Tác động của toàn cầu hoá đối với các nước đang phát triển

Toàn cầu hoá đã trở thành một hiện thực sống động của thế giới, đang tác động nhiều chiều, nhiều mặt đến sự phát triển của tất cả các quốc gia, dân tộc, nó đặt ra nhiều thời cơ, nhưng cũ

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU

Chương I:Toàn cầu hóa và đặc điểm của toàn cầu hóa 2

II Những đặc điểm của toàn cầu hóa kinh tế 5

Chương II: Tác động của toàn cầu hóa đối với các nước

đang phát triển

6

1 Phát huy được lợi thế so sánh để phát triển 6

3 Trình độ kỹ thuật-công nghệ nâng cao 8

5 Tăng cường hợp tác kinh tế đối ngoại 10

7 Tiếp thu những kinh nghiệm quản lý tiên tiến 11

II Tác động tiêu cực của toàn cầu hóa 12

1 Tăng trưởng kinh tế không bền vững do phụ thuộc vào xuất

khẩu

12

2 Lợi thế của các nước đang phát triển đang bị yếu dần 12

3 Các khoản nợ của các nước đang phát triển tăng lên 13

4 Sức cạnh tranh của nền kinh tế yếu kém 14

6 Phân hóa giầu nghèo giữa hai nhóm nước: phát triển và đang

phát triển tăng lên

15

7 Môi trường sinh thái ngày càng xấu đi 15

III Tác động của toàn cầu hóa đối với Việt Nam 16

Chương III: Các giải pháp của các nước đang phát triển 20

1 Chủ động hội nhập từng bước vững chắc 20

2 Lợi dụng những yếu tố thuận lợi một cách khoa học 20

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

Trong những năm trở lại đây, xu thế toàn cầu hoá đã trở thành một xu thế phát triển tất yếu, khách quan, đưa nhân loại thực sự bước sang một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên toàn cầu Mỗi quốc gia đều nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề toàn cầu hoá Xu thế toàn cầu hoá đã lan toả và có ảnh hưởng ngày càng sâu rộng đến mọi quốc gia, mọi vùng lãnh thổ, mọi nền văn hoá dân tộc, bất kể đó

là quốc gia, vùng lãnh thổ, nền văn hoá phát triển hay đang phát triển Toàn cầu hoá đã trở thành một hiện thực sống động của thế giới, đang tác động nhiều chiều, nhiều mặt đến sự phát triển của tất cả các quốc gia, dân tộc, nó đặt ra nhiều thời

cơ, nhưng cũng không ít thách thức; nó hàm chứa cả những động lực cho sự tăng trưởng kinh tế nhanh – cơ hội làm giàu cho nhiều người, nhưng cũng đe doạ đến thu nhập và cuộc sống của hàng trăm triệu con người trước nguy cơ nghèo đi, bần cùng hoá và thất nghiệp Quốc gia nào tận dụng được những tích cực của toàn cầu hoá sẽ phát triển, ngược lại phải chịu thua thiệt do tác động từ mặt trái của nó

Nhiều nghiên cứu gần đây đã đưa ra những kết luận quan trọng và được dựa trên những chứng cứ cụ thể và xác thực trong nhiều năm, đều khẳng định toàn cầu hoá có ý nghĩa to lớn đối với các mục tiêu tăng trưởng và xoá đói giảm nghèo ở các nước đang phát triển Chính vì vậy, em đã chọn đề tài: “Tác động của toàn cầu hoá đối với các nước đang phát triển” để nghiên cứu Em xin cảm ơn thầy giáo Nguyễn Quang Minh đã giúp đỡ em hoàn thành tiểu luận này

Chương I: TOÀN CẦU HOÁ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA TOÀN CẦU HOÁ I.Khái quát chung về toàn cầu hoá

LÀN SÓNG TOÀN CẦU HÓA THỨ NHẤT (1492 – 1760)

