Thực tiễn đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở việt nam dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản việt nam trong giai đoạn hội nhập quốc tế hiện nay

Từ khi đổi mới đến nay, về quan điểm Đảng ta chủ trương “Kết hợp ngay từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, đồng thời từng bước đổi mới chính trị”. Đây là nhận thức đúng cả về mặt lý luận cả về mặt thực tiễn. Có thể nhận thấy, kinh tế và chính trị là hai lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội, có tác động trực tiếp đến những hoạt động cơ bản của con người cũng như quá trình phát triển của loài người. Do đó, khi nghiên cứu về quá trình vận động, phát triển của xã hội loài người, V.I. Lênin đã bàn đến các vấn đề kinh tế, chính trị và mối quan hệ của chúng. Việc nghiên cứu quan điểm của V.I. Lênin về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị là một trong những cơ sở phương pháp luận quan trọng để xem xét việc giải quyết mối quan hệ này ở Việt Nam hiện nay. Do đó, tôi chọn chủ đề “Thực tiễn đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hội nhập quốc tế hiện nay” để làm bài thu hoạch cho môn học Triết học MácLênin

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị 2

1.1 Vai trò quyết định của kinh tế đối với chính trị 3

1.2 Chính trị có tính độc lập tương đối và tác động trở lại đối với kinh tế 4

2 Đặc điểm mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị ở Việt Nam hiện nay 6

2.1 Mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị là mối quan hệ giữa khách quan với chủ quan 7

2.2 Mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị cũng là mối quan hệ giữa xã hội với chính trị 7

2.3 Mối quan hệ giữa văn hoá với chính trị - một khía cạnh ở chiều sâu của mối quan hệ kinh tế với chính trị 8

3 Vận dụng quan điểm Mác-Lênin để đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế 10

3.1 Các nguyên tắc cần duy trì để tiếp tục đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị có hiệu quả 10

3.2 Thực tiễn đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam 11

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

LỜI MỞ ĐẦU

Thời kỳ trước đổi mới, về nhận thức, chúng ta đã nhấn mạnh quá mức vai trò kiến trúc thượng tầng, coi chính trị là thống soái, quyết định kinh tế và tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội; chưa đánh giá đúng vai trò của kinh tế trong quan hệ với chính trị Về cơ chế, chúng ta cũng nhận thức một cách đơn giản về tác động của kiến trúc thượng tầng chính trị đối với cơ sở kinh tế Chính trị can thiệp quá sâu vào các quá trình kinh tế - xã hội bằng hệ thống những mệnh lệnh chủ quan của các cơ quan quản lý các cấp Và thiết chế, bộ máy hành chính còn quan liêu, cửa quyền, cồng kềnh, kém hiệu quả

Từ khi đổi mới đến nay, về quan điểm Đảng ta chủ trương “Kết hợp ngay từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, đồng thời từng bước đổi mới chính trị” Đây là nhận thức đúng cả về mặt lý luận cả về mặt thực tiễn Có thể nhận thấy, kinh tế và chính trị là hai lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội,

có tác động trực tiếp đến những hoạt động cơ bản của con người cũng như quá trình phát triển của loài người Do đó, khi nghiên cứu về quá trình vận động, phát triển của

xã hội loài người, V.I Lê-nin đã bàn đến các vấn đề kinh tế, chính trị và mối quan hệ của chúng Việc nghiên cứu quan điểm của V.I Lê-nin về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị là một trong những cơ sở phương pháp luận quan trọng để xem xét việc giải

quyết mối quan hệ này ở Việt Nam hiện nay Do đó, tôi chọn chủ đề “Thực tiễn đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hội nhập quốc tế hiện nay” để làm bài thu hoạch cho môn

học Triết học Mác-Lênin Do kiến thức và tầm hiểu biết còn hạn chế nên bài viết của tôi không tránh khỏi sai sót rất mong được các giảng viên góp ý kiến cho bài thu hoạch được hoàn thiện

