LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG LỚP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM. TRÁCH NHIỆM CỦA THANH NIÊN, SINH VIÊN TRONG VIỆC GÓP PHẦN CỦNG CỐ KHỐI LIÊN MINH GIA CẤP, TẦNG LỚP VÀ XÂY DỰNG KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-R
BÁO CÁO CUỐI KỲ
HỌC KỲ
MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Đề tài : LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG LỚP TRONG THỜI
KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM TRÁCH NHIỆM CỦA THANH NIÊN, SINH VIÊN TRONG VIỆC GÓP PHẦN CỦNG CỐ KHỐI LIÊN MINH GIA CẤP, TẦNG LỚP VÀ XÂY DỰNG KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN
DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Nhóm 58 (Tiểu nhóm 8)
Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Phượng
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2021
Trang 2Danh sách nhóm 8 Môn Chủ nghĩa Xã hội khoa học Ca 4 Thứ Hai
Trang 3Lời cam đoan ( Mẫu)
Chúng em xin cam đoan Báo cáo cuối kỳ do nhóm 8 nghiên cứu và thựchiê ̣n
Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành
Kết quả Báo cáo cuối kỳ là trung thực và không sao chép từ bất kỳ báocáo của nhóm khác
Các tài liê ̣u được sử dụng trong Báo cáo cuối kỳ có nguồn gốc, xuất xứ rõràng
(Ký và ghi rõ họ tên) Phạm Thị Mai Hương
Trang 4Mục Lục PHẦN MỞ ĐẦU 1 PHẦN NỘI DUNG 2
1 CƠ CẤU XÃ HỘI – GIAI CẤP VÀ LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG
LỚP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 2 1.1 Cơ cấu xã hội – giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 2 1.2 Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội 2
2 CƠ CẤU XÃ HỘI- GIAI CẤP VÀ LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG
LỚP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT
NAM 4 2.1 Cơ cấu xã hội – giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 4 2.2 Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam 6
2.2.1.Nội dung của liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 6
2.2.2.Phương hướng cơ bản để xây dựng cơ cấu xã hội – giai cấp và tăng
cường liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam 9
3 TRÁCH NHIỆM CỦA THANH NIÊN, SINH VIÊN TRONG VIỆC
GÓP PHẦN CŨNG CỐ KHỐI LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG LỚP VÀ
XÂY DỰNG KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN 12 PHẦN KẾT LUẬN 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
MỤC LỤC HÌNH ẢN
Trang 5Hình 1: Liên minh công nhân, nông dân, trí thức thời kì quá độ lên CNXH Việt
Nam 5Hình 2: Sinh viên y khoa Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh tại một điểm lấy mẫu xét nghiệm ở phường Bình Trị Đông B, quận Bình Tân (Ảnh: Hồng
Giang/TTXVN) 13Hình 3: Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn Lê Quốc
Phong, doanh nhân Trần Bá Dương và thanh niên bấm nút khởi động chương
trình Thanh niên khởi nghiệp 14
Trang 6PHẦN MỞ ĐẦU
Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
Những nguyên lý của chủ nghĩa Mac – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàthực tiễn cuộc đấu tranh giai cấp đã cho thấy tính tất yếu của liên minh giai cấp,tầng lớp Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam thì sự ra đời vàphát triển của vấn đề này với những thuận lợi và khó khăn đan xen trong sựnghiệp của cách mạng Liên minh này có vai trò vô cùng to lớn và quan trọngtrong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa cũng như việc hội nhập quốc tế củanước ta và làm cơ sở cho khối đại đoàn kết cũng như xây dựng chủ nghĩa xã hội
Mục đích và đối tượng nghiên cứu của đề tài
Khi lựa chọn đề tài này, chúng tôi muốn tìm hiểu tầm quan trọng của việcliên minh giai cấp, tầng lớp ở Việt Nam để tìm ra những thuận lợi, thách thức vàthực trạng của khối liên minh hiện nay Đồng thời bài báo cáo nghiên cứu và làm
rõ khía cạnh liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội
ở Việt Nam Góp phần làm cơ sở hoạch định các chính sách và biện pháp cũngnhư trách nhiệm của thanh niên, sinh viên trong vấn đề này
Phạm vi nghiên cứu
Bài báo cáo chỉ nghiên cứu những vấn đề liên quan đến liên minh giai cấp
ở góc độ môn Chủ nghĩa xã hội Trong đó tìm hiểu và dựa theo quan điểm củaC.Mác, Ph.Ăng-ghen, V.I.Lê-nin về liên minh giai cấp, tầng lớp
Phương pháp nghiên cứu
Bài báo cáo được thực hiện theo phương pháp kết hợp tìm hiểu, phân tích
và tổng hợp Đặc biệt áp dụng phương pháp diễn dịch, quy nạp kết hợp logic đi
từ trừu tượng đến cụ thể
Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu, chúng tôi vẫn còn nhiều thiếu sót,mong thầy cô đóng góp ý kiến để bài tiểu luận này đạt được kết quả tốt hơn.Chúng tôi xin chân thành cảm ơn
Trang 7PHẦN NỘI DUNG
