Các công trình nghiên cứu trên đã làm rõ vai trò của công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên trong các trường cao đẳng, đại học hiện nay và việc nâng cao giáo dục chính trị tư
Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên các trường Cao đẳng hiện nay
Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục chính trị tư tưởng
1.1.1 Khái niệm chính trị tư tưởng
Tư tưởng chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen được hình thành từ cuộc đấu tranh của gia cấp vô sản chống gia cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản đầu thế kỷ XIX trên cả lý luận và thực tiễn với tinh thần phê phán và cách mạng, C.Mác, Ph.Ăngghen đã xây dựng nên cơ sở thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng cho việc hình thành quan niệm khoa học mới về chính trị Chính trị là vấn đề giai cấp, quan hệ giai cấp, đấu tranh giai cấp và đỉnh cao của cuộc đấu tranh này là đấu tranh giành quyền lực cho một giai cấp nhất định Bước ngoặt của đấu tranh chính trị là sự bùng nổ cách mạng xã hội, giành lấy chính quyền nhà nước, lật đổ chế độ cũ và thiết lập chế độ mới Chính trị là vấn đề quyền lực, biểu hiện trực tiếp là quyền lực nhà nước và tính hiện thực của quyền lực lại là lợi ích, mà trước hết là lợi ích kinh tế
V.I Lênin cho rằng: Chính trị là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vấn đề giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực Nhà nước, sự tham gia vào công việc của Nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của Nhà nước Bất kỳ vấn đề chính trị nào cũng đều có liên quan đến quyền lợi của các giai cấp và Nhà nước Chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng, bao gồm hệ tư tưởng chính trị, Nhà nước, các đảng phái xuất hiện khi xã hội phân chia thành các giai cấp dựa trên cơ sở hạ tầng kinh tế Chính trị “ là sự biểu hiện tập trung của kinh tế ” [14; 311], đồng thời chính trị có vị trí độc lập và có tác dụng to lớn đối với kinh tế
“chính trị tức là kinh tế được cô đọng lại”, “chính trị không thể không chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế” [14; 312] Chính trị ở trong kinh tế và, ngược lại, kinh tế thâm nhập vào chính trị Việc hình thành một quan điểm chính trị đúng về lĩnh vực kinh tế là điều kiện để giải quyết có hiệu quả những nhiệm vụ kinh tế Chính trị còn là sự biểu hiện tập trung của nền văn minh, của hoạt động sáng tạo, của sự giải phóng Trong điều kiện xây dựng chủ nghĩa xã hội, nói tới chính trị thì trước hết là bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản, hiệu lực quản lý của Nhà nước, quyền làm chủ của nhân dân lao động trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
Hồ Chí Minh đã mở rộng và phát triển những luận điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về chính trị được đề cập đến nhiều vấn đề, từ nhận thức hay quan niệm về chính trị đến những vấn đề chính trị trong thực tiễn như đường lối cách mạng Việt Nam; những vấn đề về xây dựng Đảng, giành giữ chính quyền, xây dựng chế độ mới, xây dựng và thực thi quyền làm chủ của nhân dân, vấn đề cán bộ, đạo đức cách mạng…
Từ điển tiếng Việt cho rằng: Chính trị là “những tổ chức và điều khiển bộ máy Nhà nước trong nội bộ một nước và về quan hệ chính thức giữa các nước với nhau”, “những hoạt động của một giai cấp, một chính đảng, một tập đoàn xã hội nhằm giành lấy hoặc duy trì quyền điều khiển bộ máy Nhà nước”,
“những hiểu biết về mục đích, đường lối, nhiệm vụ đấu tranh của một giai cấp, một chính Đảng nhằm giành lấy hoặc duy trì quyền điều khiển bộ máy Nhà nước” [31; 163]
Khái quát lại, chính trị, xét về bản chất, là hoạt động có tính xã hội của con người xoay quanh vấn đề giành, giữ, tổ chức, thực thi quyền lực nhà nước nhằm thoả mãn lợi ích Nói cách khác, chính trị là hoạt động thực tiễn của các giai cấp, đảng phái, các tổ chức chính trị xã hội, của nhà nước nhằm hoạch định và thực hiện đường lối chính trị nhằm bảo vệ chế độ chính trị, bảo vệ quyền thống trị và lợi ích của giai cấp cầm quyền Đối với nước ta, Nhà nước là Nhà nước của dân, do dân và vì dân, quyền lực của Nhà nước chỉ là biểu hiện tập trung quyền lực của nhân dân; lợi ích của giai cấp công nhân, giai cấp lãnh đạo thông qua Đảng Cộng sản thống nhất với lợi ích của nhân dân lao động Bởi vậy, chính trị là sự tham gia của nhân dân vào việc hoạch định và thực hiện chính sách của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhằm xây dựng kiện toàn hệ thống chính trị, phát triển kinh tế, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần cho xã hội, bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước
Các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin khi xây dựng học thuyết, truyền bá học thuyết của mình, tổ chức đảng giai cấp vô sản đã giải quyết một loạt vấn đề lý luận của công tác tư tưởng như hệ tư tưởng, quá trình tư tưởng, công tác tuyên truyền, cổ động Trước hết các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã đề cập vấn đề hệ tư tưởng
Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ tư tưởng là hệ thống những quan điểm và tư tưởng: chính trị, pháp luật, đạo đức, thẩm mỹ, tôn giáo, pháp luật, triết học Hệ tư tưởng cũng là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, xét cho cùng phản ánh những quan hệ kinh tế Cuộc đấu tranh tư tưởng ứng với cuộc đấu tranh lợi ích giai cấp trong xã hội có giai cấp đối kháng Hệ tư tưởng có thể phản ánh đúng hoặc phản ánh sai hiện thực, có thể là một tư tưởng khoa học hoặc không khoa học Lợi ích của giai cấp phản động nuôi dưỡng hệ tư tưởng sai lầm, lợi ích của giai cấp tiến bộ, cách mạng góp phần hình thành hệ tư tưởng khoa học V.I Lênin coi tư tưởng là hình thức cao của nhận thức, là mục tiêu, chương trình, kế hoạch nhằm tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới khách quan
Chủ nghĩa Mác - Lênin là hệ tư tưởng khoa học chân chính thể hiện lợi ích sống còn của giai cấp công nhân, của đại đa số nhân dân lao động và cả loài người khát khao hòa bình, tư do, tiến bộ
Hệ tư tưởng là phản ánh lợi ích giai cấp dưới hình thức lý luận cho nên nó mang bản chất giai cấp Vì vậy, các quan hệ tư tưởng và quá trình tư tưởng cũng bị chi phối bởi lợi ích giai cấp Theo V.I Lênin lý luận của Mác là “tổ chức cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản giành lấy chính quyền và tổ chức xã hội xã hội chủ nghĩa” [11; 231] Trong lịch sử loài người, những giai cấp có hệ tư tưởng thông qua đội ngũ các nhà tư tưởng và hệ thống thiết chế luôn tìm mọi cách tác động, chi phối các quan hệ tư tưởng và quá trình tư tưởng nhằm biến hệ tư tưởng của giai cấp mình thành hệ tư tưởng thống trị đời sống tinh thần xã hội, động viên, cổ vũ mọi thành viên trong xã hội tích cực hành động để xây dựng và bảo vệ chế độ V.I Lênin viết: Cần phải học tập ở Mác “lòng tin tưởng vào cách mạng, cái bản lĩnh biết kêu gọi giai cấp công nhân bảo vệ đến cùng những nhiệm vụ cách mạng trực tiếp của mình, tinh thần kiên quyết không dùng những lời than vãn, ủy mị khi cách mạng tạm thời thất bại” [12; 483-484] Sự tác động của chủ thể hệ tư tưởng đến các quan hệ tư tưởng và quá trình tư tưởng để đạt mục đích đặt ra là công tác tư tưởng V.I Lênin cho rằng phương hướng của công tác tư tưởng là việc tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản Người đã dạy rằng công tác tuyên truyền ấy không được xuất phát từ những lý lẽ chung và những sự phán đoán… mà phải xuất phát từ những nhiệm vụ cụ thể của công cuộc xây dựng kinh tế và xây dựng Nhà nước, phải lấy thực tiễn mà chứng minh xem xây dựng chủ nghĩa xã hội bằng cách nào
Vậy, công tác tư tưởng là hoạt động có mục đích của một giai cấp, một chính đảng nhằm hình thành, phát triển, truyền bá hệ tư tưởng trong quần chúng, thúc đẩy quần chúng hành động vì lợi ích của chủ thể hệ tư tưởng
Khái niệm chính trị tư tưởng: Ý thức chính trị với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện trong xã hội có giai cấp và Nhà nước Nó phản ánh các quan hệ chính trị, kinh tế, xã hội giữa các giai cấp, các dân tộc và các quốc gia Đặc trưng của ý thức chính trị là thể hiện trực tiếp và tập trung nhất lợi ích giai cấp
Hệ tư tưởng chính trị của một giai cấp phản ánh trực tiếp tập trung lợi ích của giai cấp ấy Hệ tư tưởng chính trị được thể hiện trong đường lối, cương lĩnh chính trị của các chính đảng, của giai cấp khác nhau cũng như trong luật pháp, chính sách Nhà nước, công cụ của giai cấp thống trị Hệ tư tưởng chính trị được hình thành một cách tự giác, nó được các nhà tư tưởng của giai cấp xây dựng và truyền bá Hệ tư tưởng chính trị thường gắn với các tổ chức chính trị thông qua các tổ chức chính trị mà một giai cấp tiến hành cuộc đấu tranh về ý thức hệ vì lợi ích của giai cấp mình Với đặc trưng như vậy, tác động của ý thức chính trị phụ thuộc vào tính chất tiến bộ của giai cấp mang hệ tư tưởng đó Đảng ta, ngay từ khi ra đời đã xác định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, sau này bổ sung thêm tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ tư tưởng chính trị của Đảng
