Sự thành công của doanh nghiệp phụ thuộc vào đạo đức kinh doanh của chính họ

th gi i kinh doanh.. i n hình là hai tr ng phái t gi ng nh ba chân ki ng... Hành vi c coi là... Cu c thanh tra công ty West Management, Inc.

C L C

L I M U 2

I/ Khái ni m o c kinh doanh 3

1/ Khái ni m o c 3

2/ o c kinh doanh 3

3/ S phát tri n c a ph m trù o c trong kinh doanh 5

3.1 Các t t ng tri t lý ph ng ông c i 5

3.2 o c kinh doanh ph ng Tây 5

4/ Các khái ni m liên quan 7

4.1 Trách nhi m xã h i 7

4.2 n hóa doanh nghi p 7

4.3 M i quan h gi a trách nhi m xã h i – v n hóa doanh nghi p – o c kinh doanh 7

II/ Ngu n g c các v n o c trong kinh doanh và các tri t lý o c 8

Khái ni m và ngu n g c v n o c 8

III/ Vai trò o c trong kinh doanh trong s thành công c a doanh nghi p 15

1/ S thành công c a m t doanh nghi p 15

2/ Vai trò c a o c kinh doanh 17

2.1 o c kinh doanh góp ph n phát tri n m i quan h con ng i trong kinh doanh, o s tin t ng , t n tâm và g n k t c a nhân viên 17

2.2 o c kinh doanh góp ph n c ng c m i quan h v i khách hàng và t o d ng ch “tín” cho doanh nghi p 17

2.3 o c kinh doanh tr thành m t nhân t chi n l c trong vi c phát tri n doanh nghi p 20

2.4 o c kinh doanh góp ph n nâng cao l i nhu n c a doanh nghi p 21

2.5 o c kinh doanh góp ph n vào s v ng m nh c a n n kinh t qu c gia 22 IV/Th c tr ng o c kinh doanh t i Vi t Nam 24

1/ ánh giá nh n th c c a ng i Vi t Nam v o c kinh doanh hi n nay 24

2/ Trách nhi m c a doanh nghi p v i xã h i t i Vi t Nam hi n nay 25

2.1 V n v ch t l ng s n ph m và thái ph c v khách hàng 25

2.2 V n b o v môi tr ng 26

2.3 V n s h u trí tu Vi t Nam 27

2.4 V n v m i quan h v i ng i lao ng 27

2.5 Ngh a v và trách nhi m v m t o c c a doanh nghi p v i các nhà u 28 3/ M t s gi i pháp: 29

K T LU N 31

TÀI LI U THAM KH O 32

Trang 2/32

S phát tri n c a kinh t xã h i, h i nh p kinh t qu c t ã t o nên ti n cho

vi c s n xu t nhi u c a c i v t ch t cho xã h i, m r ng và a d ng hóa các m t hàng

và d ch v Vi t Nam ng th i, ng i tiêu dùng Vi t Nam c ng s có nhi u c h i

n trong vi c l a ch n hàng hóa, d ch v

Tuy nhiên, trong nh ng n m qua, hàng lo t các v vi c có liên quan n hành v vi

ph m pháp lu t, vi ph m p c c a các doanh nghi p b phanh phui ang làm nh

ng n s c kho ng i tiêu dùng, nh h ng n môi tr ng c nh tranh lành m nh,

nh h ng n c ni m tin c a xã h i v nh ng s n ph m c các “th ng nhân” cung

c p Bên c nh nh ng doanh nghi p s n xu t kinh doanh lành m nh, nh ng doanh nhân

v a có Tâm v a có Tài thì không ít các doanh nghi p hi n nay ch nhìn th y cái l i

tr c m t, s n xu t d ng “ch p gi t” th m chí làm gi nhãn, mác gi m ch t l ng,

l a d i ng i tiêu dùng… Ch a bao gi ng i ta l i kêu g i o c, l ng tâm c a

nh ng ng i làm kinh doanh nh hi n nay

V i tài “S thành công c a doanh nghi p ph thu c vào o c kinh doanh

c a chính h ”, nhóm mong mu n có th tìm hi u sâu h n v o c kinh doanh,

nh ng mâu thu n n i t i c a nó nh m lý gi i rõ ràng các rào c n c a vi c th c hi n o

