NGHỆ THUẬT CHỚP THỜI cơ của ĐẢNG CỘNG sản VIỆT NAM TRONG CÁCH MẠNG THÁNG tám 1945 và sự vận DỤNG NGHỆ THUẬT đó đối với bản THÂN

NGHỆ THUẬT CHỚP THỜI CƠ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 VÀ SỰ VẬN DỤNG NGHỆ THUẬT ĐÓ ĐỐI VỚI BẢN THÂN, Trải qua 76 năm từ khi thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945, đã đánh dấu được sự chuyển biến tích cực về nhiều mặc của Đảng Cộng Sản Việt Nam. Trong nhiều năm qua Đảng đã vận dụng nghệ thuật chớp thời cơ của Chủ Tịch Hồ Chí Minh đề ra và giúp cho Việt Nam có bước tiến mới trong công cuộc xây dựng Đất Nước và đạt được nhiều thành tựu, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu như lời Hồ Chủ Tịch căn dặn Để làm rõ về nghệ thuật chớp thời cơ mà Hồ Chí Minh đề ra tác giả đã chpjn đề tài : “Nghệ thuật chớp thời cơ của Đảng Cộng Sản Việt Nam trong cách mạng tháng Tám 1945 và vận dụng nghệ thuật đó đối với bản thân

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ



TIỂU LUẬN

NGHỆ THUẬT CHỚP THỜI CƠ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 VÀ SỰ VẬN DỤNG NGHỆ

THUẬT ĐÓ ĐỐI VỚI BẢN THÂN

Họ và tên: Võ Trần Bảo Ngọc MSSV: 46.01.609.052 Lớp hp: POLI200402 MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

NỘI DUNG 2

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 2

1.1 Cơ sở lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh về nền tảng lý luận Đảng 2

1.2 Sơ lược về nội dung của Cách Mạng Tháng Tám năm 1945: 3

1.2.1 Nguyên nhân dẫn đến: 3

1.2.2 Diễn biến của Cách mạng tháng Tám năm 1945: 4

CHƯƠNG 2: NGHỆ THUẬT CHỚP THỜI CƠ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 VÀ SỰ VẬN DỤNG NGHỆ THUẬT ĐÓ ĐỐI VỚI BẢN THÂN 5

2.1 Nghệ thuật chớp thời cơ của Đảng Cộng Sản Việt Nam trong cách mạng tháng Tám 1945: 5

2.2 Vận dụng nghệ thuật chớp thời cơ đó trong tình hình mới và cho bản thân: 8

2.2.1 Vận dụng thời cơ đó trong tình hình mới: 8

2.2.2 Vận dụng nghệ thuật chớp thời cơ đối với bản thân: 9

KẾT LUẬN 9

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

- Trải qua 76 năm từ khi thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945, đã đánh dấu được sự chuyển biến tích cực về nhiều mặc của Đảng Cộng Sản Việt Nam Trong nhiều năm qua Đảng đã vận dụng nghệ thuật chớp thời cơ của Chủ Tịch Hồ Chí Minh đề ra và giúp cho Việt Nam có bước tiến mới trong công cuộc xây dựng Đất Nước và đạt được nhiều thành tựu, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu như lời Hồ Chủ Tịch căn dặn

- Để làm rõ về nghệ thuật chớp thời cơ mà Hồ Chí Minh đề ra tác giả đã chpjn đề tài : “Nghệ thuật chớp thời cơ của Đảng Cộng Sản Việt Nam trong cách mạng tháng Tám 1945 và vận dụng nghệ thuật đó đối với bản thân

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

1.1 Cơ sở lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh về nền tảng lý luận Đảng

Trong tác phẩm Đường cách mệnh, Hồ Chí Minh dẫn lời Lênin: “Không có

lý luận cách mệnh, thì không có cách mệnh vận động… Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong, đảng cách mệnh mới làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền phong”1 Cuộc hành trình tìm đường cứu nước và chuẩn bị thành lập Đảng là quá trình Hồ Chí Minh nghiên cứu, khảo sát, so sánh các học thuyết trên thế giới Tìm hiểu Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, Cách mạng Mỹ năm 1776 và Cách mạng tư sản Pháp năm 1789, Người đã rút ra kết luận: “bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất

là chủ nghĩa Lênin” Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở tư tưởng của Đảng, trang bị thế giới quan, phương pháp luận cho những chiến sĩ cách mạng Nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin giúp Đảng giữ vững nguyên tắc tổ chức, hiểu rõ những vấn đề chiến lược cách mạng Chủ nghĩa Mác - Lênin làm cho Đảng trở thành trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộc Không nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin giống như người một mắt sáng một mắt mờ, dễ xa rời con đường cách mạng Theo Hồ Chí Minh, “Học chủ nghĩa Mác - Lênin không phải nhắc như con vẹt “Vô sản thế giới liên hiệp lại” mà phải thống nhất chủ nghĩa Mác - Lênin với thực tiễn cách mạng Việt Nam Nói đến chủ nghĩa Mác - Lênin ở Việt Nam là nói đến chủ trương, chính sách của Đảng… Chủ nghĩa Mác - Lênin không phải ở đâu người ta cũng làm cộng sản, cũng làm Xôviết”2 Nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin là quán triệt những vấn đề thuộc nguyên lý, quan điểm, lập trường, phương pháp Phải học

