TÍNH TOÁN THIẾT kế mô HÌNH CHI TIẾT hệ THỐNG DI CHUYỂN XE HAI THÂN

Nó đóng vai tròquan trọng và được sử dụng rộng rãi trong các công trường xây dựng , nhiệm vụ là bốcxúc vật liệu xây dựng ,đất đá, sỏi than,rác…ở máy bốc xúc một gầu tự hành ,thiết bịlàm

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ XE HAI THÂN 1.1 Tổng quan về xe hai thân.

1.1.1 Công dụng

Xe hai thân là loại xe công trình thuộc loại thiết bị cơ giới, đây là dòng xe được

sử dụng phổ bến hiện nay, tùy thuộc vào từng loại xe hai thân mà chúng có nhữngcông dụng khác nhau như để bốc xúc đất, đá,vật liệu rời, vận chuyển chúng trong gầuxúc của máy, để đổ lên thiết bị vận chuyển khác Một số loại được sử dụng để đầm nénđất, đá cấp phối và vật liệu làm đường hoặc để vận chuyển đất cát, xe phục vụ thi côngcác công trình xây dựng trong công nghiệp, giao thông, thủy lợi

1.1.1.1 Phân loại xe hai thân.

- Theo kết cấu và công dụng :

+ Máy xúc lật (wheel loader)

+ Xe lu rung (Vibratory Roller)

+ Xe ben vận chuyển (Articulated Dump Truck)…

Hình 1.1: Máy xúc lật của hãng KOMAT’SU (lái bằng bẻ thân)

Hình 1.2: Các loại hình làm việc chủ yếu của máy xúc.

Hình 1.3: Xe lu rung Vibratory Roller (lái bằng bẻ thân)

Hình 1.4: Lu loại 2 bánh thép (lái bằng bẻ thân)

Hình 1.5: Xe dumptruck HM400 của hãng KOMAT’SU (lái bằng bẻ thân)

Hình 1.6: Xe dumptruck A40D của hãng VOLVO (lái bằng bẻ thân)

1.2 Giới thiệu một số loại xe hai thân.

1.2.1 Xe hai thân loại xúc lật.

1.2.1.1 Tổng quan về xe hai thân loại xúc lật.

Xe hai thân loại xúc lật một gầu thuộc nhóm máy động lực Nó đóng vai tròquan trọng và được sử dụng rộng rãi trong các công trường xây dựng , nhiệm vụ là bốcxúc vật liệu xây dựng ,đất đá, sỏi than,rác…ở máy bốc xúc một gầu tự hành ,thiết bịlàm việc trực tiếp với vật liệu là gầu xúc, nó dược lắp chốt bản lề với một tay cần,đầukia của tay cần dược lắp chốt bản lề với khung máy kéo hoặc dầu kéo Tay gầu quaytương đối được với khung và gầu là nhờ các xy lanh thuỷ lực dược cấp dầu cao áp từmáy bơm ,máy bơm dược dẫn động từ động cơ đốt trong của máy kéo Máy bốc xúcmột gầu có các loại: Loại dỡ tải(đổ vật liệu)phía trước máy ,loại đổ sang hai bên sườn

và loại đổ vật liệu ra phía sau(máy xúc vượt)

Ở loại đổ vật liệu phía trước xúc vật liệu bằng cách cho máy tịnh tiến và hạ gầuxuống cho lưỡi gầu cắm vào đống vật liệu, sau đó quay gầu với góc quay 45 0 -60 0

Ở loại gầu đổ bên hông bộ công tác xúc được đặt trên mâm quay,sau khi xúc vật liệusong sẽ quay tay gầu cùng với cần sang hai bên hông để đổ xuống phương tiện vận

chuyển(quay sang bên trái hoặc bên phải vuông góc) Loại máy có khung di chuyển cóhai nửa lắp khớp bản lề với nhau để dễ lượn vòng Ở máy gầu đổ phía sau lấy vật liệuphía trước,sau khi đã xúc vật liệu người ta điều khiển tay gầu và gầu về phía sau máy

để dỡ vật liệu,vật liệu chảy về phía đuôi gầu Loại máy bốc súc một gầu đổ vật liệuphía sau ít thuận lợi cho khai thác,nên nó dần được thay thế bằng loại máy đổ phíatrước và loại máy đổ bên hông

Thông số cơ bản của máy bốc xúc một gầu là tải trọng nâng của nó Đối với loạimáy đổ vật liệu phía trước là vật liệu chứa trong gầu,đối với loại máy đổ vật liệu phíabên hông, ngoài trọng lượng của vật liệu chứa trong gầu còn phải kể đến trọng lượng

bộ phận công tác Sức nâng của máy xúc một gầu di chuyển bánh lốp từ 0,32-5 Tấn;đối với máy di chuyển xích từ 2-10 tấn

Cho gầu xúc vật liệu được thực hiện bằng hai phương pháp :

+ Phương pháp 1: Hạ gầu xuống đống vật liệu,cho máy tịnh tiến,lúc đầu gầu cắm vào đống vật liệu, nhờ lực đẩy của máy gầu cắm sâu vào đống vật liệu ,sau đónâng gầu lên vật liệu sẽ được chất đầy trong gầu

+ Phương pháp 2: Hạ gầu xuống đống vật liệu,cho máy tịnh tiến cắm vào đốn vậtliệu với chiều sâu không lớn, sau đó vừa nâng gầu lên vừa cho di chuyển máychậm về phía trước,gầu sẽ được chất đầy vật liệu từ từ

Theo phương pháp hai đạt hiệu quả cao hơn, vì khi gặp vật liệu cục không thểđưa sâu gầu một lần vào đống vật liệu được,do lực cắm lưỡi gầu lớn, bộ phận dichuyển máy sẽ bị trượt Do đó gầu được đưa vào đống vật liệu cục phải từng nấc sẽthuận lợi hơn, giảm được lực cản Theo phương pháp hai sẽ tiết kiệm năng lượng hơn

so với phương pháp một, nhưng năng suất thấp hơn

Mức độ cắm gầu vào đống vật liệu phụ thuộc vào vị trí của tay gầu, tầm quaycàng đặt cao, chiều sâu cắm được gầu vào đống vật liệu càng nhỏ

Tốc độ gầu khi xúc vật liệu nằm trong giới hạn từ(1-1,5)m/s Chiều cao nâng gầu phảiđảm bảo cho gầu có thể đổ được vào thùng xe ôtô hoặc phễu chứa vật liệu

Nếu sức nâng của gầu (1,25-5) tấn thì chiều cao nâng gầu là (2,8-3,6)m Tốc độ dichuyển của máy bốc xúc một gầu chạy xích tương đương tốc độ di chuyển của máykéo bánh xích từ(3-8)km/h; khi lắp thêm hộp giảm tốc phụ thì có thể đến(8-12)km/hvới mục đích để đảm bảo lực đẩy lớn nhất so với lực bán di chuyển bánh xích trên nền.Máy bốc xúc một gầu bánh hơi, thường được trang bị bộ biến tốc thuỷ lực,đảm bảo tốc

độ di chuyển có thể thay đổi tốc độ vô cấp từ(0-40)km/h Khối lượng riêng của máybốc xúc một gầu di chuyển bánh hơi thường (3-4)Tấn trên một tấn sức nâng của gầu

Công suất cần thiết của động cơ được xác định từ trọng lượng máy và tốc độ di chuyển

của máy, thường cứ (25-35)KW trên một tấn sức nâng của gầu

1.2.1.2 Công dụng và phạm vi sử dụng của xe hai thân loại xúc lật.

+ Máy xúc lật trong xây dựng được sử dụng để xếp dỡ, vận chuyển với cự ly ngắncác loại vật liệu rời (cát đá sỏi), tơi hoặc dính, xúc các loại hàng rời, hàng cục nhỏ.+ Khai thác (đào và xúc)đất thuộc nhóm: I và II và đổ lên các thiết bị vận chuyể;+ Có thể vận chuyển các loại vật liệu trên trong cự ly đến 1Km

+Nó được sử dụng rộng rãi trong các mỏ đá, trong các xí nghiệp sản xuất vật liệuxây dựng,trong các kho bãi chứa vật liệu xây dựng và trong các trạm sản xuất bê tôngtươi,bê tông Atphal Ngoài ra máy bốc xúc còn được sử dụng vào một số công việckhác tuỳ vào bộ công tác của từng máy mà ta có công dụng riêng

1.2.1.3 Phân loại xe hai thân loại xúc lật.

Các máy xúc lật tuy rất đa dạng về hình dáng nhưng có thể phân loại theo cácdạng sau:

+ Theo kết cấu và đặc điểm làm việc:

+ Máy xúc lật di chuyển bánh lốp

+ Máy xúc lật dỡ tải phía trước máy

+ Máy xúc lật dỡ tải hai bên sườn

+ Máy xúc lật dỡ tải ra phía sau

+ Theo kết cấu tổng thể:

+ Máy xúc lật làm việc liên tục

+ Máy xúc lật làm việc theo chu kỳ

1.2.1.4 Cấu tạo chung của xe hai thân loại xúc lật.

Hình 1.7: Sơ đồ cấu tạo chung của xe hai thân loại xúc lật.

