Tưởng giới thạch với lịch sử trung quốc từ 1924 đến 1937

ặc biệt, từ trước ến nay, người ta vẫn nh n xét ánh giá Tưởng Giới Thạch từ góc nhìn của ng C ng s n Trung Qu c, những gì chúng ta biết ến về nh n v t lịch sử này hầu như là những chủ tr

Tr-ờng đại học vinh

Khoa lịch sử

Khóa luận tốt nghiệp đại học

TƯởNG GIớI THạCH Với LịCH Sử Trung quốc

từ 1924 đến 1937 chuyên ngành lịch sử thế giới

Giáo viên h-ớng dẫn : Ths Lê Thế C-ờng Sinh viên thực hiện : ng Thị Ngọc

Lớp 48A

Vinh, 2011

1.1.2 Sự nghiệp của Tưởng Giới Thạch trước năm 1924 10 1.2 Quá trình chuẩn bị lực lượng làm chính biến vươn lên nắm quyền của

3.1.1.Trung Qu c trước sự x m lược của phát xít Nh t 51 3.1.2 Quan iểm của Tưởng Giới Thạch và sự ph n hoá trong hàng ngũ

A MỞ ẦU

1 Lý do chọn ề t i:

Tưởng Giới Thạch là nh n v t mà cu c ời hoạt ng chính trị của ng có

nh hưởng cực ỳ quan trọng i với sự phát triển của lịch sử c n - hiện ại Trung

Qu c

1.1 Tưởng Giới Thạch sinh ngày 31 tháng 10 năm 1887 tại tỉnh Chiết Giang, miền ng Nam Trung Qu c Ông học trường sỹ quan tại Nh t B n, tham gia Trung Qu c ồng minh h i, m t tổ chức cách mạng của T n Trung Sơn Năm

1922, ông ược giao chức vụ Tham mưu trưởng qu n i Qu c d n ng ồng thời làm hiệu trưởng Trường Võ bị oàng h Sau hi T n Trung Sơn m t (1925), Tưởng Giới Thạch cầm ầu những phần tử phái hữu ch ng lại chủ trương liên minh với ng C ng s n Trung qu c của T n Trung Sơn Từ y, Tưởng Giới Thạch bước lên vũ ài chính trị Trung Qu c, tạo nên những biến ng lớn ở qu c gia này trong su t 1/4 thế ỷ Tìm hiểu về Tưởng Giới Thạch h ng những góp phần ánh giá hách quan hơn về nh n v t này mà còn iến gi i rõ hơn về lịch sử Trung Qu c c n – hiện ại

1.2 Giai oạn 1924 – 1937 là giai oạn Tưởng Giới Thạch ạt ược nhiều thành c ng nh t trên con ường xác l p ịa vị chính trị của mình Từ chỗ t p hợp lực lượng và g y chính biến ph n cách mạng trong thời ỳ chiến tranh Bắc phạt (1924- 1927) ến quá trình xác l p hệ th ng chính quyền từ Trung ương ến ịa phương, tiến hành v y quét vào hu căn cứ ịa của ng C ng s n (1927 - 1937)

là thời ỳ “ ắc ý” nh t của Tưởng, cũng là thời ỳ tạo nên nhiều sóng gió i với

ng C ng s n Trung Qu c nói riêng và lịch sử Trung Qu c nói chung Từ năm 1935- 1936, ế qu c Nh t B n ẩy mạnh những hoạt ng x m lược Trung qu c,

ng C ng s n Trung Qu c chủ trương "Qu c c ng hợp tác" ể ch ng Nh t nhưng Tưởng Giới Thạch h ng ch p nh n ai tướng của Qu c D n ng là Trương ọc Lương và Dương ổ Thành bắt giam Tưởng Giới Thạch ở T y An g y nên "Sự biến T y An", bu c Tưởng Giới Thạch ph i liên minh ch ng Nh t vào ngày 23

tháng 9 năm 1937 Những sức ép và sự thay ổi thái của Tưởng cũng là v n ề cần ph i quan t m nghiên cứu trên nhiều góc

1.3 Viết về cu c ời, sự nghiệp của nh n v t lịch sử Tưởng Giới Thạch chắc hẳn có h ng ít những nhà nghiên cứu, nhà sử học dày c ng tìm hiểu cũng như dùng quan iểm của mình ể bình và ánh giá Song vẫn còn ó những ẩn s hi ta

i s u nghiên cứu về nh n v t lịch sử này Bên cạnh những ánh giá úng ắn về những óng góp cũng như sai lầm trong tư tưởng của Tưởng uỷ viên trưởng i với lịch sử hiện ại Trung Qu c dựa trên quan iểm duy v t lịch sử thì vẫn còn ó những nh n ịnh thiếu hách quan, chưa ph n ánh úng nh hưởng của nh n v t này i với lịch sử d n t c Trung oa ặc biệt, từ trước ến nay, người ta vẫn

nh n xét ánh giá Tưởng Giới Thạch từ góc nhìn của ng C ng s n Trung Qu c, những gì chúng ta biết ến về nh n v t lịch sử này hầu như là những chủ trương

ch ng i lại ng C ng s n, ph n b i tổ qu c và àn áp phong trào cách mạng

mà chưa thể hiểu hết ằng sau những nh n ịnh y ẩn chứa những iều gì về vị Tổng tài Qu c D n ng Trung Qu c - Tưởng Giới Thạch ề tài mu n hắc hoạ

rõ hơn về cu c ời hoạt ng chính trị của Tưởng Giới Thạch cùng những nh hưởng của ng i với lịch sử Trung Qu c trong giai oạn 1924 - 1937

Từ những lý do trên, t i mạnh dạn chọn ề tài “Tưởng Giới Thạch với lịch

sử Trung Quốc từ 1924 đến 1937” làm hoá lu n t t nghiệp ại học

2 Lịch sử nghiên cứu vấn ề

Viết về cu c ời, sự nghiệp của nh n v t lịch sử Tưởng Giới Thạch chắc hẳn

từ l u ược các học gi trên thế giới quan t m nghiên cứu và cho ra ời nhiều

c ng trình với nhiều thứ tiếng hác nhau Do trình ngoại ngữ còn hạn chế, chúng tôi chưa thể tiếp c n nguồn tài liệu phong phú ó Tài liệu lịch sử về nh n

v t Tưởng Giới Thạch bằng tiếng Việt của các tác gi Việt Nam nhìn chung chưa nhiều, lu n văn t t nghiệp ại học của các thế hệ sinh viên lớp trước về nh n v t này còn ít ỏi Tuy nhiên m t s học gi Việt Nam quan t m nghiên cứu và cho

ra những c ng trình có giá trị về lịch sử về nh n v t Tưởng Giới Thạch Ngoài ra

còn có m t s bài báo, các bài nghiên cứu của m t s tác gi ược ăng trên các tạp chí chuyên ngành các th ng tin trên các website của TTXVN, B Ngoại giao…

Công trình Lịch sử Trung Quốc của GS Nguyễn Anh Thái nêu rõ những

chặng ường phát triển của lịch sử Trung Qu c thời hiện ại, ặc biệt là phong trào cách mạng dưới sự l nh ạo của ng C ng s n Trung Qu c Trong công trình này, Tưởng Giới Thạch ược m t với vị trí là lực lượng i l p của ng C ng

s n Trung Qu c y là c ng trình có tính ịnh hướng cho tác gi trong quá trình nghiên cứu

Công trình Lịch sử cách mạng hiện đại Trung Quốc của học gi Hà Hán Chi

hắc hoạ lại b i c nh t nước Trung Qu c từ phong trào Ngũ Tứ ến phong trào

d n chủ ch ng Nh t Tác phẩm có nêu lên cu c u tranh giữa hai ng Qu c -

C ng trong thời ỳ Tưởng Giới Thạch cầm quyền

Công trình Những nhân vật lịch sử Trung Quốc hiện đại của Diệp Vĩnh Liệt

nêu rõ cu c ời, sự nghiệp của nh n v t lịch sử Tưởng Giới Thạch cùng những m i quan hệ trong gia ình và chính quyền của nh n v t này y là nguồn tư liệu quan trọng i với việc nghiên cứu ời tư của Tưởng Giới Thạch và tác ng của nó i với sự nghiệp chính trị của ng

Công trình Tưởng Giới Thạch bạn và thù, là m t c ng trình nghiên cứu ồ

s , trong ó nêu rõ quá trình vươn lên nắm chính quyền cùng những bước thăng trầm trong bước ường hoạt ng chính trị của Tưởng Giới Thạch y là c ng trình có giá trị sử liệu cao i với quá trình nghiên cứu của tác gi

Ngoài ra chúng t i còn có nhiều bài báo hoa học có n i dung liên quan ến

nh n v t lịch sử Tưởng Giới Thạch của nhiều tác gi hác ược c ng b trên các tạp chí, các website như: http://google.com.vn hay http://www.Iafrica.com

Trên cơ sở tiếp c n xử lý các nguồn tài liệu có ược t i ế thừa ết qu nghiên cứu của những người i trước ể thực hiện ề tài hoá lu n này

3 ối tƣợng v phạm vi nghiên cứu của ề t i

Trên cơ sở tiếp c n xử lý nguồn tài liệu hiện có, chúng tôi mạnh dạn xác ịnh i tượng nghiên cứu là Tưởng Giới Thạch với lịch sử Trung Qu c từ 1924

ến 1937, bước ầu hắc hoạ rõ hơn về cu c ời hoạt ng chính trị của Tưởng Giới Thạch cùng những nh hưởng của ng i với lịch sử Trung Qu c trong giai oạn này

Về nội dung, ề tài chủ yếu là quá trình hoạt ng của Tưởng Giới Thạch từ

những năm tháng ầu tiên của quá trình t p hợp lực lượng làm chính biến lên nắm chính quyền ến ngày x y ra sự biến T y An, m t biến c trong cu c ời hoạt

ng chính trị của Tưởng Giới Thạch(1924 - 1937)

Về thời gian, ề tài nghiên cứu về Tưởng Giới Thạch hi ng lên làm iệu

trưởng trường qu n sự oàng h (1924) ến Sự biến T y An (12/1936) dẫn tới sự thay ổi quan iểm của Tưởng Giới Thạch

Những v n ề ngoài những giới hạn nêu trên h ng thu c phạm vi nghiên cứu của ề tài

4 Nguồn t i liệu v phương pháp nghiên cứu

* Nguồn tài liệu:

ề tài tiến hành nghiên cứu trên cơ sở các nguồn tài liệu tin c y ược

c ng b trong và ngoài nước

- Các diễn văn, bài phát biểu, văn iện, các tài liệu hồi ý về Tưởng Giới Thạch ược dịch ra tiếng Việt

- Các c ng trình nghiên cứu, các bài viết ược c ng b trên các tạp chí chuyên ngành ở Việt Nam như Nghiên cứu Qu c tế, Nghiên cứu Trung Qu c….;

Th ng t n x Việt Nam, Viện nghiên cứu Trung Qu c v.v

- Những c ng trình nghiên cứu hoa học, hoá lu n t t nghiệp ại học, các

ề tài về Trung Qu c liên quan ến lịch sử Trung Qu c giai oạn này

- Các thông tin trên các website tin c y như TTXVN, B Ngoại giao

* Phương pháp nghiên cứu:

Trên cơ sở nguồn tài liệu thu th p ược, hóa lu n sử dụng phương pháp

lu n Mác – Lênin và các phương pháp nghiên cứu lịch sử nhằm tái hiện hách quan và hoa học về vai trò của Tưởng Giới Thạch từ 1924 ến 1937 Tác gi

v n dụng ầy ủ các phương pháp b m n, trong ó có phương pháp lịch sử và phương pháp l gich là hai phương pháp cơ b n nh t nhằm gi i quyết căn b n những v n ề ặt ra

Bên cạnh ó còn v n dụng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành bổ trợ hác như: hương pháp m t , so sánh, xác minh phê phán tư liệu, phương pháp sưu tầm, liệt ê, liên hệ

B NỘI DUNG Chương 1:

QUÁ TRÌN T P ỢP LỰC LƯỢNG CỦA TƯỞNG GIỚI T ẠC

(1924-1927) 1.1 V i nét khái quát về quê hương, gia thế v sự nghiệp của Tưởng Giới Thạch trước năm 1924

