Tiểu luận phân tích các loại pháp nhân và lấy ví dụ cụ thể

Bài tiểu luận phân tích các loại pháp nhân và lấy ví dụ dựa theo bộ luật dân sự 2015. đây là bài tiểu luận do tôi viết phục vụ cho bài tập học kỳ của môn luật dân sự trường đại học luật Hà Nội. Bài viết có tham khảo ở nhiều tài liệu khác nhau đã có trích dẫn trong file. bài viết của tôi có thể có một vài sai sót các bạn nếu có sử dụng hãy đọc lại và chỉnh sửa lại để bài viết hoàn thiện hơn đối với bạn

Đại học Luật Hà Nội

BÀI TẬP HỌC KÌ MÔN :

LUẬT DÂN SỰ I

Đề 10: Phân tích và cho ví dụ minh họa về các loại pháp nhân

theo bộ luật dân sự

Họ và tên: Trần Giang Sơn

Nhóm 2 MSSV: 451518 Lớp: N12- TL1

Mục Lục

Mở Đầu

Nội Dung

I Cơ sở lý thuyết về Pháp nhân và phân loại pháp nhân

1 Khái niệm, các điều kiện của pháp nhân 2

a,khái niệm 2

b,các điều kiện của pháp nhân 4

II phân tích, ví dụ minh họa cho các loại pháp nhân theo quy định bộ luật Dân Sự 1 phân tích các loại pháp nhân 5

a, pháp nhân thương mại 5

b,pháp nhân phi thương mại 5

2 ví dụ minh họa cho các loại pháp nhân 8

Kết Luận 10

MỞ ĐẦU

Trong hệ thống pháp luật, mỗi ngành luật đều điều chỉnh một nhóm quan hệ

xã hội khác nhau Luật dân sự là một ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam Nó điều chỉnh các quan hệ tài sản và nhân thân của các cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm (gọi chung là quan hệ dân sự) Luật dân sự là ngành luật

vô cùng quan trọng và cần thiết trong cuộc sống của mỗi chúng ta, nó giúp chúng ta

tự bảo vệ bản thân và những người xung quanh, đồng thời nó đã hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật Việt Nam Tìm hiểu rõ hơn về pháp nhân, các loại pháp nhân- chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự là vô cùng bổ ích và cần thiết cho sinh viên luật nói riêng và với mọi người dân nói chung Do đó em đã chọn đề tài số 10: “Phân tích và cho ví dụ minh họa về các loại pháp nhân theo bộ luật dân sự”

NỘI DUNG

I Cơ sở lý thuyết về pháp nhân và phân loại pháp nhân

1 Khái niệm và điều kiện của pháp nhân.

a, Khái niệm.

Ngoài những cá nhân tham gia vào các quan hệ dân sự còn có các cơ quan, tổ chức và các chủ thể khác Để các tổ chức tham gia vào các quan hệ dân sự với tư các là một chủ thể riêng biệt trong các quan hệ xã hội nói chung, các quan hệ pháp luật nói riêng, các tổ chức này cần phải có các điều kiện do pháp luật quy định Pháp luật dân sự đưa ra khái niệm pháp nhân nhằm phân biệt với thể nhân (tự nhiên nhân) là những cá nhân tham gia vào quan hệ pháp luật

Từ thời La Mã cổ đại, những phường hội, nhà thờ, xưởng thủ công, … đã hình thành cà ngày càng mở rộng Ban đầu những “tổ chức” trên không có tài sản riêng mà tài sản do các thành viên góp lại như hình thức sở hữu chung theo phần Trong trường hợp “ tổ chức” bị tan rã ( do nhiều nguyên nhân khác nhau), tài sản của tổ chức đó được chia trả lại cho các thành viên theo phần mà họ đóng góp vào Những tổ chức như vậy không thể tham gia vào vào các quan hệ pháp luật như một chủ thể độc lập Trong khi đó người ta nhận thấy có những trường hợp tài sản của

