đề tài lãnh mỹ a lụa tân châu tinh hoa thủ công việt

Qua đó, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Lãnh Mỹ A- Lụa Tân Châu tinh hoa thủ công Việt” để làm rõ hơn những nguyên nhân cơ bản dẫn tới sự mai một dần của làng nghề truyền thống ở Tân Châ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu 2

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

3.2 Mục đích nghiên cứu 2

4 Cơ sở nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu 2

4.1 Cơ sở nghiên cứu 2

4.2 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Bố cục nghiên cứu 3

CHƯƠNG 1: TÌM HIỂU VỀ LÀNG LỤA TÂN CHÂU, AN GIANG 4

1 Vị trí 4

2 Tơ lụa Tân Châu có từ lúc nào? 4

3 Quy trình sản xuất tơ lụa 5

3.1 Nguyên liệu sản xuất tơ lụa 5

3.2 Quy trình sản xuất tơ lụa Tân Châu 7

CHƯƠNG 2: NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA TƠ LỤA TÂN CHÂU 10

1 Thuận lợi 10

2 Khó khăn 10

3 Hướng phát triển 11

CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH KHÔI PHỤC NÉT TRUYỀN THỐNG CỦA NHỮNG CON NGƯỜI LÀNG QUÊ XỨ LỤA 12

1 Chật vật giữ hồn "Lãnh Mỹ A" 15

2 CHÙM ẢNH ĐẸP VỀ LÀNG TƠ LỤA TÂN CHÂU 18

KẾT LUẬN 23

thị trường thì lụa Tân Châu đã không còn phổ biến nữa.

“Trai nào thanh bằng trai sông cửaGái nào thảo bằng gái Tân ChâuTháng ngày dệt lụa trồng dâuThờ cha kính mẹ quản đâu nhọc nhằn”

Hơn trăm năm trước vùng đất Tân Châu đã nổi tiếng với nghề ươm tơ dệt lụa

và là nơi cho ra đời thứ lụa độc nhất vô nhị “lãnh Mỹ A” mà bất kì người phụ

nữ nào ở thế kỉ XX cũng đều quen thuộc, xứ lụa vang danh cũng đã đi vào thơ

ca đi vào lòng người

“Bên nàng mặc lãnh Mỹ AĐưa đò sang chợ tưởng xa quá gần”

Câu ca dao hàm ý lụa Tân Châu càng tôn thêm nét duyên cho người con gáikhiến cho người đưa đò cảm thấy khoảng cách dòng sông như ngắn lại.Kinh tế Việt Nam đang ngày một đi lên, tuy nhiên trong quá trình hòa nhập vào

sự phát triển sôi động của kinh tế thế giới, Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được hầu hết những yêu cầu thương mại Doanh nghiệp Việt nam gặp khá nhiều khó khăn trong giao thương với nước bạn như hệ thống pháp lý, chất lượng sản phẩm, khả năng sản xuất, tiêu chuẩn kĩ thuật…Hiện nay đa số những mặt hàng xuất khẩu củaViệt Nam tập trung vào nguyên vật liệu, khoáng sản, sản phẩm thô…Đây cũng là điều dễ hiểu bởi nước ta chỉ vừa mới đổi mới và phát triển.Khắc phục điểm yếu, tận dụng điểm mạnh, tuy chưa thể xuất khẩu những mặthàng có chất lượng công nghệ cao, nhưng Việt Nam lại có lợi thế về hàng thủ công mỹ nghệ, những sản phẩm truyền thống lâu đời làm nên một dân tộc có nền văn hóa thâm sâu, rực rỡ Những nếp lụa Việt Nam mềm mại, mượt mà từng nổi tiếng khắp khu vực: lụa Vĩnh Phúc, Hội An…Trong đó có Tân Châu với lãnh Mỹ A một thời

Qua đó, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Lãnh Mỹ A- Lụa Tân Châu tinh hoa thủ công Việt” để làm rõ hơn những nguyên nhân cơ bản dẫn tới sự mai một dần của làng nghề truyền thống ở Tân Châu, cũng như, quá trình khôi phục, gìn giữ và phát triển kết quả,