1.1.1 Quê hương, gia thế:

Tưởng Giới Thạch sinh ngày 30 tháng 10 năm 1887 trong m t gia ình

bu n mu i ở thị tr n Khê Khẩu, huyện hụng oá, tỉnh Chiết Giang Khê Khẩu nằm ở phía nam núi Tứ Minh, khe Diệm ch y quanh co trong núi, hai nhánh Nam Bắc của he hợp lưu vào m t chỗ nên gọi là Khê Khẩu (cửa he) Hơn m t nửa

d n cư của thị tr n ều có họ Tưởng, ở phía ng thị tr n có m t cửa thành gọi là

“Vũ Linh m n” Qua hỏi Vũ Linh m n dọc theo d y ph hẹp, i quá lên núi ta sẽ

th y có m t ng i nhà 2 tầng, có tường trắng v y quanh, ở giữa có m t cửa vòm x y bằng gạch xanh như hình chữ U ngược, ó là ng i nhà “T Cư”

T Cư là nhà của ng n i Tưởng Giới Thạch về sau ổi thành “ hong C o phòng”, hai chữ “ hong”, “C o” ở y ều có lai lịch của nó, l y nghĩa từ tên thủ của hai vua Văn Vũ ời nhà Chu Vua Chu Văn Vương óng ở hong Ấp, vua Chu Văn Vũ óng ở C o Kinh, bên trong hong C o phòng có 2 s n gạch nhỏ, có gần m t chục gian phòng, có thể nói ng i nhà này thu c loại giàu có ở thị

tr n nhỏ này

Ông n i của Tưởng Giới Thạch tên là Tưởng Ngọc Biểu, có cửa hàng mu i Ngọc Thái, ph iếm Trường, bán mu i là chính, ngoài ra còn bán v i, rượu và gạo tẻ Tưởng Ngọc Biểu có hai người con trai, con trai trưởng là Tưởng Triệu i, con thứ là Tưởng Triệu Th ng

Tưởng Triệu Th ng là người th ng minh, có ầu óc inh doanh, sau hi tiếp

nh n cửa hàng mu i Ngọc Thái thì làm ăn phát ạt Tưởng Triệu Th ng l y vợ họ

Từ, sinh ược 1 gái 1 trai, con gái tên là Tưởng Thuỵ Xu n, con trai là Tưởng Chu

Khang, hiệu là Giới Khanh, tự là Tich ầu, mọi người thường gọi là Tưởng Giới Khanh

Năm 1882 ( ời vua Quang Tự thứ 8), lúc Tưởng Triệu Th ng 41 tuổi thì bà

vợ họ Từ bị m chết Ít l u sau, ng cưới bà vợ ế họ T n ở thị tr n Tưởng Vương Miếu, bà này lại m chết Năm 1886, Tưởng Triệu Th ng l y vợ lần thứ 3 là Vương Thái Ngọc, 22 tuổi, là m t goá phụ trẻ

Năm sau, ngày 15 tháng 9 năm quang tự thứ 13, tức là ngày 30 tháng 10 năm 1887, ở gian gác phía ng cửa hàng mu i Ngọc Thái, bà Vương Thái Ngọc sinh ược m t người con trai, chính là Tưởng Giới Thạch Khi mới sinh, ng n i Tưởng Ngọc Biểu ặt cho tên là Tưởng Thuỵ Nguyên, tên thường là Chu Thái Khi vào Trung học l y tên là Tưởng Chí Thanh, tự là Giới Thạch, về sau ng học theo

T n Trung Sơn ổi tên thành Trung Chính Tưởng Giới Thạch có 3 cô em gái là Thuỵ Liên, Thuỵ Cúc, Thuỵ Thanh Thuỵ Cúc và Thuỵ Thanh ều chết sớm Năm

1895, Tưởng Triệu Th ng m t, thọ 54 tuổi, lúc này Tưởng Giới Thạch 8 tuổi dời về nhà của ng n i, do bà qu phụ Vương Thái Ngọc gian nan v t v nu i n ng nên người Do v y, Tưởng Giới Thạch r t nhớ c ng ơn mẹ, thờ mẹ r t có hiếu

Ở b c tiểu học và trung học, Tưởng học trường Tư thục Khê Khẩu với lực học trung bình Tuy nhiên, y là thời ỳ ng ược th m nhuần những giá trị ạo

ức, lu n lý, văn hoá truyền th ng của d n t c Trung oa theo nền giáo dục cũ, ăn

s u trong t m linh ể lại d u n v cùng s u sắc, có thể nói là có tác dụng h ng nhỏ i với cu c ời ng Năm 1903, Tưởng Giới Thạch vào học trường hượng

L c ở huyện lỵ hụng oá, bắt ầu tiếp thu nền giáo dục iểu mới y cũng là thời ỳ Tưởng bước ầu hình thành những nh n thức, hoài b o và ặc biệt là am

mê chính trị qu n sự, hình thành trong chàng thiếu niên này lý tưởng qu n sự tìm tòi l i thoát cho t nước

Có thể nói, về thành phần xu t th n, Tưởng Giới Thạch h ng thu c giai c p

n ng d n nhưng cũng h ng ph i thu c tầng lớp giàu có Sinh ra trong m t gia ình tiểu thương, có lẽ chính vì v y mà thương nghiệp là lĩnh vực mà Tưởng há

quan t m trong quá trình x y dựng nền inh tế của nước C ng hoà d n qu c sau này Mặt hác, yếu t thương nghiệp có lẽ cũng ăn s u vào trong cách hành xử trong lĩnh vực chính trị của Tưởng trong quá trình xác l p ịa vị của mình Quê hương và gia thế của Tưởng thực tế hình thành cho chàng thanh niên này những nền t ng há căn b n về tính cách cũng như trình , phẩm ch t ể ng vươn lên trong sự nghiệp chính trị th ng lĩnh Trung Qu c trong thời gian dài sau này

1.1.2 Sự nghiệp của Tưởng Giới Thạch trước năm 1924

Trên con ường thành ạt của mình, Tưởng Giới Thạch có 3 cơ h i m u

ch t, 3 cơ h i y liên hoàn với nhau và lần trước là tiền ề cho lần sau

Lần thứ nh t là vào năm 1906, lúc Tưởng 19 tuổi ang học ở trường trung học Long T n, huyện hong oá ược i Nh t B n học qu n sự Ở Nh t, Tưởng

ết th n với Trần Kỳ Mỹ ang học ở trường C nh Giám và ược Kỳ Mỹ giới thiệu, Tưởng gia nh p ồng minh h i năm 1908 Tưởng cùng với Trần Kỳ Mỹ và oàng Nhũ, 3 người ết thành anh em hác họ Sau hi về nước, Trần Kỳ Mỹ làm c

qu n i Thượng i, tổng tư lệnh i qu n ánh dẹp Viên Thế Kh i của Thượng

i, Tưởng Giới Thạch ược cử làm trung oàn trưởng trung oàn 5, dưới quyền của Trần Kỳ Mỹ

Lần thứ hai là vào năm 1922, nhờ có quan hệ với Trần Kỳ Mỹ, Tưởng Giới Thạch theo T n Trung Sơn Cu c cách mạng T n ợi (1911) dù p tan ngai vàng phong iến ngàn năm nhưng h ng hai sinh ra m t nền c ng hoà thực thụ Năm

1914, ng Trung oa cách mạng (tiền th n của Qu c D n ng) ược thành l p,

T n Trung Sơn làm thủ tướng, Trần Kỳ Mỹ làm b trưởng tổng vụ ai năm sau, Trần Kỳ Mỹ bị ám sát tại Thượng i, Tưởng Giới Thạch i theo T n Trung Sơn Mùa xu n năm 1918, T n Trung Sơn cử Tưởng làm chu nhiệm hoa tác chiến của

B tổng tư lệnh Tuy rằng có lần vì h ng có thực quyền, nên Tưởng xin T n Trung Sơn cho từ chức, về Thượng i say sưa với c ng việc giao dịch chứng hoán, nhưng cu i năm 1921, Tưởng lại hưởng ứng lời êu gọi của T n Trung Sơn

i Quế L m, tham gia việc trù bị ế hoạch Bắc phạt Ngày 16 tháng 6 năm 1922,

Trần Quýnh Minh t nhiên ph n loạn cho qu n pháo ích phủ Tổng th ng của

T n Trung Sơn, T n Trung Sơn gọi iện cho Tưởng “sự việc hẩn c p, mong về ngay” Tưởng v i về Qu ng Ch u, leo lên chiến hạm Vĩnh hong của T n Trung Sơn, hỗ trợ T n Trung Sơn ph n ích bọn Trần Quýnh Minh Tưởng Giới Thạch

lu n lu n ở bên cạnh T n Trung Sơn, hoạn nạn, s ng chết có nhau Ngày 10 tháng

8, h t ng T n Trung Sơn rời Qu ng ng trở về Thượng i Tưởng lại ịp thời lợi dụng cơ h i ó, viết cu n “T n Tổng th ng gặp nạn ở Qu ng Ch u”, mời T n Trung Sơn viết lời tựa, thế là tiếng tăm của Tưởng nổi lên như cồn, Tưởng ược

T n Trung Sơn cử làm tham mưu trưởng ại b n doanh cách mạng

Lần thứ ba là lúc T n Trung Sơn gửi iện cho Tưởng ang ở Khê Khẩu ể

ỷ niệm lần thứ 60 ngày sinh của mẹ là bà Vương Thái Ngọc qua ời, lệnh cho Tưởng ph i về ngay Qu ng Ch u ể vạch ế hoạch x y dựng trường Qu n sự oàng h y là cơ h i thứ ba, chính là những ngày êm hó quên trên chiến hạm Vĩnh hong hiến cho T n Trung Sơn càng thêm tín nhiệm Tưởng Giới Thạch

Tưởng Giới Thạch nh n ược lệnh nhưng vẫn n n ná ở quê nhà Ngày 30

tháng 12, Tôn Trung Sơn gửi iện báo cho Tưởng Giới Thạch: “Về Quảng Đông

báo cáo tất cả mọi tình hình về việc dẫn đoàn đại biểu đi thăm Nga, và hoạch định biện pháp hợp tác Trung – Nga”.[10;31]

Tưởng Giới Thạch vẫn mu n ở lại ăn tết ở quê nhà rồi mới i Qu ng Ch u, ngày 1 tháng giêng năm giáp tí là ngày 5 tháng 2 năm 1924, những iện báo dồn

d p, ể giữ thể diện cho T n Trung Sơn, Tưởng h ng thể h ng rời Khê Khẩu Ngày 16 tháng 1 năm 1914, hi Tưởng Giới Thạch ến Qu ng Ch u – trung tâm của cách mạng Trung Qu c lúc b y giờ, T n thủ tướng triệu t p ại h i I b n ngày sau hi Tưởng ến Qu ng Ch u, ngày 20 tháng 1 năm 1924, ại h i I của

Qu c d n ng long trọng hai mạc tại lễ ường của trường Cao ẳng sư phạm

Qu ng ng Lúc này, Tưởng Giới Thạch cũng ngồi trong h i trường nhưng

h ng ph i là ại biểu mà chỉ là dự thính

Năm 1963, hi hồi tưởng lại những ngày h ng vui do chưa có ịa vị trong

ng, Tưởng Giới Thạch từng nói rằng:

“Năm 21 tuổi tôi vào đảng, nhưng mãi đến năm 27 tuổi mới được Thủ tướng

tiếp riêng Tuy rằng sau đó thủ tướng không những luôn luôn bảo ban tôi, mà còn cho tôi đảm nhiệm nhiều công việc quan trọng, nhưng tôi chưa hề đòi hỏi Thủ tướng bất kỳ chức vụ nào mà Thủ tướng cũng chưa hề đặc biệt cử tôi giữ những chức vụ cao siêu công khai nào; mãi đến khi tôi 40 tuổi tôi mới được đề cử làm Trung ương uỷ viên”.[10;43]

Chỉ trong m t thời gian h ng dài, Tưởng Giới Thạch giành ược sự tin c y của T n Trung Sơn Ông trở thành iệu trưởng “Trường sỹ quan lục qu n oàng

h ” Có thể nói, oàng h là t hưng nghiệp của Tưởng, tạo nên hàng loạt ệ

tử trung thành, ánh bại phái nguyên l o Qu c d n ng, ẻ thù chính trị như U ng Tinh Vệ của ng ta sau này Nhưng trước hi có ược sự nghiệp vẻ vang y, Tưởng Giới Thạch cũng ph i tr i qua biết bao thử thách, sóng gió trên con ường binh nghiệp và chúng ta h ng thể h ng nhắc ến những năm tháng ầu tiên ưa ng ến với con ường cách mạng của T n Trung Sơn, ó là qu ng thời gian trước năm 1924