tổ chức không của riêng ai như: nhà hát, nhà thờ, một con tàu… mà của tổ chức đó nói chung Những tài sản này là của một tổ chức tồn tại độc lập, không phụ thuộc vào sự thay đổi các thành viên trong các tổ chức đó Những giao dịch của tổ chức thông qua người đại diện nhưng dưới danh nghĩa của tổ chức chứ không phải của

cá nhân Tuy nhiên, khái niệm pháp nhân trong thời kì này chưa được hình thành

Trong chế độ phong kiến, việc phân chia lao động tiếp tục phát triển và hình thành ngày càng nhiều những tổ chức như vậy Đã bắt đầu xuất hiện những công ty khai thác thuộc địa trên lãnh thổ của các nước thuộc châu Á, Phi, Mĩ- La tinh

Sản xuất hàng hóa chế ngự trong thời kì tư bản chủ nghĩa Khái niệm pháp nhân được hình thành và phát triển trong thời kì này Tuy nhiên vẫn chưa có một định nghĩa chung cho pháp nhân ở bất cứ pháp luật của một nước nào, mặc dù ngày này pháp luật công nhận sự tồn tại của pháp nhân là chủ thể của luật dân sự, luật thương mại pháp luật của các nước chỉ dừng lại ở việc quy định các dấu hiệu của pháp nhân

Ở nước ta, khái niệm pháp nhân trong các văn bản luật trước đây được đề cập ở dạng mô tả các dấu hiệu của pháp nhân như thông tư số 525 ngày 26/3/1975 của Trọng tài kinh tế, Nghị định số 17 ngày 16/01/1990 hướng dẫn thi hành pháp lệnh hợp đồng kinh tế và Pháp lệnh hợp đồng dân sự ngày 1/7/1991 Các dấu hiệu (điều kiện) được quy định ở Thông tư 525 và Nghị định số 17 đặc trưng vho các

pháp nhân là các tổ chức kinh tế trong điều kiện kế hoạch hóa nền sản xuất, có tính chất chung và bao quát các pháp nhân ở mọi dạng thể loại Điều 84 BLDS mô tả các dấu hiệu của một tổ chức có tư cách pháp nhân là:Được thành lập một cách hợp pháp;

- Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ;

- Có tài sản độc lập với các nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó;

- Nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật một các độc lập

Qua các văn bản pháp luật đã ban hành và tính chất chủ thể trong các quan

hệ dân sự, kinh tế có thể đưa ra khái niệm pháp nhân như sau:

Pháp nhân là một tổ chức thống nhất, độc lập, hợp pháp có tài sản riêng và chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình, nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật một cách độc lập.

b, điều kiện của pháp nhân.

- Được thành lập một cách hợp pháp

Được coi là thành lập hợp pháp nếu trình tự thành lập phù hợp với tính chất của loại pháp nhân đó Theo điều 82 BLDS 2015 Pháp nhân được thành lập theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc theo sáng kiến của cá nhân, pháp nhân Ví dụ như các pháp nhân là cơ quan, tổ chức nhà nước phải được thành lập dựa vào quyết định hành chính của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ( được gọi là trình tự mệnh lệnh) Hoặc nếu pháp nhân là các tổ chức tư nhân (các công ty) phải được thành lập trên cơ sở xin đơn thành lập của các sáng lập viên kèm theo điều lệ gửi đến cơ quan đăng kí kinh doanh để được cấp giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh

Mặt khác cũng chỉ coi là được thành lập hợp pháp nếu như pháp nhân đó là

do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập Chẳng hạn thành lập một pháp nhân

là tổ chức nhà nước ở trung ương phải do chính phủ ra quyết định thành lập Thành lập một pháp nhân là đơn vị hành chính sự nghiệp cấp tỉnh phải do Ủy ban nhân dân tỉnh đó ra quyết định thành lập