Hình 1.8: Kết cấu thân sau xe hai thân loại xúc lật.

1.2.1.5 Cấu tạo tổng thể của xe hai thân loại xúc lật.

Máy xúc lật một gầu có bộ công tác đạt trên mấy cơ sở Bộ công tác của máygồm: Cần ,tay gầu, gầu _răng gầu, các chốt liên kết và hệ thống xi lanh thuỷ lực Cần

nâng lên nhờ hai xi lanh thuỷ lực đặt ở hai bên máy Tay gầu là bộ phận để thay đổigóc cắt đất và lật gầu khi đổ vật lệu Tay gầu được điều khiển bằng xi lanh tay gầu đặt

ở trước máy.Gầu để đựng vật liệu, răng gầu có tác dụng để chống mòn và gẵy lưỡi gầukhi gặp vật liệu cứng Răng gầu khi mòn có thể thay thế nhanh chóng Ở bộ công táccòn có bộ phận là khớp và chốt liên kiết, chúng có tác dụng để liên kết các chi tiết lạivới nhau

Máy cơ sở của máy bốc xúc một gầu gồm các phần động lực ,bộ di chuyển,khung máy và ca bin lái

Máy bốc xúc bánh hơi sử dụng động cơ Diezen 4 kì ,đặt ở phía sau máy, các xilanh được đặt thẳng đứng, thân máy và ca bin được đặt ở trên xát xi.Hệ thống điềukhiển được đặt trong ca bin lái.Hệ thống điều khiển bằng điện điều khiển các xi lanhtay gầu, xi lanh cần và xi lanh lái máy bốc xúc một gầu có bánh trước và bánh sau đều

là bánh chủ động nên rất cơ động và dể di chuyển trong quá trình làm việc

1.2.1.6 Nguyên lý làm việc của xe hai thân loại xúc lật.

Máy làm việc theo chu kỳ, đất(vật liệu) xả qua miệng gầu Đưa máy về vị trí làmviệc, hạ gầu tiếp xúc với nền đất(vật liệu) Dùng xy lanh 8 điều khiển tay cần và gầu ở

vị trí phù hợp với đối tượng làm việc Cho máy di chuyển với vận tốc xúc đất Gầutiến hành xúc đất( vật liệu) vào gầu

Gần cuối quá trình xúc đất, dùng xy lanh điều khiển tay cần và gầu sao cho khinâng gầu lên thì đất(vật liệu) không bị rơi ra ngoài Nâng gầu(nâng tay cần) nhờ xylanh Đưa máy về vị trí xả đất(vật liệu) bằng cách tiến hoặc lùi máy Loại máy xúc nàykhông có cơ cấu quay Đất( vật liệu) xả thành đống hoặc xả trực tiếp vào thiết bị vậnchuyển

1.2.1.7 Một số vấn đề trong sử dụng và thi công xe hai thân loại xúc lật.

a) Các mức đánh giá về gầu xúc đối với các máy xúc lật.

- Sức chứa chất đống của một gầu xúc của máy bốc xúc được dựa trên các tiêuchuẩn SAE Tiêu chuẩn này quy định góc dốc tự nhiên của vật liệu là 2:1 đối với phầnvật liệu nằm ở phía trên của sức chứa gạt bằng Sự điều chỉnh theo hệ số đầy gầu đốivới một gầu xúc của máy bốc xúc điều chỉnh sức chứa chất đống đổi theo khối vật liệurời(ICY) dựa trên loại vật liệu được đào

- Khi khối vật liệu theo thể tích của một gầu xúc được xác định, bắt buộc phảikiểm tra về trọng lượng đối với tải Khác với máy đào, để đưa gầu xúc vào vị trí đổ,máy bốc xúc bắt buộc phải quay và di chuyển cùng với tải S EA đã thiết lập các giớihạn về trọng lượng tải hoạt động đối với các máy bốc xúc Một máy bốc xúc bánh lốp

bị giới hạn bởi tải hoạt động, theo trọng lượng, giá trị này nhỏ hơn 50% của tải trọngđầy đủ tĩnh được xác định theo trọng lượng kết hợp của tảivà gầu xúc, được đo từ

trọng tâm của thiết bị đến cự li tiếp cận tối đa của gầu xúc, với đối trọng và các lốpthường Với trường hợp máy bốc xúc bánh xích, tải trọng hoạt động được giới hạndưới 35% của tải trọng tĩnh Hầu hết các gầu xúc được thiết kế kích thước dựa trêntrọng lượng tiêu chuẩn 3.000 lb trên Cuyd vật liệu rời.

b) Các chỉ tiêu kỹ thuật về hoạt động

Các chỉ tiêu kĩ thuật về hoạt động đại diện đối với một máy xúc lật bánh lốp đượcliệt kê dưới đây:

- Các tốc độ tiến và lùi:

+ Thấp: 0-3,9 m/ph

+ Trung bình : 0-11,1 m/ph

+ Cao : 0-29,5 m/ph

+ Tải trọng hoạt động: (SEA) 6.800lb

+ Tải trọng vươn thẳng về phía trước: 17.400lb

+ Tải trọng vươn quay đủ vòng:16.800lb

+ Lực nâng: 18.600lb

+ Lực phá tối đa: 30.300lb

c) Các mức sản lượng của các máy xúc lật bánh lốp:

Mức năng suất của một máy bốc xúc sẽ phụ thuộc vào:

- Thời gian cố định cần thiết để chất tải cho gầu xú,đổi số,quay đầu và đổ tải

- Thời gian cần thiết để di chưyềnt vị trí chất tải

- Thể tích thực tế của vật liệu được vận chuyển trong mỗi chuyến

Các máy bốc xúc bánh lốp có khả năng di chuyển tốt hơn và có thể di chuyển vớitốc độ cao hơn trên các mặt đường vận chuyển êm thuận, các mức năng suất của chúngcao hơn so với các thiết bị bánh xích trong các điều kiện thuận lợi đòi hỏi cự li dichuyển dài

d) Tình hình xe hai thân loại xúc lật ở Việt Nam.

Những năm gần đây,mức độ cơ giới hoá trong lĩnh vực thi công ở nước ta ngàycàng tăng,tính đến năm 1993 tổng số thiết bị cơ giới hoá đã tăng lên tới 40.000chiếc,bao gồm gần 50 chủng loại khác nhau của khoảng 24 nước sản xuất Trong đó

bộ giao thông vận tải quản lý trên 20% Do số lượng máy móc quá nhiều gây khó khăncho công tác quản lý,khai thác những máy móc thiết bị thường được nhập từ các nướcĐông Âu từ những thập kỉ trước nên tính tối ưu của bộ công tác và máy cơ sở cònnhiều hạn chế Hiện nay do điều kiện kinh tế nước ta còn kém phát triển,việc nhậpkhẩu hay đầu tư chế tạo máy mới gặp rất nhiều khó khăn Vì vậy việc khai thác cácthiết bị máy móc đã có và tối ưu hoá bộ công tác để phù hợp với tình hình sử dụng củanước ta là công việc rất quan trọng và cần thiết

Hiện nay máy xúc lật ở Việt Nam chủ yếu dùng ở các trạm trộn bê tông xi măng,bêtông nhựa nóng Một máy xúc có thể đáp ứng được cho một trạm Ví dụ như tại xínghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thuộc công ty xây dựng số 6 Hà Nội có một máy bốcxúc KLD70 dung tích gầu 2 tấn phục vụ cho trạm trộn bê tông xi măng công xuất35m 3 /h Hiện nay nước ta đang trong công cuộc phát triển cơ sở hạ tầng rất lớn vìvậy máy xúc lật rất quan trọng và cần thiết.

