Qua gần hai năm thực hiện mô hình trường bán trú với những biện pháp quản lý hiệu quả các hoạt động ngoại khóa tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai trên, nhà trường đã đạt được một số kết quả[r]
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HIỆU QUẢ CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐẠI TRÀ CHO HỌC SINH
BÁN TRÚ TẠI TRƯỜNG PTDTBT THCS NHÔN MAI
A ĐẶT VẤN ĐỀ.
I Lý do chọn đề tài:
Hệ thống giáo dục của nước ta được Đảng, Nhà nước luôn quan tâm, đầu
tư sâu sắc, vì giáo dục mang nhiều giá trị lớn lao, có ý nghĩa quyết định của nguồnlực con người Đặc biệt trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay
Để phát triển nguồn lực có chất lượng cao, Đảng ta xác định “Giáo dục làquốc sách hàng đầu” và không ngừng đầu tư cho giáo dục Trong đó sự nghiệpgiáo dục và đào tạo đối với vùng miền núi, dân tộc thiểu số luôn nhận được sựquan tâm của Đảng và Nhà nước, nhằm nhanh chóng đưa miền núi, vùng dân tộcthoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, từng bước rút ngắn khoảng cách về mọi mặt giữacác vùng miền
Hiện nay đa số học sinh vùng cao, vùng sâu, các em đến trường phải vượtđèo, vượt suối rất gian nan, chưa kể mùa mưa, lũ quét Đặc điểm này chi phốikhông nhỏ đến việc vận động học sinh đi học Học sinh học bỏ học giữa chừng ởtrường PTDTBT THCS Nhôn Mai vẫn còn xảy ra Với rất nhiều lí do khác nhau
mà các em bỏ học, vắng học; ví như: Hũ tục coi nhẹ con gái học lên bởi quan niệmcon gái chỉ cần làm việc nhà, sinh con và trông con chăm chồng là đủ, tập tục lậpgia sớm cho con gái vẫn tồn tại ở một số bản người dân tộc H’Mông; Có nhiều giađình các em còn là đối tượng lao động chính, cho nên việc học sinh vắng học vàomùa gặt, mùa trồng, trĩa thường vẫn diễn ra Điều kiện kinh tế địa phương cònnghèo nàn, hiện tượng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của nhà nước vẫn cònnên không ít gia đình không đủ sức lo cho con đi học Vì vậy ngoài vận độngtuyên truyền, nhiệm vụ trước mắt là cải tạo điều kiện sống cho học sinh để giađình phối hợp với nhà trường, học sinh có cơ hội học tập
Mặt khác chính quyền địa phương chưa quan tâm và đầu tư đúng mức đốivới công tác giáo dục tại xã Nhôn Mai, vẫn còn hiện tượng phó mặc cho nhàtrường Xã Nhôn Mai địa bàn trãi rộng, có nhiều thôn bản cách xa khu vực trườngtrên 12km, sông suối cách trở, việc đi lại của học sinh không hề đơn giản, yếu tốđịa lí cũng làm cản bước chân đến trường của các em
Trang 2Trong hệ thống trường nội trú hiện có tại huyện Tương Dương chưa thể đápứng nhu cầu của học sinh vùng cao, thì mô hình trường bán trú xuất hiện đã gópphần hạn chế tình trạng học sinh bỏ học Đây là cách tập hợp, thu hút học sinh đếntrường đang được chính quyền và giáo dục một số địa phương vùng cao ở huyệnTương Dương (Mai Sơn, Nhôn Mai, Tam hợp, Hữu Khuông, Lượng Minh ) thựchiện Ở bán trú, thầy giáo, cô giáo, có thể kiểm tra học sinh về mọi mặt, tạo cơ hộicho học sinh giao tiếp, ăn ở tập trung, được giao lưu, được gặp gỡ bạn bè nhiềuhơn Ý nghĩa quan trọng hơn mô hình này đem lại là thúc đẩy các phong trào giáodục ở xã Nhôn Mai phát triển Song bên cạnh những việc điều kiện thuận lợi, việctạo ra các hoạt động ngoại khóa chiếm một vai trò hết sức quan trọng tại trườngbán trú Quản lý tốt các hoạt động số học sinh tại trường bán trú sẽ góp phần nângcao chất lượng
Trang 3Thực trạng một năm qua bằng sự tham mưu sáng suốt và lòng quyết tâmcủa nhà trường, đồng thời được sự quan tâm lãnh, chỉ đạo của lãnh đạo ngành, đặcbiệt là chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước Năm học 2013-2014 trường THCSNhôn Mai đã được thành lập mới, với tên gọi mới là “trường PTDTBT THCSNhôn Mai” tạo điều kiện cho nhà trường tổ chức mô hình “Học sinh bán trú” thuhút, tập hợp đông đảo học sinh ở các thôn bản xa về ăn ở và tham gia học tập, gópphần ổn định, duy trì số lượng, nâng cao chất lượng dạy học.
