Sáng kiến kinh nghiệm ngữ văn THPT, đề tài tạo hứng thú học tập bộ môn qua hoạt động khởi động (mơt đầu)

Số T T Họ và tên Ngày tháng năm sinh Nơi công tác hoặc nơi thường trú Chức danh Trình độ chuyên môn Tỷ lệ % đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến ghi rõ đối với từng đồng tác giả nếu có Là

ĐỀ TÀI: TẠO HỨNG THÚ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP MÔN NGỮ VĂN BẰNG VIỆC SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP THÔNG

QUA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kínhgửi:Hội đồng sáng kiến ngành GD&ĐT tỉnh

Số

T

T

Họ và

tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác (hoặc nơi thường trú)

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo

ra sáng kiến (ghi

rõ đối với từng đồng tác giả (nếu

có)

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến1: "Tạo hứng thú và nâng cao chất lượng học tập học tập môn văn bằng việc sử dụng một số biện pháp thông qua hoạt động khởi động ở tường THPT "

- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến : Giáo dục (Ngữ văn)

- Mô tả bản chất của sáng kiến:

Những năm gần đây, chúng ta đã thực hiện thành công bước đầu việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạy của bản thân cũng như các đồng nghiệp trên địa bàn, tôi nhận thấy rằng sự sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động tiếp cận và phát triển các năng lực của học sinh còn nhiều chuyện tiếp tục phải suy nghĩ, trăn trở…Vì thế để có giờ dạy Ngữ văn tốt theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, người GV phải vất vả hơn nhiều trong việc thiết kế và tổ chức giờ dạy Mỗi GV chúng ta không ai muốn mình chỉ có một giờ dạy tốt, mà

ai cũng muốn rằng tất cả các giờ lên lớp của mình đều thành công và đó là một

sự cố gắng rất lớn Chính GV phải thực sự chủ động, sáng tạo thì mới có thể

khơi dậy được sự hoạt động tích cực, sáng tạo của mọi HS trong lớp Bởi vì mỗi bài học được lựa chọn đưa vào chương trình học đều thể hiện mục tiêu chung của bộ môn, thể hiện được ý đồ người biên soạn Mỗi cá nhân HS lại là một chủ thể tiếp nhận cá biệt, nên sự áp đặt cách hiểu, cách cảm nhận của GV với HS là chưa đúng với bản chất dạy và học theo tinh thần phát triển năng lực và phẩm chất người học mà phải hướng đến sự phát triển toàn diện của HS Hoạt động dạy-học Ngữ văn không chỉ là hoạt động lĩnh hội kiến thức mà còn rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế sinh động; phát triển 3 năng lực chung và 2 năng lực đặc thù của bộ môn Những năng lực này được hình thành và phát triển không chỉ thông qua nội dung dạy học mà còn thông qua phương pháp và hình thức tổ chức dạy học mới theo 5 bước: Khởi động, Hình thành kiến thức, Luyện tập, Vận dụng, Tìm tòi mở rộng Trong đó hoạt động khởi động đóng vai trò quan trọng trong giờ học Nó là hoạt động khởi đầu nên có tác động đến cảm xúc, trí tuệ của người học trong toàn tiết học Nếu tổ chức tốt hoạt động này sẽ tạo ra một tâm lý hưng phấn, tự nhiên để lôi kéo học sinh vào giờ học Hơn nữa, nếu càng đa dạng thì sẽ luôn tạo nên những bất ngờ thú vị cho học sinh Vì thế người học sẽ không còn cảm giác mệt mỏi, nhàm chán, nặng nề, lo lắng như khi giáo viên kiểm tra bài cũ Các em sẽ được thoải mái tham gia vào hoạt động học tập mà không hề hay biết Nó như phần nhạc dạo của một ca khúc góp phần định hướng thái độ hát như: nhiệt tình sôi nổi hay sâu lắng thiết tha vì thế giờ học cũng bớt sự căng thẳng khô khan …Nhưng thực tế dạy học lại cho thấy rất nhiều giáo viên khó kiếm tìm được một cách khởi động để cho tiết học sinh động, hấp dẫn hoặc có tổ chức nhưng hiệu quả không cao do hình thức tổ chức nhàm chán, rời rạc, năng về kiến thức Bởi thế tôi đã rất trăn trở để tìm ra những hình thức tổ chức hoạt động này có hiệu quả nhất, thiết thực, gần gũi nhất với nội dung bài học và mạnh dạn nêu lên:” Tạo hứng thú và nâng cao chất lượng học tập học tập môn văn bằng việc sử dụng một số biện pháp thông qua hoạt động khởi động ở tường THPT ,,