Sự kiên trì hệ tư tưởng chính trị Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là bài học đầu tiên dẫn tới thắng lợi của sự ngiệp đổi mới: “Trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” [5; 79]
Mục đích, vai trò và nội dung công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong trường Cao đẳng hiện nay
1.2.1 Mục đích, vai trò của công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong trường Cao đẳng hiện nay
- Trang bị thế giới quan duy vật, phương pháp luận khoa học cho sinh viên
Thế giới quan là toàn bộ những quan niệm của con người về thế giới về bản thân con người và vị trí của con người trong thế giới ấy Thế giới quan còn là hệ thống những nguyên tắc quan điểm niềm tin, khái niệm biểu tượng về toàn bộ thế giới
Thế giới quan có vai trò đặc biệt quan trọng đó là quy định thái độ con người đối với thế giới và là kim chỉ nam cho mọi hoạt động Công tác GDCTTT với việc hình thành thế giới quan và phương pháp luận khoa học biện chứng giúp các em có thể phân biệt được đâu là đúng đâu là sai, phân biệt được cái biện chứng và cái siêu hình bởi trong thực tế chúng ta thấy rằng có rất nhiều loại thế giới quan Thế giới quan triết học Mácxít sẽ trang bị cho con người cách nhìn đúng đắn, giải quyết vấn đề cơ bản của triết học dựa trên cơ sở khoa học và dựa vào khoa học để luận giải các vấn đề thuộc tự nhiên, xã hội và tư duy của con người Chủ nghĩa Mác - Lênin chủ trương giải phóng con người ở ngay thế giới hiện tại, kêu gọi mọi người đấu tranh để xoá bỏ áp bức bất công và xây dựng lên một xã hội công bằng, dân chủ ở đó mọi người có điều kiện để phát triển toàn diện Vì vậy, thế giới quan triết học Mácxít đã đưa con người ta đi đúng hướng Đối với sinh viên công tác GDCTTT với mục đích giúp các em nhận thức và tìm ra phương hướng đúng đắn, tìm được lý tưởng trong học tập cũng như trong cuộc sống Hình thành ở các em thế giới quan khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, xây dựng cho các em lý tưởng trong học tập sinh hoạt và rèn luyện, không chịu cúi đầu trước những khó khăn thử thách mà phải cố gắng vượt qua để hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập của mình, luôn có cái nhìn biện chứng đúng đắn giữa các sự vật hiện tượng, giữa các vấn đề Trong học tập phải luôn làm chủ kiến thức luôn nhận thức rằng mình là chủ thể của mọi họat động để từ đó có thể đề ra kế hoạch cho bản thân Khi được trang bị một thế giới quan khoa học đúng đắn thì các em sẽ từng bước xác định được thái độ, xác định được cách nhìn về cuộc sống và về cách thức hoạt động học tập cho tương lai hợp với thời đại mới Có thế giới quan khoa học đúng đắn sẽ hướng các em hoạt động theo hướng tích cực góp phần vào sự tiến bộ xã hội Vì thế, có thể nói rằng thế giới quan khoa học là cái gốc về mặt tư tưởng, nhân cách, là cơ sở cho đạo đức, hành vi chính trị sau này của các em
Bên cạnh thế giới quan khoa học điều đặc biệt cần chú ý trong công tác GDCTTT đó là hình thành ở các em phương pháp luận biện chứng
Phương pháp luận là hệ thống lý luận về phương pháp nghiên cứu, nhận thức và cải tạo hiện thực Nó có tác dụng hướng dẫn gợi mở, và chỉ đạo cho mọi hoạt động của con người
Trong quá trình học tập và nghiên cứu nhất thiết phải có phương pháp luận và phương pháp luận đúng đắn nhất là phương pháp luận biện chứng Nó trở thành phương pháp luận chung nhất cho mọi khoa học Phương pháp luận có vai trò rất lớn trong việc định hướng Phương pháp luận có thể dẫn người ta đến những thành công hoặc dẫn người ta đến những thất bại nếu không có phương pháp đúng đắn Phương pháp luận Mácxít hình thành cho sinh viên làm việc có kỷ luật có ý thức tổ chức cao, tạo nên phẩm chất công dân, phẩm chất con người mới có tác phong phù hợp với thời đại mới
- Nâng cao trình độ lý luận chính trị, bản lĩnh và sự giác ngộ lý tưởng cách mạng
