Một số vấn đề cổ phần hóa Ngân hàng thương mại Nhà nước ở Việt Nam .pdf

Một số vấn đề cổ phần hóa Ngân hàng thương mại Nhà nước ở Việt Nam .pdf

" ,,' '" ~) ~ , " ,

PGS.,TS Nguy~o Bloh TJ! *

A

d "" h "":!

1 MQtSO van e c ung ve CO

phA:n hoa doanh nghi~p Nha

nttoc

Co phan hoa (CPH) da c6 I!ch Sl1

hang tramnam nay Slj ra dCli cua

109ihinh cong ty nay gan voi trinh d(>

phat trien xa h(>ihoa nen san xuat va

sl! phat trien cao cua nen kinh te th\

tru'Clng,Qua trinh hinh thanh cong ty

co phan khong phl,] thu(>c'1muon

chu quan ma h(>itl,] nhieu yeu to kinh

te va th! tru'Clng

CPH doanh nghi$p la can de cua

nen kinh te th\ tru'Clngva da du'9Chau

-het cac nu'oc tren the gioi ap dl,]ng,

dem 19i nhieu thanh cong Ion trong

qua trinh xay dlfng va phat trien nen

kinh te nhieu thanh phan Co phan

hoa doanh nghi$p Nha nu'oc (DNNN)

la loi ra phu h<;1pvoi khu Vl!C kinh te

nha nu'oc, nhat la trong dieu ki$n nhu'

d Vi$t Nam: Von thieu, n9 trien mien,

quan 1'1yeu kem, cong ngh$ 19c

h$u

Chu tru'dng co phan hoa DNNN

d119Cdiflt ra khi dat nu'oc ta bu'oc vao

thCliky doi moi theo Quyet d\nh so

143/HDBT ngay 15/10/1990 va thl!C

hi$n thf diem tlt nam 1992 theo

Quyet d\nh so 202/HDBT ngay

8/6/1992 cua H(>i dong B(> tru'ong

Day la m(>tqua trinh kh6 khan phuc

t9P voi nhieu thl1 nghi$m, tim toi va

Ctngdl,]ng tlt nhG'ngkinh nghi$m cua

cac nu'oc tren the gioi de Il!a ch9n

phu'dng thuc phu h9P voi nhG'ngdiflc

thu rieng cua DNNN a Vi$t Nam

dang trong qua trlnh chuyen doi nen

kinh te ke h09ch hoa t$p trung sang

nen kinh te th! tru'Clng d\nh hu'ong

XHCN Vi$c co phan hoa DNNN

d119cmO r(>ngvathl!C hi$n m9nh me

ngay sau khi trien khai thl!C hi$n

Vieteombank dci va dang eo nhii£u n6 life di md r9ng m~ng h/di

Anh:MD

kinh te trong dleu ki$n nu'oc ta

chuyen sang Cd che th! tru'Clngd!nh hu'ongXHCN.

Hau het, cac DNNN sau khi CPH deu tro nen nang d(>ngva lam an c6 hi$u qua hdn Dieu nay vua chltng to chu tru'dng dung dan ve CPH cac DNNN cua Dang va Nha nu'oc ta, vua dap ltng yeu cau h(>inh$p quoc

te Tuy nhien, trong qua trinh thl!C hi$n CPH DNNN cOng can khong ft kh6 khan va bat c$p, tru'oc het la,tien .

d(> CPH tien trien ch$m .

Thea cac nha kinh te va cac Cd quan c6 trach nhi$m, vi$c CPH tien trien ch$m chu yeula do van de d!nh gia doanh nghi$p D!nh gia doanh nghi$p la van de khonghe ddn gian;

va van de quan tr9ng nhat la phai xac d!nh chfnh xac gia tr! doanh nghi$p, trong d6 ca tai san hiiu hinh

va tai san va hinh (vi trf d!a 1'1,v! the doanh nghi$p,thu'dnghi$u ), gia trt dat dai va cong n9