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong những năm qua, có khá nhiều công trình nghiên cứu, đề cập đến Làng lụa Lãnh Mỹ A - Tân Châu Tuy nhiên, mỗi công trình nghiên cứu, mỗi tác phẩm lại hướng tới những nội dung khía cạnh khác nhau Chính

vì thế, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách

hệ thống, chi tiết về Lãnh Mỹ A lụa Tân Châu

Huỳnh Minh-Nguyễn Văn Kiềm(2003) Tân Châu xưa Tân Châu Nhà xuấtbản Thanh Niên

Lê Ngọc Luật(1977) Nước Việt Nam thống nhất Tp.HCM Nhà xuất bản GiáoDục

http://quehuongonline.vn/ban-sac-van-hoa/ve-tham-xu-lua-tan-chau-20150803153934860.htm

lanh-my-a-an-giang

https://dksansangisy.com/bau-vat-song-cua-van-hoa-dong-bang-lua-to-tam-Như vậy, thông qua tất cả các tài liệu trên, các nhà nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở một góc độ khía cạnh nào đó, chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống, khoa học Vì thế, tôi lựa chọn

đề tài: “Lãnh Mỹ A-Lụa Tân Châu tinh hoa thủ công Việt”

nhằm tìm hiểu về quy trình sản xuất, nguyên liệu, quá trình khôi phục làng nghề truyền thống thủ công này.

3 Đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Như tên gọi của đề tài, tôi chỉ tập trung vào việc tìm hiểu,

nghiên cứu những nét cơ bản nhất về làng lụa Lãnh Mỹ A- Tân Châu

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian nghiên cứu chính của đề tài là Tân Châu

+ Đề tài nghiên cứu Lụa Lãnh Mỹ A- Tân Châu tinh hoa thủ công Việt

3.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu đề tài này nhằm khắc họa những nét cơ bản nhất về làng lụa Tân Châu: quá rình sản xuất, nguyên liệu sản xuất, những thuận lợi, khó khăn cũng như những hướng phát triển sắp tới.

4 Cơ sở tư liệu và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở tư liệu

Để hoàn thành tiểu luận này tôi đã sử dụng những nguồn tài liệu chính là các tài liệu trên trang web cũng như một số công trình nghiên cứu đã được công bố và các nguồn tài liệu khác

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài này tôi chủ yếu sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logiccó tính chất biện chứng với nhau

Để hoàn thành khóa luận này tôi đã có quá trình sưu tầm, tổng hợp và hệ thống các tài liệu, đánh giá của bản thân dựa trên quan điểm Macxit

5 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung đề tài bao gồm:

Chương 1 TÌM HIỂU VỀ LÀNG LỤA TÂN CHÂU, AN GIANG

1 Vị trí

2 Tơ lụa Tân Châu có từ lúc nào?

3 Quy trình sản xuất tơ lụa Tân Châu

3.1 Nguyên liệu để làm tơ lụa

3.2 Quy trình sản xuất tơ lụa Tân Châu

Chương 2 NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA TƠ LỤA TÂN CHÂU

1 Chật vật giữ hồn và phát triễn“ Lãnh mỹ A’’

2 Chùm ảnh đẹp về làng tơ lụa Tân Châu

CHƯƠNG 1: TÌM HIỂU VỀ LÀNG LỤA TÂN CHÂU, AN GIANG

1 Vị trí

Làng tơ lụa Tân Châu thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang, nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh An Giang Tại thị xã Tân Châu thì có nhiều làng nghề truyền thống như: làng nghề dệt chiếu Tân Châu, làng nghề dệt thổ cẩm Châu Phong, làng nghề dệt tơ lụa Tân Châu……

Đặc biệt, nổi tiếng nhất vẫn là làng nghề truyền thống tơ lụa Tân Châu Và khi nhắc đến Tân Châu, thì người dân nơi đây thường gọi với một cái tên khá trìu mến là “Xứ lụa Tân Châu” và với câu thơ khá là dễ thương:

“Trai nào thanh bằng trai sông CủaGái nào thảo bằng gái Tân ChâuTháng ngày dệt lụa trồng dâuThờ cha, nuôi mẹ quản đâu nhọc nhằn”

2 Tơ lụa Tân Châu có từ lúc nào?

Nói đến tơ lụa thì người ta thường nghĩ đến làng Vạn Phúc Hà Nội – Quê hương của sản phẩm tơ lụa đẹp của cả nước Tuy nhiên, tại miền quê An Giangcũng nổi tiếng vớ nghề tơ tằm Chỉ cần nghe đến tên Tân Châu thì mọi người đều biết đó là xứ lũa Tân Châu

Tân Châu thời xưa do Nguyễn Văn Kiềm biên tập nổi tiếng rộng khắp miền Nam với nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa

Và tên gọi lãnh Mỹ A cũng ra đời từ đó và gọi là xứ tầm tang Đến năm 1909, nhận thấy điểm sáng của nghề dệt tơ lụa, thực dân Pháp đã đồng ý và khôi phụclại quận Tân Châu thành 1 công sở có tên gọi là sở canh nông

