Nguyên nhân KT-XH… + Ngày nay, với các thành tựu khoa học – công nghệ và nhu cầu sản xuất, sự phát triển của LLSX đã đạt đến trình độ quốc tế hóa có tính toàn cầu Mâu thuẫn giữa LLSX với
Trang 1BÀI 2:
XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN
Trang 2NỘI DUNG
I Nguyên nhân và điều kiện cho sự ra đời và phát
triển của xã hội xã hội chủ nghĩa (XHCN)
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội cộng
sản chủ nghĩa (CSCN)
III Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội và chủ nghĩa cộng
sản
IV Về con đường đi lên chủ
nghĩa xã hội ở Việt Nam
Trang 3XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện cho sự ra đời và phát triển của xã hội XHCN
1 Nguyên nhân kinh tế - xã hội của quá trình phát sinh, phát triển của xã hội XHCN
a Nguyên nhân kinh tế: Xã hội
XHCN ra đời và phát triển như
một quá trình lịch sử - tự nhiên,
bắt nguồn từ sự phát triển của sản
xuất vật chất, của sự phát triển xã
hội theo những quy luật khách
quan, mà quy luật chung nhất là
“Sự phù hợp giữa QHSX với
Trang 4XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
Trang 5XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
1 Nguyên nhân KT-XH…
a Nguyên nhân kinh tế (tt):
+ Đến giữa thế kỷ XIX: Lực
lượng sản xuất đạt đến trình độ
phát triển cao khác hẳn với sản
xuất nông nghiệp, tiểu thủ công
nghiệp và cả công nghiệp trong
công trường thủ công.
Trang 6XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
1 Nguyên nhân KT-XH…
a Nguyên nhân kinh tế (tt):
Trình độ xã hội hóa ngày
càng cao của LLSX, biểu
hiện ở trình độ hợp tác và
phân công lao động, tạo ra
năng suất lao động xã hội
ngày càng cao, bắt đầu một
quá trình mới
Trang 7XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
1 Nguyên nhân KT-XH…
Đó là quá trình nảy sinh
và phát triển gay gắt của
mâu thuẫn giữa tính chất
xã hội hóa ngày càng cao
của lực lượng sản xuất
với sự chiếm hữu tư nhân
tư bản chủ nghĩa.
Trang 8XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
Trang 9XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
1 Nguyên nhân KT-XH…
+ Ngày nay, với các thành tựu khoa học – công nghệ và nhu cầu sản xuất, sự phát triển của LLSX
đã đạt đến trình độ quốc tế hóa có tính toàn cầu
Mâu thuẫn giữa LLSX với
QHSX không chỉ ở các nước
tư bản chủ nghĩa mà còn lan
Trang 10XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
b Nguyên nhân xã hội:
SX TBCN
Trang 11XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
Mâu thuẫn giữa
LLSX với QHSX tư bản chủ nghĩa được biểu hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sản
b Nguyên nhân xã hội (tt):
Trang 12XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
Xóa bỏ sự thống trị trên các lĩnh vực khác của giai cấp tư sản đối với toàn xã hội, giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột, khỏi mọi bất công xã hội, khỏi
sự nghèo nàn, lạc hậu.
Trang 13XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
2 Những điều kiện đảm bảo sự ra đời và phát triển của xã hội XHCN
Trong xã hội phân chia giai
cấp và đấu tranh giai cấp: Sự
chuyển biến xã hội từ xã hội
nọ sang xã hội kia là kết quả
trực tiếp của cuộc đấu tranh
giai cấp, mà đỉnh cao là cách
mạng xã hội
Trang 14XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
2 Những điều kiện…
Cách mạng chính trị nhằm thay
đổi quyền lực chính trị, thiết lập
bộ máy nhà nước tiến bộ hơn là
dấu hiệu đầu tiên của sự xuất hiện
kinh tế - xã hội mới
Sự thay thế xã hội TBCN bằng xã
hội XHCN cũng vận động không
ngoài quy luật chung đó
Trang 15XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
2 Những điều kiện…
Việc thiết lập chính quyền của
giai công nhân và nhân dân lao
động: Đánh dấu sự ra đời của xã
hội XHCN, là yêu cầu khách
quan, điều kiện tiên quyết để giai
cấp công nhân và nhân dân xây
dựng xã hội mới – xã hội XHCN,
tiến tới xã hội cộng sản văn minh
Trang 16XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
2 Những điều kiện…
Những điều kiện chủ quan có ý
nghĩa quyết định trực tiếp cho sự
hình thành và phát triển của xã hội
XHCN:
- Đảng cộng sản cần xây dựng
đường lối chính trị, chiến lược và
sách lược cách mạng trên cơ sở vận
dụng sáng tao chủ nghĩa Mác-Lênin
vào điều kiện cụ thể của mỗi nước
Trang 17XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
I Nguyên nhân và điều kiện…
2 Những điều kiện…
- Nhà nước pháp quyền XHCN của
dân, do dân và vì dân…
- Trình độ giác ngộ XHCN của nhân
dân lao động ngày càng cao…
- Sự gắn bó máu thịt giữa Đảng, Nhà