c, t ó a ra gi i pháp ng d ng o c vào trong th c ti n kinh doanh hi u

qu h n; Và trên h t, là nh n m nh c tác ng tích c c c a o c n thành công

c a doanh nghi p, ch ng minh cho doanh nghi p th y r ng, n u h mu n thành công –

m t thành công b n v ng, thì không th thi u cái Tâm trong hành ng

I/ Khái ni m o c kinh doanh

1/ Khái ni m o c

Ø o c là m t ph m trù r t r ng c p n m i quan h con ng i và các quy

t c ng x trong m i quan h gi a con ng i v i con ng i, gi a con ng i v i xã h i,

v i t nhiên trong hi n t i ho c quá kh c ng nh t ng lai Khái ni m o c ã

c con ng i nghiên c u t r t lâu Nó g n li n v i cu c s ng và có m t trong t tcác ho t ng a con ng i; nó g n v i n n n hoá, tôn giáo, ch ngh a nhân

n, tri t h c và nh ng lu t l c a m t xã h i

Ø Ngày nay, t góc khoa c, “ o c c xem là m t b ph n khoa cnghiên c u v b n ch t t nhiên a cái úng - cái sai và s phân bi t khi l a ch n gi acái úng – cái sai, tri t lý v cái úng - cái sai, quy t c hay chu n m c chi ph i hành vi

a các thành viên a m t ngh nghi p” [t i n i n t American HeritageDictionary]

Ø V i vai trò là m t khoa c nghiên c u v hành vi và cách ng x trong m iquan h con ng i, o c ã và ang tr thành m t môn c có ý ngh a th c ti n r t

l n trong vi c thi t l p, xây d ng và phát tri n m i quan h con ng i trong xã h i Nócàng tr nên c bi t quan tr ng trong vi c xây d ng và phát tri n m i quan h trongcác ho t ng kinh doanh khi ph m vi và tính ch t các m i quan h c a m t cá nhân,

t p th tr nên a ng và ph c p h n so v i s xu t hi n a các nhân t m i, a

ng v quan i m, ng c , c ích và hành vi

2/ o c kinh doanh

Ø o c kinh doanh là m t khái ni m không c mà c ng không m i V i t cách

là m t khía c nh luân lý, o c kinh doanh c ng lâu i nh chính ho t ng th ng

m i v y

Ø Tr c th i i Công nghi p, nh t là các n c ph ng ông, công vi c kinhdoanh ch y u là th công, gi n n, quy mô nh , mang tính ch t gia ình, truy n

th ng Trong ho t ng kinh doanh, m i quan h con ng i ch y u c xây p trên

s nh ng quy t c o c xã h i Hành vi o c kinh doanh ng nh t v i hành vi

o c xã h i o c xã h i chính là o c kinh doanh

Trang 4/32

HÌNH 1.1: B N CH T CÁC M I QUAN H CÁ NHÂN VÀ S HÌNH THÀNH

O C KINH DOANH

Quy t c chi ph i PH M VI I T NG Quy t c chi ph i

B N CH T M I QUAN H

Ø Ngày nay, vi c phát tri n và s d ng nh ng thu t và ph ng ti n n xu t

m i ã t o ti n thu n l i cho vi c phát tri n n xu t l n, công nghi p, ph c p vàmang tính xã h i cao Ph ng th c n xu t m i này ã làm thay i v b n ch t m iquan h con ng i trong kinh doanh H u nh , m i con ng i công nghi p u ph i

s ng hai cu c s ng, “cu c s ng gia ình và xã h i” hay cu c s ng lao ng; trong ó,

cu c s ng ngh nghi p có nh h ng ngày càng l n n cu c s ng gia ình và xã h i.Trong cu c s ng gia ình và xã h i, hành vi con ng i chi ph i b i nh ng quy t c

o c xã h i ph bi n, truy n th ng Trong khi ó, cu c s ng ngh nghi p có nh ngquy lu t riêng, c tr ng riêng; trong ó, con ng i có nh ng m i quan h r ng h n,

ph c p h n và khác h n so v i m i quan h xã h i thu n túy Các quy t c o c xã

h i ph bi n tr nên không còn hi u l c i v i cu c s ng ngh nghi p; nó c n thêm

nh ng quy t c ng x m i phù h p h ng d n hành vi con ng i trong m i quan h

m i Lúc này, o c kinh doanh m i b t u c nghiên c u nghiêm túc Nhi ukhái ni m v o c kinh doanh c a ra C th nh :

Ø Giáo s Phillip V Lewis t tr ng i h c Abilene Christian, Hoa K a rakhái ni m nh sau: “ o c kinh doanh là t t c nh ng quy t c, tiêu chu n, chu n

m c o c ho c lu t l cung c p ch d n v hành vi ng x chu n m c và s trung th c (c a m t t ch c) trong nh ng tr ng h p nh t nh.