1.2.2 Xe hai thân loại lu rung.

1.2.2.1 Tổng quan về xe hai thân loại lu rung.

Máy lu hay còn gọi là xe lu, xe hủ lô là một máy được sử dụng để đầm nén đất,cấp phối và vật liệu làm đường, trong công việc làm sân, đường, sân bay, đê điều Nóphục vụ thi công các công trình xây dựng trong công nghiệp, giao thông, thủy lợi,nông nghiệp và các công trình phát triển cơ sở hạ tầng khác có nhu cầu đầm nén

Các máy lu thường có một hoặc hai ống trụ và có khối lượng lớn, để các ống trụnén với lực lớn, nhờ vào lực hấp dẫn của Trái Đất, lên bề mặt đất đá hay vật liệu;khiến các mảnh vật liệu được tách nhỏ, phân phối đều, nén chặt, phẳng mịn Một sốmáy có ống trụ rung để tác động rải vật liệu hiệu quả

- Cơ cấu di chuyển

Hình1.9: Cơ cấu di chuyển của xe hai thân loại lu rung.

Sử dụng bơm mạch kín cấp dầu trực tiếp cho motor di chuyển bánh thép và motor

di chuyển bánh lốp (có thể chỉ cần một motor di chuyển bánh lốp được cắm trực tiếpvào cầu xe)

- Cơ cấu rung

Hình1.10: Cơ cấu rung của xe hai thân loại lu rung.

1.2.2.2 Công dụng và phạm vi sử dụng của xe hai thân loại lu rung.

- Máy lu nhằm làm cho đất được nén chặt lại, khối lượng riêng và độ bền chặtcủa đất tăng lên để đủ sức chịu tác dụng của tải trọng, chống lún, nứt nẻ chống thấm…

- Sử dụng trong thi công các công trình xây dựng trong công nghiệp, giaothông, thủy lợi, nông nghiệp và các công trình phát triển cơ sở hạ tầng khác có nhu cầuđầm nén

a) Máy lu rung:

Hình1.11: Xe lu rung của hãng LiuGong

Máy đầm bằng lực động, tải trọng thường từ 12-16 tấn, khi rung tải trọng có thểlên tới 25 -30 tấn Cấu tạo thường gồm 2 bánh lốp, một bánh sắt

b) Máy lu tĩnh:

Có 3 loại: Lu bánh thép, lu bánh lốp, lu chân cừu.

- Lu bánh thép:

+Cấu tạo:

Hình1.12: Xe lu rung bánh thép của hang LiuGong

 Máy lu chân cừu đặc biệt hiệu quả khi đầm đất dính, nhưng độ ẩmđược quy định chặt chẽ

 Chân cừu dạng đúc gồm 150 vấu hình chóp cụt, vỏ được chia làm 3mảnh, liên kết chặt với nhau bằng bulông có thể tháo lắp dễ dàng

 Đáp ứng được chất lượng công trình chất lượng cao như đập thuỷ lợi,sân bay, nền móng đường cao tốc

1.3 Công tác sử dụng xe hai thân trên công trường

1.3.1 Một số vấn đề chung về sử dụng xe xúc lật trên công trường

1.3.1.1 Quy định chung về an toàn lao động trong sử dụng xe hai thân.

An toàn lao động có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ tính mạng con người, máymóc, tiến độ thi công và năng suất lao động Thi công bằng cơ giới, về mặt nào đó đã

có ý nghĩa an toàn lao động vì con người không trực tiếp với đối tượng thi công( đấtđá,vật nâng nặng vv…) nên ít xảy ra tai nạn, tuy nhiên vì vậy mà có thể coi thường kĩthuật an toàn lao động trong khi sử dụng máy xây dựng Thực tế đã cho thấy những sự

cố mất an toàn trong sử dụng máy đã đưa đến những hậu quả nghiêm trọng hơn cả khithi công thủ công Có khi làm thiệt hại tính mạng đến hàng trăm con người, làm thiệthại hàng tỷ đồng và có khi phải đình chỉ cả hạng mục công trình đang xây dựng dở

An toàn lao động phải được chú ý đến tất cả các khâu, từ điều hành phương án thicông, tổ chức thi công đến điều khiển và chăm sóc bảo dưỡng máy

Nói chung , khi thiết kế chế tạo, máy móc đã được tính toán với độ bền, độ ổnđịnh, độ tin cậy và tuổi thọ nhất định; đồng thời cũng trang bị nhiều thiết bịan toàn chocác cơ cấu và toàn bộ máy, như hạn chế độ nâng cao, hạn chế tải trọng tối đa, hạn chếtốc độ, hạn chế hành trình công tác, bao che các bộ phận nguy hiểm, chống sét vv…Song trong thực tế do không hiểu biết về tính năng kĩ thuật máy móc hoặc coi thườngcác quy trình, quy phạm an toàn trong vận hành máy mà gây thiệt hại cho người vàmáy Do đó phải thường xuyên giáo dục, nhắc nhở công nhân điều khiển máy phảituân thủ nghiêm ngặt những quy định về an toàn chung như sau:

- Xe hai thân phải có đủ hồ sơ kĩ thuật, trong đó phải có hồ sơ kĩ thuật cơ bản,hướng dẫn ,về lắp đặt, vận chuyên bảo quản sử dụng và sửa chữa, có sổ giao

ca , sổ theo dõi tình trạng kĩ thuật

- Xe hai thân phải đảm bảo các an toàn trong suốt quá trình sử dụng

- e hai thân phải được bảo dưỡng kĩ thuật và sửa chữa định kì theo đúng quyđịnh trong hồ sơ kĩ thuật.Khi cải tạo máy hoặc sửa chữa thay thể các bộ phậnquan trọng của máy phải có tính toán thiết kế và được duyệt theo thủ tục thiết

kế hiện hành

- Phải được bọc cách điện hoặc bao che kín cấc phần mang điện để trần Nốiđất bảo vệ phần kim loaị không mang điện

- Phững bộ phận chuyển động của xe hai thân có thể gây nguy hiểm cho ngườilao động phải được che chắn hoặc trang bị bằng các phương tiện bảo vệ.Trong những trường hợp bộ phận chuyển động không thể che chắn hoặc trang

bị bằng phương tiện bảo vệ khác đươc do chức năng công cụ của nó thì phảitrang bị bằng tín hiệu

- Kết cấu của xe hai thân phải đảm bảo cho khi máy ở chế độ làm việc khôngbình thường phải có tín hiệu báo hiệu, trong trường hợp cần thiết phải có thiết

bị ngừng, tự động tắt máy hoặc loại trừ yếu tố nguy hiểm

- Xe hai thân khi di động phải được trang bị tín hiệu âm thanh hoặc ánhsáng.Trong phạm vi hoạt động của máy phải có biển báo

- Kết cấu và vị trí cơ cấu điêù khiển phải loại trừ khả năng tự động hoặc ngẫunhiên đóng mở máy

- Cấm sử dụng máy hoặc từng bộ phận riêng rẽ của chúng không theo đúngcông dụng và chức năng do nhà máy chế tạo quy định

- Máy phải được lắp đặt theo hướng dẫn lắp đặt của nhà máy chế tạo và cácbiện pháp lắp đặt an toàn của đơn vị lắp đặt

- Chỉ được tiến hành bảo dưỡng điều chỉnh sửa chữa kĩ thuật của xe hai thân saukhi đã ngừng động cơ , đã tháo xả áp suất trong các hệ thống thuỷ lưc và khínén trừ các trường hợp đã được quy định theo tài liệu của nhà máy chế tạo

- Vị trí lắp đặt máy phải đảm bảo an toàn cho thiết bị và ngươì lao động trongsuốt quá trình sử dụng