Công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong các trường ĐH, CĐ hiện nay trước hết là nhằm giáo dục những tri thức chính trị cơ bản, có hệ thống cho sinh viên bằng việc giáo dục những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin; giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam Từ đó góp phần bồi dưỡng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, định hướng nhận thức, xây dựng và củng cố niềm tin của sinh viên vào sự lãnh đạo của Đảng, từ đó tạo được tính tự giác, lòng hăng say, ý thức trách nhiệm để thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu nghị quyết mà Đảng đề ra
Việc nâng cao trình độ lý luận chính trị trong sinh viên có vị trí rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động của nhà trường Tầm quan trọng của nó bắt nguồn từ vai trò của chủ nghĩa Mác - Lênin đối với quá trình phát triễn của xã hội với tư cách là khoa học cách mạng của giai cấp công nhân và hệ tư tưởng của toàn xã hội trong chế độ XHCN
C.Mác chỉ rõ: “Vũ khí của sự phê phán cố nhiên không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất; nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất một khi nó xâm nhập vào quần chúng” [16; 580]
Mục đích của việc nâng cao trình độ lý luận chính trị cho sinh viên là biết vận dụng lý luận đó một cách sáng tạo vào hoạt động thực tiễn V.I Lênin viết: “chúng ta không hề coi lý luận của Mác như một cái gì đã xong xuôi hẵn và bất khả xâm phạm; trái lại, chúng ta tin rằng lý luận đó chỉ đặt nề móng cho môn khoa học mà những người xã hội chỉ nghĩa cần phải phát triển hơn về mọi mặt” [11; 232]
V.I Lênin đã khẳng định vai trò của lý luận: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng” [11; 30] V.I Lênin cũng đã nói đến sự cần thiết phải dốc mọi nỗ lực vào việc bồi dưỡng ý thức giác ngộ lý tưởng cách mạng cộng sản chủ nghĩa, thiết lập những mối liên hệ xã hội mới, giữa người với người, giáo dục thái độ mới đối với lao động và giáo dục kỷ luật mới
Công tác GDCTTT còn tạo dựng bản lĩnh chính trị cho sinh viên đó chính là giúp họ biết chọn lựa, tiếp thu những tinh hoa văn hóa và nâng cao khả năng nhận biết và đối phó trước các âm mưu phá hoại, chia rẽ, lôi kéo của các thế lực thù địch, các cám dỗ vật chất và các tệ nạn xã hội khác
Sinh thời, Hồ Chí Minh rất chú trọng việc xây dựng lý tưởng cách mạng cho con người Việt Nam mới Đó là lý tưởng “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”, “không có gì quý hơn độc lập tự do” Chính lý tưởng đó đã dẫn dắt những thế hệ con người Việt Nam hy sinh cả tuổi trẻ, không tiếc máu xương để dành lại nền độc lập cho dân tộc, bảo vệ đất nước và xây dựng tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Công tác GDCTTT cho học sinh, sinh viên ngoài việc nâng cao trình độ lý luận chính trị, tạo dựng bản lĩnh chính trị còn phải chú trọng đến làm cho họ giác ngộ cách mạng Nếu không xây dựng một lý tưởng cách mạng thì chủ nghĩa cá nhân sẽ phát triển, lối sống thực dụng chạy theo đồng tiền bất chấp đạo lý sẽ hoành hành Bởi vậy, vấn đề xây dựng lý tưởng cách mạng cho sinh viên, học sinh ngày nay trở nên cấp bách để ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực mà nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế tất yếu sản sinh ra Cần phải giáo dục cho học sinh, sinh viên những chủ nhân tương lai của đất nước xác định được lý tưởng cách mạng, thấm nhuần tư tưởng đặt lợi ích của mình trong sự nghiệp cao cả là đưa đất nước trở thành nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc xã hội công bằng dân chủ văn minh Bằng các hoạt động phong trào thi đua, phong trào hành động, thông qua các hoạt động thực tiễn đây là môi trường giáo dục hiệu quả nhất để giáo dục và nâng cao giác ngộ lý tưởng cách mạng của tuổi trẻ
- Nâng cao nhận biết và tăng cường năng lực trong đấu tranh chống các trào lưu lý luận, tư tưởng phản động, chống chiến lược “Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng, văn hóa
“Diễn biến hòa bình” (DBHB) là một chiến lược phản cách mạng do các thế lực thù địch tiến hành nhằm thủ tiêu chế độ XHCN và chống phá các nước phát triển theo hướng tiến bộ bằng các biện pháp phi vũ trang, thúc đẩy
“tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” nội bộ
