Bên cạnh đó tôi tìm hiểu tham khảo thêm các phương pháp dạy trên vô tuyến, băng đĩa hình, sách, báo… Ngoài việc thiết kế bài giảng trước khi lên lớp, tôi chuẩn bị đồ dùng trực quan: Tran[r]
Trang 1II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Tình trạng thực tế khi chưa thực hiện đề tài 06
III BÀI HỌC KINH NGHIỆM
IV KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Trang 2Đứng trước tình hình mới của đất nước ta đang từng ngày, từng giờ đổi mới
và phát triển mạnh mẽ đặc biệt là trong cuộc sống công nghiệp hoá - hiện đại hoá.Đòi hỏi xã hội phải có những thế hệ người lao động mới, sáng tạo, dám nghĩ, dámlàm, có trình độ nhận thức cao Để đáp ứng nhu cầu cấp bách đó của xã hội thì việcgiáo dục con người phát triển toàn diện trên 5 mặt " Đức, trí, lao, thể, mĩ" là mụctiêu hàng đầu Trong đó Mĩ thuật đóng một vai trò không nhỏ trong sự nghiệp lớnlao ấy - Sự nghiệp giáo dục Vậy mục tiêu của giáo dục thẩm mĩ là đem lại cho conngười những giá trị thẩm mĩ chân chính trên nền tảng của sự phát triển về mặt trítuệ và đạo đức làm cho con người đồng hoà được những giá trị đó để có được mộttrình độ văn hoá cao, một nhân cách hài hoà Mà như chúng ta đã biết mục tiêu củaviệc giáo dục mĩ thuật trong nhà trường phổ thông nói chung và tiểu học nói riêngchủ yếu không phải là dạy kĩ năng vẽ, mà thông qua dạy vẽ để giáo dục cho họcsinh cảm nhận cái đẹp và biết vận dụng cái đẹp vào cuộc sống, học tập, sinh hoạthàng ngày Vậy làm sao để tiết học Mĩ thuật trở nên lôi cuốn hấp dẫn ? Là mộtgiáo viên tiểu học tôi nhận thấy rằng ở lứa tuổi này lần đầu tiên tiếp xúc với nghệthuật, tuy không phải dễ nhưng cũng không phải quá khó khăn Dễ ở chỗ nghệthuật không phải là những con số hay định lí toán học nên không có đáp án cụ thể
ví thế đối với nghề dạy học đã đòi hỏi tính nghệ thuật rồi thì dạy nghệ thuật càngđòi hỏi tính nghệ thuật cao hơn Phải làm sao để học sinh được thể hiện cá tính vàbộc lộ hết khả năng, sở thích của mình, có khát vọng hoàn thiện bản thân như hoànthiện các nhu cầu vươn tới cái đẹp Để đạt được mục tiêu trên, khi giảng dạy môn
Mĩ thuật giáo viên không nên biến tiết học thành những bài học công thức cứngnhắc mà cần tìm hiểu biện pháp giảng dạy, học nhẹ nhàng, phù hợp với đối tượng.Phải làm sao cho học sinh được tiếp xúc ngôn ngữ nghệ thuật một cách tự giác,làm sao để các em say sưa với môn học, để các em tự tìm đến với kiến thức và kĩnăng cần thiết trong quá trình học tập Có như vậy mới thực sự thúc đẩy học sinhtích cực, tư duy, sáng tạo……Vẽ ra được những bài vẽ tốt, có chất lượng cao, phùhợp với cuộc sống hàng ngày đi lên của xã hội Là một giáo viên dạy Mĩ thuật ởtrường Tiểu học đã lâu, tôi nhận thấy những thuận lợi cũng như những hạn chếtrong việc dạy và học Vậy muốn phát huy chỗ đứng của bộ môn Mĩ thuật trong sựnghiệp nói chung và hình thành tính chất thẩm mĩ ở trường tiểu học nói riêng làmột việc làm hết sức khó khăn và trọng tâm là chất lượng dạy học có hiệu quả.Xuất phát từ tình hình dạy học Mĩ thuật ở trường tôi hiện nay nhất là phân môn Vẽtranh đề tài, tôi cần phải làm một việc gì đó để giờ vẽ tranh đề tài thực sự có hiệu
quả Từ lí do trên tôi chọn đề tài " Một vài biện pháp dạy học giúp học sinh tiểu
Trang 3học nâng cao chất lượng vẽ tranh đề tài" để nghiên cứu Tôi thấy đây là một đề tài
có ý nghĩa rất thiết thực nhằm nâng cao chất lượng học mĩ thuật cho học sinh
b cơ sở thực tế:
- Trong nhà trường Tiểu học, học sinh đều rất ham thích môn Mĩ thuật.Tuynhiên, sự quan tâm đến môn học này còn có phần bị động Phụ huynh có lúc, cónơi còn nhiều hạn chế và còn tâm lý xem nhẹ môn học này
- Các bậc phụ huynh thì chủ yếu quan tâm và chú trọng đến các môn như:Toán, Tiếng Việt nên môn Mĩ thuật thường bị bỏ rơi