Ngh! quyet Trung Lldng3 KhoaIXve

sap xep, doi mOi,phat trien va nang cao hi$u qua DNNN Trang khoang tlt thang 7 nam 1998den nay,la giai do9n d§y m9nh (hay giai do9n chu d(>ng) CPH theo Ngh! djnh so 44/1998/ND-CPngay 29/6/1998cua Chfnh phu Vi$c CPH anu'oc ta du'9C Dang va Nha nu'oc chi d90 thu'Clng xuyen, sat sao, chifltche Trang giai d09n tlt 1999 - 2002, moi nam CPH cOng chi du'9c tren 175 doanh nghi$p, rieng nam 2003 CPH du'<;1c

537 doanh nghi$p va 6 thang dau nam 2004, tien trinh CPH ch$m 19i (chi CPH du'9C70 DNNN).So DNNN can 19ikhoang 4.300, trong d6 phai tien hanh da d9ng hoa hoiflc CPH khoang 2.400 doanh nghi$p Nhu' v$y, van de phai hoan thanh cd ban vi$c co phan h6a cac DNNN den cuoi nam 2005 la rat kh6 khan So DNNN can 19i thu'Clng la nhG'ng ddn V!

co v! trf quan tr9ng trong cac nganh kinh te then chot, anh hu'ongtrl!c tiep den ca kinh te - chfnh tri - X8 hoi va

c6 the lam vai tro chu d9~doi v'oinen Tong bien t(Jp T9P chi Ngan hang

2 S1;lcl1n thie't phai c6 phl1n

hoa cac ngan hang th1.tdng m~i

Nha n1.toc

Trongdieu kien phai dap ung yeu

cau phat trien va hoi nh$p quac te

thLfdngmi?i (NHTM)NhanLfaClacan

thiet Tuy nhien, de viecCPHdi?t ket

qua tot, dIn ILfu'1 nhCl'ngvan de cd

ban sau day:

2.1- Nhiihg dijc thu cC1ban ve'

t6' chu'c va hO'iltd9ng cua NHTM

Nha nu'(Yc

Hi$n nay, a nLfacta co 5 NHTM

thu(Jcsa hCl'uNha nLfac,do la: Ngan

hang Non'g nghi$p va Phat trien

NgoaithLfdngVi$t Nam (VCB), Ngan

(Incombank),Ngan hang £)au tLfva

Phattrien Vi$t Nam (BIDV) va Ngan

hang PhaUrien Nha dong bang song

CLtu Long (MHB), Cac ngan hang

tren deu dLf<;JC tach ra tU Ngan hang

Nha nLfactrLfacday (trLtNgan hang

Phat trien Nha dong bang song CLtu

Long), va co nhCl'ng dac diem khac

da co tren 40 nam I!chSLthinh thanh

va phat trien, trong khi do Agribank

va Incombank tren 15 nam va mai

nhat la MHB (gan 6 nam) Tuyla cac

tren cOngco nhCl'ng d$c thu trong to

chuc va hoatd(Jng,trong do r6 nhat

la VCB co ti 1$ kinh doanh bang

ngoai t$ thLfdng chiem tren 50%,va

mangILfaikhongtrai r(Jng(chi co tren

20 chi nhanh); Agribank l<;Ii hOi?t

d(Jng chu yeu trong linh vl/c nong

nghi$p va nong than, co chi nhanh

phu thu(Jc a hauhet cac tinh,thanh

pho, qu$n huy$n va nhieu phong

giao d!ch a cac cym dan CLf;MHB

can co chuc nang cho v~ phyc vy

phat trien khu vl/cdong bang song

CLtu Long (xay dl/ng khu dan cLf

vung 10 Iyt, lam nha tren cQc ), va

dang trong qua trinh ma r(Jngmang

ILfaihoat d(Jng,kinh doanh da nang

nhLf cac NHTM khac; BIDV trong

nhCl'ng nam trLfac day Ii?i chu yeu cho

vay dau tLf phat trien,theoke hOi?ch

dai hi?n vai man cho vay Ian (sau nay ban giao sang Quy Ho trd phat trien) ,

Cac NHTMNha nLfac coth! phan

hOi?td(Jng thLfdng chiem tren 70%

toan quoc, den ngay 31/5/2004 la

77% Tuy nhien, n<;J qua han va nd

ton dong rat lan, mac du da qua 3 nam Cdcau lai, thLfChi$n chu trLfdng xLt 1'1nd xau va cap bo sung van nhLfngden nay, nd xau VEinIan va vi$c xU'1'1can g$p khong it kho khan

