Phân tích cơ sở khách quan, nội dung và các yêu cầu của quy luật lý do đầy đủ. Bằng các ví dụ, chỉ ra những lỗi logic khi tư duy vi phạm vào các yêu cầu của quy luật lý do đầy đủ. Ý nghĩa của quy luật này trong pháp luật và Bài tập. KTHP môn Logic học đại cương 9đ.
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN LÝ THUYẾT (3 điểm) 2
A MỞ ĐẦU 2
B NỘI DUNG 3
1.Cơ sở khách quan của quy luật lý do đầy đủ 3
2 Nội dung của quy luật lý do đầy đủ 4
3 Các yêu cầu của quy luật lý do đầy đủ và những lỗi logic khi tư duy vi phạm vào các yêu cầu của quy luật lý do đầy đủ 5
4 Ý nghĩa của quy luật lý do đầy đủ 7
4.1 Ý nghĩa của quy luật trong lĩnh lực pháp luật 7
4.2 Vận dụng quy luật này với bản thân 8
C KẾT LUẬN 9
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
PHẦN BÀI TẬP (7 điểm) 11
Bài 1: 11
Bài 2: 12
Bài 3: 13
Trang 2PHẦN LÝ THUYẾT
A MỞ ĐẦU
Để tồn tại, phát triển con người luôn phải có vốn hiểu biết phong phú về tự nhiên và xã hội Vì vậy, nhận thức hiện thực khách quan là một nhu cầu tất yếu của con người Nhưng mọi sự vật hiện tượng của thế giới khách quan luôn vận động, biến đổi
và phát triển, song vẫn bao hàm trong nó sự ổn định tương đối Các quy luật cơ bản của logic phản ánh trạng thái ổn định tương đối trong sự phát triển của sự vật, là những mối liên hệ bên trong, bản chất, lặp đi lặp lại trong các quá trình tư duy Các quy luật này là cơ sở cho sự hoạt động của quá trình tư duy.
Nhằm đảm bảo cho tư duy, nhận thức phản ảnh đúng đắn, chân thực hiện thực khách quan con người cần tuân theo những quy luật cơ bản của tư duy hình thức Trong đó, việc tuân thủ quy luật lý do đầy đủ phản ánh tính có căn cứ, có cơ sở của quá trình
tư duy Đây là một trong những điều kiện cơ bản của bất kỳ một
sự tư duy đúng đắn, chính xác nào Điều đó là hiển nhiên, vì niềm tin của một con người vào một tư tưởng, luận điểm nào đó được rút ra trong quá trình lập luận, chỉ được xác lập khi những tư tưởng, những luận điểm ấy có đầy đủ những chứng cứ, lý do, cơ
sở xác đáng “ Phân tích cơ sở khách quan, nội dung và các yêu cầu của quy luật lý do đầy đủ Bằng các ví dụ, chỉ ra những lỗi logic khi tư duy vi phạm vào các yêu cầu của quy luật lý do đầy đủ Ý nghĩa của quy luật này trong pháp luật” là một đề tài rất hay, phong phú, mang lại nhiều kiến thức
bổ ích từ thực tiễn cuộc sống nên em chọn đề tài này để tìm hiểu, học tập, tham khảo và nghiên cứu, biết thêm những nguồn kiến thức mới, trau dồi kĩ năng tư duy để phát triển mặt kiến thức của bản thân.
Trang 3B NỘI DUNG
1 Cơ sở khách quan của quy luật lý do đầy đủ
Cơ sở khách quan của quy luật lý do đầy đủ là giữa các sự vật, hiện tượng thế giới khách quan bao giờ cũng có tồn tại trong mối quan hệ nhân quả Trong thực tế, khi có nguyên nhân nào đó xuất hiện thì bao giờ cũng dẫn đến một kết quả xác định Không
có một nguyên nhân nào xuất hiện mà lại không đưa tới một kết quả tương ứng Ngược lại, không có một kết quả nào nảy sinh mà lại không chịu sự chi phối, tác động của các nguyên nhân tương ứng Cho nên "nhân nào quả ấy” là tất yếu khách quan
Mối quan hệ nhân quả đó của hiện thực được phản ánh vào trong tư duy dưới dạng quy luật lý do đầy đủ Khi mỗi một tư tưởng, luận điểm chân thực xuất hiện, đều bắt nguồn từ những tư tưởng, luận điểm chân thực khác là nguyên nhân hiện thực, chứ không phải là nguyên nhân siêu nhiên, thần thánh, ma quỷ.