- Có tổ chức chặt chẽ

Pháp nhân phải có một cơ cấu tổ chức chặt chẽ bao gồm các đơn vị có chuyên môn và nhiệm vụ khác nhau nhưng giữa các đơn vị này luôn có một mối quan hệ chặt chẽ với nhau, đồng thời hoạt động của tất cả các đơn vị này phải hướng tới việc hoàn thành nhiệm vụ chung của pháp nhân đó Đồng thời các đơn vị trong pháp nhân đó phải được lãnh đạo thống nhất bởi cơ quan điều hành pháp nhân.Ví dụ trong trường đại học Luật Hà Nội bao gồm rất nhiều những đơn vị khác nhau như phòng đào tạo hay phòng quản lí sinh viên,… mỗi phòng đều có những nhiệm vụ riêng nhưng đều hướng tới mục tiêu đào tạo và hỗ trợ sinh viên của trường

- Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản

đó

Pháp nhân phải có tài sản thuộc sở hữu riêng để bằng tài sản đó thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh khi tham gia các quan hệ mà pháp nhân tham gia.Trong trường hợp pháp nhân là các cơ quan, tổ chức nhà nước thì tài sản của pháp nhân thuộc vì vậy để được coi là có tài sản độc lập thì các pháp nhân này phải được nhà nước giao quyền quản lý đối với một khối tài sản nhất định Khối tài sản này phải hiện diện, nằm trong sự quản lí của pháp nhân và đủ cơ sở với tài sản của các pháp nhân, tổ chức khác

- Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập

Để nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập pháp nhân phải hội tụ đủ các yêu tố để có thể cá biệt hóa pháp nhân (để có thể phân biệt giữa pháp nhân này với các pháp nhân khác) như: tên gọi của pháp nhân, trụ sở của pháp nhân…

II Phân tích các loại pháp nhân theo bộ luật dân sự và nêu ví dụ về các loại pháp nhân.

1 Phân tích các loại pháp nhân.

a, Pháp nhân thương mại

Pháp nhân thương mại là pháp nhân có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận

và lợi nhuận được chia cho các thành viên Như vậy không phụ thuộc vào loại hình, lĩnh vực, ngành nghề cụ thể của pháp nhân mà mục tiêu lợi nhuận là căn cứ để nhận diện pháp nhân thương mại Ví dụ một công ty tư vấn du học Hoạt động của công

ty đó chủ yếu liên quan đến vấn đề về giáo dục ở nước ngoài nhưng mục đích chung là kiếm được lợi nhuận từ hoạt động tư vấn đó và chia cho các thành viên thì

đó là một pháp nhân thương mại

Pháp nhân thương mại bao gồm doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác

mà việc hoạt động, thành lập, chấm dứt được thực hiện theo quy định của BLDS, Luật doanh nghiệp và những quy định khác của pháp luật có liên quan

b, Pháp nhân phi thương mại.

Theo BLDS pháp nhân phi thương mại là pháp nhân không có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận; nếu có lợi nhuận thì cũng không được phân chia cho các thành viên Như vậy việc nhận diện pháp nhân phi thương mại cũng giống như pháp nhân thương mại, đều dựa vào mục đích hoạt động của pháp nhân đó Ngược lại với pháp nhân thương mại, pháp nhân phi thương mại được xác định khi mục

tiêu chính của pháp nhân đó không phải là tìm kiếm lợi nhuận Tuy nhiên không tìm kiếm lợi nhuận không đồng nghĩa với việc không sinh lợi nhuận Nhưng nguyên tắc của pháp nhân phi thương mại đó là nếu có phát sinh lợi nhuận cũng không được chia cho các thành viên Pháp nhân thương mại bao gồm các cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức chính trị xã hội- nghề nghiệp, quỹ xã hội, quỹ từ thiện, doanh nghiệp xã hội và các tổ chức phi thương mại khác Cụ thể:

- Cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân được nhà nước giao tài sản để thực hiện chức năng quản lí nhà nước và thực hiện các chức năng khác không nhằm mục đích kinh doanh là pháp nhân khi tham gia quan hệ dân sự Cơ quan nhà nước

có thể là cơ quan quản lí Cơ quan nhà nước có thể là cơ quan quản lí thực hiện chức năng quản lí nhà nước, có thể là các đơn vị, tổ chức sự nghiệp của nhà nước thực hiện chức năng xã hội khác