- Chính vì những yếu tố trên đã ảnh hưởng ít nhiều đến tinh thần và thái độDạy – Học của giáo viên và học sinh ở môn học này Các em thường coi giờ mĩthuật không quan trọng học chỉ là có, chỉ một số em yêu thích mời có thái độnghiêm túc hơn các bạn khác
- Hiện nay môn Mĩ thuật trong các trường tiểu học chỉ dạy một tiết trên tuần,chỉ có 35 – 40 phút đó là phần thời gian quá ít không đủ cho các em tìm tòi tiếp thu
và phát huy được khả năng sáng tạo của mình Phần lớn trong các tiết Mĩ thuật là
sự sao chép theo mẫu vẽ sẵn bên cạnh trang sách đã được in sẵn một cách máymóc mà không cần qua các bước ước lượng, phác thảo , dẫn đến hình vẽ đôi khithiếu chính xác hình ảnh thiếu liên kết và nhỏ…Các em không nắm kĩ và phân biệtthế nào là Tranh đề tài
- Có em chưa sử dụng các bước của bài vẽ một cách rõ ràng làm cho các hình
vẽ thiếu cân đối hoặc vẽ theo tuỳ thích, ngẫu hứng dẫn đến hình ảnh thiếu chânthực
- Màu sắc là một phần quan trọng nhất của bài vẽ các em học tiểu học để thựchiện được bức tranh có khoẻ khoắn sinh động hay buồn tẻ thì các em phải biết thểhiện màu sắc đậm nhạt, nóng lạnh trên bài, dựa vào vòng thuần sắc để pha chế màucho phù hợp các cặp màu bổ túc các em phần lớn chưa nhận thấy tối sáng, đậmnhạt chỉ tô theo sở trường là thích màu nóng đỏ, hoặc tím đậm, xanh, vàng khôngtuân theo một quy luật nào cả Thực trạng trên là vì giáo viên dạy tiểu học còn xemnhẹ về màu sắc chưa trang bị kiến thức sâu, kỹ như giáo viên chuyên trách Mà nhàtrường còn một số nơi chưa có giáo viên dạy chuyên để đảm bảo tốt hơn về mônhọc Mĩ thuật:
+ Thời gian cả một bài vẽ chỉ thể hiện khoảng 35-40 phút chưa đảm bảo đểcác em phát huy hết tính sáng tạo tích cực của mình cụ thể Cần phải có các lớpngoại khoá ngoài giờ
+ Hầu hết các giáo viên thường ít chú trọng việc thảo luận nhóm cho bộ mônnày, hay tổ chức các trò chơi, cuộc thi dẫn đến các em ít hứng thú với môn họcmôn học trở lên nhàn chán
+ Ý thức tự học và tự rèn thêm ở nhà giúp các em nâng cao kiến thức thìchưa chuyên sâu
Trang 43 MỤC ĐÍCH CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
a Mục đích nghiên cứu:
Môn Mĩ thuật ở trường tiểu học là những kiến thức ban đầu, cơ bản nhất củagiáo dục thẩm mĩ cho học sinh, đào tạo cho các em hiểu biết ban đầu về mĩ thuật,góp phần từng bước hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp, biết vận dụng cái đẹpvào trong học tập hay sinh hoạt hàng ngày Để hoàn thành mục tiêu dạy học thìngười giáo viên cần phải có phương pháp sư phạm phù hợp với từng lứa tuổi, từngđối tượng học sinh, giúp các em say mê học tập đạt kết quả cao Đứng trước tìnhhình thực tế của xã hội nói chung và xuất phát từ thực tế học sinh trường tiểu họcnói riêng tôi thấy môn Mĩ thuật thường coi là môn học phụ Học sinh thường họcqua loa không chuyên sâu nên sự rèn luyện khả năng của học sinh ngày càng kém
đi Quan điểm chưa đúng đắn, thiếu quan tâm của phụ huynh coi môn học là mônphụ học cũng được, không học cũng được nên việc chuẩn bị đồ dùng học cho concòn coi nhẹ Đó là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến sự phát triển toàndiện của học sinh Mà nguyên nhân chủ yếu lại nằm ngay trong ý nghĩ, quan niệmsai lệch chủ quan của con người Mặt khác điều kiện vật chất các thiết bị dạy họccòn thiếu thốn… cộng với sự hạn chế về năng lực của giáo viên chỉ biết vận dụngcác phương pháp dạy học một cách máy móc, dạy theo một mô tuýp đã hướng dẫnsẵn từ trước mà không cần có cải tiến sáng tạo dẫn đến giờ dạy Mĩ thuật không cao Đặc biệt là phân môn Vẽ tranh đề tài, các em còn vẽ tranh chưa đẹp, bài vẽ còncứng nhắc, không phát huy óc sáng tạo của mình Vì vậy đòi hỏi người giáo viêndạy bộ môn này không những phải nắm chắc kiến thức và phương pháp dạy học,tìm ra những phương pháp nhằm nâng cao sự hứng thú, năng lực, khả năng tư duy,