1 CƠ CẤU XÃ HỘI – GIAI CẤP VÀ LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG LỚP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
1.1 Cơ cấu xã hội – giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Nhìn theo góc độ chính trị - xã hội, nghiên cứu về cơ cấu xã hội – giai cấpgiúp ta có nền móng, cơ sở để nghiên cứu vấn đề liên minh giai cấp, tầng lớptrong một chế độ xã hội nhất định
Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, cơ cấu xã hội – giai cấp là tổngthể các giai cấp, tầng lớp, các nhóm xã hội có mối quan hệ hợp tác và gắn bó chặtchẽ với nhau Họ có cùng chung một mục tiêu đó là cùng chung sức cải tạo xãhội cũ và xây dựng xã hội mới trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội – giai cấpcủa thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Mỗi giai cấp, tầng lớp và các nhóm xãhội này xác định được vị trí, vai trò của mình cùng với sự chỉ đạo sáng suốt củaĐảng Cộng sản nên đã tạo ra những sức mạnh tổng hợp để thực hiện mục tiêu,nội dung, nhiệm vụ thành công
Cơ cấu xã hội -giai cấp biến đổi một cách có quy luật trong thời kì quá độlên chủ nghĩa xã hội Sự biến đổi đầu tiên của cơ cấu xã hội -giai cấp là gắn liền
và chịu quy định bởi cơ cấu kinh tế trong thời kì quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội.Sự biến đổi tiếp theo của cơ cấu xã hội- giai cấp mang tính phức tạp và đa dạng,
từ đó làm xuất hiện các tầng lớp xã hội khác nhau Cuối cùng là cơ cấu xã giai cấp có mối quan hệ vừa đấu tranh, vừa liên minh, xích lại gần nhau, tiến tớixóa bỏ hiện tượng bóc lột giai cấp, bất bình đẳng trong xã hội
hội-1.2 Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Dựa vào thực tiễn các phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chốnglại sự áp bức, bóc lột của giai cấp tư sản ở châu Âu, C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ
ra rằng các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân ở những nước này thất bại là
do giai cấp công nhân đấu tranh riêng lẻ, không liên minh với giai cấp nông dân
Từ đó nhận thấy vấn đề cấp thiết liên minh công, nông và các tầng lớp lao độngkhác nên được đưa lên hàng đầu Để nhận định và hiểu rõ về vấn đề này chúng ta
sẽ nhìn nhận theo 2 góc độ chính đó là chính trị và kinh tế
Trang 8Xét từ góc độ chính trị, trong một chế độ xã hội nhất định, luôn có mộtquy luật mang tính phổ biến Lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp giữa các giaicấp bị đối lập nhau, lúc này mỗi giai cấp đứng ở vị trí trung tâm đóng vai tròquan trọng nhất Họ phải tìm cách liên minh với các giai cấp, tầng lớp xã hội cónhững lợi ích phù hợp với mình để tập hợp lực lượng thực hiện nhu cầu và lợi íchchung, từ đó tạo động lực to lớn cho sự phát triển của các xã hội có giai cấp.V.I.Lênin cũng đã kế thừa và phát huy quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghentrong giai đoạn bước sang đế quốc chủ nghĩa Ông đã chỉ rõ: “Nếu không liênminh với nông dân thì không thể có được chính quyền của giai cấp vô sản, khôngthể nghĩ được đến việc duy trì chính quyền đó… Nguyên tắc cao nhất của chuyênchính là duy trì khối liên minh giữa giai cấp vô sản và nông dân để giai cấp vôsản có thể giữ được vai trò lãnh đạo và chính quyền nhà nước” Bước đầu củathời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộiV.I.Lênin đã thực hiện hình thức liên minhđặc biệt, mở rộng khối liên minh giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân vàcác tầng lớp xã hội khác
Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, theo sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản,giai cấp công nhân liên minh với giai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân laođộng để tạo sức mạnh tổng hợp cho cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa cả tronggiai đoạn giành chính quyền và giai đoạn xây dựng chế độ xã hội mới và giúpgiành được thắng lợi Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, giai cấp côngnhân, giai cấp nông dân và tầng lớp lao động khác đóng vai trò là lực lượng sảnxuất cơ bản và là lực lượng chính trị-xã hội to lớn Nếu giai cấp công nhân vớigiai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác liên minh tốt thì vừaxây dựng được cơ sở kinh tế vững mạnh vừa củng cố vững chắc chế độ chính trị
xã hội chủ nghĩa
Xét theo góc độ kinh tế, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, liênminh là nhân tố quyết định nhất cho sự thắng lợi hoàn toàn của chủ nghĩa xã hội.Mỗi lĩnh vực của nền kinh tế nhờ liên minh mới phát triển được, nhờ liên minhmới cùng hướng tới mục tiêu là phục vụ phát triển sản xuất và tạo thành nền cơ
Trang 9cấu kinh tế quốc dân thống nhất Và chính những biến đổi trong cơ cấu kinh tếnày đã thúc đẩy khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân,tầng lớp xã hội khác.