Làn sóng toàn cầu hóa thứ nhất được đánh dấu bởi sự kiện Christopher Columbus tình cờ phát hiện ra Châu Mỹ, kéo dài cho đến cuối thế kỷ 18 và đã để lại nhiều hệ quả sâu sắc Nếu như trước năm 1500, trình độ phát triển và điều kiện sống của con người trên thế giới (về thu nhập, tuổi thọ v.v.) tương đối đồng đều thì đến cuối thế kỷ 18, thế giới đã bị phân hóa một cách rõ nét Đặc biệt, sự thăng trầm quyền lực của các quốc gia xảy ra với tốc độ khá nhanh Trung Quốc là một

ví dụ rất tiêu biểu, từ một nước dẫn đầu thế giới về gần như mọi phương diện trở thành một nước rơi vào sự đe dọa thường trực của phương Tây Cho đến thế kỷ

15, có thể nói Trung Quốc là đại cường quốc của thế giới và là quốc gia đi đầu trong hầu hết mọi lĩnh vực Trung Quốc lúc bấy giờ chiếm 1/5 dân số thế giới và

là một quốc gia (đồng thời cũng là thị trường) thống nhất với diện tích rộng Trung Quốc cũng là nước có hạm đội hải quân hùng mạnh nhất Về thương mại, Trung Quốc hồi đó là một trong vài nước có thặng dư thương mại, và theo một số ước lượng thì thương mại đường biển của Trung Quốc lớn gấp 15 lần thương mại qua biển Baltic của cả Châu Âu gộp lại Về các mặt triết học, văn học, nghệ thuật, tôn giáo …, Trung Quốc đều có thể tự hào về những đóng góp của mình cho nền văn hiến của nhân loại

Làn sóng toàn cầu hóa thứ nhất thực chất là lịch sử của các cuộc chinh phạt và

sự manh nha của chủ nghĩa thực dân Về mặt kinh tế và quân sự, Trung Hoa đã phải dần lùi bước trước các nước phương Tây với công nghệ giao thông và quân

sự ưu việt hơn Tuy nhiên, ngay trong giai đoạn này, chiến lược chinh phạt đã tự chứng minh tính không bền vững, không chỉ vì sức tàn phá vô cùng to lớn của nó

mà trên thực tế, chinh phạt là một “cuộc chơi có tổng bằng không”

LÀN SÓNG TOÀN CẦU HÓA THỨ HAI (1760 - 1914)

Làn sóng toàn cầu hóa thứ hai được đánh dấu bằng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất khởi thủy từ nước Anh vào nửa cuối thế kỷ 18 và kéo dài cho đến thế chiến thứ nhất Sự xuất hiện của máy hơi nước, và sau đó là đường sắt, điện tín v.v và cùng với nó là làn sóng toàn cầu hóa thứ hai đã đưa thế giới chuyển sang một quỹ đạo mới Sức mạnh của động cơ hơi nước đã thay thế rất nhiều cho lao động nặng nhọc, đồng thời năng suất cao hơn cũng có nghĩa là từ nay thế giới có thể duy trì được một dân số lớn hơn

Bên cạnh những điều thần kỳ mà cuộc cách mạng công nghiệp mang lại cho nước Anh cũng như một số nước công nghiệp khác thì thời kỳ này cũng chứng kiến sự hình thành nên một giai cấp mới – giai cấp vô sản bị bần cùng hóa Bắt đầu từ đây xuất hiện một sự đối lập giữa một bên là giới chủ tư bản - chủ sở hữu của các tư liệu sản xuất, và bên kia là giai cấp công nhân được tự do bán sức lao động nhưng lại hoàn toàn vô sản

GIỮA HAI LÀN SÓNG TOÀN CẦU HÓA (1914 - 1980)

Mâu thuẫn bên trong chủ nghĩa thực dân cũng như giữa người dân thuộc địa với các nước thực dân đã đặt dấu chấm hết cho làn sóng toàn cầu hóa thứ 2 Từ

1914 cho đến 1945, toàn cầu hóa hoàn toàn dừng lại Siêu lạm phát ở Đức ngay sau chiến tranh, rồi đến cuộc đại khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ năm

1929, sự xuất hiện của chủ nghĩa phát xít ở Đức, rồi ở Ý và Nhật, cuộc chiến tranh

thế giới thứ 2 , tất cả đều dẫn tới cùng một đích: sự hủy diệt Nhưng từ đống tro tàn của thế chiến thứ hai, trong khi cả châu Âu gần như đã hoàn toàn kiệt quệ thì nước Mỹ đã nổi lên và khẳng định mình như là một cường quốc mới với sứ mạng lãnh đạo làn sóng toàn cầu mới

