Tác động của biến đổi khí hậu đến bangkok, thái lan và trận lũ lịch sử năm 2011

Tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát triển của Thái Lan...9 1.. Quả thật, trong hàng thập kỷ qua, Thái Lan phát triển quá nhanh, nhiều diện tích rừng đầu nguồn bị thu hẹp, các đập t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CƠ SỞ II TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

TIỂU LUẬN MÔN KINH TẾ MÔI TRƯỜNG

ĐỀ TÀI: TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN BANGKOK,

THÁI LAN VÀ TRẬN LŨ LỊCH SỬ NĂM 2011

Khóa lớp: K49E Giáo viên hướng dẫn: Phan Bùi Khuê Đài

Sinh viên thực hiện Nguyễn Thị Diệu Nhi 1001017203

Lê Thị Hồng Nhung 1001017212 Nguyễn Thị Lan Phương 1001017228 Huỳnh Thảo Phương 1001017236

Đặng Thị Thu Hương 1001017464

Nguyễn Thị Thu Trang 1001017577

Tp Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2012

MỤC LỤC

I Lời mở đầu 6

II Tổng quan tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu 7

1 Khái niệm 7

2 Tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu 7

III Tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát triển của Thái Lan 9

1 Vai trò của môi trường tự nhiên đến sự phát triển của Thái Lan 9

2 Tình hình biến đổi khí hậu ở Bangkok 11

3 Trận lũ lịch sử năm 2011 ở Bangkok 11

3.1 Nguyên nhân 11

3.2 Thiệt hại 13

3.3 Tác động 14

3.3.1 Tác động đến chính trị xã hội 14

3.3.2 Tác động đến nền kinh tế 15

IV Giải pháp đề xuất 17

V Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 18

VI Kết luận 20

I Lời mở đầu

Năm 2011, thủ đô Bangkok của Thái Lan gồng mình chịu cơn lụt lịch sử lớn nhất kể từ năm 1970 đến nay Nguyên nhân của trận lũ lịch sử này ngoài hệ quả từ sự bất thường của thiên nhiên, một biểu hiện của hiện tượng biến đổi khí hậu, còn có một số nguyên nhân từ con người Quả thật, trong hàng thập kỷ qua, Thái Lan phát triển quá nhanh, nhiều diện tích rừng đầu nguồn bị thu hẹp, các đập thủy điện dù cũng có chức năng phòng lũ nhưng quy trình vận hành như tích nước, phát điện và xả lũ vẫn có những vấn đề, các quy hoạch phát triển đô thị và giao thông dọc theo hai bên bờ sông, làn sóng di dân từ các tỉnh khác và vùng nông thôn đổ vào thủ đô Bangkok kiếm sống khiến thủ đô phải liên tục xây dựng quá nhiều cao ốc, tăng nhu cầu nước sinh hoạt và sản xuất dẫn đến mỗi năm khoảng 2,8 triệu

m3 nước ngầm ở Bangkok được rút lên Hệ quả là trong 60 năm, Bangkok

đã sụt lún 1,5-1,7m Do vậy, thủ đô của Thái Lan trở thành một lòng chảo khổng lồ trước những cơn lũ từ thượng nguồn đổ về

Việt Nam được xem là một trong năm quốc gia trên thế giới chịu tác động tiêu cực của hiện tượng nóng lên toàn cầu lên đời sống xã hội Hơn 2/3 dân số Việt Nam ở những vùng đất có độ cao dưới 10m so với mực nước biển Sự gia tăng cường độ các cơn bão bất thường, các trận mưa lớn tập trung trong một thời đoạn ngắn và biên độ triều cường theo mực nước biển dâng cao khiến tình trạng ngập úng ngày càng nghiêm trọng Bài học

lũ lụt Thái Lan có lẽ không thừa cho những nhà hoạch định chính sách phát triển của Việt Nam Hoạch định chính sách trong ngắn hạn( 5-10 năm), trung hạn( 15-20 năm) và những tầm xa hơn( 30-50 năm và xa hơn) đều cần phải lồng ghép các yếu tố biến đổi khí hậu, nước biển dâng và quy hoạch phát triển kinh tế- xã hội mang tính khoa học, bền vững và tổng thể