Có thể nói rằng được ra dời từ những năm 60 thế kỷ trước Song đến nay
mô hình trường phổ thông có học sinh bán trú vẫn là một trong những sáng tạo rất
có ý nghĩa, “Một cách làm rất sáng tạo, cần được nhân rộng và có sự quan tâm đầu
tư tốt hơn nữa” (Nguyên Phó thủ tướng – nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT - Nguyễn Thiện Nhân đã phát biểu) Thực tế quả là như vậy Năm học 2013 – 2014 là năm
thứ nhất trường PTDTBT THCS Nhôn Mai thực hiện mô hình, qua gần một nămthực hiện đã thu hút tập hợp được trên 80% học sinh/năm ở các thôn bản xa như:Thăm Thẩm, Huồi Cọ, Huồi Măn, Phá Mựt, Piềng Luống, Phia Òi về sinh hoạt
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu:
“Một số biện pháp quản lí hiệu quả các hoạt động ngoại khóa nhằm nâng cao chất lượng đại trà cho học sinh bán trú tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai” làm sáng kiến kinh nghiệm với mong muốn khắc phục được những vấn đề
bất cập trong thực tiễn quản lý Góp phần hoàn thiện các biện pháp để quản lýhiệu quả các hoạt động ngoại khóa tại trường PTDTBT THCS, từ đó nâng caochất lượng dạy và học của các trường thuộc vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh
tế, văn hóa còn kém phát triển, giao thông đi lại gặp nhiều khó khăn
II Giới hạn nghiên cứu:
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng số học sinh bán trú của nhà trườngtrong một năm qua (năm học 2015 – 2016)
Trang 4- Có nhiều biện pháp quản lý hiệu quả các hoạt động ngoại khóa cho học sinhbán trú tại trường bán trú, tôi chỉ đề cập đến một số biện pháp mang tính khả thinhất để phân tích trong đề tài
III Cơ sở lý luận về quản lý hiệu quả các hoạt động ngoại khóa cho học sinh bán trú tại trường bán trú.
1 Một số khái niệm:
1.1 Biện pháp là cách làm, giải quyết một vấn đề cụ thể (Từ điển Tiếng Việt,
NXB Đà Nẵng, 1998)
1.2 Quản lý là sự tác động có ý thức để chỉ huy điều khiển các quá trình xã
hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt đến mục tiêu đúng, ý chí củachủ thể quản lý và phù hợp với quy luật khách quan
1.3 Nội dung quản lý
Về nội dung quản lý các hoạt động ngoại khóa cho học sinh bán trú tại trường bán trú, đề tài đề cập đến một số nội dung sau:
* Người giáo viên chủ nhiệm đối với quản lý học sinh nội trú bán trú.
* Người cán bộ Tổng phụ trách trong việc quản lý học sinh nội trú bán trú
trường THCS
* Ban quản lý nội trú trong việc quản lý học sinh bán trú trường THCS.
* Cán bộ quản lí với vai trò là người phối kết hợp điều hành quản lý học sinh
bán trú một cách có hiệu quả nhất
2 Tình hình chung về vấn đề quản lý học sinh bán trú ở trường PTDTBT THCS Nhôn Mai Thực hiện mô hình “Bán trú” theo Quyết định
112 của Chính phủ.