Ví dụ: Một sinh viên nào đó luôn có thành tích cao hơn so với nhiều bạn sinh viên khác, mặc dù môi trường học tập có cùng một điều kiện như nhau Khi đó, nhiều bạn hay nói rằng số bạn
đó may mắn, gặp đề thi dễ… Nhưng nếu quan niệm như vậy thì
ta sẽ không cải thiện được tình hình của mình Ngược lại, nếu hiểu rằng để có được thành tích này, cũng phải có nguyên nhân của nó, và nguyên nhân đó có thể hiểu và ứng dụng được, như
Trang 4sinh viên đó biết cố gắng học hỏi, trau dồi kiến thức, biết tạo dựng nhiều mối quan hệ tốt… Thì ta sẽ tìm hiểu, phân tích rồi tìm cách để áp dụng, và nhờ đó có thể nâng cao thành tích của mình Tuân thủ nghiêm các quy luật cơ bản trình bày trên đây sẽ giúp chúng ta suy nghĩ và trình bày tư tưởng của mình một cách
rõ ràng, chính xác, ngắn gọn, mạch lạc, dễ hiểu
Như vậy, các sự vật, hiện tượng chỉ xuất hiện, tồn tại và phát triển được khi có đầy đủ những nguyên nhân và những điều kiện cho nguyên nhân đó trở thành kết quả, nghĩa là phải có đủ
cơ sở, căn cứ Ứng dụng các quy luật này chúng ta cũng dễ dàng phát hiện các sai lầm trong suy luận của người khác và của chính mình để phản bác, vạch trần sự ngụy biện, hoặc để tránh sai lầm.
2 Nội dung của quy luật lý do đầy đủ
Mỗi luận điểm, tư tưởng được hình thành trong quá trình tư duy, chỉ được thừa nhận là chân thực khi có đầy đủ các lý do (căn
cứ, cơ sở) hay những tư tưởng quá rõ ràng để chứng minh cho tính chân thực của nó
Ví dụ 1: Bạn Hữu Đức lớp mình được kết nạp Đảng viên, vì: -Về quá trình học tập và rèn luyện tại trường : luôn cố gắng phấn đấu, và có thành tích xuất sắc trong học tập Tham gia tích cực những phong trào do trường, lớp tổ chức Là người có đạo đức, quan hệ với bạn bè, thầy cô,… tốt
-Có lý lịch rõ ràng, được bạn bè, thầy cô tín nhiệm, đặc biệt
có nhận thức tư tưởng chính trị
Sự tác động của quy luật này thể hiện ở chỗ trong quá trình hoạt động thực tiễn và hoạt động nhận thức của con người, những tri thức mà con người thu nhận được lại được con người
sử dụng trong quá trình tiếp tục nhận thức Để có thể có những tri thức mới chân thực thì tất yếu phải xuất phát từ những tri thức đã
Trang 5biết chân thực Vậy tính đã được chứng minh, tính có cơ sở vững chắc của tri thức làm tiền đề trong suy luận là một yêu cầu hết sức quan trọng để có thể có đươc tư duy đúng đắn, khoa học
Ví dụ 2: Luận điểm “Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời” chỉ được xác định là đúng đắn, đáng tin cậy khi có cả hai luận điểm chân thực làm cơ sở là “Tất cả các hành tinh đều quay xung quanh Mặt Trời” và “Trái Đất là hành tinh” Bởi vì dựa vào sự liên kết của hai luận điểm này ta rút ra được luận điểm khẳng định trên