Hà Nội, ngày 05 tháng 9 năm 2019

NỘI DUNG

1 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị

C Mác và Ph Ăng-ghen coi quan hệ giữa kinh tế và chính trị là biểu hiện tập trung nhất của quan hệ giữa cơ sở hạ tầng với kiến trúc thượng tầng Trong đó, cơ sở hạ tầng – kinh tế giữ vai trò quyết định Đồng thời, kiến trúc thượng tầng – chính trị cũng có tính độc lập tương đối, tác động trở lại cơ sở hạ tầng Phát triển quan điểm trên, Lenin đã khái quát bản chất mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị như sau: “Chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế”; “Chính trị tức là kinh tế được cô đọng lại” Sự khẳng định này có nghĩa, chính trị ra đời từ kinh tế, do kinh tế quyết định; chính trị là sự phản ánh, là tính thứ hai so với kinh

tế Chính trị phải được xây dựng trên cơ sở kinh tế, không được thoát ly những đặc trưng và những nhiệm vụ kinh tế của xã hội Khi cơ sở kinh tế biến đổi, chính trị phải biến đổi theo

để phản ánh đúng cơ sở kinh tế, phù hợp với kinh tế để tạo được môi trường tốt nhất cho kinh tế phát triển theo đúng quy luật khách quan.

Đồng thời với việc thừa nhận tính thứ nhất của kinh tế, Lenin cũng cho rằng, “chính trị không thể chiếm địa vị hàng đầu so với kinh tế” Khẳng định đó của Lenin đã nhấn mạnh tính độc lập tương đối và vai trò tác động trở lại rất tích cực của chính trị đối với kinh tế Sự tác động của chính trị đối với kinh tế thông qua sức mạnh của các thể chế của hệ thống chính trị, đặc biệt là của nhà nước được thể hiện ở chỗ nếu một nền chính trị đúng đắn khoa học, phù hợp với cơ sở kinh tế của xã hội hiện tại thì nó sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế phát triển, và vì thế, nó sẽ góp phần to lớn vào tăng trưởng kinh tế, giải phóng sức sản xuất, làm lành mạnh hóa các quan hệ xã hội Ngược lại, nếu chính trị sai lầm, trì trệ, không khoa học, không phù hợp với các thực tiễn kinh tế thì nó sẽ là lực lượng kìm hãm sự phát triển kinh tế, thậm chí đẩy kinh tế vào khủng hoảng, và hậu quả đi kèm tất yếu là mất ổn định chính trị – xã hội.

Mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị là mối quan hệ giữa kinh tế với quyền lực chính trị Nói cách khác, là mối quan hệ giữa quyền lực nhà nước với kinh tế hướng tới sự phát

quan hệ chính trị với kinh tế trực tiếp quyết định tới mục tiêu của sự phát triển xã hội, phát triển kinh tế Hơn nữa, nó còn quan hệ tới việc định hướng cho sự phát triển kinh tế, bởi giải quyết quan hệ này trên quan điểm lý tưởng nào? Vì ai? Do đó, từ góc độ quan hệ với kinh tế, vấn đề chính trị thực chất là vấn đề định hướng, tạo động lực cho phát triển kinh tế.

Trong xã hội có giai cấp, giai cấp, nhóm xã hội nào nắm được quyền lực chính trị là nắm được công cụ cơ bản, trọng yếu để giải quyết quan hệ lợi ích với giai cấp, nhóm xã hội khác theo hướng có lợi cho giai cấp mình, nhóm mình Vì vậy, tác động của chính trị đến kinh tế thể hiện tập trung ở sự tác động của quyền lực chính trị (biểu hiện tập trung quyền lực nhà nước) đối với kinh tế Về cơ bản, sự tác động đó thể hiện trên ba phương diện: cương lĩnh, đường lối chính trị với chính sách kinh tế; tổ chức, thiết chế chính trị với kinh tế; con người, chủ thể chính trị với kinh tế.