Khối liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp tríthức được hình thành từ chính nhu cầu và lợi ích kinh tế của họ Nên các chủ thểcủa các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp phải gắn bó, liên minh chặt chẽ.Nhưng bên cạnh sự thống nhất về lợi ích kinh tế, thì những mâu thuẫn về lợi ích
ở những mức độ khác nhau dần xuất hiện, ảnh hưởng đến sự đoàn kết, thống nhấtcủa khối liên minh Vì thế, quá trình thực hiện liên minh giai cấp, tầng lớp vừa làquá trình liên tục phát triển ra mâu thuẫn nhằm tạo sự đồng thuận, tìm giải phápkịp thời giải quyết mâu vừa tăng cường khối liên minh ngày càng bền chặt dướisự lãnh đạo của Đảng Cộng sản của giai cấp công nhân
2 CƠ CẤU XÃ HỘI- GIAI CẤP VÀ LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG LỚP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 2.1 Cơ cấu xã hội – giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Trong thời kì này, cơ cấu xã hội - giai cấp ở nước ta có những đặc trưngsau đây:
Sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp vừa đảm báo tính qui luật phổ biến,vừa mang tính đặc thù của xã hội Việt Nam
Trong sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp, vị trí, vai trò của các giai cấp,tầng lớp xã hội ngày càng được khẳng định Trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam, cơ cấu xã hội - giai cấp gồm những giai cấp tầng lớp cơ bảnchính:
Giai cấp công nhân Việt Nam đóng vai trò vô cùng chủ chốt, là giai cấp
lãnh đạo cách mạng thông qua Đảng Cộng sản Việt Nam; đại diện cho phươngthức sản xuất tiên tiến; là vị trí dẫn đầu trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xãhội, hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước Giai cấp công nhân sẽ có nhữngbiến đổi đa dạng cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu Tuy nhiên, khi nền kinh tếphát triển, thu nhập chênh lệch, sẽ xuất hiện sự phân hóa giàu nghèo trong nội bộ
Trang 10giai cấp công nhân tăng cao và vẫn còn tồn tại một bộ phận công nhân có thunhập thấp, ý thức chính trị chưa cao, còn gặp nhiều khó khăn trong đời sống.