Ø Ferrels và John Fraedrich l i có m t cách nh ngh a khác, theo ó: “ o c kinh doanh bao g m nh ng nguyên t c c b n và tiêu chu n u ch nh hành vi trong

O C

(XÃ H I)

O C KINH DOANH

th gi i kinh doanh Tuy nhiên, vi c ánh giá m t hành vi c th là úng hay sai, phù

h p v i o c hay không s c quy t nh b i nhà u t , nhân viên, khách hàng, các nhóm có quy n l i liên quan, h th ng pháp lý c ng nh c ng ng”…

Ø Nhìn chung, o c kinh doanh có th hi u là nh ng nguyên t c, chu n m c có tác ng h ng d n hành vi trong m i quan h kinh doanh, chúng c nh ng ng i

h u quan s d ng phán xét m t hành ng th là úng – sai, h p o c - phi

o c.

3/ S phát tri n c a ph m trù o c trong kinh doanh

3.1 Các t t ng tri t lý ph ng ông c i

Ø Ngay t th i c i, các tri t gia trung Hoa ã óng góp nh ng t t ng tri t lý

có nh h ng chi ph i không ch m t th i k dài trong l ch s phát tri n xã h i c a t

c Trung Hoa, mà còn tr thành nh ng tri t lý qu n lý quan tr ng m i ph m vi,

l nh v c ho t ng c a con ng i n t n ngày nay i n hình là hai tr ng phái t

gi ng nh ba chân ki ng Pháp ch có th d a vào th có hi u l c, th s c c ng

c b i thu t và pháp

Ø Có th th y, v i nh ng quan m này, khái ni m o c ã d c c p nh

m t v n xây d ng qu c gia, xây d ng m t ng i quân t Nh ng t t ng o

c này dù ra i r t lâu, nh ng cho n nay, v n có m t s c nh h ng n các lýthuy t qu n lý và o c hi n i ngày nay

3.2 o c kinh doanh ph ng Tây

Ø Tri t lý o c kinh doanh c phát tri n các n c ph ng Tây t r t lâu.Tuy nhiên, nh h ng c a các tri t lý o c trong kinh doanh c ng m i phát tri ntrong m t th i gian ng n

Trang 6/32

Ø B c M , t c n m 1960, khi “phong trào ti n b ” xu t hi n, òi h i quy n l icho ng i lao ng và trách nhi m v môi tr ng c a các doanh nghi p, các v n v

o c kinh doanh m i c quan tâm nh ng ch m i c th o lu n ch y u v m t

lý thuy t Các tôn giáo v n d ng quan ni m o c theo cách riêng vào nhi u l nh v c

c a cu c s ng

Ø T m 1960, các v n xã h i trong kinh doanh xu t hi n N n tr c l i, tham

nh ng, ô nhi m môi tr ng…ngày càng nghiêm tr ng bu c ng i tiêu dùng ph i lên

ti ng o c kinh doanh b t u tr thành m t l nh v c khoa h c y tri n v ng.Ngày càng có nhi u i t ng khác nhau quan tâm n vi c nghiên c u o c kinhdoanh Các quan i m v o c kinh doanh d n c th ng nh t, các nguyên t c v

o c kinh doanh c ng c th ch hóa Các doanh nghi p trong giai n này b t

u quan tâm n vi c xây d ng cho mình các b n s c riêng, hình thành nh ng nguyên

t c chu n m c, o c và hành vi c thù c a công ty ng n ch n các hành vi sai

ph m

Ø B t u t n m 2000, nh ng v n v o c trong kinh doanh c nghiên

c u t nhi u góc khác nhau nh pháp lý, tri t h c, lý lu n v khoa h c xã h i, khoa

h c qu n lý….Vi c nghiên c u o c kinh doanh không hàm ngh a thu n túy áp d nghay áp t các quy t c mà liên h m t cách có h th ng nh ng khái ni m v trách nhi m