Về bản chất, mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị được thể hiện trên những nội dung sau:

1.1 Vai trò quyết định của kinh tế đối với chính trị

Theo Lênin, chính trị xét trong mối quan hệ giữa nội dung và hình thức, là một trong những hình thức biểu hiện của kinh tế, nhưng là hình thức biểu hiện tập trung nhất, cô đọng nhất Nội dung quyết định hình thức, nền kinh tế, suy cho cùng là nhân

tố quyết định chính trị Nghĩa là, kinh tế làm nảy sinh chính trị, công cụ, phương tiện

để thỏa mãn nhu cầu, mục đích chính trị Tương ứng với một trình độ phát triển nhất định về kinh tế là một trình độ phát triển nhất định về chính trị Cơ sở kinh tế như thế nào thì cơ cấu thể chế chính trị tương ứng như thế ấy Sự biến đổi, phát triển kinh tế là nguồn gốc sâu xa của mọi sự biến đổi về xã hội và đảo lộn về chính trị Do đó, khi giải thích mọi sự biến đổi về chính trị, cần phải xuất phát từ căn nguyên kinh tế Ngược lại, chính trị không ngoài mục đích là hướng vào sự phát triển của kinh tế Kinh tế là gốc của chính trị, là thước đo tính hợp lý của chính trị Kinh tế phát triển thì chính trị tiến bộ Ngược lại, kinh tế khủng hoảng, chính trị cũng sẽ ảnh hưởng thậm chí có thể bị khủng hoảng theo Do đó, ở bất kỳ thời đại nào, chính trị nếu

không hướng vào việc giải quyết thỏa đáng các quan hệ lợi ích nhằm phát triển kinh

tế thì sẽ không có cơ sở để tồn tại, sớm muộn cũng phải thay thế bởi một chính trị mới tiến bộ hơn, phù hợp hơn Chính trị chủ yếu là xây dựng nhà nước về mặt kinh tế

Trong đường lối, chính sách của đảng cầm quyền tác động vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội thì tính đúng đắn của đường lối, chính sách kinh tế giữ vai trò quyết định Đảng Cộng sản Việt Nam đã bắt đầu sự nghiệp đổi mới dựa trên cơ sở đó, đổi mới tư duy lý luận về kinh tế, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, từng bước đổi mới chính trị phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế

1.2 Chính trị có tính độc lập tương đối và tác động trở lại đối với kinh tế.

Chủ nghĩa Mác-Lênin không phủ nhận vai trò quyết định suy đến cùng của kinh tế, song cũng không có nghĩa là chỉ kinh tế là nguyên nhân duy nhất chủ động còn các yếu tố xã hội khác đóng vai trò thụ động: “Vấn đề hoàn toàn không phải là chỉ có hoàn cảnh kinh tế mới là nguyên nhân, chỉ có nó là tích cực, còn tất cả những cái còn lại đều chỉ là hậu quả thụ động” Trong tất cả sự tác động trở lại của các nhân

tố xã hội khác đối với kinh tế thì sự tác động trở lại của chính trị giữ vị trí quan trọng hành đầu, thể hiện cụ thể là:

Thắng lợi của cách mạng chính trị là tiền đề, điều kiện tiên quyết cho những biến đổi về chất và phát triển kinh tế diễn ra tiếp theo Điều này hoàn toàn rõ ràng đối với cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Giai cấp công nhân và nhân dân lao động muốn giải phóng mình ra khỏi sự bóc lột và tha hóa bởi quan hệ tư sản và tiền tư sản, trước hết phải giành được quyền lực chính trị – quyền lực nhà nước Có như thế, họ mới có tiền đề cải tạo quan hệ kinh tế – biến mình thành chủ sở hữu các tư liệu sản xuất cơ bản Sẽ không có sự biến đổi và phát triển nào của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa nếu như giai cấp vô sản chưa giành được chính quyền nhà nước – điều kiện tiên quyết để

thành lập nền tảng kinh tế mới dựa trên cơ sở của chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu

Với tính độc lập tương đối, chính trị tác động trở lại kinh tế theo nhiều hướng khác nhau, thúc đẩy hoặc kìm hãm, hoặc vừa thúc đẩy vừa kìm hãm Tác động ngược lại của quyền lực nhà nước đối với sự phát triển kinh tế có thể có ba loại: có thể tác động ngược lại sự phát triển kinh tế, có thể cản trở sự phát triển kinh tế hoặc thúc đẩy

sự phát triển ở chiều hướng khác Vì thế, muốn kinh tế phát triển đồng thuận với sự tác động của chính trị thì phải quan tâm tới ba phương diện: cương lĩnh, đường lối chính trị kinh tế; tổ chức, thiết chế chính trị với kinh tế; con người, chủ thể chính trị với kinh tế Bằng sự nhận thức khoa học những xu hướng và quy luật kinh tế khách quan, chính trị có thể vận dụng tổng hợp một số quy luật, điều kiện để tăng cường tác động của quy luật này, hạn chế hậu quả của quy luật khác, nhằm đưa nền kinh tế phát triển đúng quỹ đạo khách quan, đồng thời phù hợp với lợi ích của chủ thể chính trị Trên thực tế, không có đường lối chính trị đúng đắn thì không một giai cấp nào có thể giữ vững được sự thống nhất chính trị của mình, và do đó, cũng không có khả năng lãnh đạo kinh tế Hơn nữa, nếu thiếu quan điểm chính trị đúng đắn trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế thì có thể sản xuất vẫn phát triển, kinh tế vẫn tăng trưởng, thậm chí với tốc độ cao, nhưng trung tâm quyền lực chính trị không còn nằm trong tay giai cấp thống trị đương thời Muốn có đường lối chính trị đúng đắn, cần thiết phải

có một thiết chế chính trị và các chủ thể chính trị phù hợp, bảo đảm hiện thực hóa có kết quả đường lối phát triển kinh tế

Chính trị đóng vai trò định hướng và tạo môi trường chính trị – xã hội ổn định bảo đảm cho sự phát triển kinh tế Sự định hướng chính trị cho sự phát triển kinh tế thể hiện trên tất cả các khâu của quá trình phát triển kinh tế như: xây dựng đường lối phát triển kinh tế, định hướng quá trình tổ chức thể chế hóa đường lối, quản lý quá trình phát triển kinh tế và định hướng xã hội phát triển kinh tế để không có sự hy sinh cái này cho cái kia, và để lợi ích giai cấp thống trị không bị vi phạm Hơn nữa, trong

điều kiện toàn cầu hóa đời sống kinh tế, sự ổn định chính trị là điều kiện thuận lợi cho mọi hoạt động đầu tư, kinh doanh và phát triển kinh tế

Chính trị không chỉ lãnh đạo kinh tế mà còn tham gia kiểm soát chặt chẽ các vấn đề cơ bản, then chốt của kinh tế như: ngân sách, vốn, hoạt động tài chính, tiền tệ, chính sách kinh tế đối ngoại… Sự lãnh đạo của chính trị đối với kinh tế không chỉ định hướng, tạo sự ổn định cho phát triển kinh tế mà còn tham gia quản lý nền kinh tế, điều chỉnh cơ cấu kinh tế, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế, thúc đẩy kinh tế phát triển Việc kiểm soát chặt chẽ nội dung hoạt động của kinh tế góp phần nâng cao tính năng động của nền kinh tế và qua đó thực hiện sự thẩm định tính đúng đắn của đường lối phát triển kinh tế

Trong các mối quan hệ xã hội, mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị là quan trọng nhất, đồng thời cũng nhạy cảm và phức tạp nhất Để giải quyết tốt mối quan hệ này cần phải tránh hai quan điểm sai lầm: một là, tuyệt đối hóa kinh tế; hai là, tuyệt đối hóa chính trị Nếu theo khuynh hướng thứ nhất, nền kinh tế sẽ phát triển một cách

tự phát, vô chính phủ Nếu theo khuynh hướng thứ hai, nền kinh tế sẽ phát triển theo hướng áp đặt, không theo quy luật khách quan Nếu đồng nhất chính trị với kinh tế sẽ làm chính trị trở nên cứng nhắc, giáo điều