Chính nghề trồng dâu nuôi tằm đã trở thành nghề kiếm cơm cho người dân TânChâu

Cũng nhờ có nghề này mà cuộc sống của người dân nơi đây đã trở nên khấm khá hơn Nhiều ông chủ trồng dâu thì phát tài ngỡ ngàng, tiêu xài rất mạnh tay như công tử Bạc Liêu

Thế nên, thời đó, Tân Châu được ví như là “xứ bòn vàng” Sản phẩm tơ lụa Tân Châu nghệ thuật bahaus theo đó đã được vươn xa, không chỉ tiêu thụ khắp đất trời miền Nam mà còn được xuất khẩu sang Campuchia và Lào

Những tấm lụa mềm đủ sắc màu (Ảnh: Internet)

3 Quy trình sản xuất tơ lụa

Về Tân Châu, ngoài được chiêm ngưỡng những mảnh lụa nõn nà, mềm mại vớinhiều sắc màu đẹp mắt như: màu hồng, màu xanh, màu tím…

Thì bạn nhớ phải tìm hiểu và trải nghiệm với quy trình sản xuất tơ lụa nơi đây nhé

Để tạo ra được chất vải mềm bóng, mượt mà, thướt tha thì tơ lụa Tân Châu cũng phải làm theo khá nhiều công đoạn, với sự tỉ mỉ cẩn thận nghiêm ngặt củangười làm nghề: từ chuẩn bị nguyên vật liêu, quy trình sản xuất, nhuộm lụa…

3.1 Nguyên liệu để làm tơ lụa

Công đoạn đầu tiên để sản xuất ra sản phẩm tơ lụa Tân Châu thì không thể thiếu nguyên vật liệu sản xuất đó chính là tơ tằm và trái mặc nưa

– Tơ tằm Bảo Lộc

Tơ tằm được nhập từ Bảo Lộc – Lâm Đồng (Ảnh: Internet)

Trước đây, lụa Tân Châu nổi tiếng với những khu vườn trồng dâu, nuôi tằm trảidài trên những cánh đồng Thế nên, khi sản xuất tơ lụa thì người dân hay sử dụng vật liệu tại quê trồng được

Nhưng trong những năm trở lại đây, việc trồng dâu nuôi tằm đã bị người dân phá bỏ thay thế cho việc trông các loại cây khác Thế nên, nguyên liệu tơ tằm lại phải được nhập từ Bảo Lộc – Lâm Đồng

– Trái mặc nưa

Nguyên liệu thứ hai đó chính là trái mặc nưa Đây chính là dòng nguyên liệu vôcùng quan trọng trong quy trình sản xuất nghệ thuật cho trẻ em tơ lụa Tân Châucác bạn nhé

Trái mặc nưaCây mặc nưa là dòng cây gỗ có màu đen, lá mỏng, trái trùm cho quả tròn trĩnh giống như loại quả nhãn.

Quả mặc nưa sau khi được thu hoạch thì sẽ được người dân phân loại lớn nhỏ khác nhau

Để lấy được dung dịch từ quả mặc nưa, người Tân Châu sẽ phải đem giã nát chúng ra bằng cối đá hoặc cho vào nghiền máy rồi hòa đều với nước sẽ cho ra dung dịch với màu vàng sánh đẹp óng ánh

Cái hay của dung dịch này khi tiếp xúc với không khí và nhiệt độ thì từ màu vàng sánh chúng sẽ chuyển sang màu đen tuyền óng ả để nhuộm vải

3.2 Quy trình sản xuất tơ lụa Tân Châu

Quá trình sản xuất tơ lụa Tân Châu cũng khá là gian nan, vất vả Bởi công đoạndệt lên 1 cây tơ lụa Tân Châu đòi hỏi mất nhiều thời, công sức, và nhiều công đoạn khác nhau

– Công đoạn chọn tơ

Để cho ra sản phẩm tơ lụa Tân Châu chất lượng thì việc chọn tơ khá là quan trọng.

Lúc này, người thợ đều phải chọn loại tơ tằm cực chất nghĩa là chọn tơ phải đẹp, đều sợi và tiến quay móc củi, sau đó mới cho lên khung dệt Khi đã dệt xong, lúc này người thợ bắt đầu làm công đoạn phẩm màu

– Công đoạn nhuộm màu

Công đoạn nhuộm lụa (Ảnh: Internet)

Người thợ dùng hết công sức để vắt lụa sạch nước (Ảnh: Internet)

Đây là công đoạn được xem là quan trong nhất và kỳ công nhất quyết định sản phẩm tơ lụa có đẹp hay không? Lúc này, người thợ nhuộm sẽ phải nhúng những tấm lụa dài vào nước mặc nưa khi đã được xay nhuyễn khoảng 100 lần sao cho từng sợ tơ lụa được thấm đều.