Hội nghị giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng cộng sản Việt Nam (1994) đã xác định: “Diễn biến hòa bình” bạo loạn lật đổ là một nguy cơ của cách mạng Việt Nam Phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới
Tình hình công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên Trường Cao đẳng Văn hóa - Thể thao và Du lịch Nguyễn Du, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay
Tình hình công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên ở Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du Nguyễn Du hiện nay
2.2.1 Nhận thức của cán bộ, giảng viên về công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên trong nhà trường
Trong những năm qua Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du đã thực hiện nhiều biện phỏp trong cụng tỏc GDCTTT cho sinh viờn như: Giảng dạy tốt bộ môn lý luận chính trị; tổ chức học chính trị đầu khóa; giáo dục chính trị, tư tưởng thông qua các buổi chào cờ đầu tháng; tổ chức hội thi học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; tổ chức các buổi hoạt động ngoại khóa mang tính giáo dục cao; các cuộc thi tìm hiểu truyền thống cách mạng của Đảng, dân tộc… Công tác giáo dục chính trị tư tưởng đã góp phần làm chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức chính trị, về lý tưởng cộng sản của đoàn viên, sinh viên, giúp đoàn viên, sinh viên không ngừng phấn đấu rèn luyện nhân cách đạo đức, lối sống
Hầu hết cán bộ, giảng viên của trường đã nhận thức được nhiệm vụ, chức trách của mình trong giáo dục sinh viên, đã cố gắng tìm tòi và thực hiện các phương pháp dạy học mới để nâng cao nhận thức cho sinh viên Phòng Công tác chính trị HSSV phối hợp với tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức được nhiều mô hình sinh hoạt tiêu biểu: xây dựng đội xung kích trong công tác tuyên truyền, xây dựng nếp sống văn hóa, thực hiện nhiều chương trình có ý nghĩa sâu sắc như phong trào tình nguyện, phát động, phong trào, hội thi: “Olympic Chính trị”, “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, phối hợp hưởng ứng tháng an toàn giao thông… Các hoạt động được tổ chức có kế hoạch, có sự chỉ đạo của Đảng ủy và Ban Giám hiệu nhà trường đã thực sự có tác dụng trong giáo dục nhận thức về lịch sử, truyền thống, đạo đức lối sống, hiểu biết về pháp luật và có ý thức trong phòng chống các tệ nạn xã hội trong học sinh, sinh viên Những lợi thế trong hoạt động bề nổi của trường đã tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giáo dục chính trị tư tưởng, làm cho công tác này mang tính thường xuyên hơn và dễ dàng lôi kéo nhiều sinh viên tham gia vào các hoạt động của nhà trường Tuy nhiên, trong thời gian qua hiệu quả cụng tỏc giỏo dục chớnh trị tư tưởng của nhà trường chưa cao, ch-a phát huy hết sức mạnh của các lực lượng tham gia trong cụng tỏc giỏo dục sinh viờn Một số cỏn bộ, giảng viên của nhà trường chỉ quan tõm đến cụng tỏc chuyên môn của mình cho tốt chứ ớt quan tâm đến cụng tỏc GDCTTT cho sinh viờn Để nghiờn cứu thực trạng này, chúng tôi đã tiến hành điều tra 50 cán bộ, giảng viên ở tr-ờng về nhận thức của họ trong cụng tỏc GDCTTT cho sinh viờn Khi hỏi về thái độ của các cỏn bộ, giảng viờn và đối với công tác GDCTTT cho sinh viờn của tr-ờng cho có kết quả phản ánh ở bảng 4
Bảng 4: Bảng tổng hợp đỏnh giỏ nhận thức của CB, GV đối với công tác GDCTTT
TT Nội dung trả lời Số l-ợng đánh giá
1 Thái độ trong công tác GDCTTT cho SV
2 Vai trò của công tác GDCTTT cho SV :
3 Việc nâng cao hiệu quả trong công tác GDCTTT cho SV là:
4 GDCTTT cho sinh viên là nhiệm vụ của:
- Phòng công tác HS,SV
- Các giảng viên giảng dạy bộ môn lý luận chính trị
- Đảng bộ, Đoàn thanh niên
- Tất cả các lực lượng trong nhà trường
5 Nội dung cơ bản trong công tác GDCTTT cho sinh viên:
- Giáo dục lý luận chính trị
- Giáo dục lý tưởng cách mạng XHCN
- Giáo dục nhận biết và đấu tranh chống âm mưu “diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch
- Tất cả các nội dung trên
Nguồn: Tác giả điều tra trực tiếp tại Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du