Thực chất sự tác động của chính trị đối với kinh tế là tạo ra môi trường xã hội

ổn định, giải phóng sức sản xuất, tạo động lực phát triển kinh tế và định hướng phát triển Sự phát triển xã hội đòi hỏi phải có sự ưu tiên của chính trị đối với kinh tế, phải

có giải pháp chính trị để phát triển kinh tế Kinh tế càng phát triển thì chính trị càng phải mở rộng, đổi mới, tạo tiền đề tiên quyết thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

2 Đặc điểm mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị ở Việt Nam hiện nay

Từ khi nước ta chuyển sang kinh tế thị trường và tiếp tục đổi mới hơn 33 năm qua, mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị ngày càng thể hiện tầm quan trọng của nó trong những thành tựu đổi mới cũng như trong những sai lầm, khuyết điểm đó vấp

phải Vì vậy, để chủ động giải quyết mối quan hệ này có hiệu quả cả về kinh tế và chính trị, cần thiết nhận từ những đặc điểm của mối quan hệ này

2.1 Mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị là mối quan hệ giữa khách quan với chủ quan

Như chúng ta đó biết, mỗi hình thái kinh tế vận động phát triển dưới hình thức một phương thức sản xuất nhất định, bao gồm lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tương ứng Lực lượng sản xuất trong kinh tế thị trường dựa trên nền tảng cơ sở kỹ thuật nhất định do đòi hỏi của cạnh tranh Ngày nay, sự phát triển của lực lượng sản xuất nhờ những tiến bộ và cách mạng khoa học và công nghệ, nhờ sự phù hợp của thể chế kinh tế và quản lý C.Mác coi đó là "quá trình lịch sử - tự nhiên" Những thời kỳ phồn vinh hay suy thoái kinh tế đều có chung nguồn gốc từ mối quan hệ giữa yêu cầu của lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất và thể chế quản lý Đó là mối quan hệ giữa khách quan (kinh tế) với chủ quan (chính trị) thể hiện trong suốt tiến trình đổi mới vừa qua

Trong những năm thực hiện Chính sách kinh tế mới (NEP) Lênin đó rút ra nguyên lý về mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị: "Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế Chính trị không thể không chiếm địa vị hàng đầu so với kinh tế"

Nguyên lý đó chỉ ra rằng: đường lối chính sách phải phản ánh được nhu cầu và quy luật kinh tế Chỉ trong điều kiện đó, chính trị mới lãnh đạo, quản lý kinh tế có hiệu quả, mới giữ được vai trò chính trị Thực tiễn những thời kỳ sau này đó xác nhận tính đúng đắn của nguyên lý ấy biểu hiện ở những thất bại của các đảng cầm quyền rơi vào chủ quan duy ý chí trong lãnh đạo và quản lý kinh tế - xã hội

2.2 Mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị cũng là mối quan hệ giữa xã hội với chính trị

Qúa trình phát triển kinh tế thị trường tác động đến phát triển xã hội từ hai mặt:

Một là, sự phát triển phân công lao động xã hội dần dần làm thay đổi cơ cấu xã hội dân cư Xãhội Việt Nam sau hơn 20 năm chuyển sang kinh tế thị trường đó khác

xã hội trước đổi mới về phân tầng xã hội và cơ cấu xã hội dân cư Sự biến đổi này sẽ dẫn đến những thay đổi về yêu cầu việc làm và hưởng thụ, về nhân sinh quan, thế giới quan của xã hội, trước hết là thế hệ trẻ

Hai là,sự phát triển kinh tế sẽ dần dần làm thay đổi nhu cầu của dân cư về cơ cấu và chất lượng sản phẩm Do đó làm thay đổi mức sống và lối sống của dân cư, sự phát triển xó hội và cá nhân Như vậy, sự phát triển kinh tế thị trường nảy sinh những đòi hỏi mới về mặt xã hội mà chính trị phải giải quyết