Mỗi lần nhúng lụa thì người thợ lại phải dùng tay vắt kỹ nước rồi mới đem đi phơi khô

– Công đoạn phơi khô

Sau khi nhuộm và vắt sạch nước thì lúc này người thợ sẽ đem đi phơi nắng trong vòng 4 nắng/ngày

Việc phơi lụa cũng phụ thuộc vào điều kiện thời tiết Nếu phơi lụa lúc mưa haylúc nắng yếu thì chất lụa sẽ kém chất lượng Sản phẩm tơ lụa Tân Châu tốt hay không ngoài phụ thuộc vào công đoạn nhuộm thì còn phụ thuộc vào thời gian phơi là 40 – 45 ngày

Từ đó, sản phẩm tơ lụa sẽ tiếp tục cuộc hành trình mới để trở thành trang phục thời trang cao cấp dưới sự sáng tạo tài hoa của nhà thiết kế thời trang

CHƯƠNG 2 NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA TƠ LỤA TÂN

CHÂU

1 Thuận lợi

Với lịch sử lâu đời truyền thồng thống, làng nghề tơ lụa Tân Châu, Lãnh Mỹ A

đã tạo thành thương hiệu nổi tiếng được nhiều người biết đến sánh ngang tầm với làng lụa Vạn Phúc – Hà Nội

Sản phẩm lụa Tân Châu đều được tạo từ những dòng nguyên liệu tự nhiên mà không làng nghề nào có được Thế nên, sản phẩm tơ lụa Tân Châu sản xuất đếnđâu thì tiêu thụ hết đến đó và hiếm khi bị tồn đọng lại

2 Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi đó, thì làng nghề truyền thống Tân Châu cũng gặp phải những khó khăn từ màu sắc, giá cả cho đến nguồn nhân lực.

Mẫu mã của lụa Tân Châu không được cải biến nhiều và không tạo được sự độc lạ trên thị trường khi mà nguồn vải nhập khẩu từ Thái Lan, Trung Quốc khá nhiều Vì vậy, có thời gian, dòng sản phẩm lụa Lãnh Mỹ A đã bị mai một

và biến màu đen truyền thống trở thành lụa mang đủ sắc màu

Và nhà tạo mẫu Võ Việt Chung lại lựa chọn dòng sản phẩm tơ lụa Lãnh Mỹ A làm chất liệu chính cho đề tài tốt nghiệp của mình tại Ý.

Sự mềm mại, cộng hưởng hoa văn họa tiết đẹp mắt, mới lạ đã biến tơ lụa Tân Châu có sức sống mới và đưa đến nhiều ý tưởng sáng tạo đáng ngạc nhiên.Chính nhờ những dòng thiết kế từ chất liệu tơ lụa Tân Châu đã giúp anh quảng

bá được hình ảnh trong dịp “Liên Hoan Du Lịch Đồng Bằng Sông Cửu Long tại An Giang”

Từ đây, vải lụa Tân Châu đã theo chân nhà tạo mẫu trẻ xuất hiện tại những tuần

lễ thời trang quốc tế ở Đức, Malaysia

CHƯƠNG 3 QUÁ TRÌNH KHÔI PHỤC NÉT TRUYỀN THỐNG CỦA

NHỮNG CON NGƯỜI LÀNG QUÊ XỨ LỤA

Trong quá trình hình thành và phát triển nghành ngề tơ lụa, lụa Tân Châu cómột vị trí quan trọng góp phần khẳng định thương hiệu cho những sản phẩmlụa Việt Nam Dù xa rồi thời hoàng kim nhưng lụa Tân Châu vẩn mang trongmình những nét tìm ẩn nét về sự độc đáo ấn tượng từ chính những bí quyết dệtnhuộm truyền thống mà ông bà xưa để lại đặc biệt là lụa tơ tằm lãnh Mỹ A loạilụa hoàn toàn làm từ thiên nhiên Những thế hệ ngày nay tiếp bước ông cha giữgìn và phát triển truyền thống không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn mang giá

trị văn hóa dân tộc

“Sáng trăng trải chiếu hai hàngBên chàng đọc sách bên nàng quay tơ

Quay tơ phải giữ mối tơ

Dù năm bảy mối vẫn chờ mối anh”