o c kinh doanh trong

th c t

1950 Th i gian u n m 2000

4/ Các khái ni m liên quan

4.1 Trách nhi m xã h i

Ø Trong th c t , khái ni m trách nhi m xã h i c nhi u ng i s d ng ngngh a v i o c kinh doanh Tuy nhiên v b n ch t ây là hai khái ni m khác nhau.Trách nhi m xã h i là nh ng ngh a v c a m t doanh nghi p hay cá nhân ph i th c

hi n i v i xã h i nh m t c nhi u nh t nh ng tác ng tích c c và gi m thi ucác tác ng tiêu c c i v i xã h i Trách nhi m xã h i có th c coi là m t s cam

k t c a doanh nghi p hay cá nhân i v i xã h i, trong khi o c kinh doanh c p

n nh ng quy t c ng x c cân nh c k l ng v m t t ch c c a doanh nghi p,làm c s cho vi c ra quy t nh trong quan h kinh doanh

Ø o c kinh doanh c p n các nguyên t c và quy t c có tác d ng chi ph iquy t nh c a các cá nhân hay t p th , trong khi trách nhi m xã h i quan tâm n tác

ng c a quy t nh v m t t ch c i v i xã h i

4.2 n hóa doanh nghi p

Ø n hóa doanh nghi p là m t l nh v c m i c nghiên c u trong vài th p kqua, cách nh ngh a v khái ni m này còn r t khác nhau Tuy nhiên, trong tài này,

v n hóa công ty c nh ngh a là m t h th ng các ý ngh a, giá tr , ni m tin ch o,(cách) nh n th c và ph ng pháp t duy c m i thành viên c a m t t ch c cùng

ng thu n và có nh h ng ph m v r ng n n cách th c th c hành ng c a

t ng thành viên

Ø Khi ph i i u v i nh ng v n nan gi i v o c, nh ng h th ng, giá tr ,

ph ng pháp t duy này có tác d ng ch d n các thành viên t ch c cách th c ra quy t

nh h p v i ph ng châm hành ng c a t ch c V n hóa kinh doanh th hi n s

ng thu n v quan m, s th ng nh t trong cách ti p c n và trong hành vi c a cácthành viên m t t ch c, công ty Chính vì v y, chúng còn c g i là “b n s c riêng”hay “b n s c v n hóa” c a m t t ch c mà m i ng i có th m i ng i có th xác nh

c và thông qua ó có th nh n ra c quan m và tri t lý o c c a m t t

ch c, công ty n hóa kinh doanh chính là bi u hi n c a o c kinh doanh.

4.3 M i quan h gi a trách nhi m xã h i – v n hóa doanh nghi p – o c kinh doanh

Ø Gi a các khái ni m o c kinh doanh- n hóa công ty-trách nhi m xã h i có

m i liên h m t thi t Theo cách ti p c n h th ng, o c kinh doanh là c s cho các

Trang 8/32

quy t nh, là “ u vào” c a quá trình l a ch n hành ng (hành vi xã h i) c a doanhnghi p; tác ng xã h i mong mu n hàm ch a trong các trách nhi m xã h i là m c tiêu

c a hành ng, ó c ng chính là “ u ra” c a ho t ng; và n hóa công ty chính là

“cách th c hành ng” mà doanh nghi p hay t ch c ã úc rút t các giá tr o c

và xây d ng nên thành nguyên t c, h ng d n c th cho t ng thành viên, chúng chính

là d u hi u c tr ng th hi n “b n s c” riêng c a t ng t ch c và cùng giúp phân bi t

gi a các t ch c khác nhau

HÌNH 1.3: M i quan h gi a o c kinh doanh- v n hóa công ty- trách nhi m XH

II/ Ngu n g c các v n o c trong kinh doanh và các tri t lý o c

1/ Khái ni m và ngu n g c v n o c

Ø Trong hình v v s phát tri n c a o c kinh doanh cho th y, mong i c a

xã h i v o c kinh doanh ngày càng phát tri n theo chi u h ng t ng nhanh h n so

v i s phát tri n c a o c kinh doanh trên th c t doanh nghi p ang th c hi n, u

ó t o ra kho ng cách, ó chính là v n o c Ví d nh v n ô nhi m môi

tr ng, v n tham ô h i l , v n bán phá giá…Vi c v n ng nh ng quy t c vàchu n m c o c vào kinh doanh trên th c t không di n ra thu n l i mà g p ph inhi u khó kh n Ví d nh L i nhu n là m t trong nh ng y u t c n thi t và là sánh giá kh ng duy trì ho t ng kinh doanh a doanh nghi p V i t cách là nhân