1.2 Quá trình chuẩn bị lực lượng l m chính biến vươn lên nắm qu ền của Tưởng Giới Thạch (1924 – 1927)

1.2.1 Tưởng Giới Thạch nhận chức hiệu trưởng Quân sự Hoàng Phố

Tháng 6 năm 1923, ng C ng s n Trung Qu c họp ại h i III tại Qu ng

Ch u ại h i t p trung th o lu n v n ề hợp tác Qu c – C ng, th ng qua nghị quyết về v n ề phong trào qu c d n và Qu c d n ng Nghị quyết ph n tích

sự cần thiết và tính h thi của việc thiết l p mặt tr n th ng nh t cách mạng, của việc hợp tác Qu c – C ng; quyết ịnh các ng viên c ng s n, với tư cách cá nh n, gia nh p Qu c d n ng ể hình thành m t mặt tr n th ng nh t, thúc ẩy cách mạng phát triển ồng thời, Nghị quyết cũng nh n mạnh: Trong mặt tr n th ng

nh t, ng ph i lu n lu n giữ tính c l p của mình về chính trị, tư tưởng và tổ

chức iểm thiếu sót trong nghị quyết của ại h i III ng C ng s n Trung Qu c

là h ng ề c p quyền l nh ạo giai c p v s n, v n ề phong trào n ng d n và v n

ề qu n i cách mạng

ược sự giúp ỡ của Qu c tế C ng s n và ng C ng s n Trung Qu c, tháng 1 năm 1924, Qu c d n ng triệu t p ại h i lần thứ I tại Qu ng Ch u Tham dự ại h i có 165 ại biểu, trong ó có 20 ại biểu là ng viên c ng s n (trong s ó có Lý ại Chiêu, àm Bình Sơn, L m Tổ àm, Trương Qu c ào,

Cù Thu Bạch, Mao Trạch ng…) Lý ại Chiêu ược T n Trung Sơn mời tham gia oàn chủ tịch ại h i àm Bình Sơn thay mặt Ban ch p hành Trung ương l m

thời Qu c d n ng ọc báo cáo c ng tác Với tinh thần 3 chính sách lớn “liên

Nga, liên Cộng, phù trợ công nông” ại h i quyết ịnh ể các ng viên c ng

s n và oàn viên oàn thanh niên x h i chủ nghĩa gia nh p Qu c d n ng với tư cách cá nh n ại h i th ng qua Tuyên ng n ại h i lần thứ I qu c d n ng Trung Qu c và Cương lĩnh Qu c d n ng Trung Qu c Trong Tuyên ng n của

ại h i, chủ nghĩa Tam d n ược gi i thích với n i dung mới ể phù hợp với trào lưu thời ại, thường ược gọi là “chủ nghĩa Tam d n mới” iểm tiến b rõ nét của chủ nghĩa Tam d n mới so với chủ nghĩa tam d n cũ là chủ trương d n t c Trung

oa ch ng chủ nghĩa ế qu c x m lược, các d n t c Trung oa ều bình ẳng; chủ

nghĩa d n quyền ược gi i thích là quyền d n chủ “thuộc những người dân bình

thường, chứ không phải thuộc riêng một số ít người”; chủ nghĩa d n sinh ược gi i

thích bằng 2 nguyên tắc “bình qu n ịa quyền” và “tiết chế tư b n” Chủ nghĩa Tam d n mới về cơ b n nh t trí với Cương lĩnh cách mạng d n chủ của ng C ng

s n Do v y, chủ nghĩa Tam d n mới trở thành cương lĩnh chung, làm cơ sở chính trị cho sự hợp tác giữa ng C ng s n và Qu c d n ng Trung Qu c

ại h i bầu Ban ch p hành Trung ương Qu c d n ng Trung Qu c, trong ó có 10 ng viên c ng s n (chiếm 1/4 tổng s uỷ viên Trung ương) i nghị lần thứ I Ban ch p hành Trung ương Qu c d n ng do Uỷ viên trưởng T n Trung Sơn chủ trì bầu ra Ban Thường vụ gồm Liêu Trọng Kh i, àm Bình Sơn,

ới Quý ào Trong Ban ch p hành trung ương Qu c d n ng, ng viên c ng

s n àm Bình Sơn làm Trưởng ban Tổ chức, L m Tổ àm làm Trưởng ban N ng

d n, Mao Trạch ng làm Quyền Trưởng ban Tuyên hu n ại h i I Qu c d n

ng Trung Qu c ánh d u sự hình thành quan hệ hợp tác Qu c – C ng và Mặt

tr n th ng nh t cách mạng

ợp tác Qu c – C ng và Mặt tr n th ng nh t cách mạng thúc ẩy phong trào u tranh của quần chúng nói riêng và lực lượng cách mạng Trung Qu c nói chung lớn mạnh nhanh chóng Năm 1924, trường Võ bị oàng h ược thành

l p ó là cái n i ể qu n i Qu c d n ra ời và trưởng thành và phong trào u tranh của c ng nh n, n ng d n phát triển mạnh

T n Trung Sơn v i v th i thúc Tưởng ến Qu ng ng h ng ph i ể dự

ại h i I của Qu c d n ng mà nh n m t nhiệm vụ hác: Ngày 24/01/1924 Tôn Trung Sơn tuyên b thành l p Ban trù bị thành l p trường sỹ quan lục qu n do Tưởng Giới Thạch làm trưởng Ban Ngày 28/01/1924 T n Trung Sơn chỉ thị l y

ịa chỉ của Trường Lục qu n Qu ng ng và Trường i Qu n Qu ng ng nằm

ở trên o Trường Ch u oàng h trên s ng Ch u Giang ở ngoại phía ng của thành ph Qu ng Ch u làm ịa chỉ của trường sỹ quan Lục qu n mới thành l p, vì trường ở oàng ph nên từ ược gọi là trường qu n sự oàng h Thì ra, qua những th t bại trong nhiều năm, T n Trung Sơn c m th y s u sắc rằng Qu c d n

ng cần ph i có m t i qu n mạnh của mình nên quyết ịnh thành l p trường

sỹ quan lục qu n Trong con mắt của T n Trung Sơn, Tưởng Giới Thạch trước ia học qu n sự ở Nh t, là m t tướng tài, do ó ng ta chỉ coi trọng và tin c y Tưởng Giới Thạch về mặt qu n sự mà chưa xem Tưởng là m t nhà hoạt ng chính trị Chính vì v y, hi c t nhắc ại biểu ại h i I của Qu c d n ng T n Trung Sơn “lờ” Tưởng Giới Thạch T n Trung Sơn hy vọng Tưởng sẽ chuyên

t m về c ng việc của trường qu n sự

Tưởng Giới Thạch h ng thèm cái chức trưởng ban trù bị trường sỹ quan lục

qu n nhỏ nhoi y (lúc này Tưởng chưa ý thức ược tầm quan trọng của chức vụ

này i với việc nắm qu n quyền sau này) Vứt bỏ “mũ cánh chuồn”, ngày 21/2/1924 Tưởng Giới Thạch ệ ơn lên T n Trung Sơn và Ban ch p hành Trung ương Qu c d n ng xin từ chức, h ng ợi phê chuẩn Tưởng bỏ về quê nhà ở Khê Khẩu

Ngày 29/2/1924 Tưởng Giới Thạch tiếp ược iện của T n Trung Sơn Bức

iện viết: “Nhờ Ban chấp hành Thượng Hải chuyển cho anh Tưởng Giới Thạch:

Trường sỹ quan Lục Quân do anh đảm nhận, nên khải giảng ngay, hiện nay công tác trù bị đã bắt tay tiến hành, kinh phí cũng đã có chỗ trông cậy, các sỹ quan và học sinh từ phương xa đến hơn 100 người, nhiều người mong muốn anh chủ trì công việc của trường, không nên làm cho những người đã nhiệt tình đến đây phải thất vọng mà ra về Anh hãy nhận chức, đơn xin từ chức của anh chưa được chuẩn

y, sao lại làm trái ý mà bỏ đi, hy vọng sớm trở lại ngay, đừng để lỡ việc”.[10;50]

Ngày 02/03/1924 Tưởng gửi iện phúc áp T n Trung Sơn thanh minh rằng:

sỡ dĩ Tưởng ph i bỏ i là vì trong Qu c d n ng ng ta bị người ta ghen tỵ, bài xích nên ngay c chức ại biểu của ại h i I Qu c d n ng cũng h ng ược bầu

V lại, hồi ó theo Tưởng nghĩ thì chủ trì c ng việc của Trường qu n sự oàng

h h ng ph i là m t chức vụ quan trọng, hơn nữa nghe nói sẽ do “Trình Tiềm

làm hiệu trưởng, Tưởng và Lý Tế Thâm làm phó hiệu trưởng”

Tiếp theo bức iện của T n Trung Sơn, Liêu Trọng Kh i lại ba lần liên tiếp ánh iện cho Tưởng Giới Thạch th i thúc ng ta nhanh chóng xu ng Qu ng Châu

Ngày 26/4/1924 Tưởng Giới Thạch bắt ầu nh n nhiệm vụ, ở trường qu n

sự oàng h Tưởng ọc hu n từ: “ iểm chủ yếu duy nh t là hy sinh cho ng cách mạng” m sau, lại ọc hu n từ: “Thế nào mới là ng viên cách mạng ch n chính”

Ngày 2/5/1924 T n Trung Sơn bổ nhiệm Tưởng Giới Thạch làm iệu trưởng trường qu n sự oàng h iêm tham mưu trưởng B tổng tư lệnh qu n i

Qu ng ng y là m t ngày có tính ch t lịch sử i với Tưởng Giới Thạch, ngày

ng bắt ầu nắm qu n quyền, tuy rằng lúc ó Tưởng chưa hoàn toàn ý thức ược rằng sự bổ nhiệm này là cái m c ánh d u cu c ời hoạt ng chính trị của ng

Từ ó mọi người ều gọi Tưởng Giới Thạch là “Tưởng hiệu trưởng”, y là lần

ầu tiên tên của Tưởng Giới Thạch ược èm theo chức vị

Ngày 16/6/1924 trên o Trường Châu – oàng h ph t phới lá cờ thanh thiên bạch nh t nền ỏ, m t t m ph ng màu ỏ ược treo trên cao, trên ph ng có dòng chữ viết: “Lễ hai gi ng trường sỹ quan lục qu n Qu c d n ng Trung

Qu c” Ở trên thao trường, vang lên lanh l nh bài ca của qu n Cách mạng D n

qu c Và trong tiếng vỗ tay như s m, T n Trung Sơn ọc diễn văn, nói lên t n chỉ sáng l p trường qu n sự oàng h

Tưởng Giới Thạch, ầu i mũ êpi có viền en, mặc áo qu n phục b n túi, nghe lời phát biểu của T n Trung Sơn nh n thức ược m t cách s u sắc tầm quan trọng của chức vụ iệu trưởng

Trong quá trình chuẩn bị lực lượng làm chính biến vươn lên nắm chính quyền của Tưởng Giới Thạch (1924 – 1927), việc nh n chức hiệu trưởng trường

Qu n sự oàng ph năm 1924 có ý nghĩa hết sức quan trọng trong cu c ời hoạt

ng chính trị của Tưởng Giới Thạch Từ chỗ chỉ là m t thành viên dự thính trong

ại h i lần thứ nh t của Qu c d n ng vào ngày 2 tháng 1 năm 1924, Tưởng Giới Thạch nhanh chóng trở thành người người nắm trong tay qu n quyền, trở thành người thực hiện mong mu n x y dựng m t lực lượng qu n i hùng mạnh của T n Trung Sơn Tưởng Giới Thạch ban ầu chưa ý thức ược tầm quan trọng của chức

vụ “ hiệu trưởng” m t trường qu n sự nên còn từ ch i và sau ó tỏ ra ph i miễn cưỡng ch p nh n vì những bức iện dồn d p của T n Trung Sơn Nhưng sau hi nghe những lời phát biểu của T n Trung Sơn, Tưởng phần nào ý thức ược ý nghĩa của hai chữ “hiệu trưởng” Ngày Tưởng Giới Thạch nh n chức hiệu trưởng trường Qu n sự oàng h chính là ngày lịch sử trong cu c ời ng, là c t m c quan trọng trên hành trình chính trị của ng Từ y, Tưởng bắt ầu con ường