Việc kết nối các tư tưởng đã được chứng minh và đã được thừa nhận là chân thực để làm sáng tỏ tính chân thực của luận điểm làm cho tư tưởng được trình bày trong tư duy có cơ sở vững chắc, chặt chẽ, có sức thuyết phục, tránh được tình trạng áp đặt, quy chụp Thêm vào đó là lấy luận cứ khoa học thay thế cho lòng tin mù quáng; chân lí được tôn trọng và đề cao
Công thức (có thể) là: “a chân thực vì có b là cơ sở đầy đủ”
Có 2 loại cơ sở là cơ sở khách quan và cơ sở logic Trong đó, nguyên nhân là cơ sở khách quan, kết quả tác động của nó là hệ quả, còn cơ sở logic có thể là việc viện dẫn nguyên nhân hoặc hệ quả để suy ra một kết luận khác
Quy luật có lý do đầy đủ thể hiện yêu cầu về tính có căn cứ của tư tưởng trong quá trình nhận thức về sự vật Nó chỉ thừa nhận một tư tưởng bất kì là chân thực khi ta đã tìm đủ lí lẽ, cơ sở
để chứng minh cho nó
3 Các yêu cầu của quy luật lý do đầy đủ và những lỗi logic khi tư duy vi phạm vào các yêu cầu của quy luật lý
do đầy đủ
Yêu cầu 1: Muốn khẳng định một tư tưởng bất kỳ nào đó là chân thực, phải có đủ cơ sở để lập luận cho tính đúng đắn, chân thực của nó
Trang 6Nói cách khác là chưa nên tin vào bất cứ tư tưởng, luận điểm nào mà không dựa trên cơ sở các dữ kiện tin cậy và các luận điểm đã được kiểm chứng từ trước.
Trước hết, những yếu tố là nguyên nhân hoặc điều kiện phải xuất phát từ những luận điểm chân thực đã được khoa học chứng minh hoặc được mọi người thừa nhận từ đó tư duy mới khẳng định được sư tồn tại hiện thực Do vậy, tư tưởng phản ánh nguyên nhân, điều kiện phải là những tư tưởng chân thực mới có thể lí giải cho tính chân thực của luận điểm khác
Ví dụ 1: “Số bạn kia may mắn quá, đi thi khi nào cũng dược điểm cao” Trong nhận định này, việc đi thi được điểm cao do sự may mắn là không thỏa đáng vì may mắn là một khái niệm trừu tượng, khó có thể kiểm chứng
Ví dụ 2: “Cô diễn viên A phát ngôn trên nền tảng mạng xã hội rằng ăn chay, niệm phật sẽ chữa khỏi bệnh ung thư” Nhận định trên hoàn toàn không chân thực vì chưa có sự chứng minh khoa học nào thỏa đáng
Ví dụ 3: “ Tôi lái xe mô tô không cần đội mũ bảo hiểm” Nhận định này không còn phù hợp với thời điểm hiện tại Vì, từ ngày 01 tháng 6 năm 2001 bắt buộc đội mũ bảo hiểm đối với người ngồi trên mô tô, xe máy (kể cả trẻ em) đi trên hệ thống đường bộ Việt Nam theo đúng Nghị quyết số 02/2001/NQ-CP ngày
2 tháng 3 năm 2001 của Chính phủ
Ví dụ 4: “Anh B có mặt tại hiện trường, do đó anh B chắc chắn là hung thủ”
Dựa vào những ví dụ trên, ta có những lỗi logic khi tư duy vi phạm vào yêu cầu 1 là:
- Sử dụng những tư tưởng không chân thực hoặc tư tưởng chưa được chứng minh, thừa nhận thậm chí còn đang tranh cãi
Trang 7- Coi tư tưởng của người nổi tiếng, người có địa vị cao là chân lí mà không kiểm chứng, bỏ qua việc xem xét tính chân thực, đã được thừa nhận hay chưa
-Dùng tư tưởng làm luận cứ không còn được xã hội thừa nhận, không phù hợp với thời điểm hiện tại (giáo điều) Chẳng hạn, viện dẫn những điều luật cũ không còn phù hợp với thực tiễn của xã hội mặc dù nó đã được sửa đổi, bổ sung nhưng lại không