- Cách thức thực hiện:

Hoạt động khởi động bằng các câu hỏi hay bài tập tình huống

Tạo tình huống nghĩa là giúp các em tưởng tượng ra một tình huống cụ thể nào đó gần với nội dung bài học để các em trải nghiệm, tưởng tượng Từ đó giáo viên dẫn dắt vào bài Các câu hỏi trong phần khởi động có thể chỉ là một tình huống để cho học sinh phát hiện hay huy động vốn hiểu biết của mình để giải quyết tình huống ấy Các vấn đề hay câu hỏi được đưa ra sẽ giúp học sinh phát triển tư duy, xâu chuỗi vấn đề một cách mạch lạc đồng thời tạo hứng thú cho học sinh vào tiết học mới

Hoạt động khởi động thông qua tổ chức các trò chơi

Trò chơi là hoạt động khởi động bài học được các học sinh thích thú tham gia Vì vậy nó có khả năng lôi kéo sự chú ý và khơi dậy được hứng thú học tập Rất nhiều trò chơi ngoài mục đích đó còn có thể ôn tập kiến thức cũ hoặc dẫn dắt các em vào hoạt động tìm kiếm tri thức mới một cách tự nhiên, nhẹ nhàng Hoặc có những trò chơi giúp các em vận động tay chân khiến cho cơ thể tỉnh táo, giảm bớt những áp lực tâm lý do tiết học trước gây ra

Giáo viên có thể vào bài mới qua việc tổ chức các trò chơi nhanh như:

Đuổi hình bắt chữ, Giải ô chữ, Ngôi sao may mắn, Vòng quay kì diệu, Đừng để đèn tắt

Trong tiết học Ngữ văn các trò chơi thường được giáo viên tổ chức liên quan đến kiến thức của các tiết học trước như: học sinh sẽ được tái hiện kiến thức về tác giả, tác phẩm hay kiểm tra nhận thức của học sinh về những vấn đề liên quan đến bài học mới, làm tiền đề để giáo viên dẫn vào bài một cách hấp dẫn

Trò chơi “Chiếc hộp may mắn”: Điểm đặc biệt của trò chơi này là ở

tính bất ngờ cho học sinh Giáo viên chuẩn bị một chiếc hộp nhỏ, trong đó có những mảnh giấy ghi các phần quà thú vị, đa dạng Học sinh thực hiện tốt yêu cầu sẽ được nhận quà trong chiếc hộp

- Các bước thực hiện:

Cách 1: Giáo viên trình chiếu hệ thống câu hỏi trên máy chiếu Quy ước

trả lời đúng 3-4 câu sẽ được nhận 1 phần quà đặc biệt trong hộp bằng cách tự bốc

Cách 2: Trong chiếc hộp sẽ là câu hỏi Mỗi câu hỏi có ghi sẵn phần

thưởng

Trò chơi “Đuổi hình bắt tác phẩm” Đây là trò chơi mang tính chất nhận

diện Nó phù hợp cho những tiết dạy học ôn tập hoặc những tiết dạy chủ đề Trò chơi này có những ưu thế nhất định như: ó khả năng lôi kéo số đông học sinh tham gia, phát huy trí tưởng tượng của học sinh, rèn luyện khả năng phản ứng nhanh, trong thời gian ngắn có thể giúp học sinh nhứ lại những tác phẩm đã học

Giáo viên chuẩn bị những bức hình khác nhau treo lên bảng (hoặc dùng máy chiếu) Mỗi hình có những điểm gợi ý Học sinh nhìn vào hình để đoán tên tác phẩm Ai đoán nhanh và đoán đúng sẽ có điểm

Hoạt động khởi động thông qua tranh ảnh.