“binh nghiệp”, bắt ầu bước vào cu c u tranh xác l p ịa vị l nh ạo trong Qu c

d n ng

1.2.2 Cuộc đấu tranh xác lập địa vị lãnh đạo của Tưởng Giới Thạch sau khi Tôn Trung Sơn mất

1.2.2.1 Đấu tranh trong nội bộ Quốc dân đảng

T n Trung Sơn – người hởi xướng, là l nh tụ phong trào cách mạng d n chủ tư s n ở Trung Qu c những năm ầu thế ỷ XX và từ ngày 5/5/1921 là ại Tổng th ng l m thời của Trung oa d n qu c Trước sự lớn mạnh của phong trào cách mạng ở miền Nam Trung Qu c, chính quyền qu n phiệt Bắc dương gửi iện mời T n Trung Sơn lên Bắc Kinh ể cùng bàn việc nước T n Trung Sơn

ch p nh n lời mời và trước lúc lên ường ra b n Tuyên ng n òi huỷ bỏ t t c các hiệp ước b t bình ẳng, trừ bỏ thế lực qu n phiệt, triệu t p i nghị qu c d n

Kh ng may trên ường i, T n Trung Sơn l m bệnh và 9 giờ 25 phút ngày 12 tháng 3 năm 1925 ng qua ời ở Bắc Kinh Cái chết của ng như m t chiếc chu ng lớn rơi xu ng phát ra tiếng vang làm ch n ng c oa ạ Trước khi lâm chung, biết mình h ng d y ược, T n Trung Sơn nằm trên giường ọc di chúc do U ng Tinh Vệ ghi, T n Trung Sơn ý tên – ó là b n “Di chúc của Thủ tướng” nổi tiếng

Sau hi T n Trung Sơn qua ời, U ng Tinh vệ nghiễm nhiên trở thành người thừa ế của T n Trung Sơn, tháng 7 năm 1925, U ng Tinh Vệ nh n chức Chủ tịch chính phủ Qu c d n iêm Chủ tịch qu n uỷ Ngoài ra, ồ án D n giữ chức B trưởng ngoại giao, Liêu Trọng Kh i làm B trưởng tài chính, ứa Sùng Trí làm B trưởng qu n sự Như v y, U ng Tinh Vệ, ồ án D n, Liêu Trọng

Kh i, ứa Sùng Trí trở thành “Tứ hùng” của Qu c d n ng Lúc này Tưởng Giới Thạch còn chưa nổi b t, chỉ m nhiệm chức vụ Uỷ viên i ồng qu n sự iêm iệu trưởng trường qu n sự oàng h và tư lệnh b i c nh bị thành ph Qu ng Châu

Vào lúc 9 giờ 50 phút sáng ngày 12 tháng 8 năm 1925, Liêu Trọng Kh i,

m t trong b n vị “Tứ hùng” bị ám sát Liêu Trọng Kh i là chỗ dựa trụ c t của T n

Trung Sơn, là l nh tụ phái t của Qu c d n ng Ngày h m ó, Ban ch p hành Trung ương Qu c d n ng, i ồng chính phủ qu c d n và i ồng qu n sự tiến hành m t cu c họp liên tịch hẩn c p của ng, chính phủ và qu n i, quyết ịnh thành l p m t “Uỷ ban ặc biệt xử lý vụ án Liêu Trọng Kh i”, do 3 người là

U ng Tinh Vệ, ứa Sùng Trí và Tưởng Giới Thạch làm uỷ viên, ược giao toàn quyền về chính trị, qu n sự và c nh sát ồ án D n bị liên quan ến vụ y nên bị gạt ra ngoài Thế là hình thành cục diện “Tam hùng” U ng, ứa, Tưởng Tưởng Giới Thạch lần ầu tiên lọt vào hạt nh n l nh ạo của Qu c d n ng

Theo thẩm tra, vụ ám sát Liêu Trọng Kh i còn có quan chức c p dưới của

ứa Sùng Trí tham gia Thế nên vào ngày 19 tháng 9 năm 1925, Tưởng Giới Thạch cho qu n lính ến bao v y B tư lệnh của úa Sùng Trí, bu c ứa ph i i

“dưỡng bệnh” ở Thượng i

Sau sự iện này, Tưởng Giới Thạch nổi lên, thay cho c 3 người, thu qu n của ứa Sùng Trí về tay mình, trở thành m t nh n v t có thực lực nh t, nắm trong tay i qu n hùng h u của Qu c d n ng Trong cu c tranh giành chính trị quyết liệt lần này, Tưởng chứng tỏ sự tinh nhanh của m t thương nh n và bàn tay sắt của m t qu n nh n

Ngày 4 tháng 1 năm 1926, ại h i II của Qu c d n ng Trung Qu c hai mạc ở ại lễ ường ng b Trung ương, Tưởng ọc báo cáo về tình hình qu n

sự Tiếp theo ó, từ ngày 22 ến ngày 25 tháng 1 năm 1926, h i nghị trung ương I hoá II của Qu c d n ng ược tiến hành ở Qu ng Ch u, Tưởng Giới Thạch lọt vào hạt nh n l nh ạo của Qu c d n ng, trở thành m t trong 9 uỷ viên thường vụ của Ban ch p hành Trung ương Sau ại h i II của Qu c d n ng, ngày 1 tháng 2 năm 1927, Tưởng Giới Thạch nh n chức Tổng giám Qu n cách mạng Qu c d n Thế là ở Qu ng Ch u, Tưởng trở thành nh n v t quan trọng ở vào ịa vị “dưới m t người, trên vạn người” “M t người” trên Tưởng Giới Thạch là U ng Tinh Vệ,

U ng iêm lu n các chức chủ tịch Ban ch p hành Trung ương Qu c d n ng, Chủ tịch h i ồng chính phủ Qu c d n và Chủ tịch i ồng qu n sự, m t mình nắm

trong tay quyền lực to lớn về ng, chính phủ và qu n i Và vào thời iểm này, Tưởng và U ng trở thành 2 l nh tụ lớn của Qu c d n ng

1.2.2.2 Sự kiện Chiến hạm Trung Sơn

Tưởng Giới Thạch nh n thức rõ rằng cần ph i dựa về phái T mới có thể ứng vững ở Qu ng Ch u Bởi vì ng C ng s n Trung Qu c trở thành c t cán của qu n cách mạng qu c d n, những nh n v t nòng c t của trường qu n sự oàng

Ph chỉ có thể nói theo giọng iệu phái T , thì mới ược sự ủng h của c v n Liên

X và những người theo phái T của Qu c d n ng, mới có thể ngồi vững trên chiếc ghế l nh ạo của mình Chính vì thế, Tưởng ca ngợi ng C ng s n Nga,

ng C ng s n Trung Qu c: “Chúng ta cần đảng thành công, chủ nghĩa được thực

hiện thì nhất định phải làm theo biện pháp của Đảng Cộng sản Nga, mới có thể khiến cho mọi người hiểu được trách nhiệm và bổn phận làm một đảng viên”

.[10;77] Tuy nhiên, trong suy nghĩ thầm ín, từ l u Tưởng Giới Thạch có sự ề phòng với ng C ng s n Trung Qu c, với Qu c tế c ng s n Trong nh t ý ngày

8 tháng 3 năm 1926, Tưởng viết “Thực quyền cách mạng không thể rơi vào tay

người ngoài Ngay cả việc liên lạc với Quốc tế thứ III cũng phải có mức độ thoả đáng, không làm mất địa vị tự chủ”.[10;80]

Ngày 17 tháng 3 năm 1926, Tưởng Giới Thạch viết những lời tức t i ến

cùng cực: “Chịu bao đau khổ mà không thể nói ra Đời sống chính trị đã đến thế,

khác gì đưa phật vào địa ngục”.[10;80] Cũng trong ngày h m ó, Chu An Lai từ Sán ầu ến Qu ng Ch u và nh n ra thần sắc h ng bình thường của Tưởng Giới Thạch và báo cáo tình hình này với c v n qu n sự cao c p nh t của Liên X lúc này là Côbisep

T i ngày 18 tháng 3, Lý Chi Long nh n ược m t c ng văn quan trọng do người chuyên trách ưa tới Lý Chi Long 29 tuổi, quê ở Miến Dương tỉnh ồ Bắc, lúc 15 tuổi tham gia Qu c d n ng Năm 19 tuổi vào học ở trường sỹ quan h i

qu n Nhiên ài Năm 1921, 24 tuổi lại gia nh p ng C ng s n Mùa xu n năm

1924, ng ta nh n lệnh ến Qu ng Ch u làm phiên dịch iêm bí thư cho c v n

Liên Xô Bôrôdin Ít l u sau, lại vào học trường qu n sự oàng h , trở thành học sinh hoá I Sau này ược ưa ến Ban chính trị trường Qu n sự oàng h , ược

sự l nh ạo trực tiếp của Chu Ân Lai Tháng 10 năm 1925, Lý Chi Long m nhiệm chức Thiếu tướng chủ nhiệm Ban chính trị cục h i qu n Tháng 2 năm 1926, Cục trưởng Cục h i qu n người Liên X là Smirop về nước Lý Chi Long nh n chức quyền Cục trưởng và Tham mưu trưởng h i qu n, iêm hạm trưởng chiến hạm Trung Sơn, ược phong hàm trung tướng

Lúc này, Lý Chi Long nh n ược c ng văn quan trọng, do văn phòng thường trú tỉnh Qu ng ng của trường qu n sự chính trị Trung ương gửi ến, theo lệnh của iệu trưởng, yêu cầu báo cáo cho Cục h i qu n ưa g p 2 chiến hạm

ến ngay oàng h ể chờ iều ng i làm nhiệm vụ Trong c ng văn có nói

ến “ iệu trưởng” chính là Tưởng Giới Thạch, “Trường qu n sự chính trị Trung ương” cũng chính là Trường qu n sự oàng h mới ổi tên

Sau hi nh n ược c ng văn, Lý Chi Long viết ngay hai mệnh lệnh: m t gửi cho quyền ạm trưởng chiến hạm Trung Sơn Chương Thần ồng, m t cho iệu trưởng chiến hạm B o Bích Chiến hạm Trung Sơn, nguyên là chiến hạm Vĩnh hong năm xưa, hi Trần Quýnh Minh làm ph n, T n Trung Sơn và Tưởng Giới Thạch ến lánh nạn ở chiến hạm này Sau hi T n Trung Sơn m t, Chiến hạm này ược ổi tên là chiến hạm Trung Sơn ai chiến hạm Trung Sơn và B o Bích sau hi nh n ược lệnh của Lý Chi Long, liền nhổ neo chạy về phía oàng h 6 giờ sáng ngày 19 tháng 3 năm 1926, chiến hạm B o Bích, chạy ến oàng h

M t giờ sau, chiến hạm Trung Sơn cũng vừa ến nơi

Vì hai chiến hạm ều ến oàng h do nh n ược iện thoại của Trưởng Ban giáo dục và theo lệnh của iệu trưởng, thì sau hi ến oàng h , họ

ph i l p tức báo cáo với iệu trưởng Tưởng Giới Thạch nhưng Tưởng Giới Thạch

h ng ở oàng h Thế là, hai chiến hạm báo cáo với trưởng Ban giáo dục ặng Diễn ạt nhưng ặng Diễn ạt lại h ng biết có chuyện iều ng hai chiến hạm

ến oàng h

Sáng ngày 20 tháng 3 năm 1926 ở Qu ng Ch u, theo lệnh Tưởng Giới Thạch, quân i lên chiến hạm Trung Sơn, tước vũ hí toàn chiến hạm Lầu Văn ức, nơi ở của Lý Chi Long bị bao v y, Lý Chi Long bị bắt Cục h i qu n bị chiếm óng Uỷ ban b i c ng bến c ng của tỉnh bị bao v y, i duy trì tr t tự của

c ng nh n bị tước vũ hí Nhà ở của c v n Liên X bị giám sát Chu Ân Lai bị giam lỏng Nhà ở của U ng Tinh Vệ bị bao v y dưới danh nghĩa “b o vệ” Toàn thành ph Qu ng Ch u thực hiện giới nghiêm

Nh n ược mệnh lệnh bí m t của Tưởng Giới Thạch, à Ứng Kh m bắt giam t t c ng viên c ng s n trong qu n oàn I óng ở Triều Sán ó là m t ngày ch n ng thành ph Qu ng Ch u, ch n ng trong và ngoài nước; sử sách gọi là “Sự iện ngày 20 tháng 3” hoặc “Sự iện chiến hạm Trung Sơn”, “Sự iện

Qu ng Ch u”

Dẫn ến sự iện ó là do Âu Dương Chung, Trưởng phòng giao th ng Trường qu n sự oàng h iêm Chủ nhiệm văn phòng thường trú của trường ở tỉnh Qu ng ng, ng này nghe h ng rõ iện thoại, ghi lại là “theo lệnh của iệu trưởng” Tưởng Giới Thạch v n r t căm oàn c v n Liên x và U ng Tinh