óc sáng tạo và phương pháp làm việc khoa học đồng thời hình thành ở các emphẩm chất lao động mới con người phát triển toàn diện với " Đức - Trí - Lao - Thể
- Mĩ"
b Nhiệm vụ nghiên cứu :
Để giải quyết những mục đích trên tôi đặt ra những nhiệm vụ sau:
- Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản phổ thông về bộ môn Mĩthuật như khả năng tri giác, khả năng thể hiện đối tượng vẽ , khái niệm về vẽ tranh
đề tài là gì? Từng đề tài cụ thể
- Thông qua phần thực hành của bộ môn Mĩ thuật còn rèn cho các em khảnăng quan sát, cách phân tích so sánh từ bao quát đến chi tiết giúp cho tư duy pháttriển
- Tạo điều kiện để học sinh học tốt những môn học khác
- Định hướng cho một số bộ phận nhỏ học sinh có năng khiếu tiếp tục họccác trường chuyên nghiệp sau này
- Dạy Mĩ thuật nói riêng hay dạy mĩ thuật ở tiểu học nói chung góp phần
mở rộng môi trường mĩ thuật cho xã hội để mọi người đều hướng tới cái đẹp vàthưởng thức cái đẹp từ đó giúp cuộc sống của con người phong phú hơn, đẹp hơn
4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Trang 5Giáo viên, học sinh trường tiểu học Liên Châu.
5 BIỆN PHÁP NGHIÊN CỨU:
Tôi sử dụng những biện pháp sau để nghiên cứu đề tài này
- Hướng dẫn các em cách quan sát, trực quan, thực hành
- Trong giờ học áp dụng nhiều hình thức dạy học
- Tiến hành dạy thực nghiệm trên hai lớp để kiểm tra tính thực tế của đề tàinghiên cứu
- Qua sách báo, băng hình, dự giờ thăm lớp, trao đổi kinh nghiệm với đồngnghiệp…
6 PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU:
Đề tài được thực hiện từ tháng 9/2014 dến hết tháng 4/2015
Trang 6II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
1 TÌNH TRẠNG THỰC TẾ KHI CHƯA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
a Thực trạng học tập của học sinh.
Do đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học còn nhỏ, sự tập trung khôngcao, các em chưa tự giác cao nhận thức của các em mới là làm quen với nhữngkiến thức ban đầu, kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực hành còn yếu chưa chú ýđến vai trò của các bước thực hành….các em còn có thói quen vẽ ngay từng hìnhmột, vẽ bố cục hình xộc xệch, méo mó Lắp ghép hình với nhau tạo nên bố cục màkhông chú ý đến các nhóm chính, nhóm phụ dẫn đến bài vẽ dàn trải không tậptrung Các hình tượng thường được nhìn một cách chi tiết và cụ thể không có sinhđộng về dáng và động tác, chủ yếu thể hiện ở góc độ chính diện Các hình vẽthường sắp xếp bằng nhau, màu sắc rực rỡ… Khi trả lời câu hỏi các em còn lệthuộc vào sách giáo khoa chưa liên hệ với thực tiễn, không sáng tạo Giờ học vẽcòn trầm, học sinh vẽ bài uể oải, chán nản, tiết học đạt hiệu quả không cao nhiềuhọc sinh không hoàn thành bài (kêu là khó, không biết vẽ)
b Thực trạng dạy của giáo viên:
Phân môn vẽ tranh đề tài nhiều giáo viên còn kêu là khó (vì nó trừu tượng).Qua thực tế giảng dạy tôi thấy được một số tiết vẽ tranh đề tài chưa thành côngđược do nhiều nguyên nhân: Giáo viên phần lớn chưa quan tâm đến sự chuẩn bị kỹcàng cho bài dạy trước khi lên lớp (nhất là khâu chuẩn bị đồ dùng dạy học dặn họcsinh chuẩn bị tư liệu ở nhà trước khi đến lớp), chưa quan tâm đến thực tiễn để họcsinh lấy hình ảnh đưa vào bài vẽ Nên khi dạy tiết vẽ tranh đề tài còn gặp nhiềukhó khăn
Ở phần tìm, chọn nội dung đề tài, giáo viên chỉ giảng hình ảnh vẽ trong tranhchưa mở rộng nội dung dẫn dắt học sinh lựa chọn nội dung đề tài phong phú hơn.Không biết dạy như thế nào để phát huy tính tích cực, sáng tạo của mỗi học sinh sửdụng những hình thức tìm và chọn nội dung như thế nào để tiết học sinh động hàohứng không buồn tẻ, đơn điệu