Giai cấp nông nhân có vai trò chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, với nhiệm vụ xây dựng nông thônmới, góp phần xây dựng và bảo vệ tổ Quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng đểphát triển kinh tế - xã hội bền vững; là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựngnông thôn mới gắn với xây dựng các cơ sở nông nghiệp, dịch vụ và phát triển đôthị theo quy hoạch, phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp…Giai cấpnông nhân cũng có sự biến đổi đa dạng về số lượng, chất lượng và cơ cấu trongthời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Trong nội bộ giai cấp nông dân, đã xuất hiệnsự phân hóa giàu nghèo ngày càng rõ rệt
Đội ngũ tri thức là lực lượng có sức mạnh sáng tạo quan trọng trong quá
trình hội nhập quốc tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xâydựng một nền kinh tế tri thức, đa dạng, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đàbản sắc dân tộc Hiện này, đội ngũ tri thức đóng vai trò đặc biệt quan trọng gắnvới sự phát triển nền kinh tế tri thức trong thời kì khoa học công nghệ phát triểnvượt bậc và trong thời đại cách mạng 4.0
Đội ngũ doanh nhân Đội ngũ doanh nhân Việt Nam đang ngày càng phát
triển cả về số lượng và qui mô tổ chức đóng vai trò to lớn trong nền kinh tế Độingũ doanh nhân thuộc nhiều thành phần kinh tế khác nhau, có ảnh hưởng tíchcực tới chiến lược phát triển kinh tế, tham gia giải quyết các vấn đề an sinh xãhội, xóa đói, giảm nghèo và đặc biệt là giải quyết vấn đề việc làm cho số lượnglao động lớn
2.2 Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Trang 112.2.1.Nội dung của liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, để thực hiện những nội dung cơ bảncủa liên minh thì việc tổ chức khối liên minh vững mạnh có ý nghĩa đặc biệt quantrọng Sau đây là ba nội dung chính của liên minh:
Nội dung chính trị của liên minh:
Khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớptrí thức trên lĩnh vực chính trị cần thể hiện ở những điểm sau nhằm xây dựng vàphát huy khối đại đoàn kết dân tộc vững mạnh:
Một là: Độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lợi ích chính trị cơbản nhất của giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức, và của toànthể dân tộc Việt Nam Song, để đạt được mục tiêu và lợi ích chính trị cơ bản đókhi thực hiện liên minh lại không thể hoàn toàn thống nhất lập trường chính trịcủa các giai cấp tầng mà phải trên lập trường tư tưởng chính trị của giai cấpcông nhân Chỉ khi phấn đấu thực hiện mục tiêu lý tưởng của giai cấp công nhânthì mới thực hiện được đồng thời cả nhu cầu lợi ích chính trị cơ bản của côngnhân, nông dân, trí thức và của dân tộc là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Hai là: Khối liên minh này phải do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo đểxây dựng và bảo vệ vững chắc chế độ chính trị, giữ vững độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội Những tư tưởng cũ, phong tục tập quán lạc hậu cũng như các thếlực thù địch vẫn tồn tại trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội phải “hoànthiện, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân; không
Hình 1: Liên minh công nhân, nông dân, trí thức thời kì quá độ lên CNXH Việt Nam
Trang 12ngừng củng cố, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc; tăng cường sựđồng thuận xã hội…”1 Đồng thời, “ xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nângcao năng lực lãnh đạo, tăng cường bản chất giai cấp công nhân và tính tiênphong, sức chiến đấu, phát huy truyền thống đoàn kết, thống nhất của Đảng ”2
Ba là: Triển khai thực hiện “Quy chế dân chủ ở cơ sở” là vấn đề cấp thiếthiện nay, nhất là ở nông thôn Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacủa nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân,thực hiện quyền lực thuộc về nhân dân Đồng thời, kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện tiêu cực và âm mưu “diễnbiến hòa bình” của các thế lực thù địch và phản động Cỗ vũ tinh thần, động viêncác lực lượng trong khối liên minh gương mẫu chấp hành đường lối chính trị củaĐảng; pháp luật và chính sách của nhà nước; sẵn sàng tham gia chiến đấu bảo vệnhững thành quả cách mạng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa
Nội dung kinh tế của liên minh:
Nội dung kinh tế là nội dung cơ bản, quyết định nhất, là cơ sở vật chất kỹthuật vững chắc của liên minh trong thời kỳ quá độ V.I Lênin đã chỉ ra nội dung
cơ bản nhất của thời kỳ này là: “chính trị đã chuyển trọng tâm sang chính trịtrong lĩnh vực kinh tế, đấu tranh giai cấp mang những nội dung và hình thứcmới”3
Cần xác định đúng thực trạng, tiềm năng kinh tế của cả nước và của sựhợp tác quốc tế theo góc độ kinh tế để xác định đúng cơ cấu kinh tế gắn liền vớinhu cầu kinh tế của công nhân, nông dân, trí thức và của toàn xã hội “Công-nông nghiệp- dịch vụ” là cơ cấu kinh tế chung của nền kinh tế nước ta hiện nay.Bên cạnh đó, Đảng ta còn xác định “Từng bước phát triển kinh tế tri thức, từ đótăng cường liên minh “Công- nông- trí thức” Việc hợp tác, liên kết, giao lưu trong sản xuất giúp phát triển các nhu cầu kinh tế
“Phát triển kinh tế nhanh và bền vững;…giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô,đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế; đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa, chú trọng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, H, 2016, Tr.79
2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, H, 2016, Tr.80
3 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Matxcơva 1977, tập 36, tr 214.