Thế chiến thứ 2 cũng đã cho thế giới thấy nhu cầu hợp tác và xích lại gần nhau giữa các quốc gia, và một số thể chế toàn cầu đã được hình thành ngay sau chiến tranh như UN, WB, IMF v.v Tuy nhiên, trong những năm từ 1945 đến 1980, mặc

dù làn sóng toàn cầu hóa trên thế giới có nhích lên chút ít nhưng không thể lan xa được do bị chặn đứng bởi bức màn thép và bởi vực thẳm khác biệt về ý thức hệ giữa hai phe xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa Hệ quả là thương mại quốc tế trong giai đoạn này chủ yếu diễn ra trong nội bộ của mỗi phe nhưng có thể nói không có sự đột biến lớn lao nào xảy ra trong giai đoạn này

LÀN SÓNG TOÀN CẦU HÓA THỨ BA (1980 - nay)

Làn sóng toàn cầu hóa thứ ba chỉ thực sự nổi lên vào những năm 1980, đánh dấu bởi sự gia tăng của công-ten-nơ hóa, sự phát triển vận tải hàng không, cước phí thông tin liên lạc giảm đi một cách nhanh chóng, sự phát triển ứng dụng rộng rãi của công nghệ sinh học và điện tử, và sự xuất hiện và phát triển như vũ bão của internet! Nếu thu gọn hệ quả của toàn cầu hóa trong thời đại ngày nay về một vài

từ thì những từ đó có lẽ sẽ là tốc độ cao, khoảng cách nhỏ, mật độ cao, cường độ lớn! Không gian vật lý trong đời sống của con người đã được thu nhỏ lại rất nhiều

kể từ những nỗ lực khám phá thế giới đầu tiên của Marco Polo, Vasco da Gama, Columbus v.v hàng trăm năm trước Nhưng đáng lưu ý hơn, toàn cầu hóa gia tăng tốc độ và vì vậy thu hẹp khoảng cách, hệ quả của việc thu hẹp khoảng cách là

sự phụ thuộc lẫn nhau được cảm nhận mạnh mẽ hơn bao giờ hết Một lần nữa, thế giới bước vào một bước ngoặt, và khi gia tốc của thế giới tăng lên không ngừng

thì chỉ cần chậm chân (chứ chưa nói đến xảy chân) thì tụt hậu và lạc đường là hệ quả tất yếu

Hiện có nhiều khái niệm về toàn cầu hóa, nhưng một cách chung nhất: Toàn cầu hóa (Globalization): là quá trình gia tăng mạnh mẽ những mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động lẫn nhau trên tất cả các lĩnh vực giữa các quốc gia các dân tộc trên toàn thế giới

Các lĩnh vực chủ yếu của toàn cầu hóa: Kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội, quân sự, môi trường sinh thái trong đó toàn cầu hóa kinh tế là vấn đề thu hút sự quan tâm nhiều nhất

2 Toàn cầu hóa kinh tế:

Có nhiều quan điểm khác nhau về toàn cầu hóa kinh tế Về bản chất: Toàn cầu hóa kinh tế là sự gia tăng nhanh chóng các hoạt động kinh tế vượt qua mọi biên giới quốc gia, khu vực, tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sự vận động phát triển hướng tới một nền kinh tế thế giới hội nhập và thống nhất

II Những đặc điểm của toàn cầu hóa kinh tế

1 Các nền kinh tế quốc gia đan xen, tác động và phụ thuộc lẫn nhau ngày càng chặt chẽ; sản phẩm mang tính quốc tế sâu sắc