- Cấm sử dụng xe hai thân khi: Hết hạn sử dụng ghi trong giấy phép sử dụng đóivới thiết bị chịu áp lực,hư hỏng hoặc không có thiết bị an toàn, hư hỏng các bộphận quan trọng

- Khi máy đang hoạt động người vận hành không được phép bỏ đi nơi khác.Trước khi cho maý hoạt động phải kiểm tra tình trạng kĩ thuất của máy.Chỉ sửdụng máy khi tình trạng kĩ thuật đảm bảo Nếu có hỏng hóc thì tự sửa chữahoặc báo cáo lên cấp trên và đề nghị cho sửa chữa Chỉ sau khi khắc phụcnhững hỏng hóc mới được phép sử dụng

- Trong thời gian máy hoạt động cấm mọi người đi lại trong phạm vi bán kínhhoạt động của máy Khu vực máy làm việc phải có biển báo

- Khi vận hành và di chuyển xe hai thân cần phải thực hiện đầy đủ các quy địnhtrung (kiểm tra tình trạng máy, vị trí đặt máy, thiết bị an toàn, phanh hãm, tín

hiệu âm thanh cho máy chạy thử không tải, bàn giao tình trạng máy sau mỗi calàm việc, di chuỷên máy dưới đường điện cao thế)

- Cấm người không có nhiệm vụ trèo lên xe hai thân khi máy đang làm việc

- Công nhân phụ máy phải làm đúng nhiệm vụ của mình ở đúng vị trí công tác

- Dịch chuyển máy, đỗ và làm việc gần hố móng , rãnh, mương,.vv… có máidốc không chắc chắn, phải nằm trong giới hạn khoảng cách cho phép do đồ ánthi công quy định

- Chỗ ngồi của thợ lái hoặc chỗ làm việc phải thuận tiện, ổn định, dễ quan sát,không bị mưa nắng, đủ ánh sáng và có chỗ gạt nước Nơi làm việc phải đượcche chắn, đủ rộng và có lan can

- Trong quá trình tổ chức quản lý và sử dụng máy xây dựng phải thực hiện đầy

đủ những điều quy định trong “Tiêu chuẩn Việt Nam về an toàn trong sử dụng

và sửa chữa máy” (TCVN-4587-85) Có như vậy mới đảm bảo tính pháp lý về

tổ chức thi công và bảo dưỡng máy móc xây dựng

1.3.1.2 Khai thác kỹ thuật xe hai thân.

- Muốn khai thác xe hai thân,trước tiên phải đưa máy đến công trường thi công.Với xe hai thân loại lu rung thì do khả năng di chuyển hạn chế thì nó cần được dichuyển đến công trường thi công bằng phương tiện chuyên chở Xe hai thân loại xúclật bánh lốp do khả năng di chuyển cơ động nên với cự ly vận chuyển gần và trungbình thì nó thường tự di chuyển đến công trường Còn với xe ben vậnchuyển(Articulated Dump Truck) do đặc điểm

- Bố trí nơi tập kết cho máy tại công trường thi công phải đảm bảo sao cho máylàm việc thuận lợi và an toàn nhất Có thể bố trí máy ở những nơi có mái che nhưngthường không có mái che

- Cho máy hoạt động và làm việc trên công trường: Trước khi làm việc phải đảmbảo được điều kiện an toàn của máy và công nhân, phải đảm bảo sẵn sàng các thông sốcủa máy

- Lên lịch làm việc cho máy trong từng ca máy, từng ngày làm việc của máy

- Chuẩn bị các thông số kĩ thuật của maysao cho phù hợp với điều kiện làm việc

và kĩ thuật thi công

- Bố trí số lượng máy, chủng lượng máy ( về công suất, năng suất, hãng máy…)sao cho phù hợp với nhịp độ thi công của cả công trường thi công

- Lập bài toán thi công cho máy sao cho đạt được năng suất làm việc lớn nhấttrong điều kiện tối ưu

- Cự ly di chuyển của máy khi làm việc, các thao tác nâng, hạ, quay, lật gầu khixúc và khi đổ vật liệu là ngắn nhất, nhanh nhất

- Tổng kết, thống kê đầy đủ công việc của máy sau một ngày hoạt động trên côngtrường

1.3.1.3 Bảo quản kỹ thuật xe hai thân.

a) Khái niệm chung.

Bảo quản tốt máy móc sẽ tránh được tác hại của môi trường xung quanh và tránhđược tải trọng cơ học tác dụng lên chúng trong thời gian làm việc Thời kỳ này liênquan tới việc sử dụng máy theo mùa hay các điều kiện sản xuất

Phải tổ chức bảo quản máy, nếu thời gian sử dụng máy lớn hơn mười ngày

Bảo quản ngắn hạn : Nếu máy không làm việc từ 1 đến 2 tháng

Bảo quản dài hạn : Nếu máy không làm việc trên hai tháng

Cần phân biệt ba phương pháp tốt nhất, khi đó người ta đưa xe hai thân vào bảoquản trong gara, kho hoặc nhà chuyên dùng cho mục đích này Phương pháp này ápdụng cho những xe hai thân phức tạp và quý khi bảo quản dài hạn Phương pháp bảoquản ngoài trời, chủ yếu áp dụng cho bảo quản ngắn hạn xe hai thân tại các bãi đỗ xe

lộ thiên hoặc có mái che Phương pháp hỗn hợp là phương pháp kết hợp cả hai phươngpháp trên Khi đó các máy ( khung máy, bộ công tác…) vẫn để ngoài trời, nhưng các

bộ phận dễ phá huỷ ( ắc quy, băng tải, dây đai, xích…) thì tháo ra bảo quản riêng trongkho

Phải kiểm tra tình trạng kĩ thuật của xe hai thân trong bảo quản ngắn hạn ít nhấtmỗi tháng một lần, trong bảo quản do Bộ, ngành quy định

b) Những yêu cầu đối với nơi bảo quản xe hai thân.

- Nơi bảo quản xe thường bố trí ngay trên phạm vi sử dụng của cơ quan thi công.Không được bố trí nơi bảo quản gần khu vực nhà ở (không nhỏ hơn 50m) và gần khoxăng dầu mỡ (không nhỏ hơn 150m)

- Tại nơi bảo quản xe, phải trang bị dụng cụ phòng chống cháy và an toàn laođộng theo các quy định riêng

- Bãi để xe bảo quản phải có hàng rào bảo vệ, bề mặt phẳng và có độ dốc 2-30 đểthoát nước, nền bãi phải đổ bê tông hoặc bê tông nhựa, nếu không cũng phải đủ sứcchịu được sức nặng của xe khi di chuyển và khi bảo quản mà không lún Diện tích bãibảo quản xe máy được tính theo số xe máy được bảo quản, kích thước bao, khoảngcách giữa chúng và khoảng cách giữa các hãng máy Khoảng cách ít nhất gữa các máytrong một hãng là 0,8m ,còn khoảng cách giữa các hãng là 6 mét.

- Kích thước nhà kho bảo quản xe dựa trên số lượng xe bảo quản, kích thước bao

và xây dựng theo tiêu chuẩn kho bảo quản xe Kho bảo quản các bộ phận máy tháo ra

từ máy cái lại chia ra các loại riêng: Kho bảo quản cụm và chi tiết, kho ác quy, kho chitiết làm bằng cao su và vải

c) Tổ chức bảo quản xe hai thân.