Phần hướng dẫn cách vẽ thì đa số giáo viên chỉ đưa ra các bước thực hiệnbằng lý thuyết, sau đó tất cả học sinh thực hành trên giấy mà chưa tìm được ranhững cái khác để thu hút sự chú ý của học sinh Học sinh chưa thực sự học tậpmột cách tích cực, tự chiếm lĩnh tri thức, tự tìm ra cách vẽ riêng cho bản thân Điều
đó đã phần nào hạn chế tư duy, óc sáng tạo của học sinh Đa số giáo viên phụthuộc vào sách giáo khoa, sách hướng dẫn, coi sách là mẫu chuẩn mà chưa biết xử
lý linh hoạt kiến thức cho phù hợp với trình độ của học sinh Vì vậy chưa phát huyđược tính tích cực, sáng tạo của học sinh, dẫn đến học sinh tiếp thu bài một cách tựđộng chưa khám phá, thâm nhập vào nội dung bài học Giáo viên chưa biết cáchthay đổi phương pháp dạy học để làm sao cho phù hợp, gây được sự thu hút đốivới học sinh dẫn đến tiết học được lặp đi lặp lại theo một cấu trúc định sẵn Do
Trang 7quan điểm của quản lý, các giáo viên khác, phụ huynh học sinh còn coi Mĩ thuật làmôn học phụ Dẫn đến tình trạng giáo viên Mĩ thuật chuyên tâm với việc dạy chưacao… Đó là một số nguyên nhân dẫn đến tiết dạy chưa thành công muốn khắcphục được điều đó, giáo viên cần phải nghiên cứu kĩ chương trình để có kế hoạchhướng dẫn cho học sinh Không hướng dẫn chung chung với tất cả học sinh, cần có
ý định trong từng đối tượng học sinh Tổ chức tiết dạy sinh động, học sinh hứngthú làm bài đạt hiệu quả
2 SỐ LIỆU ĐIỀU TRA TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
Trước kết quả như vậy tôi tìm hiểu nguyên nhân và xin đưa ra một số biệnpháp giúp các em cải thiện chất lượng bài vẽ sau:
3 NHỮNG NỘI DUNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
- Để giúp học sinh có hứng thú học tập trong Mĩ thuật, góp phần nâng caochất lượng giờ học ở Mĩ thuật tiểu học phân môn vẽ tranh đề tài, tôi xin đề xuấtmột số biện pháp sau:
+ Người giáo viên cần xác định vị trí, nhiệm vụ môn Mĩ thuật cũng như tácdụng của việc dạy học Mĩ thuật
+ Dạy Mĩ thuật góp phần giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng, mở rộng tầmhiểu biết, rền luyện khả năng tư duy, phát triển trí tưởng tượng…
+ Giờ Mĩ thuật đem đến cho các em học sinh những xúc cảm thẩm mỹ lànhmạnh, giáo dục cho các em những tình cảm, phẩm chất đạo đức cao đẹp, giúp các
em có một nhân cách phát triển toàn diện
+ Thông qua môn học có thể rút ra ý nghĩa gì cho cuộc sống hiện tại?
Phương pháp chủ yếu là dạy các em kĩ năng quan sát, thực hành - Phươngpháp phối hợp : Trực quan, vấn đáp, giảng dạy, phân tích tổng hợp, minh hoạ, tổchức trò chơi, đánh giá nhóm, và trưng bày kết quả của các em Điều quan trọng làtôi vận dụng linh hoạt các phương pháp đúng lúc, đúng chỗ theo hướng tích cựchoá các hoạt động của học sinh
a Biện pháp 1: Dạy học sinh kĩ năng quan sát, trực quan , thực hành.
Trang 8Giáo viên có thể tổ chức cho lớp học tham quan, dã ngoại, ngắm cảnh (Nếu
có điều kiện thì đưa hoạt động này vào những tiết ngoại khoá)
- Trước khi vẽ đề tài, căn cứ vào nội dung đề tài mà giáo viên nêu khái niệmthế nào là vẽ tranh theo đề tài, từng đề tài cụ thể, yêu cầu học sinh về nhà hoặc trênđường đi hãy quan sát sự vật cảnh vật xung quanh có liên quan đến đề tài
VD: Ở bài vẽ tranh để tài con vật quen thuộc thì Giáo viên chuẩn bị tranh đềtài về con vật quen thuộc, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát con vật mà em biếtnhư con mèo nhà em, con chó, con trâu hay những con vật khác, hoặc sưu tầm cáctranh, ảnh về các con vật đó Gợi ý học sinh quan sát đặc điểm, hình dáng đặctrưng của con mèo như tai nó như thế nào; đặc điểm mắt, mũi miệng, ria, thân,chân, đuôi dài ra sao, lông màu gì?