Qua kết quả ở bảng 4 cho thấy: Mức độ quan tõm của CB, GV đối với công tác GDCTTT cho sinh viên là rất nhiều, đa số CBGV cho rằng: Họ rất quan tâm đến công tác GDCTTT cho sinh viên của nhà trường Nhưng hiện nay các CB, GV vì quá coi trọng công tác chuyên môn của mình đảm nhận nên không có thời gian để GDCTTT cho sinh viên Rất nhiều CB, GV (trên 70%) cho rằng GDCTTT cho sinh viên chủ yếu là của công tác Đoàn, giảng viên dạy chính trị và phòng công tác HSSV chứ các giảng viên bộ môn khác chỉ cần giảng dạy chuyên môn của mình cho tốt Mặt khác một số CB, GV trong trường cũng không quan tâm để tìm hiểu GDCTTT cho sinh viên thì cần giáo dục cái gì, giáo dục như thế nào để có hiệu quả
Trong những năm qua nhà trường đã quan tâm đến công tác GDCTTT cho sinh viên và có các biện pháp khác nhau để thực hiện GDCTTT cho sinh viên, nhưng các giải pháp đó còn chậm đổi mới, chưa linh hoạt, lực lượng tham gia giáo dục CTTT cho sinh viên còn ít, hiệu quả thấp Thực tế này được thể hiện qua sự đánh của giá cán bộ, giảng viên về tính hiệu quả của các giải pháp mà nhà trường đã thực hiện
Bảng 5: Nhận thức của cán bộ, giảng viên về tính hiệu quả các giải pháp nhà trường đã thực hiện trong công tác GDCTTT cho sinh viên
TT Nội dung trả lời Số người trả lời
1 Sử dụng các giải pháp GDCTTT có hiệu quả cao 11 22%
2 Sử dụng các giải pháp GDCTTT tương đối phù hợp và có hiệu quả
3 Sử dụng các giải pháp GDCTTT chưa hiệu quả 24 48%
Nguồn: Điều tra trực tiếp tại Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du
Kết quả điều tra cho thấy có 48% CB,GV trả lời thời gian qua Nhà trường ch-a sử dụng giải pháp phự hợp với đối tượng, đặc điểm sinh viờn của trường để GDCTTT; có 30% CB,GV trả lời Nhà trường đã sử dụng giải pháp tương đối phự hợp để GDCTTT cho sinh viờn, tuy nhiờn hiệu quả chưa cao; có 22% CB, GV trả lời Nhà trường đã sử dụng giải pháp có hiệu quả và đạt kết quả đảng ghi nhận, trong GDCTTT cho sinh viờn Như vậy, công tác GDCTTT cho sinh viên trong thời gian qua các kết quả đạt được chưa thực sự như mong muốn, trong trường hiện nay vẫn còn một số SV lâm vào các tệ nạn xã hội, tư tưởng lập trường không ổn định, bỏ học, kí nợ, lối sống hưởng thụ, không tôn trọng pháp luật Thực tế trên, chứng tỏ nhà trường đang còn bế tắc trong việc tìm ra các giải pháp để nâng cao chất lượng GDCTTT cho sinh viên của trường, đặc biệt các CB, GV vẫn chưa có sự đồng thuận, thống nhất trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên
Khi hỏi về cỏc nguyên nhân làm hiệu quả cụng tỏc GDCTTT cho sinh viờn ở tr-ờng ch-a cao? kết quả thu được như sau:
Bảng 6: Ý kiến của cán bộ giáo viên về các nguyên nhân làm cho công tác giáo dục CTTT cho sinh viên hiệu quả chưa cao
TT Nội dung trả lời Số người trả lời
1 Chưa có sự quan tâm đầy đủ của các tổ chức đoàn thể trong trường
2 Nhận thức chưa cao của cán bộ, giảng viên trong công tác GDCTTT
3 Tính đặc thù của sinh viên Trường CĐ VHTT - DL nên gây khó khăn hơn trong công tác GDCTTT
4 Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành, đoàn thể trong giáo dục CTTT cho sinh viên
5 Nhà trường chưa phục vụ đầy đủ điều kiện vật chất để học tập và sinh hoạt ngoại khóa
Nguồn: Điều tra tại Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du
Từ kết quả điều tra ta thấy có: (3/50, 6%) CBGV cho rằng nguyên nhân chủ yếu làm cho công tác giáo dục CTTT hiệu quả chưa cao là do chưa có sự quan tâm đầy đủ của các tổ chức đoàn thể trong công tác GDCTTT cho SV; (5/50, 10%) CB, GV cho rằng nhận thức của CB,GV về công tác GDCTTT chưa cao; (11/50, 22%) CB, GV cho rằng do đặc thù sinh viên các trường VHTT-DL nên gây khó khăn hơn trong GDCTTT; (22/50, 44%) CB, GV cho rằng chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các Ban, Ngành, Đoàn thể của nhà trường trong công tác GDCTTT cho sinh viên; (9/50, 18%) CBGV cho rằng nhà trường chưa tạo điều kiện đầy đủ về vật chất để học tập và hoạt động ngoại khóa
Nh- vậy, trong các nguyên nhân dẫn đến hiệu quả cụng tỏc GDCTTT cho sinh viên ch-a cao, trong đó nguyên nhân chưa có sự phối hợp giữa các lực lượng tham gia công tác GDCTTT là nguyên nhân mà CB, GV đánh giá là chủ yếu nhất Vì vậy, khi yêu cầu họ đưa ra các phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả GDCTTT cho sinh viên thì chủ yếu đưa ra ý kiến là: Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục trong nhà trường, tập huấn cho CB,