- Bảo quản xe ngắn hạn phải tiến hành ngay sau khi sử dụng, còn bảo quản dàihạn không để quá 10 ngày, kể từ khi máy làm việc

- Công tác chuẩn bị đưa xe đi bảo quản do nhóm công nhân chuyên trách tiếnhành với sự tham gia của thợ lái xe

- Xe đem bảo quản ngắn hạn, phải tiến hành bảo dưỡng kỹ thuật cấp gần nhất sắplàm Khi chuẩn bị máy bảo quản dài hạn, phải tiến hành bảo dưỡng cấp2(BDC2) và làm thêm bảo dưỡng theo mùa (nếu có quy định)

- Khi bảo quản ngắn hạn hay dài hạn, trước tiên phải tiến hành làm vệ sinh máy,sau đó tháo các cụm và chi tiết cần bảo quản riêng trong kho Số lượng và cụmchi tiết này cho từng loại xe tuỳ theo dạng bảo quản( ngắn hoặc dài hạn) đượcquy định trong tài liệu kĩ thuật kèm theo máy

- Khi bảo quản xe ở ngoài trời, cần tránh ảnh hưởng của mặt trời tới bánh hơi, hệthống khí nén và thuỷ lực, dây cua roa và các chi tiết làm bằng cao su bằng cáchbôi lên một lớp dầu chuyên dùng Tất cả các lỗ, cửa mà nước mưa có thể lọt vàophải che đậy kín

- Đối với các lò xo của cơ cấu kéo căng băng tải, dây đâihy xích cần nới lỏng vàbôi mỡ chống gỉ

- Các tay gạt, bàn đạp của cơ cấu điều khiển phải đưa về vị trí hãm

- Mui và cửa buồng lái phải đóng và khoá lại Tất cả dụng cụ đồ nghề kèm theomáy phải kiểm tra và cất vào kho

- Các cụm và chi tiết tháo khỏi xe phải xếp lên giá đỡ và hòm tại kho Tránh hiệntượng chênh lệch quá về nhiệt độ tại các kho này

- Các chi tiết làm bằng vải hoặc cao su cần bảo quản trong nơi thoáng gió

- Lốp xe phải đặt đứng trên giá Sau 2-3 tháng lại phải xoay, thay đổi điểm đặtcủa chúng trên giá

- Đối với săm, dù bảo quản riêng hay lồng trong lốp cũng phải bơm lên, đặt đứngtrên giá hoặc treo vào giá hình tròn Cứ 1-2 tháng lại phải thay săm trong lốptheo hình tròn.

- Cáp thép và xích trước khi đem bảo quản phải bôi mỡ chống gỉ và cuộn lại đặttrên giá

- Trong quá trình bảo quản, phải tiến hành bảo dưỡng kĩ thuật phù hợp với hướngdẫn sử dụng

- Việc kiểm tra tình trạng xe bảo quản trong kho cần tiến hành hai tháng một lần,còn bảo quản ngoài trời phải kiểm tra hàng tháng Kết quả kiểm tra phải ghi lại

ở lý lịch xe

1.3.1.4 Bảo dưỡng và sửa chữa kỹ thuật xe hai thân.

- Bảo dưỡng kỹ thuật là tổng hợp các biện pháp kĩ thuật nhằm duy trì cho xe máyluôn luôn ở trạng thái kĩ thuật tốt khi sử dụng bảo quản, vận chuyển

- Do hao mòn dần, người ta phải tiến hành sửa chữa hoặc thay thế các bộ phậncủa máy vì khả năng làm việc của chúng không thể duy trì được bằng bảo dưỡng kĩthuật nữa Đó là tổng hợp các biện pháp kĩ thuật nhằm duy trì và phục hồi khả nănglàm việc hay trạng thái kĩ thuật tốt của xe máy

- Bảo dưỡng kĩ thuật và sửa chữa có liên quan chặt chẽ với nhau nên người tađưa vào hệ thống chung gọi là hệ thống bảo dưỡng kĩ thuật và sửa chữa

- Hệ thống bảo dưỡng kĩ thuật và sửa chữa xe là tổng hợp các hoạt động về tổchức, kế hoạch, công nghệ, cung ứng vật tư và sử dụng cán bộ nhằm duy trì và khôiphục trạng thái kĩ thuật tốt của xe trong suốt thời hạn phục vụ, nhằm bảo đảm an toàn

và nâng cao hiệu suất sử dụng xe

- Các biện pháp duy trì và khôi phục khả năng làm việc của máy được tiến hànhtheo kế hoạch do chế độ bảo dưỡng kĩ thuật và sửa chữa máy quy định

- Chế độ bảo dưỡng kĩ thuật và sửa chữa máy là tập hợp các quy định và hướngdẫn thống nhất, nhằm xác định hình thức tổ chức, nội dung và sửa chữa máy có kếhoạch, để duy trì khả năng làm việc của nó trong suốt thời hạn phục vụ, trong nhữngđiều kiện sử dụng cho trước

- Chế độ bảo dưỡng kĩ thuật và sửa chữa cho phép lập kế hoạch bảo dưỡng kĩthuật và sửa chữa, lập dự trù về nhân lực, vật tư kĩ thuật và tiền vốn cho công tác này

a) Bảo dưỡng kĩ thuật.

Bảo dưỡng kĩ thuật nhằm tạo điều kiện làm việc bình thường cho máy, cụm máy

và chi tiết tránh cho chúng không bị hao mòn trước thời hạn và hư hỏng bất thường,làm cho tốc độ hao mòn ở mức độ tốt nhất trong quá trình sử dụng

Để xe hai thân đạt được năng xuất cao, làm việc liên tục, không có hỏng hóc, cầnphải thực hiện tốt một số yếu tố sau đây: Điều chỉnh và bảo dưỡng kĩ thuật chu đáo,điều khiển máy đúng, tổ chức thực hiện chính xác (trừ khi máy phải nghỉ làm việc dothiếu nhiên liệu, vật liệu bôi trơn, điện năng) Trong quá trình vận hành chất lượng làmviệc của máy bị giảm xuống chủ yếu là do máy bị hao mòn, biến dạng và phá hỏnghoàn toàn các chi tiết riêng lẻ Lúc này sự điều chỉnh bị rối loạn, khe hở lắp ghép bịthay đổi, độ xiết chặt giữa các chi tiết bị lỏng ra, do đó độ chính xác thực hiện các thaotác bị giảm đi, năng xuất của máy bị giảm xuống Muốn bảo đảm cho máy đào làmviệc bình thờng thì phải thực hiện những biện pháp chủ yếu sau đây: tổ chức bảo dỡng

kỹ thuật có hệ thống bằng cách làm sạch và lau chùi thờng xuyên, điều chỉnh bôi trơn,cung cấp nớc và nhiên liệu đủ, thay thế hoặc sữa chữa các chi tiết và các cụm máy bịhỏng Biện pháp đầu tiên là tổ chức thực hiện việc sửa chữa Hệ thống bảo dỡng kỹthuật và sửa chữa máy theo kế hoạch dự phòng là toàn bộ những biện pháp tổ chức kỹthuật đợc thực hiện theo trình tự kế hoạch nhằm bảo đảm khả năng làm việc của máytrong suốt thời gian phục vụ khi thực hiện các loại bảo dỡng kỹ thuật, sửa chữa từngmáy khi đang hoạt động với một trình tự và một chu kỳ nhất định là cơ sở của hệthống này

Bảo dưỡng kỹ thuật phải bảo đảm khả năng làm việc của máy trong quá trình vậnhành bằng cách thực hiện toàn bộ công tác dự báo về sự hao mòn của các chi tiết và

sự hỏng hóc máy trong quá trình sử dụng máy phải thực hiện:

- Bảo dưỡng kỹ thuật từng ca: Thực hiện trước,trong và sau ca làm việc

- Bảo dưỡng kỹ thuật theo kế hoạch được thực hiện theo thứ thự từng mục của kếhoạch do nhà máy quy định thời gian máy làm việc Bảo dưỡng kỹ thuật theo kế hoạch

có hai nội dung: Chu kỳ thực hiện và thành phần công việc Tuỳ thuộc vào trình tựthực hiện mà mỗi loại bảo dỡng kỹ thuật đều có số thứ tự

Nội dung của kế hoạch bảo dưỡng kỹ thuật có nhiều danh mục bao gồm các côngviệc của mỗi trong những loại bảo dưỡng kỹ thuật trên, kể cả loại bảo dưỡng từng ca.Sửa chữa xe tức là phải phục hồi khả năng làm việc của chúng bằng cách thựchiện toàn bộ công việc bảo đảm loại trừ những hỏng hóc Kế hoạch sửa chữa xe có hainội dung: Sửa chữa thường kỳ và sửa chữa lớn

Các loại bảo dưỡng kỹ thuật, sửa chữa và thời hạn thực hiện, cũng nh nội dungthứ tự thực hiện công việc theo bảo dưỡng kỹ thuật và sữa chữa định kỳ do nhà máyquy định trong thuyết minh hướng dẫn sử dụng từng loại xe