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.2, tr.279

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.6, tr.368-369

tinh thần xử trí mọi việc của Mác, Lênin để vận dụng và phát triển sáng tạo vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta là một nước thuộc địa, trên cơ sở đó bổ sung, làm phong phú chủ nghĩa Mác - Lênin Học Mác - Lênin là để giữ vững lập trường cách mạng, nâng cao tư tưởng; học để làm việc, làm người, làm cán bộ, phụng sự đoàn thể, giai cấp, dân tộc và nhân loại Chủ nghĩa Mác - Lênin giúp cho Đảng ta trở thành một Đảng đạo đức, văn minh Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng

tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động sẽ không rơi vào chủ nghĩa biệt phái, giáo điều, mà luôn luôn đổi mới và sáng tạo trong mọi hoàn cảnh và tình thế Bàn về nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Hồ Chí Minh nhấn mạnh đó là nhờ Đảng luôn nắm vững, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện, hoàn cảnh nước ta.3

1.2 Sơ lược về nội dung của Cách Mạng Tháng Tám năm 1945:

1.2.1 Nguyên nhân dẫn đến:

- Tháng 8/1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào những ngày cuối

+ Ở châu Âu, phát xít Đức và Italia bị tiêu diệt đã đặt quân phiệt Nhật vào thế tuyệt vọng, thất bại là điều không tránh khỏi

+ Ở châu Á – Thái Bình Dương, quân Đồng minh tiến công mạnh mẽ các vị trí của Nhật: ngày 6 và 9/8/1945 Mỹ ném hai trái bom nguyên tử xuống Hirosima và Nagasaki; ngày 9/8/1945, Hồng quân Liên Xô tiêu diệt đội quân Quan Đông của Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc

Ngày 15/8/1945, Nhật tuyên bố đầu hàng Đồng minh không điều kiện

- Việc Nhật Bản đầu hàng, đã tác động sâu sắc tới tình hình Việt Nam:

+ Lực lượng quân Nhật ở Việt Nam hoang mang, chính phủ thân Nhật Trần Trọng Kim rệu rã

3 PGS.Ts Nguyễn Đình Phong, Nxb Chính Trị Quốc Gia Sự Thật

+ Đại diện quân Đồng minh (Anh và Trung Hoa Dân quốc) với danh nghĩa giải giáp quân đội Nhật chưa tiến vào Việt Nam

Thời cơ khách quan thuận lợi để nhân dân Việt Nam nổi dậy giành chính quyền đã tới.4

1.2.2 Diễn biến của Cách mạng tháng Tám năm 1945:

- Từ ngày 14/8/1945, tại nhiều nơi, cấp bộ Đảng, Việt Minh đã căn cứ tình hình cụ thể của địa phương và vận dụng chỉ thị: “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, để phát động nhân dân khởi nghĩa

- Chiều 16/8/1945, theo lệnh của Ủy ban khởi nghĩa, một đơn vị giải phóng quân do

Võ Nguyên Giáp chỉ huy, từ Tân Trào về thị xã Thái Nguyên, mở đầu cuộc Tổng khởi nghĩa

- 18/8/ 1945, Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chính quyền sớm nhất

- Tối 19/8/1945 khởi nghĩa thắng lợi ở Hà Nội

- Ngày 23/8/1945, nhân dân Huế giành được chính quyền

- Ngày 25/8/1945, khởi nghĩa giành thắng lợi tại Sài Gòn

- Ngày 28/8/1945, khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi trong cả nước (trừ một số thị xã do quân Trung Ha Dân quốc chiếm đóng từ trước)

- 30/8/1945, vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị Chế độ phong kiến Việt Nam hoàn toàn sụp đổ.5

4 Lịch sử 12, bài 16 phong tràogiải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa tháng Tám (1939 - 1945) Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời, sách giáo khoa, nxb Giáo Dục Việt Nam

5 Lịch sử 12, bài 16 phong tràogiải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa tháng Tám (1939 - 1945) Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời, sách giáo khoa, nxb Giáo Dục Việt Nam