Sử dụng tranh ảnh, video… minh họa để dẫn vào bài là phương pháp dạy học khá phổ biến ở nhiều môn hoc Giáo viên có thể vào bài bằng cách: cho học sinh quan sát tranh ảnh, xem một đoạn phim, tư liệu… có liên quan đến nội dung bài học Câu hỏi có thể được đặt ra trước hoặc sau khi HS được quan sát Với các kiểu câu hỏi như:

Hoạt động khởi động bằng các câu hỏi hay bài tập tình huống

Bài “Trao duyên” Mục tiêu của bài học là: giúp HS nắm đươc bi kịch

tình yêu, thân phận bất hạnh và sự hi sinh quên mình của Kiều vì hạnh phúc của người thân qua lời "trao duyên" đầy đau khổ; Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, sử dụng thành công lời độc thoại nội tâm

Hoạt động khởi động thông qua tổ chức các trò chơi

Bài “Đại cáo bình Ngô”

Tôi có thể tiến hành hoạt động khở động qua việc tổ chức trò chơi “Thi

tài hiểu biết lịch sử của em” Cả lớp chia làm 4 đội thi tương ứng với 4 tổ.

Tôi đọc các sự kiện, chiến công của một số nhân vật lịch sử Sau đó yêu cầu các đội nói tên nhân vật, đội nào giơ tay trước sẽ được quyền trả lời Đội thi nào chiến thắng sẽ nhận được một tràng vỗ tay chúc mừng của cả lớp hay phần thưởng của cô giáo

16 tuổi, căm thù giặc đến bóp nát quả cam trong tay ở bến Bình Than mà không hề hay biết, giương cao lá cờ thêu sáu chữ vàng “Phá cường địch báo hoàng ân”, góp công đánh thắng giặc Mông – Nguyên lần thứ hai

Đáp án: Trần Quốc Toản

Hoạt động khởi động thông qua tranh ảnh, video

Bài “Đây thôn Vĩ Dạ” HS vào bài học mới bằng cách nghe bài hát “Hàn

Mặc Tử” và trả lười câu hỏi:

? Qua ca từ và giai điệu của bài hát, em có cảm nhận gì về người thi sĩ Hàn Mặc Tử

Bài “Vợ chồng A phủ” Tôi tiến hành hoạt động khởi động bằng cách

cho HS xem trích đoạn bộ phim “Vợ chồng A Phủ” (cảnh Mị bị đánh trói) và yêu cầu HS thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:

? Cảnh trong bộ phim mà em vừa xem giúp em có suy nghĩ gì về số phận, cuộc đời người phụ nữ trong thời xưa

Như vậy, với những hình thức khởi động bài học trên, tôi không những giúp Hs nhắc lại kiến thức bài cũ mà còn giúp các em định hướng kiến thức trọng tâm bài mới đồng thời tạo tâm lý thoải mái, hứng thú cho HS

-Các thông tin cần được bảo mật:Không

- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Sử dụng hợp lý, phù

hợp đối tượng, có thể kết hợp đồng bộ Sự tích cực chủ động của giáo viên và học sinh, phòng học có trang bị máy chiếu

- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

Sau thời gian nghiên cứu, thực nghiệm và áp dụng sáng kiến, kết quả lớn nhất mà tôi đã đạt được là xây dựng được cho học sinh có hứng thú, yêu thích học môn ngữ văn

Với mục đích giúp cho học sinh có hứng thú hơn trong giờ học văn, tôi đã thử áp dụng một hình thức hoạt động khởi độngcho học sinh ở lớp 12 cụ thể là lớp 12A4,12A5, đối tượng là học sinh cả lớp Bằng hình thức động khởi động trong một 1 tiết Cụ thể là bài “Vợ chồng APhủ” của Tô Hoài

Sau khi dạy xong, tôi có kết quả như sau: Trong giờ học sôi nổi 100% học sinh xung phong phát biểu ý kiến xây dựng bài, nắm bắt các chi tiết trong tác phẩm rất nhanh Sau khi học xong tôi cho làm bài kiểm tra xem các em nắm bài như thế nào Cảnh trong bộ phim mà em vừa xem giúp em có suy nghĩ gì về

số phận, cuộc đời người phụ nữ trong thời xưa Như vậy, với những hình thức khởi động bài học trên, tôi không những giúp Hs nhắc lại kiến thức bài cũ mà còn giúp các em định hướng kiến thức trọng tâm bài mới đồng thời tạo tâm lý thoải mái, hứng thú cho HS

Nếu so sánh với những giờ học trước không thông qua hoạt động khởi động thì tôi thấy có hiệu quả tốt hơn giáo viên không phải mất nhiều thời gian chỉ ra những chi tiết trong tác phẩm mà học sinh vì không đọc nên tìm mãi không thấy Ngoài ra giáo viên có thời gian giảng cho học sinh kĩ hơn, chất lượng bài giảng được nâng cao, tỉ lệ học sinh nắm bài cũng tốt hơn