nước với giai cấp công nhân, nhân dân
lao động và cả dân tộc trong quá trình
thực hiện mục tiêu giải phóng dân tộc,
Trang 18XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
1 Hai giai đoạn cơ bản của xã hội CSCN:
* Một số nội dung cơ bản của quá trình phát triển hình thái kinh tế - xã hội CSCN
- Một là, xã hội
CSCN phát triển
qua 2 giai đoạn:
Trang 19XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
1 Hai giai đoạn cơ bản của xã hội CSCN (tt):
Giai đoạn đầu –
Trang 20XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
1 Hai giai đoạn cơ bản của xã hội CSCN (tt):
- Hai là, sự khác nhau cơ
bản giữa hai giai đoạn thể
hiện trên hai phương diện
chủ yếu là kinh tế và chính
trị
Trang 21XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
1 Hai giai đoạn cơ bản của xã hội CSCN (tt):
Giai đoạn đầu –
giai đoạn thấp
Thực hiện nguyên tắc
phân phối “làm theo năng
Giai đoạn cao
Thực hiện nguyên tắc phân phối “Làm theo năng lực, hưởng theo
Về kinh tế:
Trang 22XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
1 Hai giai đoạn cơ bản của xã hội CSCN (tt):
Giai đoạn đầu –
Không còn sự khác biệt giai cấp – nhà nước tự tiêu vong
Về chính trị:
Trang 23XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
Trang 24XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
1 Hai giai đoạn cơ bản của xã hội CSCN (tt):
Bốn là, LLSX phát triển
hết sức cao, tạo năng suất
lao động cao, của cải vật
chất hết sức dồi dào với
chất lượng tốt
- Sở hữu toàn dân sẽ là
hình thức phổ biến
Trang 25XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
1 Hai giai đoạn cơ bản của xã hội CSCN (tt):
- Nguyên tắc phân phối theo nhu
cầu được thực hiện
- Không còn sự khác biệt giữa lao
động trí óc và lao động chân tay,
giữa thành thị và nông thôn,
- Tự quản xã hội sẽ thay thế nhà
nước, sự bình đẳng giữa các dân
Trang 26XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
Trang 27XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
2 Đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN (tt):
+ Trên lĩnh vực kinh tế:
Xã hội XHCN là xã hội có
nền kinh tế phát triển cao
trên cơ sở khoa học – công
nghệ hiện đại và chế độ
công hữu về TLSX chủ yếu
Trang 28XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
2 Đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN (tt):
+ Trên lĩnh vực văn hóa:
Nền văn hóa phát triển cao
nâng cao năng suất lao
động, đời sống vật chất và
tinh thần, đời sống kinh tế
và văn hóa của nhân dân
Trang 29XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
2 Đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN (tt):
Đời sống tinh thần và trình độ
văn hóa của nhân dân thúc đẩy
sự tăng trưởng kinh tế nói riêng
và sự phát triển bền vững toàn xã
hội
Văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là
động lực phát triển xã hội Đây là
một trong những đặc trưng cơ
Trang 30XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
II Quá trình hình thành và phát triển xã hội
cộng sản chủ nghĩa
2 Đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN (tt):
+ Trên lĩnh vực xã hội:
Trong xã hội XHCN, con
người được giải phóng khỏi áp
bức bóc lột, bất công, làm theo
năng lực, hưởng theo lao động,
có cuộc sống ấm no, tự do,
hạnh phúc, có điều kiện để
phát trên toàn diện cá nhân
Trang 31XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
III Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản
Khi phân tích mâu thuẫn cơ bản
của xã hội tư bản và những đặc
trưng của xã hội cộng sản –
C.Mác đã chỉ ra rằng: Từ xã hội
TBCN lên xã hội CSCN là cả một
thời kỳ lịch sử lâu dài từ khi giai
cấp công nhân giành được chính
quyền đến khi giai cấp công nhân
Trang 32XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
III Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản
+ Một là V.I Lênin đã tiếp tục khẳng
định quan điểm của C.Mác về thời kỳ
quá độ từ CNTB ở trình độ phát triển
cao lên CNCS, đồng thời chỉ ra loại hình
quá độ mới- Quá độ từ các nước tư bản
phát triển vào loại trung bình như nước
Nga, Người gọi đó là thời kỳ quá độ đặc
V.I.Lênin đã phát triển nhiều luận điểm mới về thời
kỳ quá độ:
Trang 33XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
III Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản
+ Hai là, V.I Lênin khẳng định,
thời kỳ quá độ theo nghĩa rộng nhất
như C.Mác đã chỉ ra, đồng thời,
Người chỉ rõ: Trong thời kỳ quá độ
ấy, chúng ta đang phải trải qua cả
một loạt thời kỳ quá độ, sau này
gọi là quá độ lên CNXH – quá độ
theo nghĩa hẹp.