Vệ, Tưởng l y cớ chiến hạm Trung Sơn ến oàng h phao tin là “Trung c ng

m mưu phát ng chính biến vũ trang” “Sự iện ngày 20 tháng 3” trên thực tế là

m t cu c o chính do Tưởng Giới Thạch phát ng, Tưởng dùng súng có trong tay bắn m t mũi tên trúng ba ích, thu ược thắng lợi lớn:

Thứ nh t, bắt Lý Chi Long, ánh vào ng C ng s n Trung Qu c

Thứ hai, U ng Tinh Vệ b o là mình “bị ích ng”, “yếu tim, hoa mắt chóng mặt, h ng thể tr ng coi c ng việc”, ề nghị xin “tạm nghỉ”, ngày 25 tháng

3 ng ta t nhiên “m t tích”, thế là Tưởng Giới Thạch nắm quyền lực to lớn c về

ng, chính phủ và qu n i

Thứ ba, ép bu c c v n qu n sự cao c p nh t của Liên X là C bisep ph i rời Qu ng Ch u về nước, phía Liên X ồng ý

Tuy nhiên, thế lực của ng C ng s n r t mạnh c ng thêm các thế lực ch ng Tưởng trong n i b Qu c d n ng cũng h ng ph i là nhỏ Tưởng ngay sau ó lại

tuyên b : “Vụ án chiến hạm Trung Sơn không có liên quan gì đến Đảng Cộng sản

Trung Quốc ở đây Tôi quyết không thừa nhận có âm mưu nào của Đảng Cộng sản trong sự kiện ngày 18 tháng 3…”.[10;93]

Tưởng Giới Thạch lại rêu rao: “ i phó với cá nh n, chứ h ng i phó với nước Nga” Ông ta yêu cầu thay C bisep, nhưng ề nghị c v n tiền nhiệm Galin

nh n chức trở lại Như thế, Tưởng Giới Thạch vẫn giữ ược hình tượng phái t

“liên Nga”, “liên C ng” y cũng là th t bại của ng C ng S n Trung Qu c trong bước ầu x y dựng lực lượng, là sự sai lầm về ường l i trong quá trình liên minh với Qu c d n ng Sự iện Chiến hạm Trung Sơn nh hưởng lớn ến ng

C ng s n Trung Qu c, là d u hiệu rõ nét của chủ trương thiên hữu của Trần c

Tú giai oạn này

1.2.2.3 Sửa đổi đảng vụ

Ngày 15 tháng 5 năm 1926, trong H i nghị Trung ương Qu c d n ng, Tưởng Giới Thạch lại ưa ra cái gọi là “ ề án sửa ổi ng vụ” ể hạn chế ng

C ng s n Những iểm quan trọng của ề án này là: “đảng viên cộng sản không

được chiếm 1/3 trở lên số uỷ viên trong các đảng bộ cao cấp của Quốc dân đảng, đảng viên cộng sản không được làm bộ trưởng trong đảng bộ trung ương, đảng viên Quốc dân đảng không được tham gia Đảng Cộng sản, đảng viên cộng sản vào Quốc dân đảng phải nạp danh sách cho chủ tịch Quốc dân đảng”.[3;98] “Đối với

đảng viên của các đảng khác mà gia nhập đảng ta thì mọi huấn lệnh do các đảng

đó đưa ra đều phải giao cho hội nghị liên tịch để thông qua trước” “Các đảng khác nói ở đây trên thực tế là chỉ Đảng Cộng sản,trên thực tế là loại trừ đảng viên cộng sản trong Quốc dân đảng”[10;100] Tuy rằng, nhiều lần Tưởng tuyên b là

“ h ng ph i hạn chế ng C ng s n” Ý nghĩa căn b n của ề án này là t p oàn Tưởng Giới Thạch mưu cướp oạt quyền l nh ạo Qu c d n ng Sau h i nghị này, Tưởng Giới Thạch bắt ầu t p trung quyền lực Qu c d n ng vào tay mình

Tưởng Giới Thạch lợi dụng nhược iểm chủ nghĩa cơ h i hữu huynh của Trần c Tú trong cơ quan l nh ạo của ng C ng s n ể gạt i nh hưởng của

ng C ng s n ang còn m nét trong Qu c d n ng Sau sự iện ngày 20 tháng

3 năm 1926, Mao Trạch ng và những ồng chí hác chủ trương ch ng lại hành

vi ph n b i của Tưởng Giới Thạch, dùng sách lược t n c ng ể ánh bại m mưu

ph n ng Lúc ó chính sách t n c ng r t có thể thắng lợi vì Tưởng Giới Thạch ang bị c l p trong qu n i cách mạng Qu c d n ở Qu ng ng, các ơn vị của Tưởng chỉ huy chiếm thiểu s , hơn nữa phong trào quần chúng ều trong tay ng

C ng s n Nếu ng C ng s n dùng chính sách á chọi á thì m mưu ph n C ng của Tưởng có thể bị ánh lui Song Trần c Tú lại nh n mạnh chủ trương liên hợp, h ng dám u tranh và cho rằng cách mạng ến thời ỳ xu ng th p, lực lượng ng C ng s n và phái t Qu c d n ng h ng thể ánh ổ Tưởng Giới Thạch, h ng những Tưởng Giới Thạch có lực lượng vũ trang lớn mạnh mà c giai

c p tư s n cũng ứng về phía Tưởng, mu n giai c p tư s n ở lại mặt tr n th ng

nh t thì ph i áp dụng sách lược nhượng b

Sau vụ “Chiến hạm Trung Sơn”, Trần c Tú còn sai lầm hơn là cho rằng Tưởng Giới Thạch là “c t trụ”của phong trào cách mạng d n t c Trung Qu c, ẻ nào ch ng lại Tưởng sẽ là “c ng cụ” của ế qu c he chủ nghĩa cơ h i Trần c

Tú vì cái gọi là “th ng nh t” y ể cho ẻ hác ánh mình mà h ng dám ánh lại, th m chí h ng có ý nghĩ ph i ánh lại Ngày 4 tháng 6, Trần c Tú viết cho

Tưởng Giới Thạch m t bức thư c ng hai, cực lực biện h cho Tưởng: “Sự thực thì

từ lúc thành lập trường Hoàng Phố cho đến ngày 20 tháng 3, không tìm thấy một hành động phản cách mạng nào của Tưởng”.[3;99] Trong con mắt của Trần c

Tú, ẻ gian hùng và mạo hiểm Tưởng Giới Thạch thành nhà cách mạng, c nhiên Trần c Tú có thể nói m t cách ngang trái rằng ch ng Tưởng là “ph n cách mạng”

Chính sách tho hiệp và nhượng b ó của Trần c Tú dung dưỡng thêm dã

t m ph n cách mạng của Tưởng Giới Thạch Nhưng lúc ó Tưởng Giới Thạch lại mu n

lợi dụng lực lượng c ng n ng ể chiếm oạt thêm những thành qu của cách mạng do

cu c chiến tranh Bắc hạt mang lại, nên Tưởng chưa mu n và h ng dám c ng hai

ch ng C ng Do ó, sau ề án “Sửa ổi ng vụ”, Tưởng Giới Thạch vẫn tiếp tục dùng chính sách hai mặt ể ch ng lại cách mạng, m t mặt vẫn tỏ ra liên C ng, m t mặt chuẩn bị những m mưu ph n b i lớn hơn

L m ở ng Bắc bành trướng xu ng phía Nam Dưới sự l nh ạo của ng C ng

s n, phong trào u tranh của quần chúng ch ng các t p oàn qu n phiệt phát triển mạnh

Ở miền Nam Trung Qu c, tuy n i b mặt tr n th ng nh t cách mạng có biểu hiện rạn nứt nhưng ng C ng s n và Qu c d n ng vẫn tích cực chuẩn bị tiến hành cu c chiến tranh, trong lịch sử thường gọi là “Chiến tranh Bắc phạt” Ngày 5 tháng 6 năm 1926, Trung ương Qu c d n ng ra quyết ịnh xu t qu n tiến hành Bắc phạt i tượng tác chiến trực tiếp là các t p oàn qu n phiệt Bắc dương ược các ế qu c Anh, Nh t… giúp sức

Từ tháng 5 năm 1926, qu n i Qu c d n mở cu c t n c ng vào ồ Nam,

mở ường tiến lên phía Bắc Trung oàn c l p của qu n i Qu c d n dưới sự chỉ huy của ng viên C ng s n Diệp ĩnh chiến u dũng c m và l p c ng

xu t sắc trong chiến dịch này Ngày 9 tháng 7, qu n i Qu c d n chính thức xu t

qu n Bắc phạt Do ược quần chúng hắp nơi hưởng ứng, cu c chiến tranh Bắc phạt dành ược thắng lợi r t nhanh chóng

Các nước ế qu c ra sức can thiệp vào cách mạng Trung Qu c dưới hai hình thức: thứ nh t là dưới chính sách tàn sát d man ể tr n áp cu c u tranh của nh n

d n Trung Qu c; thứ hai là giúp lực lượng ph n cách mạng ể ch ng lại phong trào cách mạng thắng lợi Các lực lượng qu n phiệt như: Ng B i hu, T n Truyền hương, Trương Tác L m và Trương T n Xương có thể bắt tay nhau ch ng cách mạng là do ế qu c Anh, Nh t và Mỹ giúp ỡ mọi mặt như tài chính, súng ạn và tinh thần…

Ngày 3 tháng 1 năm 1927, chính phủ Vũ án mở ại h i chúc mừng chính phủ Qu c d n dời lên Bắc và chúc mừng cu c Bắc phạt thắng lợi, có người tuyên truyền ứng lên nói chuyện ở ranh giới t giới Anh ế qu c Anh liền iều ng thuỷ qu n lục chiến ể ánh uổi những người ến nghe Quần chúng cách mạng ở

án Khẩu m t mặt òi chính phủ nghiêm hắc háng nghị chính phủ Anh, m t mặt cử hành cu c biểu tình thị uy vào ngày 5 tháng 1, chiếm l y t giới Anh, bu c Anh ph i tr t giới về chính phủ Trung Qu c

Việc l y lại t giới án Khẩu và Cửu Giang là m t bước tiến mới trong lịch

sử u tranh ch ng ế qu c Trong lúc qu n Bắc phạt chiếm Vũ án, tiến vào Giang T y, húc Kiến, Chiết Giang và An uy, ánh nhau với qu n T n Truyền hương ể ph i hợp với qu n Bắc phạt, dưới sự l nh ạo của ng, thì giai c p

c ng nh n ở Thượng i trước sau hởi nghĩa 3 lần và gi i phóng Thượng i

là cứ iểm trung t m x m lược và th ng trị l u dài của ế qu c và qu n phiệt Bắc dương

Trước lúc vũ trang hởi nghĩa, ngày 30 tháng 5 năm 1926, nh n d n Thượng

i do giai c p c ng nh n ứng ầu cũng cử hành cu c thị uy ch ng ế qu c

ại quy m Tiếp theo ó, dưới sự l nh ạo của tổng c ng oàn Thượng i, c ng

nh n g y nên phong trào b i c ng lớn Trong 3 tháng 6,7,8 s c ng nh n b i c ng trước sau có ến 20 vạn người, ến tháng 9 còn có 3 vạn c ng nh n giữ vững cu c

b i c ng.Yêu cầu b i c ng chủ yếu của c ng nh n Thượng i lúc ó là: òi tự do

h i họp, tự do l p oàn thể, òi quy ịnh mức lương th p nh t, rút ngắn thời gian lao ng và c i thiện iều iện lao ng… hương pháp i phó của bọn tư b n, trước hết là óng cửa tổng c ng oàn Thượng i, ế ó là ngừng inh doanh,

óng cửa xưởng, làm cho c ng nh n bị nạn th t nghiệp e doạ Cu c b i c ng lớn lần này càng tăng mạnh ý chí u tranh và lực lượng tổ chức của giai c p c ng nhân