Hoặc vẽ đề tài phong cảnh quê hương, giáo viên gợi ý cho học sinh quan sátnhững danh lam thắng cảnh, các công trình văn hóa của địa phương hay nhữngcảnh mà em yêu thích nhất trên quê hương đất nước mình Mỗi một vùng miền sẽ
có những nét đặc trưng riêng: Nông thôn cảnh quen thuộc với ta như bờ tre, giếngnước, ao làng, cánh đồng trải dài , cây chuối…và có những con vật như chó, mèo,đàn gà…Còn ở thành phố sẽ có nhưng ngôi nhà cao tầng, nhiều xe cọ qua lại…Ởvùng biển thì cảnh quen thuộc thường thấy là bãi biển, bãi cát trắng, những bácngư dân, những con thuyền đánh cá,những dặm dừa sai trĩu quả ; Ở miền núi các
em xem qua tivi , sách báo thì thấy cảnh đặc trưng sẽ là những ngôi nhà sàn, núitrùng điệp, dòng suối…Từ những yêu cầu thường xuyên này dần dần hình thành ởcác em thói quen quan sát và vốn trừu tượng phong phú trí nhớ của các em
Nhờ đó trong giờ học vẽ giáo viên có thể đàm thoại với học sinh về đề tài tựchọn Các em nhớ lại và tưởng tượng lại những con vật, đồ vật, quan cảnh đã quansát được trong cuộc sống, sau đó thể hiện chúng trên bài vẽ của mình với nét vẽđộc đáo riêng biệt của từng em Như vậy tranh vẽ của học sinh sẽ phong phú sinhđộng hơn và học hỏi tham khảo tranh mẫu hoặc tranh vẽ của các bạn, cách các bạnchọn lựa hình ảnh, kết hợp màu sắc như thế nào để nổi bật nội dung đề tài, hìnhảnh chính của bức tranh Giáo viên cần tập luyện cho các em biết quan sát từ tổngthể đến chi tiết Tức là từ hình ảnh khái quát đến các đặc điểm chi tiết
Trong giờ học, giáo viên cần chuẩn bị một số tranh vẽ của học sinh các lớptrước, có bài vẽ chưa tốt, bài vẽ tốt để học sinh quan sát nhận xét Từ đó các emnhận ra được cái hay cái đẹp và cái chưa đẹp trong tranh của bạn, việc quan sátnhận xét thường xuyên sẽ giúp các em dần dần hình thành thị hiếu và kỹ năng
Trang 9thẩm mĩ Giúp cho các em rút ra được kinh nghiệm của bản thân Như vậy khi vẽtranh các em sẽ phát huy những mặt tốt, hạn chế trong cách sắp xếp bố cục và sửdụng màu sắc.
Sau khi học sinh quan sát nhận xét tranh mẫu, giáo viên cần hướng dẫn phântích các sắp xếp bố cục trong tranh đâu là hình ảnh chính , đâu là hình ảnhphụ.Hình ảnh chính phải làm nổi bật nội dung cuả đề tài, hình ảnh phụ tô điểm chohình ảnh chính và làm cho bài vẽ thêm sinh động hơn
Qua đó thể hiện nội dung của đề tài như thế nào, cách sử dụng màu sắc rasao…sự phân tích của giáo viên sẽ củng cố thêm những kiến thức về cách vẽ tranhcho các em, để tránh trường hợp sao chép và bắt chước hình vẽ mẫu thì tất cả cáctranh mẫu đều phải cất đi
Trực quan:
Trong tiết dạy trực quan là biện pháp thường xuyên, là nghệ thuật thị giácgiúp các em cảm thụ cái đẹp bằng mắt Do đó người dạy Mĩ thuật không thể thiếu
đồ dùng trực quan Có thể là tranh ảnh, mẫu thực hoặc đồ vật thật, video
Chính vì vậy mà quan sát và trực quan là hành trình song song luôn hỗ trợ chonhau giúp các em bồi dưỡng thêm vốn thẩm mĩ
Thực hành:
Bất cứ bài vẽ nào thì thực hành đều được áp dụng sau khi đã nắm được cáckiến thức một cách cụ thể về lý thuyết thì sẽ vận dụng và thể hiện bằng kỹ năngcủa mình qua bước thực hành Nếu nắm lý thuyết mà không thực hành thì khôngbiết kết quả của mình đạt được tới đâu Ta biết rằng môn Mĩ thuật ở tiểu học nóiriêng và ở phổ thông nói chung không phải nhằm tạo cho các em trở thành hoạ sĩ
mà giúp các em nắm được kỹ năng kỹ xảo thể hiện qua bức vẽ giáo viên luôn giúp