t không th tách r i h th ng kinh t – xã h i, doanh nghi p luôn ph i tìm cách hài hòa

v l i ích a các i t ng h u quan v i òi i và mong mu n a xã h i Khó kh n

u ra Quá trình x lý

HÀNH VI Cách th c hành ng

Tác ng xã h i

u vào

s ra quy t nh

o c kinh doanh n hóa công ty Trách nhi m xã h i

• Cách nh n th c

và ph ng pháp duy

• Các bi u tr ng

• Các ch ng trình o c

trong các quy t nh qu n lý không ch vi c xác nh các giá tr , l i ích c n c tôn

tr ng, mà còn vi c cân i, hài hòa và ch p nh n hy sinh m t ph n l i ích riêng, l inhu n

Ø M t v n ch a ng khía c nh o c, hay v n mang tính o c, v n

c ti p c n t góc o c là m t hoàn c nh, tr ng h p, tình hu ng c a m t cánhân, t ch c g p ph i và h ph i l a ch n m t trong nhi u cách khác nhau d a trêntiêu chí v s úng - sai theo cách quan ni m ph bi n, chính th c c a xã h i i v icác hành vi trong các tr ng h p t ng t

Ø Nh ng v n o c th ng b t ngu n t nh ng mâu thu n Mâu thu n có th

xu t hi n trong m i cá nhân (t - mâu thu n) c ng nh có th xu t hi n gi a nh ng

ng i h u quan do tri t lý, l i ích, quy n l c và s ph i h p gi a các m i quan h này

là khác nhau

C th nh sau:

§ Mâu thu n v tri t lý: Khi ra quy t nh hành ng, m i ng i u d a trêntri t lý o c c th hi n thành quan i m, nguyên t c hành ng, chu n m c o

c và nh ng ng c nh t nh Tri t lý o c hay o lý là nh ng nguyên t c, quy

t c con ng i s d ng xác nh th nào là úng, th nào là sai Tri t lý o c

ng d n con ng i trong vi c xác nh cách th c gi i quy t mâu thu n và t c

l i ích chung cao nh t khi con ng i s ng trong m t t p th , m t xã h i Tri t lý o

c c a m i ng i c hình thành t nh ng kinh nghi m s ng, nh n th c và quan

i m v giá tr , ni m tin c a riêng h , th hi n nh ng giá tr tinh th n c a con ng iluôn tôn tr ng và mu n v n t i Vì v y, chúng có nh h ng chi ph i n hành vi

KHÍA C NH (tri t lý, quy n l c, c ch

ph i h p, l i ích

MÂU THU N

I T NG H U QUAN BÊN TRONG

(ch s h u, ng i qu n

lý- i di n công ty,

ng i lao ông)

T H U QUAN BÊN NGOÀI (khách hàng, i tác- i

th , c ng ng, xã h i, chính ph )

NH V C (marketing, công ngh , nhân l c, tài chính, qu n

lý)

HÌNH 1.4: Ngu n g c mâu thu n

Trang 10/32

M c dù khó xác nh tri t lý o c c a m i ng i, v n có th xác minh chúng thôngqua nh n th c và ý th c tôn tr ng s trung th c và công b ng c a ng i ó

Tri t lý o c ch a ng nh ng c thù v hoàn c nh kinh t , c m truy n

th ng, quá trình tr ng thành và phát tri n c a t ng cá nhân, t ng nhóm xã h i Vì v ykhông có m t quy t c o c th ng nh t cho t t c m i ng i, m i xã h i Tri t lý o

c ch u nh h ng m nh c a c tr ng v h th ng kinh t

Tri t lý o c giúp các nhà kinh doanh trong vi c ho ch nh chi n l c kinhdoanh, tri n khai các ho t ng kinh doanh và trong khi x lý nh ng v n o c

n y sinh Có nhi u tri t lý o c khác nhau M i tri t lý là m t lý thuy t ph c t p

c xây d ng trên c s nh ng quan m v quy t c chi ph i hành vi con ng i v

m t o c M t s tri t lý có cùng t t ng o c nh ng khác nhau v i t ng,

ph m vi ti p c n M t s tri t lý khác l i d a trên nh ng lu n c hoàn toàn khác Có thphân chia nh ng tri t lý c b n thành ba nhóm: nh ng tri t lý d a trên quan i m v l i,các tri t lý d a trên quan i m pháp lý, và các tri t lý d a trên quan i m o c