II Tổng quan tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu

1 Khái niệm

Biến đổi khí hậu Trái Đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định từ tính bằng thập kỷ hay hàng triệu năm Sự biển đổi có thế là thay đổi thời tiết bình quân hay thay đổi sự phân bố các sự kiện thời tiết quanh một mức trung bình Sự biến đổi khí hậu có thế giới hạn trong một vùng nhất định hay có thế xuất hiện trên toàn cầu Trong những năm gần đây, đặc biệt trong ngữ cảnh chính sách môi trường, biến đổi khí hậu thường đề cập tới

sự thay đổi khí hậu hiện nay, được gọi chung bằng hiện tượng nóng lên toàn cầu Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu trái đất là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ và bể chứa khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền khác

2 Tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu

Biến đổi khí hậu là một quá trình diễn ra từ từ, khó bị phát hiện và không thể đảo ngược được, diễn ra trên phạm vi toàn cầu tác động trên tất

cả các châu lục, ảnh hưởng đến tất cả lĩnh vực của sự sống với cường độ ngày một tăng và hậu quả ngày càng khó lường Đây cũng chính là nguy cơ lớn nhất mà con người phải đối diện trong lịch sử phát triển của mình Ngoài những nguyên nhân tự nhiên như kiến tạo mảng, thay đổi quỹ đạo, thay đổi đại dương thì nguyên nhân chủ yếu là do tác động của con người Biểu hiện rõ nhất là sự nóng lên của Trái Đất Lượng khí nhà kính được phóng thích vào khí quyển bởi các hoạt động của con người đã làm cho nhiệt độ Trái Đất nóng lên Mỹ là nước đi đầu trong việc đóng góp vào tổng lượng CO2 phát thải toàn cầu( chiếm 22%), và thế giới cũng đang trong tình

thế báo động khi một nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng, Trung Quốc vượt Mỹ trong phát thải CO2 Hình thức phát thải phần lớn là do các hoạt động công nghiệp tại các nước giàu, sử dụng năng lượng hóa thạch tại nhiều quốc gia đang phát triển như Trung Quốc, Ấn Độ… và phần còn lại do các hoạt động phá rừng, đốt rẫy cùng quá trình giải phóng CO2 và mêtan từ các quá trình

tự nhiên và hoạt động canh tác nông nghiệp ở các nước nghèo Các phép đo gần đây đã chỉ ra rằng, hàm lượng CO2 đã vượt quá 380 ppm Điều đáng lưu ý là trong khi các nước giàu chỉ chiếm 15% dân số thế giới, nhưng tổng lượng phát thải của họ chiếm 45% tổng lượng phát thải toàn cầu; các nước châu Phi và cận Sahara với 11% dân số thế giới chỉ phát thải 2%, và các nước kém phát triển với 1/3 dân số thế giới chỉ phát thải 7% tổng lượng phát thải toàn cầu Những biểu hiện của biến đổi khí hậu toàn cầu được thể hiện qua vấn đề sau:

- Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng khoảng 0,740C trong thời kỳ

1906 - 2005, tốc độ tăng của nhiệt độ trong 50 năm gần đây gấp đôi so với

50 năm trước đó Hai năm được ghi nhận là có nhiệt độ trung bình toàn cầu cao nhất từ trước đến nay là 1998 và 2005

- Lượng mưa có chiều hướng tăng lên trong thời kỳ 1900 - 2005 ở

300 vĩ độ Bắc, nhưng lại có xu hướng giảm kể từ năm 1970 ở vùng nhiệt đới Lượng mưa ở khu vực từ 10- 300 Bắc tăng lên từ năm 1900 - 1950 và giảm trong thời kỳ sau đó

- Hạn hán xuất hiện thường xuyên hơn ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới từ năm 1970

- Hoạt động của xoáy thuận nhiệt đới, đặc biệt là các cơn bão mạnh gia tăng từ những năm 1970 và ngày càng xuất hiện nhiều hơn các cơn bão

có quỹ đạo bất thường

- Biến đổi trong chế độ hoàn lưu quy mô lớn trên cả lục địa và đại dương, dẫn đến sự gia tăng về số lượng và cường độ hiện tượng El Nino

- Mực nước biển dâng 1,8 mm mỗi năm trong thời kỳ 1961- 1993 và lên đến 3,1 mm trong thời kỳ 1993- 2003 Hiện tượng băng tan trên các sông băng, chỏm băng và đặc biệt là các giải băng ở cả Bắc cực và Nam cực( theo Ngân hàng thế giới)

III Tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát triển của Thái Lan

1 Vai trò của môi trường tự nhiên đến sự phát triển của Thái Lan

Thái Lan nằm ở trung tâm Đông Nam Á, một vị trí địa lý khá thuận lợi trong khu vực, là cửa ngõ tự nhiên đi vào Đông Dương, Myanma và miền Nam Trung Hoa, với đường biên giới tiếp xúc với nhiều quốc gia, dân tộc Chính vì vị trí địa lí khá thuận lợi đó mà Thái Lan nhận được khá nhiều

sự ưu ái của môi trường tự nhiên để phát triển kinh tế

Được coi là thiên đường du lịch ở khu vực Đông Nam Á, Thái Lan nổi tiếng với những bãi biển trong xanh phủ đầy nắng và gió trên những hòn đảo thơ mộng Đây là một lợi thế của Thái Lan so với các nước trong khu vực

Thu

nhập từ

du lịch

(triệu

USD)

Tỉ lệ đóng góp vào GDP(%)

Thu nhập

từ du lịch (triệu USD)

Tỉ lệ đóng góp vào GDP(%)

Thu nhập từ

du lịch (triệu USD)

Tỉ lệ đóng góp vào GDP(%)

Việt

Thái

Lan

Thu nhập từ du lịch và tỉ lệ đóng góp của du lịch vào GDP

Với vị trí địa lý thuận lơi, Thái Lan có cảnh quan rất phong phú, đa dạng trong một diện tích chỉ nhỏ hơn tiểu bang Texas Cả nước Thái Lan có ít nhất 8 loại rừng khác nhau, trong đó không những chỉ có rừng mưa nhiệt đới với các loại rừng rụng lá hỗn hợp và rừng đước trên nước thủy triều, mà còn có các loại rừng tre, thông và một số dạng rừng ôn đới ở độ cao trên

1.600m Sự phong phú các loài thực vật này còn tạo nên môi trường sống cho những loài động vật hoang dã cùng với các loài côn trùng và thủy sản rất đa dạng về chủng loại

Khu vực trung tâm là một khu lòng chảo vốn được mệnh danh là “vựa lúa của châu Á” Hệ thống tưới tiêu chằng chịt được sử dụng cho việc canh tác lúa nước ở đây đã tạo ra sự hỗ trợ cần thiết về kinh tế để duy trì sự phát triển của đất nước Thái Lan suốt từ thế kỷ thứ XIII của thời vương quốc Sukhothai cho đến thời kỳ thủ đô Bangkok Ở đây địa hình tương đối bằng phẳng đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc dẫn nước và giao thông Vùng đất trù phú này có mật độ dân số cao gấp nhiều lần so với mật độ chung của cả nước Vùng trung tâm này được bao trùm bởi hệ thống sông Chao Phraya cùng với những cánh đồng bát ngát Phù sa màu mỡ và khí hậu nhiệt đới gió mùa ở vùng trung tâm thích hợp cho trồng lúa nước Thái Lan là nước đứng thứ 2 trên thế giới về xuất khẩu gạo

Bangkok là thủ đô của Thái Lan theo mọi nét nghĩa của nó

- Đó là nơi cư trú của hoàng tộc, là chỗ đóng đô của các cơ quan nhà nước và hành chính, và đó cũng là tiêu điểm của hầu hết các hoạt động công nghiệp, thương mại và tài chính

- Trung tâm điểm của mậu dịch, giao thông và các hoạt động công nghiệp, tọa lạc ở mép phía Nam, ngay đầu vịnh Thái Lan và bao gồm một phần vùng châu thổ của hệ thống sông Chao Phraya Đó là hải cảng chính của cả nước và là nơi cư ngụ của một phần mười dân số trong vương quốc này

- Bangkok cũng còn là cửa ngõ chính để vào Thái Lan và là một trọng điểm thu hút du khách Đóng một vai trò quan trọng như vậy nên Bangkok phải gánh vác toàn bộ gánh nặng về sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng hiện nay

2 Tình hình biến đổi khí hậu ở Bangkok

Bangkok nằm trên vùng châu thổ sông Chao Phraya, nằm trong danh sách những thành phố chịu tác động nhiều nhất từ hiện tượng ấm lên toàn cầu theo Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế( WWF) WWF cũng thông báo rằng vùng châu thổ Chao Phraya đang lún với tốc độ từ 5 tới 15 cm mỗi năm do mực nước ngầm giảm, dù cho tốc độ chìm của Bangkok có xu hướng giảm trong nỗ lực của chính phủ Tuy nhiên, thành phố lại đối mặt với nguy cơ ngập lụt do mực nước biển dâng và những cơn mưa lớn vào mùa mưa – hai hậu quả của hiện tượng biến đổi khí hậu

Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế( OECD) xếp Bangkok vào hàng những thành phố bị lũ lụt đe dọa khủng khiếp nhất trong vòng 60 năm tới Mực nước biển ngày càng dâng cao trong khi các khu vực phía đông của thành phố như Lad Phrao, Phra Khanong, Bang Na… đã lún đến 1,7m chỉ trong vào 60 năm và sẽ tiếp tục lún từ 1,5 đến 5,3cm mỗi năm Biến đổi khí hậu gây ra những diễn biến thời tiết khắc nghiệt khó lường như mưa lớn bất thường vượt sức chứa của các hồ chứa quanh thủ đô Bangkok, lũ lụt tràn về từ các tỉnh phía Bắc Lượng mưa trung bình 9 tháng đầu năm 2011 ở các tỉnh phía bắc cao từ 40% đến 90% lượng mưa trung bình của chín tháng trong suốt 30 năm qua, thủy triều dâng cao ở phía nam, các cơn bão nhiệt đới… Trong đó hiện tượng La Nina được coi là nguyên nhân của những cơn mưa xối xả ở bờ bên kia Thái Bình Dương, gây ra trận lũ lịch sử tồi tệ nhất trong vòng nửa thế kỷ qua tại Bangkok, Thái Lan vào năm 2011

3 Trận lũ lịch sử năm 2011 ở Bangkok

3.1 Nguyên nhân

- Dự báo chưa tốt dẫn đến điều hành không hợp lý các hồ đập thượng lưu Nguyên nhân đầu tiên phải kể đến đó là sự thay đổi bất thường của thời tiết, những cơn bão nhiệt đới và áp thấp liên tục ảnh hưởng đến Thái Lan trong một thời gian ngắn, mưa tập trung trong thời gian ngắn, tuy lượng mưa không thật lớn nhưng có cường suất cao, tạo nên sự tập trung nước lớn

ở khu vực thượng và trung lưu lưu vực Chao Phraya

Trong điều kiện thiên nhiên như vậy tác động đến vận hành của các hồ chứa trong lưu vực như nêu trên đầu tháng 10 các hồ chứa đã tích gần như hoặc hoàn toàn dung tích thiết kế, trong khi mưa lớn vẫn tiếp tục diễn ra, buộc các hồ phải xả cả lượng nước để tự nhiên và một phần lượng nước trong hồ đã trữ để chuẩn bị đón lượng nước đến mới, điều này làm tăng lượng xả xuống hạ du Không khó hình dung rằng với tổng dung tích khá lớn từ các hồ thượng lưu việc xả bớt để bảo đảm an toàn cho hồ là không nhỏ Như vậy yếu tố thiên nhiên kết hợp với những tác động do chính con người tạo ra đã làm cho tình huống lũ hạ du xấu hơn

- Phát triển cơ sở hạ tầng tràn lan, không bền vững vừa làm mất khu chậm lũ thiên nhiên vừa cả đường đi của lũ Yếu tố phát triển đã góp một phần đáng kể làm tăng nguy cơ thảm họa, đó là sự phát triển kinh tế nhiều thập kỷ qua gần như không xem xét đến tác động của lũ lụt, những biện pháp phi công trình hay gọi là giải pháp sử dụng thiên nhiên làm chậm lũ Các vùng đất ngập nước có vai trò rất lớn trữ nước bị biến thành khu vực công nghiệp, đô thị Đường sá, nhà cửa và các công trình bê tông khác được xây dựng không hề nghĩ sâu đến tác động cản đường lũ

- Sự chìm xuống của vùng đồng bằng châu thổ do suy giảm phù sa gây nên từ việc xây quá nhiều hồ chứa thượng lưu Đối với toàn đồng bằng Chao Praya, theo một nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ cho rằng do việc xây dựng quá nhiều hồ chứa thượng nguồn, ngoài sự thay đổi cơ cấu dòng chảy tự nhiên, sự thiếu hụt phù sa đã làm các vùng đất đồng bằng chìm dần Điều này cũng được nhận thấy ở châu thổ sông Mississipi của