2 Tự do hóa thương mại đang trở thành nội dung chủ yếu của quá trình toàn cầu hóa kinh tế

3 Các hoạt động tài chính và đầu tư quốc tế ngày càng được tự do

4 Sự gia tăng và mở rộng các tổ chức liên kết kinh tế quốc tế và vai trò ngày càng quan trọng của WTO

5 Các công ty xuyên quốc gia (TNC) ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thế giới

Chương II: TÁC ĐỘNG CỦA TOÀN CẦU HOÁ ĐỐI VỚI CÁC NƯỚC

ĐANG PHÁT TRIỂN

I Tác động tích cực

1 Phát huy được lợi thế so sánh để phát triển

Toàn cầu hoá tạo ra những thời cơ thuận lợi cho sự phát triển của các nước đang phát triển Một trong những thời cơ thuận lợi đó là các nước đang phát triển nếu chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong hội nhập thì sẽ phát huy được lợi thế so sánh của mình trong quan hệ kinh tế quốc tế Trong quá trình toàn cầu hoá sẽ có sự phân chia thành các nhóm nước với những lợi thế so sánh tương ứng để bổ sung cho nhau trong sự hợp tác và phát triển Lợi thế so sánh luôn biến đổi phụ thuộc vào trình độ phát triển của mỗi nước Nước nào có nền kinh tế càng kém phát triển thì lợi thế so sánh càng suy giảm Đa số các nước đang phát triển chỉ có lợi thế so sánh bậc thấp như lao động rẻ, tài nguyên, thị trường Đó là một thách thức lớn đối với các nước đang phát triển Nhưng toàn cầu hoá cũng mang lại cho các nước đang phát triển những cơ hội mới, nếu biết vận dụng sáng tạo để thực hiện được

mô hình phát triển rút ngắn Chẳng hạn, bằng lợi thế vốn có về tài nguyên, lao động, thị trường, các ngành công nghiệp nhẹ, du lịch, dịch vụ các nước đang phát triển có thể tham gia vào tầng thấp và trung bình của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế toàn cầu với cơ cấu kinh tế có các ngành sử dụng nhiều lao động, nhiều nguyên liệu, cần ít vốn đầu tư, công nghệ trung bình tiên tiến tạo ra những hàng hoá - dịch vụ không thể thiếu trong cơ cấu hàng hoá - dịch vụ trên thị trường thế giới Để làm được việc đó các nước đang phát triển có cơ hội tiếp nhận được các dòng vốn quốc tế, các dòng kỹ thuật - công nghệ mới và kỹ năng quản lý hiện đại Nhưng cơ hội đặt ra như nhau đối với các nước đang phát triển, song nước nào biết tận dụng nắm bắt được chúng thì phát triển Điều đó phụ thuộc vào nhân tố chủ quan, vào nội lực của mỗi nước

Việc phát huy tối đa lợi thế so sánh trong quá trình toàn cầu hoá của các nước đang phát triển là nhằm tận dụng tự do hoá thương mại, thu hút đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội Tỷ trọng mậu dịch thế giới trong tổng kim ngạch mậu dịch thế giới của các nước đang phát triển ngày một tăng (1985: 23%, 2007: 40%) Năm 2010 tốc độ tăng trưởng kinh tế của các nước mới nổi và đang phát triển là 6.3% Dự kiến năm 2011 tốc độ tăng trưởng của các nước này là 6.3% Các nước đang phát triển cũng ngày càng đa dạng hoá, đa phương hoá trong quan hệ kinh tế quốc tế, tỷ trọng hàng công nghiệp trong cơ cấu hàng xuất khẩu ngày càng tăng (1985: 47%, 2007: 80%) và các nước đang phát triển đang nắm giữ khoảng gần 30% lượng hàng công nghiệp xuất khẩu trên toàn thế giới.

2 Nguồn vốn đầu tư tăng lên rõ rệt

Kinh tế toàn cầu hoá biểu hiện nổi bật ở dòng luân chuyển vốn toàn cầu Điều đó tạo cơ hội cho các nước đang phát triển có thể thu hút được nguồn vốn bên ngoài cho phát triển trong nước, nếu nước đó có cơ chế thu hút thích hợp Thiết lập một

cơ cấu kinh tế và cơ cấu đầu tư nội địa hợp lý là cơ sở để định hướng thu hút đầu

tư nước ngoài Các nhà đầu tư nước ngoài tìm kiếm các ưu đãi từ những điều kiện

và môi trường đầu tư bên trong để thúc đẩy chương trình đầu tư của họ Các nước đang phát triển đã thu hút và sử dụng một lượng khá lớn vốn nước ngoài cùng với nguồn vốn đó, vốn trong nước cũng được huy động Toàn cầu hoá đã tạo ra sự biến đổi và gia tăng cả về lượng và chất dòng luân chuyển vốn vào các nước đang phát triển, nhất là trong khi các nước đang phát triển đang gặp rất nhiều khó khăn

về vốn đầu tư cho phát triển Chẳng hạn, lượng vốn đầu tư vào các nước đang phát triển tăng khá nhanh: 1980: 30 tỷ USD; 1990: 60 tỷ USD; 1996: gần 200 tỷ USD; năm 1997 các nước đang phát triển thu hút tới 37%, năm 2010 các nước này thu hút 50% lượng vốn FDI toàn thế giới, nhiều hơn so với các nước phát triển Trong dòng vốn đầu tư vào các nước đang phát triển thì dòng vốn tư nhân ngày càng lớn