sử dụng làm căn cứ
-Hồ đồ, vội vàng, đưa ra những tư tưởng có tính chất áp đặt, quy chụp hoặc thiếu căn cứ, chưa đủ để đưa ra kết luận gây sai lầm nghiêm trọng Đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật, công tác điều tra…
Yêu cầu 2: Các tư tưởng, tri thức dùng làm tiền đề cho quá trình nhận thức, tư duy tiếp theo, trước hết phải là tri thức chân thực, đồng thời nó phải có quan hệ tất yếu với cái mà ta cần chứng minh
Ví dụ 1: “Hình vuông là hình có bốn cạnh và hai góc vuông, nên hình chữ nhật là hình vuông” Ta thấy, định nghĩa hình vuông
ở tiền đề này là hoàn toàn không chân thực
Ví dụ 2: “Anh A có vợ là giám đốc cho rằng đây là một dự án
có tiềm năng” Ở nhận định này, vợ anh A là giám đốc có thể là nhận định đúng nhưng nó không liên quan trực tiếp đến kết luận
Dựa vào những ví dụ trên, ta có những lỗi logic khi tư duy vi phạm vào yêu cầu 2 là:
-Sử dụng tư tưởng, nhận định không chân thực làm tiền đề, luận cứ gây ra kết luận sai lầm
- Sử dụng, viện dẫn những tư tưởng (có thể đúng) nhưng không liên quan với tư tưởng cần lí giải hoặc đưa ra chứng cứ giả nhằm làm rối loạn mối quan hệ để người khác hiểu sai bản chất của vấn đề…
Trang 8Lỗi logic quan trọng nhất do vi phạm các yêu cầu của luât lý
do đầy đủ là lỗi “kéo theo ảo” Nó bộc lộ ở nơi thực ra không có mối liên hệ logic đầy đủ giữa các tiền đề và kết luận, luận đề và các luận cứ, nhưng nguời ta lại cứ tưởng là có mối liên hệ ấy.
Việc rút ra được tính chân thực của hệ quả phải là một quan
hệ tất yếu của logic từ trong sự liên kết của các cơ sở Không được sử dụng các cơ sở một cách tùy tiện hoặc không rút ra hệ quả một cách thuần túy, chủ quan, duy ý chí Quy luật này chống lại các tư tưởng phi logic, không liên hệ với nhau, vô tổ chức, thiếu minh chứng; lý thuyết trần trụi; đưa ra các kết luận thiếu sức thuyết phục, cái sau không được suy ra từ cái trước Trong quá trình rút ra tư tưởng về đối tượng phải tuân thủ các quy luật lôgíc học và các quy tắc suy luận, khi thực hiện các thao tác tư duy phải tránh vi phạm quy luật lý do đầy đủ.
4 Ý nghĩa của quy luật lý do đầy đủ
Việc nắm vững nội dung và vận dụng đúng đắn quy luật lý
do đầy đủ có ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn, nó tác động đến mọi mặt trong đời sống Tuân thủ quy luật này đảm bảo cho tính
có cơ sở của kết luận, tạo cho tư duy tính chính xác, tính có căn
cứ đúng quá trình phản ánh hiện thực khách quan Đó là bản tính của tư duy logic, tư duy khoa học.
Rèn luyện cho con người luôn luôn có ý thức về tính chân thực và tính đầy đủ các căn cứ trong quá trình lập luận khi đưa ra các ý kiến, quan điểm để thuyết phục người khác. Khắc phục được khuynh hướng “cả tin” thiếu cơ sở hoặc mù quáng trước những hiện tượng nảy sinh trong đời sống.
4.1 Ý nghĩa của quy luật trong lĩnh lực pháp luật
Các sự vật hiện tượng chỉ xuất hiện, tồn tại và phát triển khi
có đầy đủ những nguyên nhân và điều kiện cho nguyên nhân đó
có thể trở thành kết quả, nghĩa là phải có đầy đủ cơ sở căn cứ Vì
Trang 9vậy quy luật này có tầm quan trọng trong hoạt tư duy của con người đặc biệt vận dụng hiệu quả trong lĩnh vực pháp luật:
Khi xây dựng, ban hành một điều lệnh, một bộ luật mới… ta phải cân nhắc tất cả những điều kiện một cách có cơ sở Điều đó làm sáng tỏ, thuyết phục, tạo niềm tin cho mọi người vào điều lệnh một cách logic Ví dụ : Khi nói hành vi của người nào đó bị coi là tội phạm phải có căn cứ. Đó là hành vi hội tụ đủ 4 dấu hiệu: Nguy hiểm cho xã hội; có lỗi; trái pháp luật; phải chịu hình phạt
Khi làm công tác điều tra, công tố, thực hiện nhiệm vụ, quy luật này giúp công tác được thực hiện một cách logic, khoa học,
đủ căn cư pháp lý, ,hạn chế gây ra tình trạng oan sai, gây hại cho người vô tội Tránh được tư tưởng giáo điều, chủ quan, duy ý chí của cán bộ
Pháp luật thể hiện cho tính liêm minh, phổ biến và có tính chặt chẽ Những người làm việc trong lĩnh vực này cần có một tư duy logic, lời nói có căn cứ, nên ý nghĩa của quy luật này có tầm quan trọng rất lớn Ví dụ: Tại phiên tòa sơ thẩm, hội đồng xét xử với vai trò là trọng tài sẽ đưa ra phán quyết cuối cùng để giải quyết chỉ có sức thuyết phục và được Tòa án chấp nhận khi và chỉ khi nó dựa trên các sự kiện, tình tiết và đầy đủ các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra, xác minh công khai tại phiên tòa và chỉ ra được mối liên hệ logic khách quan giữa các sự kiện, tình tiết của
vụ án…
4.2 Vận dụng quy luật này với bản thân
Là một sinh viên việc áp dụng quy luật có lý do đầy đủ là rất cần thiết, nó giúp bản thân tôi rèn luyện được tính tư duy logic Khi học tập hay gặp các vấn đề trong thực tiễn, ta sẽ tập được tính tư duy có căn cứ, thuyết phục, xâu chuỗi đầy đủ những lập luận chân thực trước khi đưa ra kết luận Tránh được những tư
Trang 10tưởng chủ quan, tùy tiện, mê tín và những tư tưởng không có căn
cứ Tất cả những kỹ năng trên sẽ giúp cho tôi và sinh viên trường luật có thêm nhiều kinh nghiệm trong những định hướng nghề nghiệp sắp tới của mình Một tư tưởng chân thực khi nó có đầy
đủ các cơ sở đúng đắn Một luật sư chân chính khi có đầy đủ những suy luận logic
C KẾT LUẬN
Việc nắm vững nội dung và vận dụng đúng đắn quy luật lý
do đầy đủ có ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn Điều đó được thể hiện ở chỗ, nó rèn luyện cho con người luôn luôn có ý thức về tính chân thực và tính đầy đủ các căn cứ trong quá trình lập luận Khắc phục được khuynh hướng “cả tin” thiếu cơ sở hoặc mù quáng trước những hiện tượng nảy sinh trong đời sống Nâng cao năng lực tư duy khoa học tìm hiểu được căn nguyên của những vấn đề phát sinh và phát triển trong hiện thực.
Trang 11Tuân thủ nghiêm các quy luật cơ bản sẽ giúp chúng ta suy nghĩ và trình bày tư tưởng của mình một cách rõ ràng, chính xác, ngắn gọn, mạch lạc và dễ hiểu. Ứng dụng các quy luật này chúng ta cũng dễ dàng phát hiện các sai lầm trong suy luận của người khác và của chính mình để phản bác, để vạch trần sự ngụy biện, hoặc để tránh những sai lầm Vì vậy, việc tuân thủ việc tuân thủ quy luật lý do đầy đủ cũng như các quy luật khác của logic hình thức là điều kiện tất yếu giúp tư duy con người phản ánh đúng đắn thế giới khách quan, tránh được những sai lầm không cần thiết
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Nguyễn Như Hải: Lôgic học đại cương, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007
[2] Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình lôgíc học, Nxb Công an nhân dân, Hà
Nội, 2016
[3] Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, Giáo trình lôgíc học đại cương, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2014