Mỹ

- Sự sụt lún của thủ đô Bangkok do khai thác nước ngầm quá mức Đối với Bangkok, ngoài nguyên nhân chung của châu thổ, còn một yếu tố, Bangkok đang bị lún do việc khai thác nguồn nước ngầm quá mức cho sinh

hoạt và công nghiệp Đã có nhiều dự báo cho rằng Bangkok sẽ nằm dưới mực nước biển trong khoảng 2025-2030

- Một nguyên nhân cũng cần lưu ý đó là tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu và mực nước biển dâng Với rất nhiều kịch bản nước biển dâng ở vùng bờ biển đồng bằng Chao Praya, các nhà khoa học cho rằng tác động lũ lụt đến châu thổ sông Chao Praya và đặc biệt Bangkok sẽ ngày càng lớn, nếu không có những biện pháp thích hợp để đối phó với thực trạng này

3.2 Thiệt hại

Trận lũ lụt lịch sử của Thái Lan đang khiến cho kinh tế nước này bị ảnh hưởng trầm trọng Ngày 6 tháng 11, quan chức Thái Lan công bố tổng số nạn nhân thiệt mạng là 506 người Lũ lụt đi qua 65 trong số 77 tỉnh và với khoảng 10 triệu người dân bị ảnh hưởng Theo đánh giá của Ngân hàng thế giới( WB), 90% thiệt hại của lĩnh vực tư nhân, chỉ có 6% thiệt hại thuộc khu vực công và 4 % tổn thất tổng hợp

Công nghiệp sản xuất 1007 Thiệt hại do đình đốn

tại các nhà máy sản xuất công nghiệp

ngành du lịch trong 6 tháng

công trình xây dựng và vật chất

nông nghiệp

Thống kê những thiệt hại kinh tế do lũ lụt gây ra ở Thái Lan năm 2011

Nguồn: World Bank 3.2.1 Thiệt hại tài sản

Theo thông báo của WB, có 700000 đơn vị nhà ở bị ảnh hưởng và tổng mức thiệt hại ước tính khoảng 2.7 tỉ USD

3.2.2 Thiệt hại thương mại

Những ngành công nghiệp bị thiệt hại nặng nhất phải kể tới đó là thiết bị dụng cụ điện, thiết bị y tế, ô tô, thức ăn và công nghiệp chế biến Theo bộ quản lí xây dựng công trình, hơn 7,510 máy móc sản xuất công nghiệp bị hư hại bởi trận lũ trong 40 tỉnh khác nhau Chi phí thiệt hại đối với các khu công nghiệp là khoảng 7.4 tỉ USD- bao gồm 2.8 tỉ USD đối với máy móc, 4.6 tỉ USD đối với nguyên liệu thô tại nơi sản xuất, sản phẩm đang trong quá trình sản xuất Theo WB, tổng chi phí về kinh tế đối với nền sản xuất trong nước là 32.5 tỉ USD

3.2.3 Thiệt hại về cơ sở hạ tầng

Giao thông vận tải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của trận lũ, khi mà rất nhiều đường sá, cầu cống bị nhấn chìm và cuốn trôi Theo báo cáo, hơn 1,700 đường sắt, đường cao tốc, cầu bị hư hại hoặc bị phá hủy hoàn toàn Chi phí thiệt hại của riêng đường sá là 4.5 tỉ USD Bên cạnh đó, ngành hàng không của Thái Lan cũng chịu thiệt hại không kém, trong đó có Bangkok Chủ tịch tập đoàn hàng không của Thái Lan cho biết phải tốn gần 4.8 tỉ USD cho việc sửa chữa lại đường bay

Về ngành nông nghiệp, hơn 1.9 triệu hecta đất, bao gồm 1.4 triệu hecta lúa bị ảnh hưởng Chính phủ Thái Lan đã ước tính tổng mức thiệt hại

về nông nghiệp là 2.4 tỉ USD

3.3 Tác động

3.3.1 Tác động đến chính trị xã hội

Hoạt động sản xuất bị đình đốn dẫn tới nhiều người dân không có hoặc mất việc làm, một yếu tố sẽ làm nảy sinh những vấn đề xã hội khó giải quyết như trộm cắp, tội phạm, giết người cướp của Ngoài ra, lũ lụt làm gia đình ly tán, ít nhất 381 người đã thiệt mạng, trong khi đời sống của