GV về nội dung, phương pháp GDCTTT cho sinh viên Tinh thần trách nhiệm CB,GV trong công tác GDCTTT là rất quan trọng, nhưng cần có các giải pháp phù hợp, hiệu quả và quá trình thực hiện của CB, GV trong giáo dục là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng của công tác GDCTTT cho sinh viên Ngoài ra, CB, GV cần được trang bị kiến thức về CTTT cũng nh- năng lực tổ chức của họ về lĩnh vực hoạt động này là những yếu tố cần thiết góp phần cùng nhà tr-ờng để nâng cao hiệu quả cụng tỏc GDCTTT cho sinh viờn trong thời gian tới
Nhận thức đúng vị trí, vai trò, và nhiệm vụ của công tác GDCTTT cho sinh viên là một đòi hỏi khách quan từ các cán bộ và các giảng viên của trường Vì có nhận thức đúng, mới có hành động đúng, hành động đúng mới đạt hiệu quả cao
2.2.2 Ý thức rèn luyện chính trị tư tưởng của sinh viên Trường Cao đẳng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Du
Sinh viên trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du trong những năm học vừa qua đa số các em ý thức được nhiệm vụ học tập và rèn luyện của bản thân Hiện nay chương trình đào tạo có nhiều thay đổi, điều kiện học tập ngày càng được cải thiện, tổ chức đào tạo có những biến động lớn, yêu cầu về chất lượng đào tạo ngày càng cao… Trước những điều kiện học tập đó, càng làm cho các sinh viên có ý thức chủ động hơn trong việc khắc phục trở ngại vươn lên để học tập, học tốt chuyên ngành đã chọn và tích lũy thêm những kiến thức nghệ thuật - thẩm mỹ cần thiết khác để hỗ trợ và làm giàu thêm tri thức của mỗi cá nhân trong cuộc sống
Sinh viên trường VHTT - DL không chỉ học tốt mà còn phải tích cực tham gia các hoạt động xã hội bằng các hoạt động nghệ thuật nhằm chào mừng những ngày lễ lớn trọng đại như: Ngày Nhà giáo Việt nam, ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày sinh nhật Bác Hồ, ngày học sinh - sinh viên, ngày môi trường thế giới và các đợt tuyên truyền phòng chống HIV/ AIDS và các hoạt động văn hóa, văn nghệ của tỉnh… Bằng các hoạt động cụ thể như: tổ chức sáng tác tranh, tổ chức các buổi biểu diễn âm nhạc Các hoạt động ấy luôn được sinh viên tham gia tích cực và say mê, từ đó rèn luyện sinh viên trong nghề nghiệp và nâng cao ý thức chính trị, tinh thần cộng đồng, nhân văn, nuôi dưỡng, bồi bổ tâm hồn, tình cảm con người nghệ sĩ tương lai Với tinh thần sinh viên năng động, sáng tạo vì một nền văn hóa nghệ thuật ngày mai Sinh viên Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du đã luôn phối hợp với nhà trường chủ động đề ra phương hướng hành động cụ thể: nỗ lực học tập, mạnh dạn phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của mình qua con đường tự rèn luyện, tự nghiên cứu, tham gia các hoạt động nghệ thuật hưởng ứng những ngày lễ trọng đại… Tất cả nhằm mục đích nâng cao nhận thức, tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, nâng cao tinh thần trách nhiệm ở mỗi sinh viên Là những người hoạt động nghệ thuật tương lai, các học sinh - sinh viên đã cố gắng cống hiến sức mình vào sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa nghệ thuật của tỉnh, cùng cả nước xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
Tuy nhiờn, sinh viên của Tr-ờng CĐ VHTT - DL do đặc thù nghề nghiệp nên sự nhận thức về chớnh trị tư tưởng một số em cũn cú quan điểm lệch lạc coi năng khiếu là yếu tố quan trọng quyết định trong quá trình học tập và công việc sau này Bởi vậy, sinh viên thường chú tâm nhiều hơn đến học tập chuyên nghành của mình ngoài ra các em còn làm thêm (kiếm thêm thu nhập) và tham gia các hoạt động nghệ thuật khác cho trường, thành phố và cả của tỉnh Có nhiều sinh viên cho rằng: Chúng em ngoài thời gian học trên lớp là phải đi tập chương trình, duyệt chương trình và đi biểu diễn nhiều… không có thời gian học tập ở nhà, nhiều khi phải nghỉ học cả những môn lý luận chung (trong đó có môn lý luận chính trị) Thực tế đó ảnh hưởng rất lớn đến việc rèn luyện CTTT của sinh viên, bởi vì, thời gian để các em học tập bộ môn lý luận nói chung và lý luận chính trị nói riêng là rất ít, không có thời gian đọc sách và hoàn thiện các bài tập về nhà Thậm chí một số sinh viên thường xuyên bỏ học các môn lý luận chung để đi biểu diễn kiếm thêm thu nhập Một thực tế khó khăn cho các trường Văn hóa, Nghệ thuật hiện nay là thời gian tập luyện và biểu diễn nhiều nên có nhiều khi các em phải ngừng học các môn học ngoài chuyên ngành để tập trung cho thời gian tập luyện và biểu diễn nghệ thuật Vì vậy, thời gian bố trí học bù cũng rất ít, thậm chí một số em không thể đi học bù mà vẫn có thể thi cử bình thường, điều này gây khó khăn cho các giảng viên giảng dạy các môn lý luận chính trị và các môn học khác Thực tế đó đang ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả trong giáo dục chính trị tư tưởng cho các em