Tháng 10 năm 1926, qu n Bắc phạt chiếm Vũ Xương, Ng B i hu m t c

ịa bàn cu i cùng của hắn Chủ lực qu n Bắc phạt tiến vào Giang T y, qu n T n Truyền hương phần lớn ều ến tiền tuyến ể ánh với qu n cách mạng à Siêu là b hạ của T n Truyền hương ở Chiết Giang hướng về cách mạng, ến tháng 10 thì ở àng Ch u tuyên b tách hỏi T n tuyền hương và éo qu n t n

c ng Thượng i, ến sát ngoại Ngày 23 tháng 10 c ng nh n Thượng i dưới

sự l nh ạo của ng C ng s n nổi lên cu c hởi nghĩa thứ nh t Cu c hởi nghĩa

vũ trang lần này chưa ược chuẩn bị ầy ủ nên th t bại

Sau hi qu n Bắc phạt chiếm àng Ch u và Gia ưng, ng quyết ịnh

cu c hởi nghĩa lần thứ hai ể ph i hợp với qu n Bắc phạt Ngày 19 tháng 2 năm

1927, tổng c ng oàn Thượng i ra lệnh tổng b i c ng ồng minh và ưa ra yêu cầu b i c ng C ng nh n Thượng i l p tức hưởng ứng b i c ng, ngày ầu có 15 vạn người, ngày thứ 2 có 27 vạn người, ngày thứ 3 có 35 vạn người, ngày thứ tư 36 vạn người Ngay ngày ầu, chính phủ qu n phiệt l p tức liên hợp với cục c ng

b ở Thượng i ể mở cu c hủng b trắng Tình hình h ng có lợi cho cu c hởi nghĩa vũ trang: trước hết là ngay lúc ó qu n Bắc phạt do ẻ ph n ng Bạch Sùng y chỉ huy ngừng t n c ng Thượng i, chỉ ngồi xem c ng nh n m t mình ánh nhau với qu n i T n Truyền hương và mong ợi cho i bên ều xơ xác

c Thứ hai là c ng tác của ng trong qu n i ph n ng (h i qu n và qu n của

Lý B o Chương) và trong tầng lớp trung gian r t ít Lúc ó h i qu n và qu n của

Lý B o Chương hoang mang nếu tìm cách tranh thủ họ thì có thể làm tan vỡ ịch từ trong n i b ồng thời, cũng h ng êu gọi nh n d n ở thành ph nổi d y, gạt hẳn giai c p tiểu tư s n ra m t bên và chỉ dựa vào giai c p tư s n lớn ến ngày thứ 5 thì tổng c ng oàn ra lệnh làm việc lại, thế là cu c vũ trang hởi nghĩa lần này cũng th t bại

Tiếp theo ó, ng C ng s n càng quyết t m và ra sức hơn nữa ể chuẩn bị

c ng cu c hởi nghĩa thứ 3 với quy m lớn hơn Trong h i c ng nhân và viên chức, trong quần chúng d n nghèo thành ph và tiểu tư s n, ng ều làm ược nhiều c ng tác chính trị và tổ chức quan trọng ng tuyên truyền hẩy hiệu x y dựng chính quyền nh n d n trong quần chúng c ng nh n, ng phát ng giai c p tiểu tư s n làm cho họ trở thành qu n ồng minh vững chắc của giai c p c ng

nh n i với giai c p tư s n lớn, ng giữ m i quan hệ với họ nhưng ồng thời hướng họ ph i theo ý chí của quần chúng và ch ng những chính sách tho hiệp của

họ Ngày 21 tháng 3 năm 1927, trong lúc qu n Bắc phạt t n c ng lên Long oa cách Thượng i h ng xa thì tổng c ng oàn Thượng H i ra lệnh tổng b i c ng ồng minh lần nữa Mới bắt ầu, qu n hởi nghĩa liền cắt ứt ường sắt, chiếm sở

c nh sát, cắt ứt d y èn và ng nước máy Tiếng súng nổ và tiếng h hẩu hiệu của quần chúng vang ng c bầu trời Thượng i Quần chúng tay h ng cũng oạt ược vũ hí Cu c hởi nghĩa thứ 3 hoàn toàn thắng lợi Nhờ sự l nh ạo của ng C ng s n và sức chiến u anh dũng của giai c p c ng nh n nên cu i cùng nh n d n gi i phóng Thượng i, thành ph c ng thương nghiệp lớn nh t của Trung Qu c ng l p tức triệu t p ại h i nh n d n thành ph và bầu ra chính phủ nh n d n Thượng i

Ngày 24 tháng 3 năm 1927, ạo qu n thứ 2 và thứ 6 của qu n Bắc phạt và các b i hác chiếm l y Nam Kinh Ngay êm ó, tàu chiến của Anh, Mỹ,

Nh t và háp bắn vào Nam Kinh, qu n và d n trong y chết và bị thương gần 2000 người ế qu c dùng ại bác e doạ nh n d n Trung Qu c và mu n nhằm vùng trung t m ể ánh ngay vào cách mạng Sự iện này báo hiệu ế qu c tăng cường can thiệp vào cách mạng Trung Qu c

Sau hi qu n Bắc phạt tiến vào lưu vực Trường Giang thì hoạt ng ph n cách mạng của phái hữu Qu c d n ng ngày càng trắng trợn Mùa ng năm

1926, sau khi Tưởng vào Nam Xương thì xẩy ra cu c tranh lu n nhau về v n ề dời thủ Tưởng ph n i chủ trương dời ến Vũ án của ng C ng s n và

phái t Qu c d n ng, Tưởng ịnh l y Nam Xương làm trung t m ể tiến hành hoạt ng ph n cách mạng i l p với Vũ án Tháng 11 năm 1926, Trung ương

Qu c d n ng quyết ịnh dời ến Vũ án Tháng 3 năm 1927, Qu c d n ng

mở h i nghị toàn thể Trung ương ở án Khẩu Do ng C ng s n và phái t Qu c

d n ng tích cực thúc ẩy nên h i nghị nh t trí th ng qua nghị quyết n ng cao

ng quyền, n ng cao d n chủ, ề phòng c tài và b i bỏ chức Chủ tịch uỷ ban thường vụ trung ương ng và Chủ tịch uỷ ban qu n sự của Tưởng Giới Thạch

H i nghị này là m t thắng lợi của phe cách mạng u tranh ch ng phe ph n cách mạng Sau h i nghị, Tưởng tăng cường chuẩn bị chính biến, Tưởng tích cực bổ sung b i trực thu c của mình và mở r ng biên chế cho các b i qu n phiệt

ầu hàng trong m y chiến dịch ở húc Kiến, Chiết Giang, Giang T y và An uy Tưởng êu gọi ế qu c giúp ỡ và th ng qua ới Quý ào ể c u ết với ế qu c

Nh t, th ng qua Vương Chính ình, T ng Tử Văn, Lý Thạch Tăng, Ng Trỹ uy

ể c u ết với ế qu c Anh, Mỹ, háp Còn Nh t, Mỹ và Anh cũng th ng qua Ngu iệp Khanh, m t tên mại b n ếch sù ở Thượng i ể àm phán với Tưởng Giới Thạch về iều iện ch ng cách mạng Lúc ó, ế qu c Anh, Mỹ, Nh t, háp t p trung hơn 3 vạn qu n x m lược ở Thượng i và tiếp tục iều ng ến nhiều

qu n i hác ể giúp Tưởng ch ng cách mạng Cho nên quan hệ giữa chúng ngày thêm chặt chẽ, làm cho Tưởng Giới Thạch càng ph n ng iên cuồng hơn

Tháng 3 năm 1927, Tưởng àn áp phong trào c ng nh n ở C ng Ch u, gi i tán Tổng c ng oàn thành ph Cửu Giang, ánh chết và làm bị thương r t nhiều

c ng nh n Chúng tổ chức Tổng c ng oàn An uy gi ở An Khánh ể phá hoại Tổng c ng oàn An uy là m t tổ chức ch n chính của c ng nh n và phá hoại

ng b tỉnh của Qu c d n ng phái T Sau hi c ng nh n Thượng i gi i phóng Thượng i thì Tưởng Giới Thạch liền ến ó ể gặp mặt các phần tử ế

qu c, mại b n ếch sù và ịa chủ lớn t p trung ở Thượng i, ược sự giúp ỡ của bọn chúng và dưới sự thúc dục của ế qu c và giai c p mại b n, b trí cu c chính biến ph n cách mạng

Mục tiêu trước hết là các thành ph quan trọng ở xung quanh Thượng i, Tưởng chiếm Nam Kinh và àng Ch u ể c l p lực lượng cách mạng Thượng

i Ngày 2 tháng 4, ại h i toàn thể Ban Giám sát Trung ương Qu c d n ng

ưa cáo trạng bắt t i ng C ng s n, ể chuẩn bị chính biến ph n cách mạng Ngày 3 ến 5 tháng 4 t p oàn Tưởng và U ng Tinh Vệ mở h i nghị ch ng C ng

và tho hiệp nhau trên m t s iểm ph n ng như àn áp ng C ng s n và i

vũ trang c ng nh n Thượng i, h ng thi hành mệnh lệnh của Qu c d n ng Vũ

án Tiếp theo ó, Tưởng t p hợp bọn lưu manh ở Thượng H i, tổ chức “ i c ng tiến Trung oa” và “ i liên hiệp c ng nh n Thượng i” ể ch ng lại Tổng c ng oàn Thượng i Chúng iều ng qu n ph n ng ến Áp Bắc ể giám sát Tổng

c ng oàn và i củ soát c ng nh n Thượng i Chúng thành l p b tư lệnh giới nghiêm Tùng ổ (do ầu sỏ Bạch Sùng y, Ch u hụng Kỳ làm tư lệnh) c m h i họp, b i c ng, biểu tình, ể hạn chế hoạt ng cách mạng của c ng nh n

Tưởng lợi dụng chủ nghĩa cơ h i Trần c Tú, m t mặt ch ng thành l p chính phủ nh n d n Thượng H i, m t mặt xúi dục ại biểu của giai c p tư s n xin

từ chức, làm cho chính phủ nh n d n bị phá s n Thế là Trần c Tú h ng phát

ng quần chúng ủng h chính phủ nh n d n, lại còn sợ chính phủ h ng có ại biểu của giai c p tư s n thì h ng hoạt ng ược, cho nên i l i éo chúng m t cách v nguyên tắc và m t hẳn l p trường Tưởng cho tay sai của mình tổ chức

“Uỷ ban chính trị Thượng i l m thời” ể cướp oạt chính quyền của nh n d n Thượng i Ngày 5 tháng 4, Trần c Tú và U ng Tinh Vệ ra b n tuyên b chung, h ng chỉ trích m mưu ph n cách mạng trái lại còn làm bình phong cho Tưởng b trí cu c tàn sát

Sau hi b trí xong mọi m mưu ph n cách mạng thì ngày 9 tháng 4, Tưởng rời hỏi Thượng i ể ến Nam Kinh Ngày 12 tháng 4 trong lúc bình minh, Tưởng ra lệnh tàn sát Bọn lưu manh và qu n i ph n cách mạng chuẩn bị từ

l u, cùng ra tay trong m t lúc Bọn lưu manh từ trong t giới x ng ra ể t p ích

c ng nh n còn qu n i thì mượn cớ giúp ỡ ể ánh lừa và tước súng của i củ

soát Sau hi i củ soát c ng nh n bị tước hí giới, tên ầu sỏ Bạch Sùng y còn

vu h ng cho việc lưu manh ánh c ng nh n ó là “sự x xát trong n i b c ng

nh n”, nên cần ph i tước hí giới Nhưng chúng sợ c ng nh n b i c ng nên ra lệnh

c m b i c ng

ể ph n háng Tưởng Giới Thạch tước hí giới, c ng nh n Thượng i

ch ng lại r t anh dũng Trưa ngày 12 tháng 4 c ng nh n oạt trụ sở Tổng c ng oàn Tổng c ng oàn ra lệnh c thành ph tổng b i c ng ngay h m ó Mặc dù

áp dụng chính sách hủng b trắng nhưng cu c b i c ng này vẫn có ến 20 vạn

c ng nh n tham gia Khắp nơi c ng nh n và d n chúng Thượng i ều họp mít tinh, háng nghị bọn ph n ng ặc biệt là sau cu c mít tinh lớn lao của quần chúng Nam Thị, có 50 vạn người ến Long oa ưa yêu sách, làm cho Bạch Sùng

y bắt bu c ph i hứa m t s iều iện

Ngày 13, Tổng c ng oàn mở ại h i quần chúng c ng nh n ở Áp Bắc Sau

ại h i, quần chúng éo ến b tư lệnh Chu hụng Kỳ ể ưa yêu sách nhưng lúc

ến ường B o Sơn thì bị qu n ph n ng tàn sát, có hơn trăm người chết và v s người bị thương Sau vụ tàn sát, Tưởng l p tức ra lệnh thủ tiêu Tổng c ng oàn và sai hiến bọn lưu manh trong “h i liên hiệp c ng nh n Thượng i” chiếm trụ sở Tổng c ng oàn, hám xét và óng cửa t t c các tổ chức c ng oàn, tàn sát l nh

tụ c ng nh n T t c các cơ quan oàn thể cách mạng như: chính phủ l m thời Thượng i và h i liên hợp học sinh Thượng i… ều lần lượt bị óng cửa Từ

y, mọi quyền tự do của c ng nh n và người cách mạng ở Thượng i ều bị tước m t, h i họp bị bắn, b i c ng cũng bị bắn Vì thế ể giữ gìn lực lượng, ngày