(n<;Jxau so tong dLfnd): Incombank

M$t khac, t9i cac ngan hang nay,co

kha nhieu tai san khong thu(Jc van dUdCcap bangtraiphieu Chinh phu,

gia tr! dat chLfaxacdinh cy the, nhieu

tai san Chd xU' 1'1dLf<;JCxac dinh gia khi cho vay khonghdp 1'1

Do van thap, n<;JdQng can Ian, chat ILf<;JnghO<;ltdong chLfacao, nen

ti 1$ b~jQdam an toan von toi thieU maidi?tkhoang 4% va nhLfv$y theo

quy d\nhhi$n hanh cUaVi$tNamva thong 1$quoc te ve ti 1$bao daman

toan van toi thieu, ve cho vay m(Jt

khach hang Ian VLf<;Jt 15%van tLfco

nhieu khi bi vi ph<;lm.

M(Jt van de khong the khong

Nha nLfaccong ngh$ can l<;Ich$u so vai yeu cau h(Ji nh$phi$n nay,trong khi do tien d(J hi$n d<;lihoa ngan

hang Ii?itien trien ch$m;Il/C ILf<;Jng laG

d(Jngdong nhLfngnang suatva chat

ILf<;Jng lam vi$c thap; quan 1'1can nhieu bat c$p.

2.2- MlJctieu cua vi~c co'phBn

hOBNHTM Nha nU'O'c

TrLfaChet, theo quy d\nh cua lu$t

phap hi$n hanh thi NHTMNha nLfaC

doanh trong linh vl/c tien t$, ch!u sl/

dieu chinh cua Lu$t cac To chuc tin dyng, Lu$t DNNNva cac lu$t co lien

het cOngphai thl/Chi$n cac myc tieu chung ve CPH cac DNNNva sau do

thl/c hi$n myc tieu cua nganhNgan

hang, trong do:

- Thl/Chien tientrinh Cd cau l<;Ii de

dap ung yeu cau phat trien va h(Ji nh$p cua h$ thong Ngan hang Viet Nam;

-Tang van de tang tiem ILfctai

chfnh, thl/C hi$n viec ma r(Jng kinh doanh, dong thdi bao dam cac tieu chi an toan trong hoat dong, trongd6

d$c bi$t quan tam den bao dam an toan van toi thieu theo thong Ie quoc te; tang nang Il/Cci?nh tranh va phat trien.

- NhLftren da neu, doi ngOlaG dong trong cac NHTMdong, trinh d(J

Ii?i khong dong deu, nhieu can b(J

cau mai,vi v$y khi CPHphaichu '1

den vi$csapxep l<;Ii doi ngO laGd(Jng

vi$c dao ti?Ol<;Iim(Jt cach he thong

hdn doi vai doi ngO laG dong hi$n

nay.NhCl'ng laGd(Jng doi dLfhO$ckho sap xep can phai co m(Jtche d(Jdoi

XLtthich h<;Jp.Noi chung, ngLfdilaG d(Jng trong cac NHTM CPH phai dLfdCxU'1'1 congbang (dLfdC muaco

phan, cong khai vi$c ban co phan Lfu dai cho lanh di?o ngan hang, co

quyen tham gia quan 1'1 )va cOng can dLf<;JC Lfudai, trong do co the ap dyng giam gia ban co phan 30% nhLf nhieu DNNN da thl/C hi$n