- Pháp nhân là tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội Là tổ chức quản lý,

sử dụng, định đoạt tài sản thuộc sở hữu của mình nhằm thực hiện mục tiêu chính trị hoặc mục tiêu chính trị- xã hội theo điều lệ

-Pháp nhân là tổ chức chính trị xã hội- nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức

xã hội nghề nghiệp Là tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập, công nhận điều lệ, có hội viên là cá nhân, tổ chức tự nguyện đóng góp tài sản hoặc hội phí nhằm mục đích phục vụ cho hoạt động của pháp nhân và nhu cầu từng hội viên

-Pháp nhân là quỹ xã hội, quỹ từ thiện Là tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập, công nhận điều lệ, hoạt động vì có mục đích

khuyến khích phát triển văn hóa, khoa học, từ thiện và các mục đích xã hội, nhân đạo khác không nhằm lợi nhuận

-Pháp nhân là doanh nghiệp xã hội và các tổ chức phi thương mại khác

2 Ví dụ minh họa về các pháp nhân.

Hiện nay có rất nhiều các pháp nhân thương mại đang hoạt động tại Việt Nam Công ty TNHH Canon Việt Nam là một trong những công ty có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Công ty được thành lập vào năm 2001 thuộc tập đoàn Canon chuyên sản xuất các loại máy in, máy quét xuất khẩu ra thị trường Công ty TNHH Canon được cấp giấy phép hoạt động vào năm 2002 Giấy phép cấp bởi Bộ

kế hoạch và đầu tư, giấy phép đầu tư số 2198 Đồng thời với mục đích mang lại lợi nhuận cho công ty chúng ta nhận diện được công ty TNHH Canon Việt Nam là một pháp nhân thương mại Qua 19 năm hoạt động, công ty đã và đang là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng và quy mô sản xuất

Pháp nhân phi thương mại theo điều 76 BLDS được định nghĩa là pháp nhân không có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận Như vậy chúng ta có thể nhận biết được rất nhiều các pháp nhân phi thương mại tại nước ta

Ví dụ như UBND phường Hương Sơn thành phố Thái Nguyên tỉnh Thái Nguyên là một cơ quan nhà nước Với mục tiêu chính là thực hiện quản lí hành chính nhà nước trong địa bàn theo sự chỉ đạo của UBND thành phố (theo luật tổ chức chính quyền địa phương) Được thành lập theo quyết định của nhà nước và hoạt động theo chỉ thị của nhà nước với mục đích không vì lợi nhuận chúng ta xác định được UBND phường Hương Sơn là một pháp nhân phi thương mại

Ngoài các cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang cũng được xác định

là một pháp nhân phi thương mại Ví dụ như lực lượng quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng chính của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam Tiền thân là Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân trải qua nhiều năm phát triển hiện nay lực lượng quân đội nhân dân đã và đang được xây dựng ngày càng lớn mạnh luôn sẵn sàng bảo vệ an ninh quốc gia

Tổ chức chính trị duy nhất ở nước ta hiện nay là Đảng Cộng Sản Việt Nam là một pháp nhân phi thương mại Đảng Cộng Sản Việt Nam thành lập dựa trên sự thống nhất của 3 tổ chức Đông Dương Cộng Sản Đảng, An Nam Cộng Sản Đảng, Đông Dương Cộng Sản Liên đoàn vào năm 1930 Từ đó thành lập một Đảng thống nhất ở Việt Nam lãnh đạo mọi hoạt động của Đất Nước Đảng Cộng Sản Việt Nam

là chính đảng duy nhất được hoạt động ở Việt Nam Được tổ chức với nhiều bộ phận đảm nhiệm những chức vụ khác nhau đối với các cơ quan tham mưu cho Ban chấp hành trung ương Đảng với mục tiêu chung là lãnh đạo Đất Nước