Việc bảo dưỡng kỹ thuật cho máy vào thời gian máy nghỉ làm việc hoặc vào cácngày nghỉ của tổ chức thi công tại các công trờng máy hoạt động Nhân viên theo dõimáy là ngời thực hiện việc bảo dỡng kỹ thuật theo ca; bảo dỡng kỹ thuật do các độichuyên môn đảm nhận, các đội này tham gia kế hoạch dự phòng bảo dỡng kỹ thuật

Trong thời gian tiến hành công tác bảo dỡng kỹ thuật, thợ lái và thợ phụ lái cũng cóthể là thành viên của đội Việc bảo dỡng kỹ thuật các máy bao gồm việc kiểm tra có

hệ thống các chi tiết quan trọng Việc làm sạch thờng xuyên các cụm máy và các chitiết của máy có ý nghĩa rất lớn không chỉ để giữ hình thức mà còn tạo khả năng theodõi tình trạng kỹ thuật của mỗi chi tiết

- Tất cả các bề mặt có sơn của xe phải lau chùi nhẹ nhàng bằng vải mềm có tẩmdầu

- Các khí cụ kiểm tra- đo lờng, các chi tiết của hệ thống điều khiển thuỷ lực vàđộng cơ đốt trong thường lau chùi lần cuối bằng vải sợi bông mềm và sạch

- Kính ở bên ngoài và bên trong buồng lái phải lau chùi cẩn thận

- Lau chùi dầu mở chảy qua các vòng bít

- Khi tiếp nhiên liệu vào bình chứa và thay chất lỏng công tác trong hệ thốngthuỷ lực phải tuân theo những nguyên tắc đã định Bình chứa của thiết bị động lựcthường tiếp qua miệng bình bằng phương pháp tự động hoặc bơm tay lắp ở trên máyđào Khi tiếp nhiên liệu bằng bơm tay thì phải rửa trớc bộ lọc ống tiếp dầu một cáchcẩn thận Trớc khi tháo chất lỏng công tác phải cho động cơ làm việc để đa nhiệt độchất lỏng đến 60 0 C , rồi cho tất cả các xi lanh và mô tơ thuỷ lực hoạt động để khuấynhững chất lắng bẩn lắng xuống trong hệ thống thuỷ lực Do trọng lợng các bộ phậnlắp ráp trong bộ phận công tác ảnh hởng đến các khoang chứa đầy chất lỏng, cho nênmáy đào đợc điều chỉnh sao cho piston của các xi lanh thuỷ lực ở vào vị trí cực hạn

- Tắt máy động cơ và tháo áp lực trong các ống dẫn

- Tháo rời mối nối các ông dẫn cung cấp cho các xi lanh thuỷ lực và xả chất lỏngcông tác từ các xi lanh thuỷ lực Mở khoá và xả chất lỏng công tác trong bình chứa,tháo rời tất cả các ống dẫn xả và xả chất lỏng công tác từ trong thân bơm, mô tơ và ốngdẫn Rửa bình chứa bằng chất lỏng công tác sạch, làm khô bình và bộ phận làm mátbằng khí nén Điều chỉnh bộ lọc, bộ làm mát và nối tất cả các ống dẫn

Kiểm tra trạng thái và siết chặt các chi tiết xe: Sự làm việc mỗi một xe có liênquan đến việc khắc phục lực ma sát phát sinh do sự chuyển động tương đối của các chitiết máy Các lực này dù nhỏ đến đâu cũng đều dẫn đến sự mài mòn các chi tiết, kếtquả là làm thay đổi kích thước và hình dáng ngoài của chúng Vì vậy thợ lái khi vậnhành xe hoặc tiến hành bảo dưỡng kĩ thuật thì cần kiểm tra tình trạng của các chi tíêtkhác nhau: về kích thước của chúng, sự xuất hiện chảy dầu, tiếng đạp gõ, sự rung Khibảo dỡng theo ca ( lau sạch và vệ sinh máy) thợ lái và phụ lái không những chỉ kiểmtra tình trạng của kết cấu của kim loại mà còn phải phát hiện những mối liên kết bằngbulông bị lỏng ra Xác định tình trạng kỹ thuật của máy sẽ cho phép xác lập kế hoạchthực tế để chuẩn bị sửa chữa tốt hơn

Điều chỉnh các bộ phận: Người ta điều chỉnh các bộ phận xe để duy trì sự tácđộng tương hỗ cần thiết của các cụm chi tiết và các tổ hợp chi tiết mà không cần phảithay thế hoặc thay đổi các kích thước của các chi tiết Sự điều chỉnh thường có:

- Điều chỉnh hàng ngày: thường thực hiện trong quá trình làm việc để đề phòng

sự mài mòn tự nhiên của các chi tiết và đề phòng làm mất khả năng điều chỉnh vốn cócủa nó

- Sự điều chỉnh theo mùa: Tiến hành để đề phòng khả năng rối loạn trong xe với

sự thay đổi thời tiết trong năm

- Sự điều chỉnh theo quá trình sản xuất thực hiện khi thay đổi thiết bị công táccủa xe

b) Sửa chữa xe hai thân.

- Công việc sửa chữa se hai thân bao gồm: Tháo dỡ xe thành các đơn vị lắp ráp,

tháo các đơn vị lắp ráp thành các chi tiết, thay thế các chi tiết hỏng hoặc sửa chữachúng Các dạng gia công chi tiết để phục hồi chúng như hàn, tiện và các công việc giacông cơ học, đắp kim loại bằng các biện pháp khác nhau( hàn đắp, mạ,điện phân, tráng

bề mặt ), sơn phủ Lắp các bộ phận của máy và phục hồi chế độ lắp ghép, thử các bộphận

- Sửa chữa thường kỳ: được tiến hành tại nơi xe làm việc do thợ lái và thợ phụthực hiện, trường hợp riêng biệt có thể do thợ của trạm sửa chữa Loại sửa chữa nàyđược tiến hành bằng cách thay thế hoặc phục hồi các chi tiết ( trừ những chi tiết chính)bằng cách tháo hoặc không tháo cả cụm ra khỏi xe

- Sửa chữa lớn: Gồm việc tháo rời toàn bộ xe để sửa tất cả các bộ phận và chi tiết

hư hỏng Khi lắp ráp các chi tiết và các bộ phận cần phục hồi tất cả các chế độ lắpghép Việc sửa chữa lớn đợc tiến hành ở các xí nghiệp chuyên sửa chữa

- Sửa chữa thường kì cần tiến hành các công việc chủ yếu sau:

+ Thay thế các trục, chốt bị mòn và lò xo đã đến lúc hỏng Kiểm tra các cặp bánhrăng côn và bánh răng thắng, các đĩa xích và khi cần thiết phảI cạo sạch các vết xâyxát trên răng Thay thế các bulông, vòng đệm, đai ốc, các vít và những chi tiết ghépnối khác đã bị hư hỏng Kiểm tra sự hoạt động của áp kế

+ Hệ thống truyền động thuỷ lực: Khi sửa chữa cần cọ rửa các bộ phân phối thuỷlực, các khối van và các mô tơ thuỷ lực Tháo các cụm bị hư hỏng và thay thế các chitiết đã bị mòn

+ Kết cấu thép: Xem xét cẩn thận các bộ phận kết cấu thép Sau khi phát hiện các

hư hỏng ( biến dạng, nứt, mối hàn không dảm bảo) cần phải sửa chữa kịp thời

+ Tuỳ theo số lượng máy đào cùng loại và sự phân chia các công việc sửa chữa,người ta áp dụng các biện pháp sửa chữa khác nhau trong các xí nghiệp Đối với khối

công riêng biệt Công việc sửa chữa càng đợc chuyên môn hoá rộng rãi thì các biệnpháp sửa chữa hoàn thiện càng áp dụng tốt trong các xí nghiệp sửa chữa.

c) Tháo dỡ xe hai thân.

