hình phân tích mối quan hệ chi phí- sản lượng- lợi nhuận thể hiện ở những giả định khi phân tích