Quỹ vaccine phòng chống Covid-19 đã và đang nhận được rất nhiều sự ủng

hộ của toàn dân Việt Nam Cùng chung tay chống lại COVID-19 vì sức khỏe cộng đồng Theo các tính toán, để đạt được miễn dịch cộng đồng, Việt Nam cần có

khoảng 150 triệu liều vaccine phòng COVID-19 để tiêm phòng cho khoảng 75 triệu người dân, với tổng nhu cầu kinh phí ước khoảng hơn 25 nghìn tỷ đồng Cùng với

đó, dịch bệnh được dự báo chưa thể kết thúc sớm, “sống chung với dịch bệnh” trở thành yêu cầu thường trực, hiệu lực của vaccine lại không kéo dài, việc tiêm vaccine phải tiến hành định kỳ Tất cả những điều này đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn trong khi Việt Nam còn nhiều khó khăn, ngân sách nhà nước hạn hẹp Trong bối cảnh đó chính phủ quyết định thành lập quỹ Vaccine Chống COVID-19 với mục đích cung cấp đủ vaccine cho toàn dân ta Được thành lập bởi Chính Phủ, với mục đích là sức khỏe cộng đồng do đó quỹ vaccine phòng chống COVID-19 chính

là một pháp nhân phi thương mại

Để nói tới những doanh nghiệp xã hội, những tổ chức phi thương mại, câu chuyện về KOTO chắc hẳn sẽ là một doanh nghiệp không thể bỏ qua Được thành lập vào năm 1999, ban đầu là một tiệm bánh mỳ nhỏ, tạo công ăn việc làm cho những trẻ lang thang cơ nhỡ Từ đó đến nay KOTO đã phát triển trở thành một doanh nghiệp xã hội, phi lợi nhuận được trao tặng nhiều giải thưởng KOTO cung cấp một chương trình đào tạo nghề và cơ hội việc làm cho các em nhỏ khuyết tật,

trẻ lang thang… Nhờ có KOTO mà có rất nhiều những trẻ khuyết tật đã có công việc ổn định Năm 2002 KOTO đăng kí thành công tại sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội Năm 2016, KOTO trở thành doanh nghiệp xã hội được công nhận đầu tiên tại Việt Nam theo tinh thần điều 10 Luật doanh nghiệp và nghị định 96 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Từ đó đến nay KOTO vẫn luôn là một trong những doanh nghiệp

xã hội đi đầu cả nước, luôn nhận được sự quan tâm ủng hộ đến từ các đơn vị trong

và ngoài nước

Ngoài các cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức trính trị, doanh nghiệp xã hội như trên thì các tổ chức chính trị xã hội- nghề nghiệp cũng là một pháp nhân phi thương mại Có thể kể đến tổ chức chính trị xã hội- nghề nghiệp đó

là Hội Luật gia Việt Nam Được thành lập vào ngày 4 tháng 4 năm 1955, Hội Luật gia Việt Nam là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hội Luật gia Việt Nam bao gồm các thành viên là những người đã, đang công tác về pháp luật trong các cơ quan, tổ chức, các đơn vị nhằm tham gia xây dựng pháp luật, nghiên cứu khoa học pháp lý, tham gia tuyên truyền phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật cho nhân dân,… Hội Luật gia Việt Nam được tổ chức từ trung ương đến cơ sở bao gồm Hội Luật gia Việt Nam; Hội Luật gia tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương; Hội Luật gia huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; chi hội Luật gia cơ sở

KẾT LUẬN

Đất nước ngày càng phát triển, ngày càng có nhiều các pháp nhân được thành lập Do đó hiểu rõ hơn về chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự là vô cùng cần thiết đặc biệt là đối với những sinh viên luật như chúng em Qua bài phân tích

về các loại pháp nhân và lấy ví dụ minh họa em đã hiểu kỹ hơn về pháp nhân, các loại pháp nhân và nhận biết được các loại pháp nhân trong thực tế Bài làm của em