Khi được hỏi đến thái độ rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống có nhiều sinh viên cũng đã quan tâm và cố gắng hài hòa trong việc học tập và rèn luyện của mình Tuy nhiên một số sinh viên khác lại tỏ ra thờ ơ, không quan tâm đến việc rèn luyện CTTT ở trường Chúng tôi đã tiến hành điều tra 100 sinh viên của trường và tổng hợp kết quả như sau:
Bảng 7: Bảng tổng hợp ý kiến của sinh viên Trường CĐ VHTT - DL
Nguyễn Du trong rèn luyện chính trị tư tưởng
TT Nội dung trả lời Số sinh viên trả lời Tỷ lệ
1 Thái độ đối với việc rèn luyện CTTT
2 Việc rèn luyện CTTT trong trường là
3 Những kiến thức về CTTT có được từ
- Học tập hàng ngày trên lớp
- Phương tiện thông tin đại chúng
- Tự học, tự rèn luyện
- Kết hợp giáo dục của nhà trường và quá trình tự giáo dục
4 Vai trò của giáo dục CTTT trong trường cao đẳng là:
- Nhằm giáo dục toàn diện cho sinh viên
- Tăng cường sự hiểu biết về chính trị cho SV
- Nhằm giáo dục đạo đức, lối sống cho SV
- Nâng cao giáo dục chuyên môn
Nguồn: Điều tra trực tiếp tại Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du
Theo kết quả điều tra cho thấy đa số sinh viên đã quan tâm đến rèn luyện chính trị tư tưởng, cho rằng công tác GDCTTT của nhà trường là quan trọng nhằm giỏo dục toàn diện cho sinh viờn Nhưng sự hiểu biết của các em về CTTT ch-a cao, không phải sinh viờn nào cũng nhận thức đ-ợc cần phải khắc phục khó khăn về thời gian để hài hòa trong học tập, biểu diễn nghệ thuật và rèn luyện chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống Nhận thức về chính trị tư tưởng của sinh viên còn thấp, trong thời gian học tập ở trường các em dành nhiều sự quan tâm, chú ý đến chuyên môn của ngành đào tạo, coi trọng các môn năng khiếu vốn có của các em, chưa quan tâm đúng mức rèn luyện, giáo dục chính trị tư tưởng Có đến 25% trong số sinh viên không hề chú ý đến giáo dục chính trị tư tưởng với lý do đơn giản là không thích, 13% số sinh viên cho rằng việc rèn luyện giáo dục chính trị tư tưởng trong sinh viên là không cần thiết Trong số các sinh viên đó chủ yếu là những sinh viên cá biệt của nhà trường, một số đã từng rơi vào các tệ nạn xã hội Ngoài ra, việc tiếp thu lối sống toàn cầu húa cựng với sự tò mò thích khám phá của tuổi trẻ, sự nhận thức về chớnh trị tư tưởng, về đạo đức, lối sống còn thấp, ảnh h-ởng của phim ảnh, mạng internet… đã khiến cho nhiều sinh viờn của xem nhẹ đạo đức truyền thống, thiếu lý t-ởng hoài bảo trong lập thân, lập nghiệp Sinh viờn bỏ học, ký nợ, lối “sống thử” cũng tồn tại khá phổ biến trong đời sống sinh viên
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trên là do tính đặc thù nghề nghiệp, lối sống văn nghệ sĩ đã tác động đến cách sống, suy nghĩ và hành động của học sinh, sinh viên không giống như sinh viên các ngành đào tạo khác Mặt khác, hầu hết trong các trường văn hóa nghệ thuật, những môn học đặc thù về nghề nghiệp đều không tách ra thành chương trình riêng Sinh viên Báo chí có môn học riêng là đạo đức nhà báo, sinh viên trường Y có giáo trình riêng về tư cách nghề nghiệp; trong khi đó, học sinh, sinh viên văn hóa, nghệ thuật lại không có môn đạo đức nghề nghiệp có tính đặc thù Nội dung này chỉ được lồng ghép vào các môn chuyên ngành với số lượng thời gian quá ít Học sinh, sinh viên của trường chủ yếu đến từ các vùng nông thôn, với môi trường mới náo nhiệt ở đô thị cùng với việc thiết lập các mối quan hệ, biểu diễn nhiều, tiếp xúc nhiều… trong hoàn cảnh tự do khiến nhiều em không làm chủ được bản thân dễ rơi vào lối sống buông thả, một số sinh viên đã từng bị dư luận xã hội chê trách Một số sinh viên có suy nghĩ học xong không xin được việc tạo tâm lý chán nản, bỏ học giữa chừng dễ rơi vào các tệ nạn xã hội… Thực tế này chứng tỏ, sinh viên Trường CĐ VHTT - DL Nguyễn Du vẫn chưa coi trọng việc rèn luyện chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống Trong khi, phẩm chất chính trị là một trong những nền tảng cơ bản với một nghề nghiệp đặc thù như văn hóa - nghệ thuật
2.2.3 Thực trạng công tác giảng dạy các môn lý luận chính trị trong Trường Cao đẳng Văn hóa, Thể thao - Du lịch Nguyễn Du