- Việc hoàn thành công tác sửa chữa có kết quả tốt phụ thuộc nhiều vào vấn đề

tháo dỡ máy Trớc khi tháo máy cần làm quen với các cơ cấu, công dụng và mối liên

hệ tương quan của các bộ phận và những chi tiết Trước khi tháo rời từng bộ phận, ười ta cần nghiên cứu cấu tạo bên trong của chúng, các biện pháp lắp ghép giữa nhữngchi tiết riêng lẻ Xác lập thứ tự và phơng pháp tháo dỡ Mỗi một nhà máy chế tạo phải

ng-có các phiếu công nghệ tháo (& lắp) xe hai thân và các cụm lắp ráp riêng biệt, trongcác phiếu đó phải chỉ rõ trình tự tháo các cụm lắp ráp riêng biệt của nó, liệt kê cácdụng cụ vạn năng và chuyên dùng được sử dụng để lắp ráp và quy phạm sử dụngchúng

- Trên các máy bốc xúc truyền động thuỷ lực thờng sử dụng một số lợng lớn cácthiết bị thuỷ lực Để giảm nhẹ công việc tháo lắp chúng, nhà máy chế tạo đã chế tạocác bộ đồ gá lắp ráp ( chẳng hạn nh các bộ kẹp để tháo và lắp các xi lanh thuỷ lực,thiết bị kích nâng tổ hợp di chuyển bánh hơi)

- Trước khi tháo rời cũng như trong quá trình tháo rời, đối với các bộ phận cáctrường hợp mà lần đầu tiên người thợ máy gặp phải ở các bộ phận tương tự Khi tháo

dỡ cần phải đánh dấu lên các bề mặt không làm việc của chi tiết để thuận tiện cho việclựa chọn và lắp ráp về sau

- Một vài chi tiết sau khi tháo khỏi bộ phận liên kết có thể hư hỏng như vậy rấtnguy hiểm cho các chi tiết bên cạnh và có thể dẫn đến sự cố Cho nên, cần phải ápdụng các biện pháp để ngăn ngừa

- Các nguyên tắc cơ bản khi tháo dỡ máy là:

+ Sử dụng các loại dụng cụ và đồ gá để tháo dỡ, không đợc làm hư hại các chitiết

+ Khi dùng búa để gõ lên chi tiết phải có đệm hoặc lót bằng gỗ hay kim loạimềm

+ Tháo chi tiết phải cẩn thận, không làm sai lệch và h hỏng

+ Đối với những chi tiết khó tháo rời không nên dùng lực mạnh, cần phảI rìmnguyên nhân bị kẹt và xử lý nó

+ Khi tháo các trục dài cần sử dụng một vài gối tựa

+ Những chi tiết của cùng một bộ phận, khi tháo rời cần để riêng vào một hòm,không để lẫn lộn với nhau, đặc biệt cần xếp cẩn thận những chi tiết có bề mặt đã giacông hoàn thiện

+ Các hộp đựng chi tiết phải có nắp đậy

+ Những bu lông, vòng đệm và các chi tiết lắp ghép khác của những bộ phận đãtháo rời toàn bộ phải đợc để cao các hộp chuyên dùng; khi tháo dỡ từng phần thìnhững chi tiết lắp ghép đợc đặt luôn vào những lỗ của chúng.

+ Những chi tiết lớn đặt lên giá gần nơi sửa chữa

+ Nhân viên làm việc cần biết rõ thứ tự công nghệ tháo dỡ máy thành các bộ phận

và các cụm Việc tháo dỡ máy theo một quy trình công nghệ đã xác lập từ trớc sẽ tiếtkiệm đợc thời gian, đồng thời giảm bớt đợc các trờng hợp h hỏng chi tiết do việc tháodời không đúng thứ tự cũng nh làm mất mát các chi tiết

d) Kiểm tra tình trạng các chi tiết

- Khi sử dụng máy hoặc lúc sửa chữa, bằng việc quan sát bên ngoài ngời ta xácđịnh đợc tình trạng của các chi tiết và đánh giá đợc chất lợng của chúng cho việc sửdụng về sau Trong quá trình sử dụng, những công việc do thợ lái máy tiến hành.Trong xởng sửa chữa, tất cả các chi tiết sau khi tháo rời khỏi các cụm đã đợc tẩy dầu

mỡ và làm sạch thì đợc đa đến bộ phận dò khuyết tật, ở đó ngời ta xem xét và đo đạc.Trớc khi đo, chi tiết đợc lau cùi cẩn thận

e) Các biện pháp sửa chữa chi tiết

- Quy trình công nghệ phục hồi các chi tiết để đa chúng trở lại dạng nguyên khốivới những kích thước ban đầu có thể tiến hành theo 3 bước:

+ Bước chuẩn bị bao gồm cả việc chuẩn bị cho quy trình phục hồi ( hàn, đắp, đắpthêm bằng phơng pháp mạ đIện, phun kim loại ) và chuẩn bị cho những chi tiết đem

đi sửa chữa

+ Bước phục hồi bao gồm việc hàn đắp, phun kim loại, mại crôm, biến dạng dẻo

và các phương pháp khác để phục hồi kích thước của những bề mặt đã bị mòn, hànnhững vết nứt

+ Bước cuối cùng gồm gia công cơ khí và nhiệt luyện chi tiết sau khi phục hồi.+ Các quy trình công nghệ phục hồi chi tiết thờng do từng xí nghiệp lập ra, chonên việc áp dụng các biện pháp sửa chữa những chi tiết cùng loại sẽ phụ thuộc vàonhiều yếu tố nh trang bị của xởng , số lợng các chi tiết phải sửa chữa v.v Việc sửachữa các chi tiết có thể đợc thực hiện bằng nhiều loại, đắp kim loại bằng phơng pháp

mạ điện, dùng hồ quang điện bằng các dòng điện cao tần Các chi tiết sau khi đã đợcsửa chữa( tất cả các chi tiết còn sử dụng đợc gia công lại hoặc sửa chữa cho phù hợpvới sơ đồ của quá trình công nghệ) đều đợc đa sang ghép bộ và lắp ráp (các chi tiếtchính và các thân đợc đa trực tiếp sang lắp ghép, những chi tiết khác đợc ghép bộ trớckhi lắp ráp)

f) Tiếp nhận máy bốc xúc sau khi sửa chữa

- Khi tiếp nhận máy bốc xúc đã đợc sửa chữa, cần xem xét các bộ phận và nhữngchi tiết đã sửa lại, xem xét việc lắp ghép chung có đúng hay không và xem xét toàn bộmáy đã hoàn hảo chưa

- Trước khi nhận máy ra khỏi xưởng, đại diện của cơ quan đặt hàng cần phải làmquen với các tài liệu của máy như lý lịch, danh mục các khuyết tật cần sửa chữa, cácbiên bản chạy rà và thử nghiệm các động cơ trên giá và các văn bản cho phép sử dụngxích và dây cáp Khi nhận máy đào ở xí nghiệp sửa chữa, người nhận cần phải kiểm tra

kỹ lưỡng các công việc sửa chữa và tiến hành thử xe có tải tại xí nghiệp Trong thờigian tiếp nhận, bộ phận hành chính của xí nghiệp sửa chữa phải cung cấp cho ngườinhận xe những dụng cụ và trang thiết bị cần thiết Trong trường hợp cần thiết ngườinhận có quyền yêu cầu xí nghiệp sửa chữa tháo bất lỳ một bộ phận hoặc tổ máy nào đó

để kiểm tra và đánh giá chất lượng của việc sửa chữa Việc nhận máy đợc tiến hànhtheo thứ tự sau:

+ Xem xét bề ngoài máy , không thử tải, thử có tải, xem xét lại sau khi đã chạythử máy, bố trí tiếp nhận sau khi sửa chữa

+ Xem xét bề ngoài: Xe đã sửa chữa được tiến hành theo từng bộ phận và từng tổ

xe ở đây cần kiểm tra sự đồng bộ của các bộ phận và các tổ xe, hoạt động của cácthiết bị bôi trơn, độ lắp ráp chính xác và việc bảo đảm mối liên kết ở tất cả các bộ phận

và các chi tiết riêng biệt, độ ghép chặt của các nắp hộp giảm tốc

+ Thử không tải: Sau khi khắc phục các hỏng hóc phát hiện trong quá trình xemxét mới cho xe hai thân chạy thử không tải Tiến hành kiểm tra độ chắc chắn của cácmối nối ở các bộ phận và các chi tiết, sự rò gỉ qua các mối nối của dầu và nhiên liệu,các ống dẫn có bi uốn và bị vết nứt không, đồng thời kiểm tra việc cấp đều đặn nhiênliệu vào xy lanh động cơ, độ hoàn hảo của dây mồi lửa, khe hở của các van Sau đókiểm tra việc khởi động của động cơ khởi động và động cơ diezen Sau khi đã kiểm trađộng cơ chạy không tải, người ta đóng ly hợp chính và kiểm tra hoạt động của các hộpgiảm tốc Hộp giảm tốc làm việc phải êm nhẹ, cho phép ồn không đáng kể Xác định