Giáo dục bán trú ở xã Nhôn Mai được thành lập ba năm trở lại đây, được
đông đảo quần chúng nhân dân hưởng ứng, mặc dù chưa có quy mô phát triển vàcách quản lý chưa khoa học, bên cạnh đấy những đặc điểm kinh tế, xã hội, phongtục tập quán cùng nhận thức của các cấp chính quyền, nhân dân, mà nó trở nên
“đặc dụng” Xã Nhôn Mai là một xã nghèo, xã thuộc chương trình 30A, xã có 12thôn bản người, 100% là đồng bào dân tộc thiểu số (Thái, Kh’Mú, H’Mông), hơn90% số gia đình thuộc diện hộ nghèo với những đặc điểm đó thì phương thức bántrú sẽ góp phần rất lớn cho giáo dục duy trì và phát triển Phương thức đó có thểcoi như là “Bí quyết” của Giáo dục Nhôn Mai Để có thể nâng cao chất lượng giáodục của nhà trường, duy trì sĩ số, giữ vững phổ cập GD THCS của xã, đối với các
em học sinh ở nơi quá xa trường như Thăm Thẩm, Huồi Cọ, Huồi Măn, Cách xatrung tâm huyện hơn 150 km đường sá đi lại khó khăn, điều kiện kinh tế xã hội
Trang 5còn nhiều hạn chế Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước trường chuyển đổithành trường bán trú, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tổ chức các buổi ngoạikhoá cho học sinh tại trường, tạo sân chơi bổ ích, hứng thú cho học sinh, vì thếhọc sinh các bản này đã khắc phục được tình trạng học sinh bỏ, vắng học Tuynhiên với tinh thần cố gắng của tập thể nhà trường, tinh thần hiếu học của đa số
em học sinh thì số ít học sinh bỏ học, vắng học vẫn xảy ra, tuy nhiên nhà trường,Ban giám hiệu cùng với Ban quản lý nội trú đã phân công các giáo viên đến từnggia đình của học sinh bỏ học để vận động các em đến lớp tiếp tục theo học
Cùng với sự chỉ đạo của các cấp, việc chỉ đạo quản lý học sinh bán trú ởtrường PTDTBT THCS Nhôn Mai đã được Ban giám hiệu nhà trường chú ý, quantâm Song hiệu quả của hoạt động quản lý chưa cao Một số giáo viên và phụhuynh học sinh chưa chú ý, quan tâm đúng mức đến hoạt động này, do đó nhữnghoạt động quản lý này còn gặp rất nhiều khó khăn và lúng túng hoặc có chăngcũng chỉ là những hoạt động chiếu lệ, hình thức và chỉ đạo quản lý một cách máymóc rập khuôn chứ không có sự sáng tạo Năm học 2015- 2016 hoạt động quản lýhọc sinh bán trú đã được các cấp chỉ đạo sát sao hơn, cụ thể hơn, phía nhà trườnglập nhiều kế hoạch và triển khai thực hiện, trong đó tiêu biểu là các hoạt độngngoại khóa cho học sinh bán trú ở nội trú tại trường, nên các hoạt động bán trú đã
đi vào nền nếp và nhà trường đã thực sự tạo được một môi trường học tập cho các
em được tốt hơn
IV Đối tượng, phương pháp nghiên cứu
1 Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp quản lí hiệu quả các hoạt động ngoại khóa cho học sinh bán trú tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai
2 Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu các tài liệu, văn bản, Nghị quyết, Nghị định, Chỉ thị, Thông tư
- Khảo sát thực tế và điều tra cơ bản
- Phương pháp phân tích, so sánh
B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.
Trang 6I Thực trạng việc chỉ đạo, quản lí học sinh bán trú ở trường PTDTBT THCS Nhôn Mai
I.1 Đặc điểm tình hình địa phương.
Nhôn Mai là một xã miền núi 100% học sinh đều là con em dân tộc thiểu số(Thái, Kh’Mú, H’Mông), thuộc vùng đặc biệt khó khăn, nằm trong dự án 30A củaChính phủ, mặt bằng dân trí thấp, nhận thức về tầm quan trọng của nền giáo dụccòn hạn chế, phụ huynh chưa quan tâm, đầu tư cho việc học của con em, chínhquyền địa phương còn thờ ơ với công tác giáo dục, mọi việc đều phó mặc cho nhàtrường Những yếu tố đó đã làm ảnh hưởng rất lớn đến công tác giảng dạy và nângcao chất lượng toàn diện cho học sinh Đặc biệt là duy trì số lượng và vận độnghọc sinh đến lớp và đến trường Toàn xã có 12 bản, có tổng số là 635 hộ, tổng sốnhân khẩu là 3438 (trong đó 1861 nữ)
- Địa bàn rộng, dân cư phân bố rãi rác, địa hình phức tạp, đường sá đi lại khókhăn, có những bản ở sâu, xa như: Thăm thẩm, Huồi Cọ, Huồi Măn, cách trungtâm xã từ 8 – 12 km Xã có diện tích tự nhiên 12.185,43 ha, đời sống nhân dân chủyếu phụ thuộc vào ruộng, vườn, nương rẩy và chăn nuôi, các dịch vụ ngành nghềcông thương chưa phát triển Cuộc sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, toàn xã cóhơn 582 hộ đói, nghèo, ý thức việc học của con em trong nhân dân chưa cao, từ đóviệc vận động học sinh trong độ tuổi đến trường, duy trì số lượng, nâng cao chuẩnphổ cập giáo dục THCS càng khó khăn hơn Nhưng với nổ lực và quyết tâm caocủa Hội đồng sư phạm trường PTDTBT THCS Nhôn Mai và chính quyền ở địaphương đã đưa ra nhiều biện pháp để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm học
I.2 Đặc điểm tình hình nhà trường.