HÌNH 2.1: Các tri t lý o c c b n v n d ng trong kinh doanh

Egoism(ch ngh a v k )

Hành vi có th coi là úng n hay có th ch p

nh n c là khi chúng có th mang l i l i íchcho m t cá nhân, con ng i, i t ng c th

c mong mu n

Quan i m v

l i

Utlitarianism(ch ngh a v l i)

Hành vi c coi là úng n hay có th ch p

nh n c là khi chúng có th mang l i nhi u l iích, nhi u u t t cho r t nhi u ng i, nhi u ing

Deontology(thuy t o chành vi)

Chú tr ng n vi c b o v quy n c a cá nhân vàquan tâm n vi c xét t ng hành vi c th vàcách th c chúng c ti n hành, ch không chú

ng i)

Coi tr ng vi c ánh giá tính ch t o c c a

m i hành vi d a vào kinh nghi m ch quan c a

m i ng i hay nhóm ng i Hành vi c coi là

phù h p khi chúng c nh ng “ng i i bi u”coi là úng n.

Justice(thuy t o c –công lý)

ánh giá tính ch t o c d a trên c s scông b ng: cùng chia s , có tr t t và t ng thân

ng ái Hành vi c coi là úng n khi t t c

m i ng i u coi là úng n

Quan i m

o lý

Virtue ethics(thuy t o c –nhân cách)

Cho r ng o c trong t ng hoàn c nh không

ch là th a mãn nh ng yêu c u o c ph bi n,

mà còn c quy t nh b i nh ng hành vi th

hi n nhân cách (có t cách o c t t)

Ví d v : CH NGH A V K TRONG SÁNG VÀ V N O C

IBM ã th c hi n m t ch ng trình ng h máy tính cho các tr ng h c nh

m t ph n óng góp cho s nghi p phát tri n giáo d c bù l i, công ty ã c h ng

m c thu th p h n sau khi ã chi t kh u nh ng kho ng ti n liên quan n s l ng máytính này trong khi tính thu theo qui nh pháp lu t hi n hành M c khác, IBM c ng hy

v ng có th t ng doanh s trong t ng lai nh vi c ã c t chân vào th tr nggiáo d c, các khu ký túc xá c ng nh nh vi c chu n b s n khách hàng t ng lai là các

h c sinh ra tr ng quen s d ng máy tính c a IBM Ho c nh trong nh ng n m g n

ây, nhi u công ty kinh doanh ho t ng t i Vi t Nam c ng th ng núp d i danhngh a ng h nh ng phong trào th thao, v n hóa hay nh ng l h i l n g n hình nhcông ty, s n ph m công ty và công vi c kinh doanh c a công ty cho m c ích qu ngcáo Nh ng kh u hi u i lo i nh “mua m t s n ph m c a công ty có ngh a là ã góp

1000 ng ng h i bóng”

§ Mâu thu n v quy n l c: Trong t ch c m i quan h gi a con ng i v i con

ng i th ng c th hi n thông qua m i quan h quy n l c Quy n l c c phân

ph i cho các v trí khác nhau thành m t h th ng quy n h n và là m t u ki n c n thi t th c thi các trách nhi m t ng ng Vì v y, m i quan h quy n l c c ch p

nh n chính th c và t giác b i các thành viên c a m t t ch c, cho dù v m t xã h i h

u bình ng v i nhau

Trang 12/32

§ Mâu thu n trong s ph i h p: S ph i h p là m t khía c nh khác trong m i

quan h con ng i trong t ch c, trong ó m i quan h c th hi n thông qua các

ph ng ti n k thu t và v t ch t Nh v y, s ph i h p là m t y u t quy t nh tính

hi u qu và t o nên s c m nh v t ch t (k thu t) và tác nghi p cho m t t ch c, công

ty M i quan h gián ti p này th ng c th hi n thông qua các công ngh và ph ng

ti n s d ng trong s n xu t ( i v i nh ng ng i bên trong m t t ch c) và trong qu ngcáo và bán hàng (gi a công ty v i khách hàng và i tác)

