Bài giảng kinh tế chính trị HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ: HAI PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ

Giá trị thặng dư là một bộ phận của giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động do công nhân làm thuê tạo ra và bị nhà tư bản chiếm không1. Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuy

1 Giá trị thặng dư

là gì?

2 Em hãy viết công

thức tính tỷ suất

giá trị thặng dư?

1 Giá trị thặng dư là một bộ phận của giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động

do công nhân làm thuê tạo

ra và bị nhà tư bản chiếm

không.

2 Công thức tính tỷ suất giá

trị thặng dư:

m’ = m/v x 100%

Hoặc: m’ = t’/t x 100%

1 Giá trị thặng dư là một bộ phận của giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động

do công nhân làm thuê tạo

ra và bị nhà tư bản chiếm

không.

2 Công thức tính tỷ suất giá

trị thặng dư:

m’ = m/v x 100%

Hoặc: m’ = t’/t x 100%

Chương 2: HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ

2.2.4 HAI PHƯƠNG PHÁP

SẢN XUẤT GIÁ TRỊ THẶNG

DƯ VÀ GIÁ TRỊ THẶNG DƯ

SIÊU NGẠCH

Phương pháp sản

xuất giá trị thặng

dư tuyệt đối

Phương pháp sản

xuất giá trị thặng

dư tuyệt đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng

dư tương đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng

dư tương đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tuyệt đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tuyệt đối

Giá trị thặng dư tuyệt đối là giá trị

thặng dư được tạo ra do kéo dài thời

gian lao động vượt quá thời gian lao

động tất yếu, trong khi năng suất lao

động xã hội, giá trị sức lao động và

thời gian lao động tất yếu không

thay đổi

Giá trị thặng dư tuyệt đối là giá trị

thặng dư được tạo ra do kéo dài thời

gian lao động vượt quá thời gian lao

động tất yếu, trong khi năng suất lao

động xã hội, giá trị sức lao động và

thời gian lao động tất yếu không

thay đổi

 Thời gian lao động tất yếu = 4 giờ (không đổi)

 Ngày lao động = 8 giờ

 Thời gian lao động thặng dư = 4 giờ

4

===> m’ = - x 100% = 100%

4

Thời gian LĐCT

Thời gian LĐTD

10h

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tuyệt đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tuyệt đối

Ví dụ:

m’= 100%

m’ = 150% m’ = 150%

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tuyệt đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tuyệt đối

HẠN

CHẾ

HẠN

CHẾ

Giới hạn của ngày tự

nhiên là 24 h

Giới hạn của ngày tự

nhiên là 24 h

Giới hạn sinh lý của người

công nhân

Giới hạn sinh lý của người

công nhân

Phong trào đấu tranh đòi giảm giờ làm

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

rút ngắn thời

gian lao động tất yếu

nâng cao năng suất lao động xã

hội

tăng thời gian lao động thặng

dư lên

độ dài của ngày

lao động, cường

độ lao động vẫn

như cũ

Giá trị thặng

dư tương đối

Giá trị thặng

dư tương đối

 Thời gian lao động tất yếu = 4 giờ

 Ngày lao động = 8 giờ (không đổi)

 Thời gian lao động thặng dư = 4 giờ

4

===> m’ = x 100% = 100%

4

V

Thời gian LĐCT

Thời gian LĐTD

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

Ví dụ:

m

m

m’ = 100%

m’ = 167%

===>Phải giảm TGLĐTY để kéo dài tương ứng TGLĐTD

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

Giảm giá trị TLSH

Tăng năng suất LĐ XH trong ngành SX TLSH

Tăng NS LĐXH trong ngành SX TLSX

Tăng NSLĐ Xã hội

Giảm giá trị sức lao

động

TGLĐTY TGLĐTD Không đổi (8

giờ)

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư

tương đối

Quá trình

nâng cao

trình độ

bóc lột

giá trị

thặng dư

tương đối

của chủ

nghĩa tư

bản

Quá trình

nâng cao

trình độ

bóc lột

giá trị

thặng dư

tương đối

của chủ

nghĩa tư

bản

Hợp tác giản đơn

Công trường thủ công

Đại công nghiệp

cơ khí

Giá trị thặng dư siêu ngạch

Năng

suất

lao

suất lao động xã hội

Năng suất lao động cá biệt

Tăng

Giá trị

cá biệt

< giá trị

xã hội

Giá trị thặng dư tương đối

Tăng

Giá trị thặng dư

siêu ngạch

Giá trị thặng dư

siêu ngạch

Giá trị thặng dư siêu ngạch

Cạnh tranh giữa

các nhà tư bản

Buộc nhà tư bản phải áp dụng

phương pháp sản xuất tốt nhất

Giá trị thặng dư siêu ngạch là hiện tượng tạm thời trong từng xí nghiệp, nhưng là hiện tượng thường xuyên trong xã hội

 Do tăng NSLĐ xã hội

 Toàn bộ các nhà tư

bản thu

 Biểu hiện quan hệ

công nhân – tư bản

 Do tăng NSLĐ cá biệt

 Nhà tư bản cá biệt thu

 Biểu hiện quan hệ giữa công nhân – tư bản;

giữa tư bản – tư bản

Giá trị thặng dư siêu ngạch

“Giá trị thặng dư siêu ngạch là hình thức biến tướng của giá trị thặng dư

tương đối” (C Mác)

“Giá trị thặng dư siêu ngạch là hình thức biến tướng của giá trị thặng dư

tương đối” (C Mác)

Giá trị thặng dư siêu ngạch

Giá trị thặng dư siêu ngạch là khát vọng và động lực mạnh nhất thúc đẩy các nhà tư bản cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, tăng năng suất lao động, làm cho năng suất lao động xã hội tăng lên nhanh chóng

GTTD siêu

siêu ngạch

Phân tích hai phương pháp sản xuất giá trị thặng dư? Giá trị thặng dư siêu ngạch có phải là trường hợp đặc biệt của giá trị

thặng dư tương đối? Tại sao?