Trang 34XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
III Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản
+ Ba là, V.I.Lênin khẳng định quan
điểm của C.Mac về bản chất chính
trị của thời kỳ quá độ Đồng thời,
Người chỉ ra các hình thức quá độ về
kinh tế Đó là hình thức CNTB
nhà nước trong công nghiệp lớn và
hình thức hợp tác trong quá trình
đưa kinh tế hàng hóa nhỏ lên
CNXH, đặc biệt trong lĩnh vực nông
nghiệp…
Trang 35XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
III Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản
+ Bốn là, V.I.Lênin nêu những đặc trưng và mâu thuẫn cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNCS
- Đặc trưng: Thời kỳ quá độ ấy
không thể không bao gồm những đặc
điểm về kết cấu của kinh tế TBCN và
kinh tế CSCN
- Mâu thuẫn: là thời kỳ đấu tranh
giữa CNTB đã bị đánh bại nhưng
chưa tiêu diệt hẳn và CNCS đã phát
Trang 36XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
III Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản
+ Năm là, V.I Lênin chỉ ra
loại hình quá độ mới: Quá
độ từ các nước tiền tư bản
tiến lên CNXH và CNCS
Người gọi đó là “quá độ
đặc biệt của đặc biệt”
Trang 37XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
IV Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam
1 Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội – con đường phát triển tất yếu của cách mạng Việt Nam trong thời đại ngày nay
Trang 38XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
IV Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam
+ Từ cuối thế kỷ XIX: Việt Nam
trở thành thuộc địa của thực dân
Pháp, tất cả các cuộc nổi dậy
chống thực dân Pháp của nhân
dân ta đều thất bại và không tìm
được con đường để cứu dân tộc
thoát khỏi ách nô lệ của đế quốc,
thực dân
Trang 39việc tại Mỹ rồi đến Anh.
Cuối năm 1917, Người đến sống tại Pari (thủ đô của Pháp) – Trung tâm văn hóa của châu Âu
Người tham gia:
- Hội những người Việt Nam yêu nước tại Pháp
Tháng 7/1920, Người đọc được “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I.Lênin Người khẳng định: “…Đây là cái cần thiết của chúng ta, con đường giải phóng dân tộc”
- 30/12/1920, Hồ Chí Minh là một trong những người tham
IV Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam
XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
1930
1920-1930: Chuẩn bị trên cả phương diện tư tưởng
lý luận, đường lối chính trị, tổ chức cán bộ, Nguyễn Ái Quốc tổ chức thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 3/2/1030
Trang 40XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
IV Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
con đường phát triển tất yếu
của đất nước ta là độc lập dân
tộc gắn liền với chủ nghĩa xã
hội.
Trang 41XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
IV Về con đường …
2 Nội dung cơ bản của con đường đi lên chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam
+ Một là, mục tiêu của con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội
ở Việt Nam, lý tưởng phấn đấu
của Đảng và nhân dân ta là:
Độc lập dân tộc gắn liền với
chủ nghĩa xã hội, thực hiện
“dân giàu, nước mạnh, xã hội
Trang 42XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
IV Về con đường …
+ Hai là, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước
ta là sự phát triển quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa
+ Ba là, chủ thể của con đường
đi lên chủ nghĩa xã hội là nhân
dân lao động
+ Bốn là, mô hình kinh tế tổng
quát trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội ở nước ta là
nền kinh tế thị trường định
hướng XHCN
Trang 43XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
IV Về con đường …
+ Năm là, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm phát triển lực lượng sản xuất CNXH
+ Sáu là, con đường đi lên chủ
nghĩa xã hội ở nước ta nhất
thiết phải tiến hành cuộc cách
mạng XHCN trên lĩnh vực tư
tưởng văn hóa với mục tiêu xây
dựng nền văn hóa tiên tiến,
đậm đàn bản sắc dân tộc
Trang 44XH XHCN VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VN
IV Về con đường …
+ Bảy là, đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta còn là quá trình xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và chủ động hội nhập quốc tế
+ Tám là, con đường đi lên
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
do Đảng Cộng sản Việt Nam
lãnh đạo, lấy chủ nghĩa
Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
làm nền tảng tư tưởng