§ Mâu thu n v l i ích: Mâu thu n l i ích n y sinh khi m t ng i r i vào tình

th b t bu c ph i l a ch n ho c l i ích b n thân, ho c l i ích c a ng i khác hay l i ích c a t ch c Tình tr ng mâu thu n v l i ích có th xu t hi n trong các quy t nh

c a m t cá nhân, khi ph i cân nh c gi a các l i ích khác nhau, ho c trong các quy t

nh c a t ch c khi ph i cân i gi a l i ích c a các cá nhân, nhóm ng i h u quankhác nhau trong công ty ho c gi a l i ích công ty và l i ích c a các cá nhân, t ch c

khác bên ngoài công ty L i ích t n t i d i hình th c khác nhau Chúng có th là i

Tình tr ng t - mâu thu n v l i ích có th xu t hi n khi m t công ty t v n,

nh Arthur Anthersen LIP., v a ho t ng v i t cách là m t công ty ki m toán c

l p cho m t công ty khác nh ENRON, WorldCom hay West Management Inc., l i

v a là công ty t v n cung c p d ch v t v n cho chính các công ty này

Hay vi c út lót n 800,000 ngàn USD c a công ty v n Thái Bình D ngPCI Nh t B n v i ông Hu nh Ng c S - Giám c Ban Qu n lý d án i l ôngTây n m v a qua c trúng th u t v n d án i l ông Tây và môi tr ng

c TPHCM, u này t o nên s không công b ng và minh b ch c a vi c u th u,bên c nh ó, còn giao 3 c n nhà thu c s h u nhà n c cho i tác thuê và kêu r ng

l y ti n ó nh m “c i thi n i s ng anh em” Công ty PCI ã b ph t 70 tri u Yen.Các i t ng có liên quan u b pháp lu t tr ng ph t nghiêm minh

Vi c xác nh cái gì úng và cái gì sai qu th c không ph i là i u d dàng i u

c coi là úng n v m t o lý v i ng i này có th không úng v i ng i khác;

nh ng u hôm nay còn úng thì mai ã thành sai

Ø Các l nh v c có mâu thu n

§ Marketing: Quan h gi a ng i tiêu dùng và ng i s n xu t c b t u t

ho t ng marketing ó là i m kh i u cho vi c nh n di n, cân nh c và l a ch nhàng hoá c a ng i tiêu dùng và c ng là i m kh i u cho vi c thi t k , tính toán và

l a ch n ph ng pháp, cách th c cung ng c a ng i s n xu t L i ích c a m i bên

u d a vào nh ng thông tin ban u Qu ng cáo i v i ng i tiêu dùng và ng i s n

xu t u r t c n thi t Nghiên c u th tr ng c ng là l i ích c a hai bên Tuy nhiên, các

v n o c c ng có th n y sinh t nh ng ho t ng marketing

§ Ph ng ti n k thu t: Ph ng ti n k thu t c s d ng trong các ho t ng

và s n xu t làm công c tri n khai các ho t ng và giám sát các quá trình i v i

ng i lao ng chúng là công c và ph ng ti n nâng cao n ng su t, m b o ch t

ng và nâng cao hi u qu c a ho t ng cung c p hàng hoá và d ch v i v i ng i

qu n lý, chúng c s d ng làm ph ng ti n và nâng cao hi u su t c a ho t ng

qu n lý (l p k ho ch, t ch c, nh bi n, u hành, ki m soát) V n o c có th

n y sinh trong vi c s d ng các ph ng ti n k thu t và công ngh hi n i trong quan

h v i khách hàng V n o c có th xu t hi n trong các k thu t và công ngh

qu ng cáo bán hàng …

§ Nhân l c: V n nhân l c không ch liên quan n ng i lao ng D i giác

qu n lý và t ch c, chúng liên quan n nh biên và ph i h p (quan h nhân cách)

và b u không khí Các v n o c có th n y sinh liên quan n vi c b nhi m,tuy n d ng, m b o an toàn, s c kh a cho ng i lao ng…