đỡ các em trong bài thực hành
Nhằm để các em thực hiện hết khả năng tình cảm của mình vào bức vẽ sinhđộng sáng tạo hơn
Phương pháp này đều được áp dụng vào trong mỗi tiết học(trừ xem tranh) từ
vẽ theo mẫu đến vẽ tranh hoặc vẽ trang trí thì phương pháp thực hành được ápdụng chủ yếu Đó là thông tin hai chiều mà ta có thể nói là thông tin ngược vì nógiúp cho người học thể hiện tài năng và sự tiếp thu của mình trong quá trình học.Người dạy cũng từ đó mà rút kinh nghiệm về bài dạy có hiệu quả hơn qua quátrình đánh giá chấm bài của các em
Giáo viên có thể cho các em làm bài theo nhóm hoặc cá nhân: VD : Như ở bài
vẽ con vật quen thuộc thì giáo viên cho các em làm bài cá nhân, còn ở bài vẽ tranh
an toàn giao thông chẳng hạn ở bài này khó thì giáo viên lên cho các em làm bàitheo nhóm từ hai đến ba người tập cho các em tính đoàn kết làm bài tập thể cùnggiúp đỡ nhau
Giáo viên lên giới hạn thời gian thực hành để các em tự điều chỉnh, có thể chocác em thi ganh đua
Trang 10b Biện pháp 2: Tổ chức nhiều hình thức trong tiết dạy vẽ tranh đề tài nhằm pháp huy tính tích cực hoạt động của học sinh:
Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh đang được thựchiện ở tất cả các môn học
Đối với việc giảng dạy mĩ thuật, cần vận dụng phương pháp này một cáchhợp lý để phát huy tính tích cực sáng tạo các em, phương pháp dạy học truyềnthống là thầy giảng trò nghe; thầy dạy trò học, cách dạy này làm hạn chế khả năngsáng tạo của học sinh Các em tiếp thu kiến thức một cách máy móc, thụ động, chỉ
có phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh mới tạo điều kiện chocác em tự kiếm trí thức và tìm cách giải quyết vấn đề, điều đó giúp cho học sinhhình thành kỹ năng suy nghĩ và sáng tạo một cách độc lập, giáo viên là người tổchức hoạt động và hướng dẫn học sinh hoạt động, môn mĩ thuật là môn học nghệthuật Vì vậy, cần được tổ chức hoạt động sen kẽ vào giờ học một cách nhẹ nhàng,thoải mái mang tính nghệ thuật và phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh Cóthể tổ chức dạy học bằng các hình thức sau:
vì mỗi bộ óc có một chủ quan khách thể riêng, nên sự nhận xét của các em sẽ cónhiều điều bất ngờ Và chính sự bất ngờ ấy là sự sáng tạo của các em Phươngpháp này thường sử dụng nhận xét phác thảo, chọn hoạ tiết, ước lượng và sáng tốiđậm nhạt
Có thể tổ chức cho các em ngồi theo nhóm, giáo viên đưa mỗi nhóm một câuhỏi
VD: Tranh đề tài về phong cảnh Giáo viên đưa mỗi nhóm một câu hỏi vềmột vùng miền
*Nhóm 1: Ở nông thôn các em thấy cảnh vật gì là đặc trưng?
*Nhóm 2: Cảnh thành phố các em thấy những gì?
*Các nhóm còn lại tương tự như vậy ( cảnh miền núi, biển như thế nào?)Các nhóm sẽ phát biểu ý kiến của nhóm mình, các nhóm khác bổ sung ýkiến
Sau khi nhóm trình bày, giáo viên có thể cho các em xem tranh để các emquan sát, nhận xét nhằm làm chính xác các biểu tượng về cảnh vật phong cảnh
Tổ chức trò chơi:
Phương pháp làm việc theo hình thức tổ chức trò chơi là tạo điều kiện chomọi học sinh đều được tham gia vào quá trình học tập một cách tự giác bằng khảnăng của chính mình Phương pháp học tập này sẽ được thông qua hoặc diễn ra
Trang 11theo nội dung của trò chơi trong học tập nhằm xây dựng cho học sinh tinh thần tậpthể, ý thức cộng đồng với công việc chung của tập thể Đồng thời hình thành chohọc sinh phương pháp làm việc khoa học và có kế hoạch.