CHƯƠNG 2: NGHỆ THUẬT CHỚP THỜI CƠ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 VÀ SỰ VẬN DỤNG NGHỆ THUẬT ĐÓ ĐỐI VỚI

BẢN THÂN 2.1 Nghệ thuật chớp thời cơ của Đảng Cộng Sản Việt Nam trong cách mạng tháng Tám 1945:

- Để có thể tiến hành cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 là quãng thời gian dài và vô cùng khó khăn đối với Đảng, Chủ Tịch Hồ Chí Minh, các nhà tri thức yêu nước và nhân dân ta Gần hai mươi năm chuẩn bị cho cuộc kháng chiến từ năm

1925 đến năm 1945, nhưng khi thời cơ đến thì các chiến sĩ vẫn hừng hực tinh thần chiến đấu, toàn thể nhân dân Việt Nam quyết tâm rũ bỏ kiếp sống nô lệ, đập tan xiềng xích, áp bức, bốc lột của bọn thực dân, phong kiến giành lại độc lập tự do cho dân tộc Việt Nam

- Thời cơ giành chính quyền chỉ tồn tại trong thời gian từ khi Nhật đầu hàng Đồng minh đến trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương, vào khoảng nửa cuối tháng Tám năm 1945 Trong tình hình trên, vấn đề dành chính quyền được đặt ra như một cuộc chạy đua ước rút với quân Đồng minh mà Đảng và nhân dân ta không thể chậm trễ Không chỉ để tranh thủ thời cơ, mà còn phải khắc phục thời cơ đưa cách mạng đến thành công.6

Thời cơ cách mạng:

- Thứ nhất, đó là bắt đầu từ sự kiện ngày 12/8/1946, sau khi nhận được tin phát xít

Nhật Bản đã bị thua to trên hầu khắp các chiến trường châu Á - Thái Bình Dương trong thế chiến II, nên phải gửi công hàm cho các nước Đồng minh đề nghị ngừng bắn Bằng nhãn quan chính trị nhạy bén, tầm nhìn chiến lược, nắm bắt thời cuộc kịp thời, đồng chí Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã nhóm họp

6 PGS TS Nguyễn Trọng Phúc, Giáo Trình Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam, Hà Nội - 2019

ngay tại Tân Trào để quyết định Tổng khởi nghĩa vũ trang trong cả nước Ngay sau cuộc họp, “Mệnh lệnh khởi nghĩa ( 12 - 08 - 1945)”7 đã được phát ra

- Chiều tối ngày hôm sau, 13/8/1945, đang trong lúc Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp để nhận định tình hình, phân công nhiệm vụ chỉ đạo khởi nghĩa vụ trang, thì tiếp tục nhận được thêm một tin rất quan trọng, đó là phát xít Nhật đã bại trận và chuẩn bị đầu hàng quân Đồng minh Ngay lập tức, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh đã thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc; đồng thời soạn thảo “Quân lệnh số 1 (13 - 08 - 1945)”8 Đến 23 giờ đêm cùng ngày, bản “Quân lệnh số 1” hoàn thành và được phát đi ngay, hạ lệnh Tổng khởi nghĩa trên toàn quốc

- Ngày 14/8/1945, sau khi nghe tin Mỹ ném bom nguyên tử xuống thành phố Hirôsima của Nhật Bản, đồng chí Hồ Chí Minh đề nghị họp Hội nghị toàn quốc của Đảng tại Tân Trào Hội nghị đã nhận định: “Cơ hội rất tốt cho ta giành quyền độc lập đã tới” Trên cơ sở đó, đồng chí Hồ Chí Minh đã chỉ thị: “Chúng ta cần tranh thủ từng giây, từng phút Tình hình sẽ chuyển biến nhanh chóng Không thể để lỡ

cơ hội”9

- Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng đã nhận định và nắm bắt được tình hình có sự chuyển biến nhanh chóng: phát xít Nhật đã chết gục theo phát xít Đức; quân đội Nhật đã và đang tan rã, bị tước vũ khí trên khắp các chiến trường; quân Đồng minh sắp kéo vào Đông Dương Vì vậy nếu không khởi nghĩa giành chính quyền từ tay quân Nhật, mà để đến khi quân Đồng minh kéo vào nhận bàn giao chính quyền từ tay quân Nhật, thì nhân dân ta không thể tiến hành khởi nghĩa được nữa, vì lúc này Việt Minh đang cùng phe với quân Đồng minh

7 Lịch sử biên niên Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II (1930 - 1945), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội năm

2008, tr.977

8 Lịch sử biên niên Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II (1930 - 1945), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội năm