3 Trình độ kỹ thuật - công nghệ nâng cao

Trước xu thế toàn cầu hoá các nước đang phát triển tuỳ theo vị thế, điều kiện lịch

sử cụ thể và trình độ phát triển của mình đều có cách thức riêng phát triển theo

con đường rút ngắn Hai trong số nhiều con đường phát triển là: Thứ nhất, du nhập

kỹ thuật - công nghệ trung gian từ các nước phát triển để xây dựng những ngành công nghiệp của mình như là một bộ phận hợp thành trong tầng công nghiệp hiện đại Tuỳ thuộc vào khả năng vốn, trí tuệ mà các nước đang phát triển lựa chọn một hoặc cùng lúc cả hai con đường phát triển nói trên Toàn cầu hoá cho phép các nước đang phát triển có điều kiện tiếp nhận các dòng kỹ thuật - công nghệ tiên tiến, hiện đại từ các nước phát triển để nâng cao trình độ kỹ thuật - công nghệ của mình Nhưng điều đó còn phụ thuộc vào khả năng của từng nước biết tìm ra chiến lược công nghiệp hoá rút ngắn thích hợp

Trong quá trình toàn cầu hoá các nước đang phát triển có điều kiện tiếp cận và thu hút những kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, hiện đại của thế giới, qua đó mà nâng dần trình độ công nghệ sản xuất của các nước đang phát triển Do vậy, mà ngày càng nâng cao được trình độ quản lý và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Toàn cầu hoá được đánh giá như một công cụ đặc hiệu để nâng cao trình độ kỹ thuật - công nghệ ở các nước đang phát triển Bởi lẽ, trong quá trình tham gia vào liên doanh, liên kết sản xuất quốc tế, hợp đồng hợp tác kinh doanh, các dự án FDI các nước này có điều kiện tiếp cận những công nghệ, kiến thức và kỹ năng hết sức phong phú, đa dang của các nước phát triển

4 Cơ cấu kinh tế hợp lý

Toàn cầu hoá đòi hỏi nền kinh tế của các quốc gia, trong đó có các nước đang phát triển phải tổ chức lại với cơ cấu hợp lý Kinh tế thế giới đang chuyển mạnh từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức Nhưng ở các nước phát triển những ngành có hàm lượng chất xám, hàm lượng công nghệ cao, hàm lượng vốn

lớn đang chiếm ưu thế, còn ở những nước đang phát triển chỉ có thể đảm nhận những ngành có hàm lượng cao về lao động, nguyên liệu và hàm lượng thấp về công nghệ, vốn Tuy nhiên, nếu nước đang phát triển nào chủ động, biết tranh thủ

cơ hội, tìm ra được con đường phát triển rút ngắn thích hợp, thì có thể vẫn sớm có được nền kinh tế tri thức Điều đó đòi hỏi một sự nỗ lực rất lớn Quá trình toàn cầu hoá sẽ dẫn đến tốc độ biến đổi cao và nhanh chóng của nền kinh tế toàn cầu, điều

đó buộc nền kinh tế mỗi nước, muốn phát triển, không còn con đường nào khác là phải hoà nhập vào quỹ đạo vận động chung của nền kinh tế thế giới Nền kinh tế nào bắt kịp dòng vận động chung thì phát triển Mỗi nước đang phát triển cần phải tìm cho mình một phương thức để chuyển dịch cơ cấu kinh tế thích hợp để có thể phát triển rút ngắn Hầu hết các nền kinh tế của các nước đang phát triển đều tiến tới mô hình kinh tế thị trường mở, hội nhập quốc tế dựa vào xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp chế biến Đây là một mô hình kinh tế được chuyển dịch theo hướng tích cực Nhưng nền kinh tế thị trường mở, hội nhập quốc tế đòi hỏi chính phủ các nước phải có quan niệm đúng và xử lý khéo quan hệ giữa tự do hoá và bảo hộ ở mức cần thiết; đồng thời phải nắm bắt được các thông lệ và thể chế kinh