Kết quả cụ thể : Sau khi dạy văn bản “Vợ chồng APhủ ” trong bài kiểm tra 15 phút yêu cầu tóm tắt lại tác phẩm có tới 100% học sinh lớp 12A4,5 tóm tắt lại một cách chính xác kết quả đạt:

Từ chuyển biến tích cực đó, tôi nhận thấy đa số học sinh có hứng thú học tập, chăm chỉ học bài, làm bài tập, làm bài thực hành, ôn tập và làm bài kiểm tra đạt kết quả tốt Học sinh có ý thức, có động cơ học tập tốt hơn Học sinh học tập tiến bộ hơn, số học sinh có ý thức, chăm học đã tăng lên, số học sinh đạt điểm khá giỏi tăng, số học sinh đạt điểm trung bình đã nhiều hơn, không có học sinh học lực yếu Cụ thể

Trước khi áp dụng sáng kiến Sau khi áp dụng sáng kiến

12A

47

53

12A

45

55

% 0 0 Tổn

18

46

54

Qua áp dụng đề tài còn cho thấy có sự phân hoá rõ rệt đối tượng học sinh:

Học sinh khá giỏi: Nắm vững, vận dụng tốt kiến thức, kĩ năng, học bài, làm bài đạt kết quả tốt

Học sinh trung bình: Nắm được kiến thức cơ bản, học bài, làm bài khá tốt Một số học sinh chưa chăm học, không chú ý, lười suy nghĩ, kết quả học tập chưa cao

Qua việc áp dụng “Tạo hứng thú và nâng cao chất lượng học tập học tập môn văn bằng việc sử dụng một số biện pháp thông qua hoạt động khởi động ở tường THPT ” Bằng việc khảo sát chất lượng bộ môn Ngữ văn, sự hứng thú, yêu thích bộ môn Ngữ văn của HS 2 lớp mình phụ trách, tôi nhận thấy có sự thay đổi rõ nét Cụ thể

Lớp 12A4:

43/HS

(Áp dụng đề tài)

Hứng thú học, yêu môn Ngữ văn

Học uể oải, chán ghét môn Ngữ văn

Thái độ khác

Lớp 12A5: 44HS

(Áp dụng đề tài)

Hứng thú học, yêu môn Ngữ văn

Học uể oải, chán ghét môn Ngữ văn

Thái độ khác

Từ chuyển biến tích cực đó, tôi nhận thấy đa số học sinh có hứng thú học tập, chăm chỉ học bài, làm bài tập, làm bài thực hành, ôn tập và làm bài kiểm tra đạt kết quả tốt Học sinh có ý thức, có động cơ học tập tốt hơn Học sinh học tập tiến bộ hơn, số học sinh có ý thức, chăm học đã tăng lên, số học sinh đạt điểm khá giỏi tăng, số học sinh đạt điểm trung bình đã nhiều hơn, số học sinh học lực yếu giảm, xóa dần tư tưởng chán học môn Ngữ văn

Tôi cam đoan những nội dung trong báo cáo Nếu có gian dối hoặc không đúng sự thật trong báo cáo, xin chịu trách nhiệm hoàn toàn theo qui định của pháp luật

, ngày 16 tháng01 năm 2021

Người nộp đơn

(Ký và ghi rõ họ tên)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG THPT

BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ

(Lĩnh vực: Văn học )

TẠO HỨNG THÚ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP MÔN VĂN BẰNG VIỆC SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP THÔNG QUA HOẠT

ĐỘNG KHỞI ĐỘNG Ở TRƯỜNG THPT

Tác giả : .

Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ:

Đơn vị công tác: Trường THPT

ngày 16 tháng 01 năm 2021

I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: “Tạo hứng thú và nâng cao chất lượng học tập học tập

môn văn bằng việc sử dụng một số biện pháp thông qua hoạt động khởi động ở tường THPT ”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục và Đào tạo - Chuyên nghành:

Ngữ văn

3 Phạm vi áp dụng sáng kiến: Đi sâu nghiên cứu, khảo sát hoạt động

khởi động trong dạy học ngữ văn trung học phổ thông từ đó đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy học đạt kết quả cao Với vấn đề nêu trên, tôi đã lựa chọn và áp dụng tại 2 lớp 12; 12A4,12A5 - Trường THPT năm học 2020– 2021