* Thuận lợi:
Có được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện,Đảng uỷ, chính quyền địa phương tới sự nghiệp giáo dục trên địa bàn xã nhà, nhândân có tinh thần hiếu học, ban giám hiệu rất quan tâm đến công tác bán trú củahọc sinh, tập thể giáo viên ở trẻ, đoàn kết, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ
* Khó khăn:
Bên cạnh một số thuận lợi đã nêu ở trên, công tác quản lý học sinh bán trúdân nuôi tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai còn gặp rất nhiều khó khăn, cụ thểlà: Địa bànrộng nhưng dân cư thưa thớt, có nhiều bản cách xa trường chính từ 8 –
12 km, đường giao thông đi lại khó khăn Học sinh đa số là con em dân tộc thiểu
số sống ở vùng khó khăn nên hạn chế về trình độ nhận thức và ít có điều kiện họctập cũng như vốn hiểu biết xã hội Điều này ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng giáodục toàn diện của nhà trường Thêm vào đó một số phụ huynh chưa thật sự quan
Trang 7tâm đến việc học tập của con em mình còn phó thác và giao trách nhiệm hết chonhà trường.
Nhà trường phải đối mặt với một thực tế là tâm lý ỷ lại, trông chờ vào sự ưutiên của Nhà nước ở một bộ phận học sinh và phụ huynh, nên ngay từ đầu nămhọc, chi bộ và Ban giám hiệu nhà trường đã quan tâm chỉ đạo giáo viên và họcsinh thực hiện đồng bộ 5 mặt công tác là: Giáo dục tư tưởng, đạo đức, tác phong;hoạt động dạy và học; lao động và hướng nghiệp, dạy nghề; tổ chức nội trú vàcông tác Đảng, đoàn thể trong nhà trường Nhà trường sớm tổ chức học tập, quántriệt và triển khai đầy đủ các chỉ thị và văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở Giáo dục vàĐào tạo về nhiệm vụ năm học và cuộc vận động của ngành
Số học sinh có nhu cầu bán trú ngày một tăng, trong khi đó nhà trường còngặp nhiều khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất: Khu bán trú mới được xây dựnggồm 15 phòng với tổng diện tích 350 m2, có 88 giường tầng nằm, mới đáp ứngđược nhu cầu cho 180 học sinh, thiếu nguồn nước sinh hoạt, các em còn rụt rèngại tiếp xúc, đã quen với lối sống tự do, chưa quen tự lập và lối sống tập thể, ýthức vệ sinh cá nhân và bảo vệ tài sản chung chưa tốt Chế độ trợ cấp cho các emchưa đáp ứng hết nhu cầu ăn ở cho các em, các em còn phải tự lo cải thiện bữa ăn
II Một số biện pháp hiệu quả các hoạt động ngoại khóa để nâng cao chất lượng dạy học và quản lí học sinh bán trú.
Trước những khó khăn đó, nhà trường đã xác định: Quản lí hiệu quả cáchoạt động ngoại khóa cho học sinh bán trú là quá trình quản lí hoạt động giáo dụctrong nhà trường, là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đến vấn đề duy trì
sĩ số học sinh, nâng cao chất lượng dạy học trong trường và duy trì kết quả chuẩnphổ cập GD THCS
Cho nên Ban Giám hiệu nhà trường đã cùng với cấp uỷ đảng, chính quyềnđịa phương xã vận động phụ huynh học sinh góp sức, cùng phối hợp với nhàtrường để làm một số công trình phục vụ sinh hoạt để các em có thêm sân chơithể thao, chỗ học ban đêm, công trình tắm giặt Nhà trường đã ra quyết địnhthành lập Ban quản lí khu bán trú và phân công tất cả giáo viên trực và giúp đỡcác em Với trách nhiệm là Trưởng ban quản lí khu bán trú tôi đã chỉ đạo và đề ramột số biệp pháp quản lý hiệu quả các hoạt động ngoại cho học sinh khu bán trútại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai như sau:
Biện pháp 1: Xây dựng một chương trình hoạt động phù hợp đặc điểm
tình hình của nhà trường, của địa phương, phù hợp với nhiệm vụ năm học.
Ban giám hiệu đã bám sát nhiệm vụ năm học, tình hình thực tế của học sinh
bán trú để xây dựng kế hoạch nội dung chương trình hoạt động quản lý thật cụ thể
Trang 8từng năm, từng tháng, từng chủ đề của nhà trường phát động cho phù hợp với tìnhhình của nhà trường, của địa phương, phù hợp với nhiệm vụ năm học (Đêm múahát tập thể, đêm trung thu, ngày hội thể thao, đêm sinh nhật tập thể )
Ảnh chụp: Bí thư huyện ủy Tương Dương tham giá sinh nhật học sinh bán
trú tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai – Tương Dương
Ảnh chụp: Sinh nhật tháng 12 của học sinh bán trú trường PTDTBT
THCS Nhôn Mai – Tương Dương Biện pháp 2: Tổ chức, điều hành, kiểm tra giám sát, đánh giá kết quả hoạt
động quản lý học sinh bán trú.
Trang 9* Đối với việc tổ chức chỉ đạo, kiểm tra thực hiện hoạt động quản lý:
Ban quản lí khu bán trú được phân công phụ trách hoạt động quản lý có tráchnhiệm tổ chức chỉ đạo các hoạt động quản lý mô hình bán trú Kiểm tra, giám sátmọi hoạt động Cụ thể là hiệu trưởng chỉ đạo, kiểm tra giám sát ban quản lý nộitrú, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên Tổng phụ trách Đội thực thi kế hoạch hoạtđộng quản lý, đánh giá kết quả thực hiện từng tháng
* Đối với việc đánh giá kết quả hoạt động.
- Ban giám hiệu phải đánh giá một cách trung thực, khách quan, công bằngkhông mang tính cá nhân
- Đánh giá ưu, khuyết điểm trong quá trình thực hiện kế hoạch quản lý nộitrú cũng như các phong trào trong nội trú trường học
- Đánh giá kết quả hoạt động của từng khối lớp ở nội trú, đánh giá kết quảcủa từng học sinh ở nội trú
Ảnh chụp: Giờ dạy đánh giá việc học tập của học sinh lớp 6A trường
PTDTBT THCS Nhôn Mai – Tương Dương
Trang 10Biện pháp 3: Đổi mới và đa dạng hoá các hình thức hoạt động quản lý phù
hợp nhu cầu và hứng thú của học sinh ở lứa tuổi thiếu niên, phù hợp với điều kiện cụ thể nhà trường.
Để đổi mới được những nội dung, hình thức hoạt động, đa dạng hoá các loạihình hoạt động quản lý, Ban giám hiệu phải biết phát huy những năng lực, sángtạo của Ban quản lý nội trú, giáo viên chủ nhiệm Biết mở rộng, phát huy tínhdân chủ, khuyến khích học sinh tham gia bàn bạc, trao đổi, sáng tạo để tìm ranhững hình thức hoạt động quản lý mới, bổ sung hoặc điều chỉnh nội dung hoạtđộng quản lý cho phù hợp với điều kiện và khả năng thực hiện của từng khối lớptrong khu nội trú nhà trường
Phát huy vai trò tự quản và quyền tham gia hoạt động của học sinh nội trú là
cơ sở quan trọng đối với việc phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạocủa học sinh bán trú trong học tập và rèn luyện
Ảnh: Hội khỏe Phù Đổng Ảnh: Ngoại khóa rung chuông vàng Biện pháp 4: Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức hoạt động quản lý học sinh bán
trú cho giáo viên và học sinh.