Do phân công lao động phát triển, nên xã hội dần dần được tổ chức thành các Hội nghề nghiệp, đại biểu cho lợi ích và nguyện vọng của hội viên Đó là xã hội dân

sự, đóng góp ngày càng tăng cho phát triển kinh tế và ổn định xã hội ở các nước phát triển kinh tế thị trường, mối quan hệ giữa chính trị và xã hội thể hiện ở mối quan

hệ giữa Nhà nước pháp quyền và xã hội dân sự Đó là một trong ba trụ cột của nền dân chủ

Như vậy, mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị còn bao gồm cả mối quan hệ

xã hội với chính trị Nếu chỉ quan tõm chạy theo tăng trưởng kinh tế một chiều, không đồng hành với phát triển xã hội thì chính trị sẽ kìm hãm phát triển kinh tế và tạo ra nguy cơ mất ổn định xã hội

2.3 Mối quan hệ giữa văn hoá với chính trị - một khía cạnh ở chiều sâu của mối quan hệ kinh tế với chính trị

Kinh tế thị trường phát triển theo một quá trình xó hội hóa từ thấp lên cao Vìvậy, sự phát triển kinh tế thị trường luôn gắn liền với sự hình thành và phát triển nền văn hoá mới Kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa ở giai đoạn đầu gắn liền với thời

kỳ Văn hoá Phục hưng Quá trình phát triển sau này của kinh tế gắn liền với các cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, phát triển giáo dục, văn học nghệ thuật ở đâu

không có những thành tựu về phát triển văn hoá thì ở đó chỉ là những thị trường hoang dại, đầy rẫy lừa đảo và tham nhũng, quan liêu

Sự phát triển văn hoá trong kinh tế thị trường hiện đại còn thể hiện ở hệ thống tiêu chí chất lượng trong cạnh tranh thị trường, làm cơ sở cho thể chế minh bạch, công khai và kiềm kê, kiểm soát các quan hệ kinh tế giữa các chủ thể, giữa nhà nước với doanh nghiệp và người dân

Bước vào thế kỷ XXI, văn hoá ngày càng có ảnh hưởng nổi trội đối với phát triển và chính trị, thể hiện ngày càng nhiều trong các tiêu chí quy định sức cạnh tranh của doanh nghiệp và quốc gia Nét mới của tác động văn hoá không chỉ ở trình độ phát triển khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, văn học và nghệ thuật mà còn

ở sự phát triển hài hoà "mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với tự nhiên" Chỉ khi "mối quan hệ kép" đó phát triển đồng thời, thì bộ mặt Người của xã hội và cá nhân mới hiện lên đầy đủ Với những bước phát triển kinh tế tri thức,

xu hướng tác động của văn hoá nói trên ngày càng hiện thực thông qua sự phát triển cạnh tranh kinh tế và đấu tranh chính trị Chỉ sự phát triển đó mới có tính chất bền vững Sự phát triển như vậy bắt đầu từ mỗi cá nhân trong xã hội Chính phát hiện xu hướng này mà C.Mác đã dự báo xã hội tương lai là "xã hội mà sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển của mọi người"

Xu hướng văn hoá ấy đang trở thành một sức ép lớn và ngày càng tăng trong cạnh tranh kinh tế (phải hướng tới nền "kinh tế xanh" (green economy) và trong chính trị (hướng tới một nền chính trị nhân văn) Sức mạnh văn hoá này đang là một đòi hỏi công bằng có tính chất toàn cầu do những tệ nạn về xã hội và tàn phá môi trường đến mức độ nguy hiểm cho cả loài người

Sự phát triển của Việt Nam hiện nay cũng không thể ra ngoài xu hướng chủ đạo nói trên về kinh tế và chính trị Sau hai thập kỷ cần thiết phải coi trọng tăng trưởng về

số lượng, nay đó đến lúc phải thay đổi định hướng cụ thể với mô hình phát triển bền vững Trước thập kỷ thứ hai của thế kỷ XXI, cái cần nhất cho Việt Nam là một môi