3 Va"nd6 DC dinh gia tr~ cUa NHTM Nha n1.tOctrong CPH

Trong nen kinh te th! trLfdngva

khi thLfc hi$n CPH, doanh nghiep

dLf<;JC coi nhLf m(Jt 10i?i hang hoa, nhLfng khOngphai ai co tien cOng mua dLf<;JC vi do khongphai la 10i?i hang hoa thong thLfdngma la m(Jth$ thong phucti?Pcua nhieu yeu to cau

thanhva co moi lien h$ hCl'uCd vai

nhau Vi v$y, vi$c xac d!nh gia tr! va gia tr! trao doi doanh nghi$p can phuc t<;lPhdn nhieu so vai nhCl'ng hang hoa khac Gia tri doanh nghiep

thLfc chat la sl/ phan anh nang ILfC

tong h<;Jp cua m(Jt doanh nghiep,

phan anh kha nang tong h<;Jp cua

m(Jtdoanh nghi$p, va phan anh kha

nang ton ti?iva phat trien cua doanh nghi$p Xac d!nh gia tr! doanh nghi$p can phyc vy nhieu muc dich

khac nhLf:mang Ii?i uy tin, danh gia

tiem Il/c tai chfnh, vi the doanh

. nghi$p, Xc3cdinh gia tr! co phieu cua

daanh nghiep

3.1- Ve' phU'C1ngphBp xac djnh

gia trj NHTM NhiJ nU'O'c

TI/U chung, co 2 phLfelng phap

thl/c hi$n:

ThUnhiJt, trl/c tiep danh gia tr! gia

cua cac tai san trang mai ngan hang,

baa gom ca tai san hU'uhinh, tai san

va hinh va d!nh ILfc;Jnggia tri cac yeu

to ve: to chuc, vi the, thi phan hOi?t

dQng, thLfelng hi$u cua Wng ngan

ThU hai, danh gia gia tri gian tiep

qua vi$c ILfelnghoa cac khoan thu

nh$p kinh doanh ma ngan hang co

the mang Ii?i cho nha dau tLf trong

suot th(ji gian con Ii?icua ngan hang

Ca 2 phLfelng phap tren deu co

nhCrngLfu, nhLfc;Jcdiem khac nhau,

nhLfngkhong he deln gian, vi v$y, can

phai co cach tiep c$n logic, khoa

h9C, Cl,Jthe va can d~t ra nhCrng

nguyen tac Celban de tren CelS0 do

v$n dl,Jng linh hOi?t cho Wng ngan

hang

Doi vai nLfaC ta hi$n nay, theo

chung toi, co Ie sU' dl,Jng phLfelng

phap xac dinh trLfc tiep de xac dinh

gia tri ngan hang thi thu$n lc;Jivade

lam heln, dong th(ji cOng can xem xet

them phLfelng phap xac d!nh gian

tiep Vai phLfelngphap nay, thi thong

thuang gia tri doanh nghi$p gom 3

bQ ph$n chinh la: Gia tri tai san hCru

hinh; Gia tr! tai san va hinh; Gia tr!

quyen sU'dl,Jngdat va ILfc;Jnghoa gia

tr! cua cac nhan to phi kinh te nhLf:

dia diem dong trl,J S0, bQ may to

chuc, uy tin, thLfelng hi$u cua ngan

hang

Neu ket hc;Jpthem vi$c xac d!nh

gia tr! ngan hang theo cach tiep c$n

gian tiep thi can xem xet cac nhan to

tac dQng den gia tr! ngan hang nhLf:

moi trLfangkinh doanh, moi trLfang ky

thu$t cong ngh$ (ma VCS la dien

hinh) va cac yeu to n9i ti?i cua ban

than ngan hang nhLf: hi$n tri?ng ve

tai san, vi tri kinh doanh

De dinh gia chinh xac, cac ngan

hang cantochuc kiem toan quoc te,

sau do co the II/a ch9n m9t cong ty

dinh gia nLfdc ngoai de thl/C hi$n d!nh gia cac ngan hang.

3.2- NhCtng van de' Juu ytrong

qua trinh xac djnh gia trj NHTM NhiJ nU'O'c

Nhu tren da de c$p, cac NHTM Nha nudC 0 nLf6c ta co nhCrng d~c thu ve to chuc va hOi?td9ng, vi v$y can co nhCrngILfU'1 khi xac d!nh gia tr! de CPH Theo chung tai co 4 van

de nhu sau:

M9t la, lam trong si?ch bang can

doi tai san de ti?Ora Sl/ lanh mi?nh ve tai chinh va bao dam dieu ki$n thl/C hi$n CPH Ve vi$c nay cOng can ILfu 'I: (1)N<;1d9ng do cho vay ho~c bElO lanh theo chi dinh cua Nha nudc trLf6cday (dien hinh la 0 VCS); (2)