Sáng kiến có khả năng ứng dụng ở phạm vị rộng với các trường trên địa bàn các trường THPT trên địa bàn các huyện tỉnh Yên Bái

4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 10 tháng 9 năm 2020 đến ngày

20 tháng 5 năm 2021 Hiện tại hướng nghiên cứu của sáng kiến vẫn tiếp tục được ứng dụng trong giảng dạy tại trường THPT và tạo được phản hồi tích cực

5 Tác giả:

Họ và tên:

Năm sinh:

Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ công tác: Tổ trưởng chuyên môn

Nơi làm việc: Trường THPT

6 Đồng tác giả: Không

II MÔ TẢ SÁNG KIẾN:

1 Tình trạng các giải pháp đã biết

Những năm gần đây, chúng ta đã thực hiện thành công bước đầu việc đổi

của bản thân cũng như các đồng nghiệp trên địa bàn, tôi nhận thấy rằng sự sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động tiếp cận và phát triển các năng lực của học sinh còn nhiều chuyện tiếp tục phải suy nghĩ, trăn trở…Vì thế để có giờ dạy Ngữ văn tốt theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, người GV phải vất vả hơn nhiều trong việc thiết kế và tổ chức giờ dạy Mỗi GV chúng ta không ai muốn mình chỉ có một giờ dạy tốt, mà

ai cũng muốn rằng tất cả các giờ lên lớp của mình đều thành công và đó là một

sự cố gắng rất lớn Chính GV phải thực sự chủ động, sáng tạo thì mới có thể khơi dậy được sự hoạt động tích cực, sáng tạo của mọi HS trong lớp Bởi vì mỗi bài học được lựa chọn đưa vào chương trình học đều thể hiện mục tiêu chung của bộ môn, thể hiện được ý đồ người biên soạn Mỗi cá nhân HS lại là một chủ thể tiếp nhận cá biệt, nên sự áp đặt cách hiểu, cách cảm nhận của GV với HS là chưa đúng với bản chất dạy và học theo tinh thần phát triển năng lực và phẩm chất người học mà phải hướng đến sự phát triển toàn diện của HS Hoạt động dạy-học Ngữ văn không chỉ là hoạt động lĩnh hội kiến thức mà còn rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế sinh động; phát triển 3 năng lực chung và 2 năng lực đặc thù của bộ môn Những năng lực này được hình thành và phát triển không chỉ thông qua nội dung dạy học mà còn thông qua phương pháp và hình thức tổ chức dạy học mới theo 5 bước: Khởi động, Hình thành kiến thức, Luyện tập, Vận dụng, Tìm tòi mở rộng Trong đó hoạt động khởi động đóng vai trò quan trọng trong giờ học Nó là hoạt động khởi đầu nên có tác động đến cảm xúc, trí tuệ của người học trong toàn tiết học Nếu tổ chức tốt hoạt động này sẽ tạo ra một tâm lý hưng phấn, tự nhiên để lôi kéo học sinh vào giờ học Hơn nữa, nếu càng đa dạng thì sẽ luôn tạo nên những bất ngờ thú vị cho học sinh Vì thế người học sẽ không còn cảm giác mệt mỏi, nhàm chán, nặng nề, lo lắng như khi giáo viên kiểm tra bài cũ Các em sẽ được thoải mái tham gia vào hoạt động học tập mà không hề hay biết Nó như phần nhạc dạo của một ca khúc góp phần định hướng thái độ hát như: nhiệt tình sôi nổi hay sâu lắng thiết tha vì thế giờ học cũng bớt sự căng thẳng khô khan Nhưng thực tế dạy học lại cho thấy rất nhiều giáo viên khó kiếm tìm được một cách khởi động để cho tiết học sinh động, hấp dẫn hoặc có tổ chức nhưng hiệu quả không cao do hình thức tổ chức nhàm chán, rời rạc, năng về kiến thức Bởi thế tôi đã rất trăn trở để tìm ra những hình thức

tổ chức hoạt động này có hiệu quả nhất, thiết thực, gần gũi nhất với nội dung bài học và mạnh dạn nêu lên:” Tạo hứng thú và nâng cao chất lượng học tập học tập môn văn bằng việc sử dụng một số biện pháp thông qua hoạt động khởi động ở tường THPT ,,

2 Nội dung (các) giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến: