Bài tập 1: Phạm trù chất phản ánh trong quy luật lượng chất với phẩm chất và chất liệu có phải là một không? Vì sao? Từ ý nghĩa phương pháp luận của quy luật lượng chất, em rút ra bài học gì cho bản thân trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn? Phạm trù chất phản ánh trong quy luật lượng chất với phẩm chất và chất liệu không phải là một bởi vì: Phạm trù chất phản ánh trong quy luật lượng chất là để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính, yếu tố tạo nên sự vật, hiện tượng làm cho sự vật, hiện tượng là nó mà không phải là sự vật hiện tượng khác (trả lời cho câu hỏi sự vật, hiện tượng đó là gì? Giúp phân biệt nó với sự vật hiện tượng khác). Tạo thành chất của sự vật hiện tượng chính là các cái thuộc tính khách quan vốn có của nó. Mỗi sự vật hiện tượng đều có những thuộc tính cơ bản và không cơ bản. Chỉ có những thuộc tính cơ bản thì mới tạo nên chất của sự vật, hiện tượng và khi những thuộc tính cơ bản thay đổi thì chất của nó thay đổi .
Trang 1Bài tập 1: Phạm trù chất phản ánh trong quy luật lượng - chất với phẩm chất và
chất liệu có phải là một không? Vì sao? Từ ý nghĩa phương pháp luận của quy luật lượng chất, em rút ra bài học gì cho bản thân trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn?
Phạm trù chất phản ánh trong quy luật lượng - chất với phẩm chất và chất liệu không phải là một bởi vì:
Phạm trù chất phản ánh trong quy luật lượng chất là để chỉ tính quy định
khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính, yếu tố tạo nên sự vật, hiện tượng làm cho sự vật, hiện tượng là nó mà không phải là sự vật hiện tượng khác (trả lời cho câu hỏi sự vật, hiện tượng đó là gì? Giúp phân biệt nó với sự vật hiện tượng khác)
Tạo thành chất của sự vật hiện tượng chính là các cái thuộc tính khách quan vốn có của nó Mỗi sự vật hiện tượng đều có những thuộc tính cơ bản và không cơ bản Chỉ có những thuộc tính cơ bản thì mới tạo nên chất của sự vật, hiện tượng và khi những thuộc tính cơ bản thay đổi thì chất của nó thay đổi
Cùng một thuộc tính nhưng đặt trong quan hệ này thì nó là thuộc tính cơ bản nhưng trong quan hệ khác không cơ bản Sự phân biệt về chất cũng chỉ mang ý nghĩa tương đối: một chất thì nó có nhiều thuộc tính nhưng mỗi thuộc tính với tư cách là sự vật hiện tượng thì cũng được coi là một chất vì nó bao gồm nhiều thuộc tính khác cấu thành nên nó Chẳng hạn mỗi nguyên tố hoá học là một chất bao gồm nhiều hạt nguyên tử khác nhau nhưng chúng ta thấy rõ ràng mỗi nguyên tử được coi là một chất khác nhau, đi sâu vào kết cấu của các nguyên tử những hạt có điện tích khác nhau cũng là những chất khác nhau Mỗi sự vật hiện tượng đều có quá trình phát triển qua nhiều thời kì khác nhau và mỗi giai đoạn đó cũng là những chất khác nhau
Mỗi sự vật hiện tượng không chỉ có một chất mà có nhiều chất
Trang 2Chất của sự vật không được quy định bởi những chất của những yếu tố tạo thành
mà còn bởi phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành
Phẩm chất: chỉ tính chất và đặc điểm vốn có của sự vật Khái niệm phẩm chất vừa
có nghĩa hẹp vừa có nghĩa rộng Theo nghĩa hẹp, phẩm chất là khái niệm sinh lý học, chỉ đặc điểm sẵn có của cơ thể như hệ thần kinh, các giác quan và cơ quan vận động Đặc điểm sẵn có là cơ sở tự nhiên để con người tiếp nhận những hiện tượng tâm lý và thuộc tính tâm lý Theo nghĩa rộng, phẩm chất chỉ các đặc điểm tâm lý như: tính cách, ý chí, hứng thú, tính khí, phong cách của con người
Chất liệu: là một chất mà mọi thứ có thể được tạo ra từ đó hay vật tư, tư liệu để
tạo ra sản phẩm
Như vậy: Phạm trù chất phản ánh trong quy luật lượng - chất dùng để phân biệt nó với các sự vật hiện tượng khác còn phẩm chất hay là chất liệu, nó chỉ thể hiện chất một cách thông thường của sự vật, hiện tượng, có nhiều phẩm chất hay chất liệu giống nhau rất khó để phân biệt giữa sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác phạm trù chất, phẩm chất và chất liệu không phải là một
Ý nghĩa phương pháp luận:
Vì bất kì sự vật nào cũng có hai phương diện chất và lượng tồn tại trong tính quy định lẫn nhau, tác động và làm chuyển hóa lẫn nhau, do đó trong nhận thức cần phải coi trọng cả hai chỉ tiêu, tạo nên sự nhận thức toàn diện về sự vật
Cần từng bước tích lũy về lượng để có thể làm thay đổi về chất của sự vật; đồng thời phát huy tác động của chất mới theo hướng làm thay đổi về lượng của sự vật
Cần khác phục tư tưởng nôn nóng, tả khuynh và tư tưởng bảo thủ hữu khuynh trong công tác thực tiễn
Trang 3 Cần phải vận dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy cho phù hợp với từng điều kiện, lĩnh vực cụ thể
Từ ý nghĩa phương pháp luận của quy luật lượng chất, em rút ra bài học cho bản thân trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn:
Trong nhận thức:
- Coi trọng nguyên tắc toàn diện: coi trọng cả chất và lượng
- Chống lại 2 thái cực sai lầm: tả khuynh (nóng vội, chủ quan, đốt cháy giai đoạn chưa tích luỹ đủ về lượng dẫn đến thất bại, sai lầm), hữu khuynh (bảo thủ, thụ động, trì trệ, ngại khó, ngại khổ, thiếu quyết đoán dẫn đến thất bại)
- Vận dụng linh hoạt các hình thức bước nhảy phù hợp từng điều kiện, hoàn cảnh
Trong hoạt động thực tiễn:
- Đăng kí số lượng tín chỉ phù hợp năng lực, điều kiện hoàn cảnh cụ thể của bản thân, không nóng vội chủ quan, bảo thủ để có kết quả học tập tốt
- Trong chuyện tình cảm, khi tìm hiểu một ai đó không nóng vội chuyển từ tình bạn lên tình yêu hay rơi vào tình trạng hữu khuynh (bảo thủ, trì trệ, không chấp nhận tình cảm của đối phương)
- Khi ra trường, phải hiểu nếu muốn trở thành về một ông chủ tốt phải nhân viên tốt Tức là phải tích luỹ về lượng: kiến thức, kinh nghiệm, tiền bạc, quan hệ, nắm bắt thị trường, thì mới có thể trở thành một ông chủ tốt
- Trong cuộc sống khi đã tích luỹ đủ về lượng phải quyết đoán, quyết tâm thực hiện bước nhảy
Bài tập 2: Từ nội dung của quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn
đến những thay đổi về chất và ngược lại em hãy liên hệ bản thân trong học tập hoặc trong thực tiễn cuộc sống
Trang 4Quy luật lượng chất là quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại, đây là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật trong triết học Mac – Lênin
Quy luật lượng chất:
Theo quan điểm của triết học Mac – Lênin thì mọi sự vật, hiện tượng trên trái đất đều tồn tại hai vật là mặt chất và mặt lượng, trong đó:
Chất là một phạm trù của triết học, dùng để xác định tính quy luật khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng Hiểu một cách đơn giản thì đó là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính, những yếu tố cấu thành lên sự vật, hiện tượng
Theo triết học Mac – Lênin thì chất được coi là cái vốn có của sự vật, hiện tượng,
do những thuộc tính hay những yếu tố khác cấu thành quy định Và theo đó, mỗi sự vật thì đều có rất nhiều các thuộc tính, trong mỗi thuộc tính thì lại biểu hiện ra một chất khác nhau của sự vật
Lượng cũng vậy, nó cũng được xác định là một phạm trù của triết học dùng
để xác định tính quy định vốn có của sự vật về mặt số lượng, quy mô cũng như là trình độ của sự vận động và phát triển cũng như các thuộc tính khác của sự vật khác
Nội dung quy luật lượng – chất
Mọi sự vật đều là sự thống nhất giữa lượng và chất, sự thay đổi dần dần về lượng trong khuôn khổ của độ tới điểm nút sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất của sự vật thông qua bước nhảy; chất mới ra đời tác động trở lại sự thay đổi của lượng mới Quá trình tác động đó diễn ra liên tục làm cho sự vật không ngừng phát triển, biến đổi
Như đã phân tích ở trên, lượng là phạm trù triết học được dùng để chỉ tính quy định vốn có của sự vật về mặt số lượng, quy mô trình độ của sự vận động và phát triển cũng như là các thuộc tính khác đã cấu thành lên sự vật
Trang 5Đặc trưng của lượng sẽ được biểu thị bằng con số hoặc các đại lượng chỉ kích thước dài hoặc ngắn, quy mô, tổng số hay trình độ Nhưng đối với các trường hợp phức tạp thì không thể chỉ diễn tả bằng những con số đòi hỏi sự chính xác cao mà còn phải được nhận thức bằng khả năng trừu tượng hóa
Theo Mac – Lênin thì lượng là cái khách quan vốn có bên trong của sự vật Toàn bộ sự so sánh giữa lượng và chất chỉ là tương đối, không có tuyệt đối
Chất chính là chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, được coi là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sự vậy là nó chứ không phải những sự vật khác
Từ đó có thể thấy chất và thuộc tính không thể đồng nhất với nhau Bởi mỗi sự vật, hiện tượng đều chứa đựng rất nhiều thuộc tính, nhưng những thuộc tính này không thể cùng tham gia vào việc quy định chất như nhau, mà chỉ có những thuộc tính cơ bản nhất mới có thể quyết định được bản chất của sự vật
Do đó, chỉ khi nào những thuộc tính cơ bản thay đổi thì chất của sự vật mới thay đổi theo, đồng nghĩa với việc khi các thuộc tính không cơ bản dù có thay đổi hay không thì cũng không làm biến đổi bản chất của sự vật
Tuy nhiên các thuộc tính cũng như chất của sự vật sẽ luôn có mối quan hệ cụ thể với nhau, vì vậy việc phân biệt này chỉ mang tính tương đối
Từ việc nghiên cứu nội dung quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại em có liên hệ và vận dụng quy luật lượng chất trong vấn đề học tập của mình như sau:
Phát triển toàn diện
Là một sinh viên đang học ngành quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành tại trường đại học khoa học Thái Nguyên cần phải rèn luyện bản thân để phát triển toàn diện nhiều mặt, nhiều chất như thể chất (sức khoẻ, cơ bắp, trí tuệ, ); học tập (kiến thức,
kỹ năng, thái độ, )
Trang 6Để có một công việc tốt, đúng ngành đang theo học Bản thân em đang tích luỹ lượng dần dần: học thêm ngôn ngữ mới, đi thực hành tại doanh nghiệp, tìm hiểu chung về tình hình văn hoá, chính trị của đất nước,
Phải có ý thức học tập cao
Nhận thức rõ ràng, đúng đắn về quá trình tiếp thu kiến thức ở đại học, phải tích
đủ lượng tới giới hạn điểm nút thì mới thực hiện bước nhảy, không được nôn nóng đốt cháy giai đoạn Cần phải xác định học bao nhiêu tín chỉ ở mỗi học kì cho nó phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của gia đình mình, cái năng lực tiếp thu, trình độ tiếp thu của bản thân Nếu bản nóng vội đăng kí tín chỉ nhiều trong khi năng lực của bản thân không theo kịp thì sẽ bị học lại, thi lại, sẽ bị chán nản Nếu đăng kí số lượng tín chỉ quá ít thì sẽ lâu ra trường, sẽ đánh mất nhiều cơ hội Vì vậy khi vận dụng quy luật này, em đã lựa chọn được số tín chỉ mà bản thân sẽ đăng kí ở mỗi kì học phù hợp với năng lực của bản thân
Hình thành động cơ và xác định mục tiêu học tập
Trong học tập em nhận thấy bản thân cần phải xác định động cơ và mục tiêu bởi
nó rất quan trọng Chẳng hạn: Bản thân em thiết đặt mục tiêu: đạt được học bổng,
ra trường đúng hạn với tấm bằng loại xuất sắc và có được một công việc tốt Vì vậy ngay từ khi bước chân vào ngôi trường đại học, em đã cố gắng tích luỹ lượng dần dần thông qua việc chủ động học tập chăm chỉ, cố gắng được nhiều tích A để đến khi tích luỹ đủ về lượng thì chất sẽ thay đổi tức là em sẽ đạt được những mục tiêu mà bản thân đã đặt ra
Có phương pháp học tập rõ ràng
Nhận thức môi trường học tập ở đại học hoàn toàn khác với trung học phổ thông Bản thân em đã có một số phương pháp học tập riêng cho mình: Nghiên cứu tài liệu, đọc tài liệu, chuẩn bị bài ở nhà trước khi đến lớp Chính quá trình tích luỹ lượng đó đã làm cho chất thay đổi: bản thân em hiểu bài và nhớ lâu hơn Một trong
Trang 7những phương pháp mà em luôn áp dụng đó chính là tự học Tự học cũng giống như quá trình tích luỹ về lượng, khi lượng đủ thì chất sẽ được hình thành thông qua bước nhảy
Đoàn kết trong học tập, nghiên cứu
Có rất nhiều bài tập nhóm ở đại học Bản thân em đã tích cực học tập, làm việc theo nhóm, tổ chức khả năng làm việc tập thể, giúp đỡ bạn bè trong những lúc khó khăn,
Kết luận:
Từ việc nghiên cứu nội dung quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại em rút ra kết luận như sau: sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng diễn ra bằng cách tích luỹ dần dần về lượng đến một giới hạn nhất định, chuyển hoá về chất và việc học tập rèn luyện của bản thân em cũng không nằm ngoài vấn đề đó Để có được tấm bằng đại học loại xuất sắc hay giỏi bản thân em cần phải thực hiện đầy đủ các học phần và hoàn thành tốt các kỳ thi.Như vậy lượng đã dẫn đến sự thay đổi về chất (đạt được tấm bằng đại học mong muốn) Và ngược lại chất sẽ dẫn đến sự thay đổi về lượng (khi đạt được tấm bằng đại học) thì lối suy nghĩ, hành động của em sẽ chín chắn, trưởng thành hơn trong công việc