tế bên trong, giải quyết đúng đắn việc kết hợp các nguồn lực bên ngoài thành nội lực bên trong để phát triển Nền kinh tế thị trường mở, hội nhập quốc tế muốn phát triển ổn định, đòi hỏi cơ cấu kinh tế bên trong phải đủ mạnh, cơ cấu xuất khẩu đa dạng, thể chế kinh tế linh hoạt và có năng lực thích ứng để đương đầu với những thay đổi của các điều kiện phát triển toàn cầu Điều đó buộc các nước đang phát triển phải tìm ra con đường công nghiệp hoá rút ngắn thích hợp Nhiều nước chọn

mô hình công nghiệp hoá hướng về xuất khẩu, dựa vào tăng trưởng các sản phẩm công nghiệp chế tạo Phát triển công nghiệp chế tạo sẽ giúp nền kinh tế các nước đang phát triển nhanh chóng chuyển được nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh

tế công nghiệp và từng bước chuyển tới nền kinh tế tri thức Sự dịch chuyển này đến đâu phụ thuộc vào trình độ thích ứng về tiếp nhận công nghệ, khả năng về

vốn, khai thác thị trường Dù bước chuyển dịch ở trình độ nào, nền kinh tế ở các nước này đều chú trọng tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp chế biến và dịch vụ; đồng thời tập trung nỗ lực phát triển các ngành có khả năng cạnh tranh Chính vì vậy, cơ cấu kinh tế của nhiều nước này đã có nhiều biến đổi theo hướng tích cực: giảm tỷ trọng các ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch

vụ Cơ cấu hàng xuất khẩu cũng thay đổi, chất lượng hàng hoá xuất khẩu được nâng lên theo hướng đạt các tiêu chuẩn quốc tế, tỷ trọng sản phẩm qua chế biến ngày càng tăng

Toàn cầu hoá đang mở ra nhiều cơ hội và thách thức cho các quốc gia cơ cấu lại nền kinh tế của mình Nền kinh tế toàn cầu đang biến đổi nhanh chóng, thì nền kinh tế của các nước đang phát triển, nếu muốn phát triển, không còn con đường nào khác là phải nhanh chóng hoà nhập vào quỹ đạo vận động chung của nền kinh

tế thế giới Các nước phải bắt kịp các động thái của dòng vận động tiền vốn, kỹ thuật - công nghệ, hàng hoá - dịch vụ khổng lồ của thế giới Tính bất định và mức

độ dễ bị tổn thương với tính cách là hệ quả của những động thái này đang ngày càng gia tăng, nhất là đối với nền kinh tế các nước này

5 Tăng cường hợp tác kinh tế đối ngoại

Toàn cầu hoá làm cho quá trình quốc tế hoá đời sống kinh tế trở thành xu hướng tất yếu và diễn ra hết sức mạnh mẽ do sự phát triển cao của lực lượng sản xuất dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ Toàn cầu hoá đang diễn

ra với tốc độ cao, càng đòi hỏi mạnh mẽ việc mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại của mỗi nền kinh tế, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển Và chỉ bằng cách

đó mới có thể khai thác có hiệu quả nguồn lực quốc tế Đồng thời, toàn cầu hóa quá trình quốc tế hoá đời sống kinh tế càng đẩy mạnh thì càng tạo ra những cơ hội

và thách thức mới mà chỉ có sự phối hợp quốc tế, mở rộng kinh tế đối ngoại thì mới có thể tranh thủ được những cơ hội, vượt qua được những thách thức Thực tế

lịch sử cũng đã khẳng định rằng: ngày nay không một quốc gia nào có thể phát triển được nếu không thiết lập quan hệ kinh tế với các nước khác, và do vậy không một quốc gia nào, kể cả các nước đang phát triển, lại không thực hiện việc mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại.

Trong hoàn cảnh quốc tế hoá đời sống kinh tế ngày càng sâu rộng, quá trình toàn cầu hoá được thúc đẩy mạnh mẽ, các quan hệ kinh tế đối ngoại trở thành một nhân

tố không thể thiếu để thực hiện tái sản xuất mở rộng ở mỗi nước, nhất là những nước đang phát triển

6 Xây dựng cơ sở hạ tầng

Quá trình toàn cầu hoá đã tạo ra cơ hội để nhiều nước đang phát triển phát triển

hệ thống cơ sở hạ tầng về giao thông vận tải, về bưu chính viễn thông, về điện, nước ở các nước này, mức thu nhập tính theo đầu người rất thấp, do đó tích luỹ cũng vô cùng thấp vì phần lớn thu nhập dùng vào sinh hoạt Trong khi đó các nước đang phát triển lại rất cần những lượng vốn lớn để xây dựng kết cấu hạ tầng

và xây dựng những công trình thiết yếu nhằm phát triển kinh tế Bởi vậy, xuất hiện khoảng cách lớn giữa nhu cầu đầu tư và tích luỹ vốn Cho nên các nước này muốn tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng thì phải biết tạo môi trường thuận lợi để thu hút vốn đầu tư nước ngoài Chỉ có thông qua các quan hệ kinh tế đối ngoại mới có thể cải tạo, đổi mới và nâng cao trình độ công nghệ của các cơ sở sản xuất hiện có; cải tiến, hiện đại hoá công nghệ truyền thống; xây dựng những hướng công nghệ hiện đại Nhờ đó mà xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, cơ sở hạ tầng cho nền kinh tế

7 Tiếp thu những kinh nghiệm quản lý tiên tiến

Các nước có nền kinh tế phát triển thường có phương thức, cách thức quản lý nền kinh tế tiên tiến với những công cụ quản lý hiện đại Thông qua các quan hệ hợp tác kinh tế quốc tế, thông qua toàn cầu hoá, các nước đang phát triển học tập

những kinh nghiệm quản lý tiên tiến hiện đại của các nước phát triển Học tập trực tiếp qua các dự án đầu tư, qua các Công ty liên doanh , qua việc đàm phán ký kết các hợp đồng kinh tế

II Tác động tiêu cực của toàn cầu hoá

1 Tăng trưởng kinh tế không bền vững do phụ thuộc vào xuất khẩu

Nền kinh tế các nước đang phát triển đang cơ cấu lại theo chiến lược kinh tế thị trường mở, hội nhập quốc tế Nhưng trong quá trình đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế của nhiều nước đang phát triển phụ thuộc phần lớn vào xuất khẩu Mà xuất khẩu lại phụ thuộc vào sự ổn định của thị trường thế giới, vào giá cả quốc tế, vào lợi ích của các nước nhập khẩu, vào độ mở cửa thị trường của các nước phát triển do vậy, mà chứa đựng nhiều yếu tố bất ổn, khó lường trước

Những thập niên gần dây, ở nhiều nước đang phát triển, tỷ lệ tăng trưởng kinh tế

và thu nhập đầu người bị giảm Đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX tỷ lệ tăng trưởng kinh tế hàng năm của Châu Phi là 5%, nhưng hiện nay đã giảm xuống 2,6%

2 Lợi thế của các nước đang phát triển đang bị yếu dần

Nền kinh tế thế giới đang chuyển mạnh từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh

tế tri thức Do vậy mà những yếu tố được coi là lợi thế của các nước đang phát triển như tài nguyên, lực lượng lao động dồi dào, chi phí lao động thấp sẽ yếu dần đi, còn ưu thế về kỹ thuật - công nghệ cao, về sản phẩm sở hữu trí tuệ, về vốn lớn lại đang là ưu thế mạnh của các nước phát triển Ba dòng luân chuyển toàn cầu là kỹ thuật - công nghệ, thông tin và vốn đang trở thành động lực thúc đẩy toàn cầu hoá Trong quá trình đó, lợi thế so sánh của các nước cũng biến đổi căn bản: trên phạm vi toàn cầu lợi thế đang nghiêng về các nước phát triển vì ở đó dang có ưu thế về trí tuệ, hàm lượng công nghệ cao và vốn lớn Các nước đang phát triển đang bị giảm dần ưu thế do lợi thế về lao động rẻ, tài nguyên phong phú đang bị suy yếu Và các nước càng kém phát triển thì càng phải chịu nhiều