Đối với bộ môn mỹ thuật, phương pháp dạy học tổ chức trò chơi giúp ích rấtnhiều và thường được thực hiện và vận dụng trong bài học tìm hiểu tác phẩm nghệthuật, bày mẫu và lựa chọn mẫu vẽ, trong các trò chơi ghép hình, vẽ tranh nhanh,
vẽ màu…Học sinh sẽ có điều kiện để bộc lộ ý kiến riêng của mình, tăng khả nănghợp tác và năng lực làm việc cá nhân
Điều đầu tiên khi tổ chức thực hiện một trò chơi nào đó thì cần xác định nộidung học tập mà qua trò chơi học sinh cần nắm bắt là gì ? Dựa vào điều đó, ngườigiáo viên còn có cơ sở để lựa chọn trò chơi phù hợp với nội dung và mục đích họctập
Sau đó cần lựa chọn trò chơi phù hợp và chia nhóm chơi tuỳ theo đặc điểmcủa từng lớp, từng địa điểm và làm sao cho phù hợp với từng đối tượng chơi, Giáoviên có thể phân công vai chơi hoặc để đội tự phân công nhiệm vụ chơi
Giáo viên hướng dẫn cách chơi, luật chơi và quy định thời gian mỗi đội thựchiện trò chơi đó và nếu cần thiết có thể cho các đội chơi thử trước
Trong quá trình các đội chơi thì ở ngoài các thành viên khác trong đội có thể
cổ vũ bằng hình thức là hát một bài vui chẳng hạn, như vậy sẽ tạo được không khívui vẻ,thoải mái, kích thích tinh thần chơi, khuyến khích trẻ đoàn kết, giúp đỡ lẫnnhau và hoàn thành nhiệm vụ học tập cho học sinh Giống như một câu nói mà emrất tâm đắc rằng : “Hoạt động làm cho lớp ồn ào nhưng là một sự ồn ào có hiệuquả”
Sau khi các nhóm thực hiện nhiệm vụ học tập thì người giáo viên có tráchnhiệm tổng kết và đánh giá kết quả từng đội chơi bám vào nội dung học tập đãđược xác định từ trước
Và trình tự các bước khi tổ chức trò chơi trong học tập như sau :
luận bám vào nội dung học tập
Tuy nhiên, để thực hiện phương pháp tổ chức rò chơi thành công và đạt đượchiệu quả giáo dục như mong đợi thì người giáo viên cần hạn chế và tránh gian lậntrong khi chơi và đặc biệt không nên để tình trạng các em ganh đua nhau trongphần thắng thua trong khi chơi
Trang 12Vẽ tranh đề tài là một phân môn rất cần sự sáng tạo và tìm hiểu những kiếnthức từ trong cuộc sống Học sinh có thể có những ý tưởng sáng tạo từ những gì đãnhìn thấy, nghe thấy và được tìm hiểu trong bài giảng, để vẽ nên những tác phẩmcho riêng mình.
Trong mỹ thuật lớp 5, bài 19 : “Vẽ tranh lễ hội” Thông qua bài học, học sinhnắm bắt được ý nghĩa và nội dung của một số lễ hội ở nước ta, xây dựng cách thểhiện và vẽ tranh đúng theo đề tài mà mình lựa chọn Từ đó cảm nhận được bản sắcdân tộc đậm nét qua những lễ hội mà các em được tìm hiểu
Với học sinh lớp 5, giáo viên có thể tổ chức phần chơi “Đố vui kiến thức”, xây
dựng đội chơi có thể theo ý thích của học sinh hoặc do chỉ định của giáo viên, hìnhthành hai đội chơi, mỗi đội ba học sinh Giáo viên chuẩn bị sẵn những gói câu hỏi
có liên quan tới một số lễ hội ở Việt Nam như được diễn ra ở đâu? Mang nội dunggì? Cho xem tranh dân gian về lễ hội và trả lời xem màu sắc trong tranh đó như thếnào?
Đội nào trả lời đúng, nhanh, chính xác là đội giành chiến thắng, giáo viên cóthể nhận xét phần chơi và dẫn dắt học sinh vào đề tài “Lễ hội” Qua một số tranhảnh thực tế, giáo viên có thể cho xem bài vẽ về đề tài lễ hội của các học sinh lớpkhác Từ đó cho học sinh lựa chọn về đề tài và thể hiện những bức tranh khácnhau
Ở phần hướng dẫn cách vẽ giáo viên có thể cho các em chơi trò chơi “ ai nhanh – ai khéo” các em sẽ sắp sếp các bước vẽ tranh đề tài lễ hội bằng hình ảnh
và chữ theo hàng dọc, ddội nào nhanh và sếp đúng thứ tự của các bước đội đó sẽgiành chiến thắng
c. Tiến trình các bước soạn giảng một bài dạy vẽ tranh theo đề tài.