độ khít của dây đai và guốc ma sát với các bánh đai chủ động khi đóng và độ mở đềutheo toàn chu vi nhả Độ lệch tương đối của dây đai so với bánh đai của ly hợp ma sátcho phép không quá 3mm Khi đã tiến hành khắc phục được các sai sót cần tiến hànhthử không tải lần nữa và kiểm tra lạ tất cả các bộ phận, nếu có sự cố thì phải khắcphục

+ Thử có tải: Thử có tải xe hai thân thường tiến hành tại khu vực thử hoặc ở bãicủa xí nghiệp sửa chữa Ví dụ: Người ta chất tải vào gầu máy xúc lật và tiến hànhnhững công việc chính sau (nếu thử ở khu vực bãi vật liệu): nâng và hạ gầu, cho máy

di chuyển Kiểm tra kỹ lưỡng tính hoàn hảo, độ chính xác an toàn của tất cả các bộphận và việc điều khiển dễ dàng.

+ Xem xét sau khi thử: Sau khi đã thử xong, đưa xe về phân xưởng lắp ráp của xínghiệp sửa chữa Ở đây tiến hành việc xem xét lại toàn bộ các bộ phận và các tổ máycủa nó, sửa lại các sai lệch rồi sơn lại máy

+ Bố trí tiếp nhận máy sau khi sửa chữa: sau khi đã xem xét và sửa xong độ sailệch của máy, cần lập biên bản giao nhận, biên bản này đợc lập thành hai bản có đạidiện của hai bên ký vào, một bên là đại diện cho xí nghiệp sửa chữa, bản sao cáckhuyết tật, biên bản thử nghiệm động cơ Biên bản giao nhận Trong các tài liệu bàngiao cần ghi rõ việc sửa chữa sẽ chịu trách nhiệm về chất lượng máy trong thời giantrong thời hạn bảo hành kể từ ngày chủ máy nhận đợc sau khi sửa chữa Những hưhỏng xảy ra trong thời gian bảo hành là do xí nghiệp sửa chữa chịu trách nhiệm Đểxác nhận nguyên nhân hư hỏng máy trong thời gian bảo hành, người chủ máy phảithành lập một tổ riêng có sự tham của đại diện xí nghiệp sửa chữa Tổ này sẽ lập biênbản xác lập nguyên nhân hư hỏng máy Trong trường hợp vắng mặt đại diện của xínghiệp sửa chữa sau 10 ngày kể từ khi gửi giấy mời thì biên bản vẫn được lập màkhông cần đại diện của xí nghiệp sửa chữa Tổ này cũng cần xác định dạng sửa chữacần thiết và trách nhiệm sửa chữa đó thuộc về ai Trong trờng hợp vắng mặt đại diệncủa xí nghiệp sửa chữa người ta cũng giải quyết vấn đề chi phí mà không cần đến họ

1.4 Các hư hỏng thường gặp trên xe hai thân.

Tìnhtrạng hư hỏng

Nguyên nhân Cách khắc phục

Thiết bị di

chuyển

Khi đóng cơcấu di chuyểnmáy khôngchạy

+ Li hợp của trụctruyền động bịhỏng

+ Ly hợp vấukhông ăn khớp

+ Thay thế ly hợp vấu

+ Thay vỏ ly hợp

+ Thay thế hoặc sửa chữakiểm tra trạng thái của vấu,tay điều khiển ly hợp và sựghép nối li hợp thay thế, thaythế các chi tiết hỏng

Sự di chuyểncủa máy xảy ragiật cục

+ Các bánh răngdẫn động bị vỡ

+ Thay thế các bánh răng

Máy đang di + Khớp vấu tự + Kiểm tra trạng thái đóng ly

chuyển tựnhiên ngừnglại

Dầu khôngchảy vào máybơm

+ Có bọt khi hútvào bơm

+ Bề mặt của bộkhởi động xù xì

+ Ổ trục đĩa bịmòn

+ Xiết chặt các tấm đệm hoặcthảy các chi tiết sai quy cách.+ Tháo rời và rửa sạch bằngxang các chi tiết Nếu vẫnthấy kẹt thì thay thế

+ Làm sạch bề mặt bằng giấyráp số “00”

+ Thay ổ trục

Xy lanh làmviệc khônghiệu quả

+ Lò xo và bi bịhỏng

+ Đường ống chính

bị tắc

+ Dầu lọt ra khỏiống dẫn từ vanđến xy lanh côngtác

+ Xy lanh bị mònlàm giảm áp xuất

+ Thay thế lò xo và ổ bi bị hỏng

+ Tháo các ống dẫn ra khỏi xylanh rồi thổi xy lanh bằng không khí, nếu không thổi được thì dùng cách đánh sạch

+ Vặn chặt các chỗ nối các chi tiết hư hỏng

+ Thay thế các chi tiết mòn, khi cần thay toàn bộ

+ Hết dầu trongthùng chứa.

+ Van của đầuphân phối ở vị trítrên bị tắc vì chấtbẩn rơi vào giữavan của ống địnhhướng

+ Quả cầu van lắpkhông đúng đế,mặt đế van bịhỏng

+ Không khí lọtqua lỗ thủng vàođường ống

+ Mức dầu trongthùng chứa dướimức cần thiết

+ Kẹt cánh rô tomáy bơm

+ Rò dầu qua trụcquay chỗ nối ghép

+ Chảy dầu từ ốngdẫn

+ Đổ dầu vào thing chứa đếnmức cần thiết

+ Tháo rời van và làm ướt cácchi tiết, đánh sạch bề mặtbằng bột mài và giấy rápsố”00”

+ Bề mặt đế van dùng bộtnhão Gôi-15mK để màinhẵn, nếu chi tiết nào hỏngthì thay thế

+ Khử hết không khí trong hệthống, xiết chặt chỗ nối ghéplỏng Thay hoặc sửa chữachỗ bị thủng của đường ống

+ Đổ thêm dầu vào

+ Tháo rời bơm và rửa sạchcác chi tiết bằng xăng

+ Xiết chặt đai ốc hoặc thaythế vòng lót

+ Xiết chặt tại chỗ ghép nốihoặc thay thế đường ống.Các hiện tượng hư hỏng của động cơ xe hai thân và cách khắc phục.

Không khởi

động được

máy

1 Do hệ thống nguyên liệu

+ Van thùng chứa dầu chưa mở

+ Lượng dầu thiếu hoặc chưa đổ dầu

+ Chỗ nối dây thiết bị điện bị hỏng

+ Công suất của ắc quy không đủ

+ Cổ góp điện hoặc chổi than dộng

cơ điện khởi động tiếp xúc khôngtố

2 Áp lực nén không đủ + Xéc măng mòn quá nhiều

+ Van hơi bị xì hơi

4 Nhiệt độ máy quá thấp hoặc dầubôi trơn có độ nhớt quá lớn

+ Mở van ra

+ Đổ dầu đến mức cần thiết.+ Thông đường ống

+ Rửa sạch,nếu cần thay mới.+ Kiểm tra và sửa chữa+ Kiểm ta miệng phun dầu

+ Kiểm tra và sửa chữa lại.+ Thay ắc quy hoặc đấu songsong thêm ắc quy nữa

+ Kiểm tra hoặc thay chổi than,mài bằng cổ góp điện

+ Kiểm tra, thay xéc măng.+ Kiểm tra nguyên nhân xì hơi,

rà van hơi hoặc điều chỉnh lạikhe hở

+ Cho thêm nước nóng hoặcdầu máy bôi trơn nóng Thaydầu bôi trơn có độ nhớt vừaphải