14 Tổng c ng oàn ra lệnh làm việc lại Tuy phong trào c ng nh n Thượng i gặp ph i sự phá hoại nghiêm trọng, cu c tổng b i c ng ph i ch m dứt nhưng Tổng

c ng oàn vẫn iên trì hoạt ng bí m t ể l nh ạo c ng nh n u tranh ch ng

ph n ng

Sau khi Tưởng Giới Thạch ra mặt ph n b i thì ở Qu ng ng và các tỉnh ở miền ng Nam ều tràn ng p những c nh hủng b người c ng s n và người

cách mạng, có r t nhiều nhà cách mạng ưu tú bị giết dưới lưỡi lê của Tưởng Giới Thạch Trong vụ chính biến ph n cách mạng ở Qu ng ng có hơn 2.100 ng viên c ng s n và phần tử c ng nh n tích cực bị giết hại, hơn 100 người bị giết ngầm, 2000 c ng nh n ường sắt bị uổi Cu c chính biến ph n cách mạng ngày

12 tháng 4 tỏ rõ uy lực của súng trong tay Tưởng tổng lệnh, Tưởng dùng vũ lực

“thanh lọc ng”, cũng tức là t p oàn ph n ng Tưởng Giới Thạch c ng hai t n

Và y cũng là qu ng thời gian thể hiện rõ thái của Tưởng Giới Thạch i với

ng c ng s n Trung Qu c Từ sự iện Chiến hạm Trung Sơn, quan hệ giữa hai

ng Qu c – C ng tuy rạn nứt nhưng chưa ổ vỡ, hai bên ều có những iềm chế và nhượng b ến “ ề án sửa ổi ng vụ” Tưởng Giới Thạch chứng tỏ quyết t m “ph n biệt c ng s n” trong Qu c d n ng Sau hi ứng vững, nắm

ại quyền trong tay, Tưởng Giới Thạch tổ chức “chính biến ph n cách mạng”, dùng vũ lực ể “thanh lọc ng” và c ng hai t n c ng cách mạng Qu ng thời gian này chúng tỏ ược tài năng và sức mạnh của Tưởng Giới Thạch, nó có nh hưởng r t lớn ến lịch sử Trung Qu c giai oạn này cũng như có tác ng s u sắc dến quá trình x y dựng chính quyến c tài của Tưởng trong thời gian sau này

Tuy nhiên, ến ngày 15 tháng 7, U ng Tinh Vệ cũng thực hiện “ph n biệt

c ng s n” ở Vũ án, lại cùng i với Tưởng Giới Thạch Chính ngay lúc ó, Tưởng dẫn i qu n Bắc phạt ánh nhau với qu n phiệt T n Truyền hương nhưng bị thua tr n, ng ta bị chỉ trích từ nhiều phía Ngày 13 tháng 8, Tưởng Giới Thạch tuyên b từ chức Tổng tư lệnh M t tháng sau, Tưởng i Nh t B n như m t chiến thu t tạm chờ thời Sau hi ẩy ược Tưởng Giới Thạch i, trong n i b Qu c d n

ng lại nổ ra cu c u á, tranh giành nhau giữa U ng Tinh Vệ và Lý T n Nh n, hai bên giằng co nhau h ng ng ngũ Thoắt m t cái, Tưởng lại nổi lên, ng ta từ

Nh t B n trở về Thượng i

Thượng tuần tháng 2 năm 1928, H i nghị Trung ương hoá II của Qu c d n

ng họp ở Nam Kinh, Tưởng Giới Thạch ược ề cử làm Chủ tịch Uỷ ban chính trị Trung ương Qu c d n ng, chủ tịch h i ồng qu n sự, nắm trong tay ại quyền lớn về ng, chính phủ và qu n i Ngày 8 tháng 10 năm 1928, Tưởng Giới Thạch lại iêm nh n chức Chủ tịch Chính phủ Qu c d n Nam Kinh, t p trung 3 chức

“Chủ tịch” vào tay m t người Ngoài ra, Tưởng còn iêm nhiệm chức Tổng tư lệnh

h i lục h ng qu n Từ y, Tưởng Giới Thạch vươn lên vị trí ỉnh cao quyền lực, trở thành người ứng ầu m t chính phủ c tài có tính ch t qu n phiệt mạnh ở Trung Qu c

Tháng 3 năm 1929, Tưởng Giới Thạch chủ trì ại h i III của Qu c d n

ng, ồ án D n hợp tác với Tưởng ọc lời hai mạc ại h i, ại h i th ng qua

“Đề án khen ngợi, cổ vũ đồng chí Tưởng Trung Chính” làm cho người ta c m th y

có mùi vị quyền uy “l nh tụ t i cao” của “c y ại thụ” Tưởng Giới Thạch Uông Tinh Vệ cự tuyệt h ng tham dự ại h i, chỉ trích 80% ại biểu ại h i là do

“Tưởng chỉ định sai phái”, “cái gọi là đại biểu đã hoàn toàn mất hết ý nghĩa của

nó” Tưởng Giới Thạch hạ lệnh giam lỏng ồ án D n ở Thang Sơn, Nam Kinh

ại h i III làm s u sắc hơn sự ph n tranh ở trong n i b Qu c d n ng, bọn qu n phiệt mới nổi d ỵ ch ng Tưởng hắp nơi ầu tiên là phe cánh Qu ng

T y ứng lên ch ng Tưởng, nổ ra cu c chiến tranh Tưởng Quế; tiếp ó Diêm Tích Sơn, hùng Ngọc Tường lại dương ngọn cờ ch ng Tưởng, nổ ra cu c chiến tranh lớn Tưởng, Diêm, hùng hái ch ng Tưởng ủng h và suy t n U ng Tinh Vệ làm

l nh tụ, thành l p Trung ương riêng, cử U ng Tinh Vệ làm Chủ tịch h i ồng chính trị Trung ương Qu c d n ng, Diêm Tích Sơn làm Chủ tịch chính phủ Qu c

d n ng, U ng Tinh Vệ lại m t lần nữa trở thành i thủ của Tưởng Giới Thạch Tưởng Giới Thạch ánh nhau to với hùng Ngọc Tường và Diêm Tích Sơn ở Trung Nguyên Th t hó hăn Tưởng mới thắng ược i thủ Lúc này, Tưởng Giới Thạch mới r nh tay, tr n giữ Nam Xương, tiến hành “v y quét” nhiều lần i với ồng qu n của Chu ức và Mao Trạch ng

ợt sóng này vừa lắng xu ng, ợt sóng hác lại nổi lên ồ án D n giữ chức Viện trưởng l p pháp h ng hợp tác với Tưởng nữa, ở h i nghị Trung ương 4 hoá II của Qu c d n ng, ng ta c ng ích dữ d i Tưởng Giới Thạch, cho là chuyên chế c tài, do ó lại nổ ra tranh ch p giữa Tưởng Giới Thạch và ồ án

D n V y, tại sao lúc này ồ án D n lại ph n i Tưởng Giới Thạch làm ại Tổng th ng iều này liên quan ến quyền lợi cá nh n của ồ án D n

Với tư cách là Chủ tịch Uỷ ban thường vụ Trung ương Qu c d n ng, Viện trưởng Viện L p pháp, ồ án D n dùng lu t tổ chức của chế ngũ viện, giành ược m t b ph n quyền lực từ trong tay Tưởng ồng thời, mu n lợi dụng chế ngũ viện tiếp tục quyền lực của mình Lúc này, Tưởng triệu t p h i nghị Qu c d n, ịnh ra hiến pháp của thời ỳ hu n chính là vì mu n làm Tổng th ng trên c ngũ viện Theo “ ại cương dựng nước” do T n Trung Sơn tiên sinh tự tay ịnh ra thì

Tổng th ng ược làm viện trưởng ngũ viện Như thế ồng nghĩa với việc Tưởng thu hồi toàn b quyền lực từ trong tay ồ án D n Kết qu t t gặp ph i sự ph n

i của ồ án D n

Tại sao ồ án D n lại táo tợn ph n i Tưởng làm tổng th ng? Là vì ông

ta có iều iện ch ng i ược với Tưởng mà những người hác h ng có Thứ

nh t, ng ta là Nguyên l o Qu c d n ng, trợ thủ ắc lực của T n Trung Sơn, có

ịa vị hiển hách trong ng, tư cách và sự từng tr i s u r ng, Tưởng Giới Thạch còn l u mới sánh ược với ng ta Thứ 2, sau lưng ồ án D n có sự ủng h của phái Nguyên l o Qu c d n ng và t p oàn tài chính Qu ng ng cùng m t b

ph n qu n Qu ng ng Ngoài ra, T n Khoa của phái Thái Tử cũng lu n hợp tác với ồ án D n Ông ta tự cho rằng có thể ọ sức với Tưởng m t phen Thứ 3, ồ

án D n là viện trưởng Viện l p pháp, ng ta lại th ng thạo các tác phẩm của T n Trung Sơn, lu n chiến với Tưởng Giới Thạch trên v n ề l p pháp là sở trường của

ng ta Do sự trình bày của ồ án D n về h i nghị qu c d n há phù hợp với lời

“di hu n của Thủ tướng”, lại ít nhiều chặn ứng ược Tưởng m t mình c tài nên

ng ta giành ược sự ồng tình ủng h của m t s người Còn m mưu ng ng cuồng, mu n làm Tổng th ng của Tưởng thì bị ồ án D n ích mạnh mẽ

Còn với Tưởng Giới Thạch, ồ án D n là người giúp ược Tưởng r t nhiều trên bước ường xác l p binh quyền Trong chiến tranh Tưởng Quế (cu c chiến tranh giữa Tưởng và phe cánh Qu ng T y), ồ án D n giúp ỡ Tưởng bắt giữ Lý Tế Th m, ánh bại Quế hệ Trong chiến tranh Tưởng – hùng, giúp ỡ Tưởng ánh bại hùng Ngọc Tường, lại tiêu diệt b i của ường Sinh Trí Trong ại chiến Trung Nguyên, giúp Tưởng ánh tan liên qu n Diêm hùng, hiến

h i nghị mở r ng sụp ổ…Nhưng ể củng c quyền lực của mình, gạt bỏ mọi chướng ngại trên con ường tiến chức thì ngày 28 tháng 2 năm 1931, ồ án d n

bị lừa ến B tổng tư lệnh của Tưởng rồi bị giam lỏng, tin tức truyền ra ngoài, dư

lu n x n xao

U ng Tinh Vệ nhằm úng thời cơ, lần thứ 3 i ầu với Tưởng U ng Tinh

Vệ dương lá cờ “ủng h ng cứu nước”, “ o c tài”, liên tiếp các phe phái

ch ng Tưởng, thành l p chính phủ qu c d n riêng ở Qu ng Ch u, U ng Tinh Vệ làm chủ tịch, c ng b “Tuyên b ch ng Tưởng” hắp c nước Thế là, Tưởng iều binh hiển tướng ánh dẹp U ng Tinh Vệ, nổ ra cu c chiến tranh Ninh Việt (cu c chiến tranh giữa Tưởng Giới Thạch, Chủ tịch chính phủ thành l p ở Nam Kinh và

U ng Tinh Vệ, Chủ tịch chính phủ thành l p ở Qu ng Ch u)

Sau hi cách mạng d n chủ th t bại, chính phủ Qu c d n Nam Kinh th u tóm quyền lực, ánh bại các thế lực qu n phiệt hác th ng nh t toàn Trung Qu c Quần chúng cách mạng, dưới sự l nh ạo của ng C ng s n Trung Qu c tiến hành chiến u ch ng chính phủ Qu c d n ng, ch ng hành ng x m lược của chủ nghĩa qu n phiệt Nh t Cu c n i chiến éo dài 10 năm, từ năm 1927 ến 1937