Nc;Jd(;>ngtrang cac vl,Jan (dien hinh

la 0 Incombank lien quan den vl,Jan Minh Phl,Jng - EPCO); (3) va cac khoan n<;1xau khac do nhieu nguyen nhan Viec xU' 1'1cac khoan nC!tren neu khang co giaiphaptfch cl/c, kien quyet thi kho bao dam tien trinh CPH, vi co t6i hang tram, th$m chi hang ngan ti dong dang con nam 0 do

ThU hai, chu tr9ng ve lc;Jithe kinh

daanh Xet tren khia ci?nh nay thi VCS va Agribank co dieu ki$n heln

VCS co: dia diem thu$n l<;Ii,trinh d9 can bQ va cong ngh$ VaG10i?i dUng

dau so vdi cac NHTM Nha nLf6c khac; quan h$ doi ngoi?i co truyen thong va thi trLfang r9ng; co ket qua kinh doanh tot, muc d9 sinh l(ji kha cao (theo cach hi?ch toan cua Vi$t Nam) va do do, xem xet ve thLfelng hi$u ngan hang, gia tr! ky vc;>ngcua VCS S8 tot heln Agribank col<;li the

ve d!a ban hOi?td9ng, dat va trl,JS0 nhieu, nhieu nguon van tai tr<;lva dau tLf v6i lai suat thap nhung cOng co nhCrng hi?n che n~u: can bQ nhan vien dong, trinh dQ khong dong deu;

b9 may 16nva kho quan 1'1

ThUba, vi$c CPH cac NHTM Nha

nLfdc can: (1) Thl/C hi$n theo mQt 19 trinh Cl,Jthe, khong the lam Oi?t ma thl/c hi$n Wng bLfdc Vi$c ch9n hai ngan hang la VCS va MHS lam thi

diem la phuhc;Jp. (2) TrLf6c het, cho phep cac NHTM Nha nLf6c thl/C hi$n

CPH dLfelCniem yet ban co phan Lfu dai tren thi trLf(jng de tang them van tl/ co, m9i doi tLfc;Jngtrong xa h9i deu dLf<;lCmua m9t cach pinh d~ng

ThU tu, de ngh! Nha nLf6c ban

hanh nhCrngquy d!nh ve CPH doi v6i cac NHTM Nha nu6c, dap ung yeu cau CPH cac NHTM va khong trai v6i cac quy dinh hi$n hanh ve CPH cac DNNN, trong do can ILfu'1nhCrng dac thu ve hOi?td9ng ngan hang

" ,,~~ ,,~

,,'- "

ve xay dtplg

(Tiep theo trang 26)

(4) T~o tinh d6ng b(>, tinh h<;

tut)"ng, hi~u mAu, trang phl,lc, (5) C6 chinh sach dao t~\O, phat tri~n ngu6n nhan I~fc hqp Iy

ngm"ri can b(> ngan hang thai ky

din trQng, tuan thli lu~t phap trang

qua CLlah~ th6ng BIDV

minh, gia dinh van hoa

(8) Phat d(>ng cac phong tnlo thi dua, van hoa, van ngh~, th~ d\IC the thao.

(9) Cfm co nhung ho~t dQng thucmg xuyen aanh gia, tfmg k~t, xiiy dlJng va phat tri~n van hoa doanh nghi~p BIDV.

Xay d~rng van hoa doanh nghi~p BIDV dang, la vAn d~ kha mt1i me va mang tam quan trQng d(lc bi~t, nhilt la trang thai ky toan h~ th6ng BIDV dang th\fC hi~n d~

an co du I~iva hi~n d~1ihoa ngan

hang d~ niing cao suc qmh tranh

va hQi nh~p kinh .t~ khu VIJC va qu6c t~ v 6i SIJ hi~u bi~t can h~n ch~, tac gia chi dong g6p mQt s6 y ki~n nho Clla minh d~ cling trao d6i Mong r~ng, tro~g tho'i gian t6i tL'iy BIDV xiiy dlJng dugc nhung chuiin m~rc di)c tnrng cho van h()~i doanh nghi~p BIDV

"