2008, tr.978

9 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, Tập 7,

tr.424-425

- Thứ hai, sự kiện Chính phủ cách mạng lâm thời yêu cầu vua Bảo Đại thoái vị và tiếp nhận sự thoái vị của nhà vua (ngày 30/8/1945 tại Huế) cũng là việc lực lượng cách mạng đã chớp thời cơ, tranh thủ thời cơ và vận dụng đúng thời cơ Việc vua Bảo Đại thoái vị đánh dấu sự sụp đổ của chính quyền phong kiến; đồng thời triệt tiêu một đầu mối quan trọng mà các thế lực đế quốc, phản động muốn duy trì, sử dụng để mưu toan chống phá chính quyền cách mạng, đặt lại ách thống trị trên đất nước ta

- Thứ ba, sự kiện ngày 2/9/1945 tại vườn hoa Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập” tuyên bố với toàn thể nhân dân Việt Nam và với thế giới: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, độc lập và tự do đã ra đời; Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng đã chính thức ra mắt trước quốc dân đồng bào Nếu chậm trễ không tuyên bố độc lập, chủ quyền trước khi quân Đồng minh tiến vào thì dù có cướp được chính quyền cũng phải bàn giao lại cho quân Đồng minh tiếp quản Vì vậy, việc Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục chớp thời

cơ, khẩn trương chỉ đạo sớm tiến hành tổ chức Lễ Độc lập liền sau khi cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám thành công trên cả nước chính là nhằm ngay lập tức khẳng định chủ quyền của nhân dân Việt Nam trước các thế lực đế quốc, phản động đội lốt dưới danh nghĩa quân Đồng minh

- Cách mạng Tháng Tám và Lễ Độc lập chỉ có thể thực hiện thành công trong khoảng thời gian 22 ngày ấy Nếu Tổng khởi nghĩa diễn ra trước ngày 12/8/1945 sẽ không được vì khi ấy phát xít Nhật vẫn còn khá mạnh, chưa chịu ngừng bắn và đầu hàng quân Đồng minh Còn nếu Lễ Độc lập tuyên bố và khẳng định chủ quyền của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa diễn ra muộn hơn sau ngày 2/9/1945 cũng không được vì khi ấy quân Anh và quân Tưởng đã vào nước ta giải giáp, tiếp quản chính quyền từ tay quân Nhật

- Cách mạng Tháng Tám thành công và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã làm rung chuyển cả Đông Nam Á, châu Á, châu Phi và nhiều khu vực khác trên thế giới; tạo ra làn sóng cổ vũ mạnh mẽ cho phong trào đấu tranh giành độc lập,

tự do của các nước thuộc địa như: Inđônêxia cùng giành được độc lập trong tháng 8/1945; Ấn Độ giành độc lập năm 1947; Mianma giành độc lập năm 1948; Marôc giành độc lập năm 1956; Malaixia giành độc lập năm 1957; Ănggôla giành độc lập năm 1961; Angiêri giành độc lập năm 1962 10

2.2 Vận dụng nghệ thuật chớp thời cơ đó trong tình hình mới và cho bản thân:

2.2.1 Vận dụng thời cơ đó trong tình hình mới:

- Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nước về sau này, chúng ta cũng đều nhiều lần vận dụng thành công bài học về chớp thời cơ và tận dụng thời cơ Năm 1986, Trung ương Đảng đã kịp thời nắm bắt tình hình, tận dụng thời cơ có sự chuyển biến trong lý luận và nhận thức để tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, đưa Việt Nam thoát ra khỏi những khó khăn của thời kỳ bao cấp

và ảnh hưởng của chiến tranh Năm 1991, những biến cố chính trị ở Liên Xô và các nước Đông Âu đã tạo ra cho chúng ta những thách thức rất lớn, nhưng chúng ta đã vượt qua thử thách, nắm bắt được thời cơ, chuyển hóa khó khăn thành cơ hội để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, nhưng cũng uyển chuyển trong ngoại giao để

mở rộng quan hệ đối với nhiều nước trên thế giới Những năm sau đó, Việt Nam cũng đã nắm bắt tốt thời thế để gia nhập ASEAN năm 1995; cùng trong năm 1995, Việt Nam đồng ý bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ; năm 2007 gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO); được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc năm 2007

- Một trong những yếu tố giúp chúng ta nhìn nhận, phân tích, đón bắt, tận dụng tốt thời cơ chính là nhân tố con người Vì vậy, trong bối cảnh sự phát triển như vũ bão của khoa học, công nghệ, chúng ta cần chú trọng nguồn nhân lực chất lượng cao để đi tắt, đón đầu Đảng ta chỉ ra rằng, ngoài quyết tâm chính trị, thì yếu

tố con người, nguồn lực con người có tri thức là yếu tố quyết định Do đó, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực

10 Trần Quỳnh, bài học chớp thời cơ và vận dụng thời cơ-nghệ thuật của đấu tranh cách mạng, 30/08/2018