Sau ngày U ng Tinh Vệ làm chính biến ở Vũ án, cách mạng d n chủ th t bại (15 tháng 7 năm 1927), trung t m u tranh chính trị trong nước chuyển sang

n i b Qu c d n ng Cu c u tranh ó chủ yếu thể hiện giữa ba phái trong

Qu c d n ng: phái Nam Kinh do Tưởng Giới Thạch, ồ án D n ứng ầu; phái Vũ án do ường Sinh Trí, U ng Tinh Vệ ứng ầu; phái Thượng i do Trương Kế, ứa Sùng Trí ứng ầu Các cu c u tranh diễn ra gay gắt và phức tạp.Tưởng Giới Thạch ược giới tư s n lớn và các ế qu c Anh, Mỹ ủng h nên ngày càng chiếm ưu thế nghị lần thứ tư Trung ương Qu c d n ng, hoá II tại Nam Kinh ầu tháng 2 năm 1928 i ến quyết ịnh chỉnh n ng, c i tổ chính phủ Qu c d n Tưởng Giới Thạch ược giữ chức Chủ tịch i nghị Chính trị Trung ương., Chủ tịch iêm tổng Tư lệnh i ồng qu n sự Các phái hác trong

Qu c d n ng cu i cùng quy phục Tưởng Giới Thạch tham gia chính phủ Nam Kinh

Sau hi th ng nh t ược n i b Qu c d n ng, từ tháng 4 năm 1928, chính phủ Nam Kinh xu t qu n, t n c ng t p oàn qu n phiệt Trương Tác L m

ở phía bắc Mặc dù có 1 triệu qu n nhưng trước sức t n c ng của qu n chính phủ

Nam Kinh, lực lượng của Trương Tác L m ph i rút hỏi những ịa bàn quan trọng như Thiên T n, Bắc inh ể c thủ vùng ng Bắc Trung Qu c Khi tàu ho của Trương Tác L m i qua Thẩm Dương, qu n Nh t cho nổ mìn làm Trương chết tại chỗ Con c Trương Tác L m là Trương ọc Lương lên thay cha mình

th ng lĩnh qu n i ở vùng ng Bắc Trương ọc Lương căm gi n qu n Nh t giết cha mình, xin quy phục chính phủ Qu c d n Nam Kinh và ược tiếp nh n chức Uỷ viên chính phủ Qu c d n Chỉ trong m t thời gian ngắn, các lực lượng

qu n phiệt hác ều lần lượt quy thu n, chính phủ Qu c d n Nam Kinh thiết l p ược nền cai trị trong phạm vi toàn l nh thổ Trung Qu c

Chính phủ Qu c d n về hình thức ược tổ chức theo chế “ngũ quyền

ph n l p”, nhưng về thực ch t là chế chuyên chế của qu c d n ng Ngày 3 tháng 10 năm 1928, thường vụ Trung ương qu c d n ng th ng qua cương lĩnh

hu n chính Cương lĩnh quy ịnh: “Trung Hoa dân quốc trong thời kỳ huấn chính

do Đại hội đại biểu toàn quốc Quốc dân đảng thay mặt cho Đại hội quốc dân nắm chính quyền Trong thời kỳ giữa hai Đại hội giao cho Ban chấp hành trung ương Quốc dân đảng nắm chính quyền…chính phủ quốc dân nắm cả 5 quyền hành chính, lập pháp, tư pháp, khảo thí, giám sát; Hội nghị chính trị Trung ương Quốc dân đảng chỉ đạo chính phủ Quốc dân thi hành những công việc trọng đại của đất nước…”.[14;275] Tiếp ó, Lu t tổ chức chính phủ Qu c d n quy ịnh: chính phủ

Qu c d n gồm 1 Chủ tịch, 12 ến 16 uỷ viên Chủ tịch chính phủ Qu c d n iêm tổng tư lệnh h i, lục, h ng qu n Trung hoa d n qu c Tưởng Giới Thạch ược thường vụ trung ương Qu c d n ng Trung Qu c bổ nhiệm làm chủ tịch chính phủ Qu c d n iêm tổng tư lệnh h i, lục, h ng qu n “Chế 5 viện” mà T n Trung sơn ề ra là phỏng theo và bổ sung nguyên tắc “tam quyền ph n l p” của nền d n chủ tư s n phương T y Nhưng ở Trung oa d n qu c, “ngũ quyền ph n

l p” chỉ là cái vỏ d n chủ hoác ngoài nền chuyên chính c ng, nền c tài cá

nh n Chính phủ Qu c d n lên cầm quyền, về i n i h ng gi i quyết v n ề d n chủ, trước hết h ng thủ tiêu chế chiếm hữu ru ng t phong iến ể thực hiện

hẩu hiệu “người cày có ru ng”; về i ngoại h ng xoá bỏ ược những hiệp ước

b t bình ẳng mà các ế qu c áp ặt cho nh n d n Trung Qu c M u thuẫn chủ yếu của x h i Trung qu c và nhiệm vụ cơ b n của cách mạng d n chủ Trung qu c vẫn h ng thay ổi iều thay ổi là i tượng cách mạng trong nước h ng còn là chính quyền qu n phiệt Bắc dương mà là chính phủ Trung oa d n qu c

Cùng với việc gạt bỏ các thế lực i l p ồ án D n, U ng Tinh Vệ, Tưởng Giới Thạch vươn lên vị trí cao nh t trong hệ th ng chính quyền Qu c d n ng Nắm trong tay c quyền hành pháp, l p pháp và chi ph i tư pháp, chính quyền mà Tưởng x y dựng rõ ràng là chính quyền mang tính c tài của b ph n tư b n quan liêu do Tưởng ứng ầu M t hệ th ng chính quyền từ Trung ương ến ịa phương

ở những hu vực do Tưởng iểm soát ược x y dựng với cơ sở há mạnh, dựa trên nền t ng b ph n qu n phiệt do Tưởng thu phục

2.2 N i chiến Quốc – C ng lần thứ hai

Từ sau ngày phái hữu Qu c d n ng làm chính biến ch ng lại cách mạng,

àn áp hủng b ng C ng s n và quần chúng của ng, các tầng lớp nh n d n:

c ng nh n, n ng d n và binh sỹ cách mạng, dưới sự l nh ạo của những người

c ng s n tiến hành u tranh, tổ chức những cu c hởi nghĩa ch ng àn áp hủng b , b o toàn và phát triển lực lượng cách mạng Nổi b t trong phong trào

u tranh năm 1927 là các cu c hởi nghĩa Vũ Xương, Vụ mùa và Qu ng Ch u

Ngày 1 tháng 8 năm 1927, dưới sự l nh ạo của Chu Ân Lai, ạ Long, Diệp ĩnh (tổng chỉ huy tiền phương), Lưu Bá Thừa (tham mưu trưởng), hơn 2 vạn binh

sỹ hởi nghĩa ở Vũ Xương, sau 4 giờ chiến u làm chủ thành ph Nhưng nghĩa qu n h ng giữ ược thành ph trước sức ph n c ng của ịch, ngày 3 tháng 8 rút hỏi Vũ Xương về vùng n ng th n tỉnh Qu ng ng; trên ường hành

qu n bị ịch truy ích, thương vong r t lớn M t b ph n còn lại, dưới sự chỉ huy của Chu ức, Trần Nghị tiếp tục chiến tranh du ích Nghĩa qu n tham gia hởi nghĩa Vũ Xương là lực lượng vũ trang cách mạng ầu tiên dưới sự l nh ạo c

l p của ng C ng s n

Ngày 9 tháng 9 năm 1927, m t cu c hởi nghĩa bùng nổ ở tỉnh ồ Nam Lực lượng hởi nghĩa có ho ng 5000 người ( ược biên chế thành sư oàn s 1

qu n i Cách mạng c ng n ng) gồm n ng d n, c ng nh n (mỏ An Nguyên) và binh sỹ Mao Trạch ng ược Trung ương giao cho nhiệm vụ l nh ạo cu c hởi

nghĩa Mao Trạch ng chủ trương ph i “giành chính quyền, xây dựng chính

quyền dưới nòng súng…”[14;277], ph i “nắm được nông dân, tịch thu ruộng đất của địa chủ chia cho nông dân”[14;277] Do qu n ịch ph n ích mạnh, nghĩa

qu n bị tổn th t nhiều ph i bỏ các mục tiêu thành ph rút về n ng th n, x y dựng căn cứ ịa cách mạng tỉnh Cương Sơn Ngày 11 tháng 12 năm 1927, c ng nhân, binh sỹ và n ng d n ở thành ph Qu ng Ch u hởi nghĩa dưới sự l nh

ạo của Trương Thái L i (bí thư tỉnh uỷ Qu ng ng), Diệp ĩnh, Diệp Kiếm Anh…Qua 1 ngày chiến u quyết liệt, nghĩa qu n làm chủ ược thành ph ,

thành l p Công xã quảng Châu, m t hình thức chính quyền cách mạng do Trương

Thái L i làm Chủ tịch Nhưng chính quyền cách mạng chỉ duy trì ược 3 ngày Trước sức ph n c ng của ịch, cu c hởi nghĩa th t bại Trương Thái L i và nhiều chiến sỹ cách mạng hy sinh

ồng thời với 3 cu c hởi nghĩa trên, quần chúng cách mạng dưới sự l nh

ạo của những người c ng s n còn tiến hành hởi nghĩa tại m t s nơi hác ở

Qu ng ng, ồ Nam, ồ Bắc, húc Kiến, à Nam, Thiểm T y…

Các cu c hởi nghĩa trên ều bị àn áp Cách mạng rơi vào thoái trào Nhưng b chính trị l m thời của ng C ng s n Trung Qu c do Cù Thu Bạch l nh

ạo chưa ánh giá tình hình m t cách úng ắn, ịp thời, cho rằng Trung Qu c vẫn

ở trong “tình thế cách mạng trực tiếp” Ngày 18 tháng 6 năm 1928, với sự giúp ỡ của Qu c tế C ng s n, ng C ng s n Trung Qu c triệu t p ại h i lần thứ VI tại Matxcova ại h i th ng qua Nghị quyết chính trị, xác ịnh cách mạng d n chủ tư s n, chỉ rõ nhiệm vụ hàng ầu của ng là ph i tranh thủ quần chúng ại

h i ề ra Cương lĩnh 10 iểm của cách mạng d n chủ:

1 L t ổ nền th ng trị của chủ nghĩa ế qu c

2 Tịch thu nhà máy, ng n hàng của nước ngoài

3 Th ng nh t Trung Qu c, c ng nh n quyền tự quyết d n t c

4 L t ổ chính phủ Qu c d n ng qu n phiệt

5 Thành l p chính quyền ại biểu c ng n ng binh

6 Thực hiện chế ngày làm việc 8 giờ, tăng lương, cứu tế th t nghiệp và b o hiểm x h i…

7 Tịch thu t t c ru ng t của giai c p ịa chủ, chia ru ng cày cho nh n d n

8 C i thiện ời s ng của binh sỹ, c p ru ng t và việc làm cho binh sỹ

9 Xoá bỏ t t c các loại thuế ịa phương của chính quyền qu n phiệt, th ng nh t thực hiện thuế luỹ tiến

10 oàn ết với giai c p v s n thế giới và Liên X

ại h i bầu ra Thường vụ B chính trị, do ướng Trung hát (c ng nh n bến c ng Vũ án) làm Chủ tịch, nhưng người iều hành c ng tác ng trên thực tế

là Chu Ân Lai – uỷ viên, Tổng thư ý iêm Trưởng ban tổ chức Thường vụ B chính trị Bên cạnh những lu n iểm úng ắn, ại h i VI ng C ng s n Trung

Qu c cũng có những chủ trương sai lầm: coi hoạt ng ở thành ph là trọng t m

c ng tác của ng, chưa nh n thức ược ầy ủ tầm quan trọng của hoạt ng ở nông thôn; xem “giai c p tư s n d n t c là m t trong những ẻ thù nguy hiểm nh t

c n trở thắng lợi của cách mạng”

Trong hi ó, cu c u tranh ch ng chính phủ Qu c d n ng từng bước phát triển ở các vùng n ng th n Trung Qu c ặc biệt ở căn cứ ịa cách mạng tỉnh Cương Sơn do Mao Trạch ng, Chu ức l nh ạo Qua thực tiễn cách mạng lúc

b y giờ, Mao Trạch ng i ến ết lu n cách mạng Trung Qu c cần ph i và có thể tiến hành theo phương thức “l y n ng th n bao v y thành thị” ể giành chính quyền; ph i ết hợp 3 mặt: u tranh vũ trang, c i cách ru ng t, x y dựng căn cứ

ịa ể giành thắng lợi

Từ năm 1928, Chính phủ Qu c d n ng tuyên b “th ng nh t giang sơn” Tuy v y, m u thuẫn và u tranh giữa các phe phái và các thế lực vẫn tiếp