Đó là hình ảnh lí tưởng nhất ngày xưa chồng đi học vợ ngồi quay tơ cho thấymột gia đình êm ấm hạnh phúc ngoài ý nghĩa đó ca dao còn nhắc cho chúng tanhớ về nghề dệt lụa quay tơ đã xuất hiện từ xa xưa, nghề dệt lụa tơ tằm ở TânChâu được truyền qua nhiều thế hệ không ít gia đình có từ bốn đến năm đờilàm nghề Để gìn giữ đến ngày nay người dân quê tôi đã phải trải qua nhữngthử thách khắc nghiệt của thời gian biến động của thị trường và có lòng yêunghề tâm huyết với nghề mạnh mẽ Họ đã không ngừng sáng tạo cải thiện đổimới công nghệ và luôn tìm ý tượng sáng tạo nên những mẫu mã mới đáp ứng

nhu cầu của khách hàng

Từ xa xưa người dân đã biết trồng dâu nuôi tằm se tơ dệt lụa và là nghề rấtquan trọng ở các vùng nông thôn vì đem lại hiệu quả kinh tế cao Con tằm ăn ládâu nhả tơ rồi cuộn thành kén người dân lấy kén đó kéo sợ ra làm thành tơ đểdệt lụa Trước đây tất cả các công đoạn đều làm thủ công ngày nay dù đã có

máy móc hổ trợ nhưng cũng chỉ có công đoạn se tơ được thay thế, mỗi sợ tơmềm mại mảnh mai dễ dàng đứt đoạn nhưng khi được se lại nhiều sợi dệt thànhvải thì trở nên chắc chắn vô cùng Lụa tơ tằm là một chất liệu mềm mại, bền vàrất sang trọng có nhiều loại phổ biến như gấm, vóc, lãnh, trong đó có thể nóilụa lãnh Mỹ A là sản phẩm độc đáo nhất có thời kì hoàng kim nhất trong quá

khứ những năm 50-60 của thế kỉ XX

Theo những người lớn tuổi kể lại thì ngày xưa lãnh Mỹ A là mơ ước của biếtbao người phụ nữ ai có được bộ lãnh Mỹ A mặc đi xóm, đi lễ, tiệc thì thật sangtrọng thướt tha tôn lên nét dịu dàng của người phụ nữ lãnh Mỹ A còn được nổitiếng về những đặc điểm màu sắc đen huyền óng ả, có độ bền cao không phaimàu, càng mặc màu càng đen bóng càng đẹp Sở dĩ có được những đặc tínhtốt như vậy là nhờ bí quyết nhuộm độc đáo của người xưa truyền lại và sự kìcông vất vã của những người thợ nhuộm Từ lâu người ta đã phát hiện trái mặcnưa có thê dùng để nhuộm vải tốt và bền nhưng để nhuộm vải đạt chất lượngphải mất hơn một tháng, trước đây người dân quê tôi phải đi mua trái mặc nưa

ở tận Campuchia, về sau đem giống về ươm thấy được nên trồng tới ngày nay

*Hồi sinh huyền thoại Lãnh Mỹ A tinh hoa thủ công Việt

Lãnh Mỹ A vốn là niềm tự hào của xứ lụa Tân Châu, lãnh được làm từ nhữngsơi tơ hảo hạng của vùng cao nguyên Bảo Lộc (Lâm Đồng) mỗi khổ vải 90cmbao gồm 12.550 sợi dọc, lãnh được dệt theo phương pháp dệt satin người thợdệt phải có đôi mắt tinh tường và đôi tay khéo léo để dệt nên cây lụa đều, đẹpnhư được làm từ một sợi tơ duy nhất, rồi lãnh được cho vào luộc để ra hết chấtkeo tằm và được hong khô trước khi vào quy trình nhuộm Xứ Tân Châu là nơiduy nhất ở Việt Nam còn tồn tại những cây mặc nưa, nhựa của trái mặc nưachính là bí quyết làm nên màu đen huyền ảo và đôi tay người thợ nhuộm TânChâu luôn mang một màu đen đó Trái mặc nưa được thu gôm thật nhiều rồixây nhuyễn vắt lấy nước để nhuộm vải, để kịp phơi vải cho khô trong ngàyngười thợ nhuộm phải tranh thủ bắt tay vào việc lúc mọi người còn đang ngongiấc và quan trọng hơn nữa nhựa mặc nưa khi xay xong để lâu quá 4 tiếng đồng

hồ sẽ bị hư không nhuộm được