§ K toán, tài chính: K toán là m t b ph n, ho t ng ch c n ng quan tr ng

i v i m t t ch c trong các t ch c kinh t , doanh nghi p, công tác k toán càng cóvai trò quan tr ng M c d u có nhi u thay i trong nh ng n m g n ây v công tác ktoán, nh áp d ng nh ng ti n b khoa h c k thu t trong l nh v c tin h c, t m quan

tr ng c a nó v n không thay i Trong l nh v c này, v n o c c ng có th n ysinh t m i quan h bên trong và m i quan h bên ngoài

Trang 14/32

Ví d : Cung c p s li u sai cho các nhà u t có th d n n thi t h i cho c hai bên

Ng i u t b thi t h i do các quy t nh u t sai l m Khi rút v n có th làm chocông ty m t i s ng h v tài chính và tinh th n Công ty b ph t vì hành vi ph mpháp và b m t uy tín Cu c thanh tra công ty West Management, Inc ã phát hi n rahành vi làm sai l ch s li u k toán Công ty và ng ph m c a h - Arthur AndersenLLP, m t công ty t v n l n M - ã ph i n p ph t 220 tri u ô la b i th ng thi t

h i cho các c ông

§ Qu n lý: Ng i qu n lý là nh ng ng i i di n cho ch s h u trong vi c

th c hi n nh ng ngh a v và trách nhi m i v i xã h i h c ch s h u u thác raquy t nh và hành ng vì l i ích c a ch s h u Quy n l i c a ng i qu n lý c

m b o qua vi c làm, m c l ng và quy n l c ra quy t nh i v i các ho t ng tácnghi p c a các công ty, t ch c Tuy nhiên, v n o c có th s n y sinh t nh ngmâu thu n v l i ích do liên quan n quy n l c Mâu thu n có th xu t hi n gi a l iích c a ng i qu n lý và c a ch s h u Mâu thu n c ng có th n y sinh do b t ng

v i công ty nh mua Hilton

§ Các i t ng h u quan: i t ng h u quan là nh ng ng i vì lý do riêng

có m i quan tâm và/ ho c có th b nh h ng, tr c ti p ho c gián ti p, b i m t quy t

nh hay k t qu c a m t quy t nh, h là nh ng ng i có quy n l i c n c b o v

và có th có ph n ng hay kh n ng can thi p nh ng làm thay i quy t nh hay k t

qu theo chi u h ng nh t nh

i t ng h u quan có th là nh ng ng i bên trong ho c bên ngoài t

ch c, công ty, h có th ch u nh hu ng hay có nh h ng tr c ti p ho c gián ti p,

ph n ng c a h có th có nh h ng quan tr ng ho c không m y quan tr ng v i h at

ng và k t qu ho t ng c a m t t ch c, quan m, m i quan tâm và l i ích c a h

có th c ng r t khác nhau.

HÌNH 2.2: i t ng h u quan và m i quan tâm c a h

Ø Nh v y, khi v n ng o c vào các ho t ng kinh doanh, c n có

nh ng quy t c riêng, ph ng pháp riêng

III/Vai trò o c trong kinh doanh trong s thành công c a doanh nghi p

1/ S thành công c a m t doanh nghi p

Ø Có th th y, ánh giá s thành công c a m t doanh nghi p là i u không h

n gi n M t công ty, t ch c ch có th c coi là thành công khi nó áp ng c

nh ng y u t v n ng l c n i t i c ng nh hình nh c a nó tr c công chúng Các m iquan h gi a công ty v i nhân viên, v i khách hàng, v i môi tr ng bên ngoài luôn là

y u t c quan tâm nhi u nh t o c kinh doanh chính là m t trong nh ng y u tngu n t o nên s thành công c a doanh nghi p

Ø i ây là b ng các tiêu chí GRI thi t l p vào n m 2002 c xem là b tiêuchí y và rõ ràng nh t ánh giá s phát tri n b n v ng c a doanh nghi p – m ctiêu mà h u h t các doanh nghi p u mu n v n t i:

• Phát tri n b n v ng môi tr ng kinh t - v n hóa - xã h i – t nhiên

• Cân i bình ng, trung th c, công b ng, công lý

• Ngh a v và trách nhi m kinh t - pháp lý – o c – nhân o