Tiến trình tiết dạy Vẽ tranh đề tài Hoạt động Vẽ tranh là hoạt động thựchành, cần tổ chức sao cho thông qua các hoạt động này học sinh chủ động tích cựctham gia và thể hiện hết khả năng của bản thân, sự hướng dẫn của giáo viên là cầnthiết nhưng cần đúng lúc, đúng chỗ và mang nhiều tính động viên khích lệ và gợi
ý Nếu không sẽ làm học sinh mất hứng thú ảnh hưởng không tốt đến kết quả bài
vẽ Khi dạy tiết Vẽ tranh tôi tiến hành như sau:
* Chuẩn bị: Tôi thiết kế bài giảng, nghiên cứu bài dạy trước khi lên lớp 3ngày, thiết kế bám sát theo chuẩn kiến thức kĩ năng Bên cạnh đó tôi tìm hiểu thamkhảo thêm các phương pháp dạy trên vô tuyến, băng đĩa hình, sách, báo… Ngoàiviệc thiết kế bài giảng trước khi lên lớp, tôi chuẩn bị đồ dùng trực quan: Tranh vẽcủa học sinh về đề tài liên quan đến bài học, các tranh phải có nét điển hình, đặcbiệt có thể giúp giáo viên khai thác phục vụ tốt cho bài dạy (các bức tranh có 3 loại: Tốt, trung bình và loại chưa tốt), tranh của giáo viên vẽ hoặc đồ dùng, hình gợi ýcách vẽ, hoặc những dụng cụ cần thiết phục vụ cho bài vẽ ngoài trời, máy chiếu,băng đĩa hình…Tôi dặn học sinh chuẩn bị bài (sưu tầm tranh ảnh, bài vẽ của họcsinh liên quan đến bài vẽ), đồ dùng học Mĩ thuật
Trang 13* Tiến hành bài giảng Trình tự tiến hành tổ chức tiết dạy phải đầy đủ theo cácbước nhất định Thời gian trong giờ giảng phải được phân phối hợp lý, giáo viênphối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học Các bước dạy bài Vẽ tranh đề tài (cáchoạt động dạy - học chủ yếu)
Bài mới: *Giới thiệu bài: Tuỳ theo nội dung bài và thực tế lớp học, giáo viên
giới thiệu tạo hứng thú học tập Mĩ thuật cho học sinh nêu yêu cầu của bài học
Ví dụ 1 : Bài 3 - Vẽ tranh Đề tài các con vật quen thuộc (Mĩ thuật lớp 4) Giáo Viên minh hoạ nhanh hình các con vật trên bảng (hoặc dán mô hình các convật vẽ sẵn) Hỏi học sinh + Đây là những con vật gì? hãy kể tên những con vật đó?Chúng có quen thuộc với em không? - Các em có thích vẽ một trong số những convật đó không? - Hôm nay cô sẽ dạy chúng ta vẽ đề tài con vật quen thuộc Giáoviên viết bài học lên bảng Cách khác giới thiệu bài này : Giáo viên cùng học sinhchơi trò chơi đoán con vật qua tiếng kêu ( giáo viên ghi âm tiếng kêu các con vậthoặc giáo viên giả giọng (khẩu thuật rồi vào bài) Hoặc giáo viên mở băng hình dogiáo viên cóp từ chương trình thế giới động vật (quay các hoạt động các con vậtgần gũi, dễ nhận biết) cho học sinh quan sát rồi đoán cả tên các con vật giáo viênvào bài
Ví dụ 2 : Bài 28 vẽ tranh - đề tài : An toàn giao thông (Mĩ thuật lớp 4) Giáoviên cho học sinh quan sát tranh di động giống hình rối dẹt ( do giáo viên tự làm )chơi trò chơi hai bạn An và Mai tham gia giao thông trên đường đi học về, nhậnxét bạn nào đi đúng và bạn nào đi sai đường
+ Bạn nào đi đúng đường? Tại sao em biết?
+ Bạn nào đi sai đường? Vì sao? - Quan sát các bạn đi trên đường xảy ra điều
gì (Giáo viên di động hình các nhân vật) An đi trên vỉa hè rất an toàn còn Mai đidưới lòng đường không để ý, xe ô tô lao tới
+ Bạn Mai xảy ra điều gì?(Giáo viên diễn tả hành động bỗng bị ô tô đâm vào
và ngã ra sau)
+ Các em học tập bạn nào ? Hôm nay, các em có thích tham gia giao thôngcùng bạn An và bạn Mai qua bài Vẽ tranh Đề tài An toàn giao thông không (Giáoviên ghi bảng)
Ví dụ 3 : Bài 34 Vẽ tranh Đề tài phong cảnh (Mĩ thuật lớp 2) Giáo viên chohọc sinh xem băng đĩa hình quay một số phong cảnh thiên đẹp và một số danh lamthắng cảnh hỏi học sinh
- Đây là những cảnh đẹp gì ? Những cảnh đẹp đó được vẽ lại, gọi là tranhphong cảnh Em có thích vẽ một bức tranh phong cảnh đẹp không? Giáo viên ghiđầu bài lên bảng
Ví dụ 4 : Bài 23 Vẽ tranh Đề tài Mẹ hoặc Cô giáo (Mĩ thuật lớp 2) Giáo viênđọc bài thơ Mẹ và Cô của nhà thơ Trần Quốc Toản Hoặc cho cả lớp hát bà mẹ và
Cô giáo Nghe thơ hoặc hát về Mẹ và Cô giáo Các em có thích vẽ tranh về mẹhoặc cô giáo để tặng mẹ hoặc cô giáo không? Giáo viên ghi đầu bài lên bảng
