Phát huy vai trò của văn hóa văn nghệ trong công tác tư tưởng trên địa bàn huyện hoằng hóa hiện nay

Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của lĩnh vực công tác tư tưởngtrong văn hóa, văn nghệ những năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo củacấp ủy, chính quyền các cấp, sự nỗ lực

Phát huy vai trò của văn hóa - văn nghệ trong công tác tư

tưởng trên địa bàn huyện Hoằng Hóa hiện nay.

PHẦN MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài

Công tác tư tưởng là một lĩnh vực quan trọng của đời sống tinh thần xã hội.Khi tư tưởng đã thông suốt, niềm tin, ý chí quyết tâm đã hình thành sẽ trở thànhsức mạnh vô cùng to lớn giúp con người vượt qua những trở ngại, hành động đểđạt được mục đích chân chính của mình Trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc,công tác tư tưởng là một bộ phận hữu cơ, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong toàn

bộ công tác lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội Ngày nay, công tác tư tưởng làmột mặt trận nóng bỏng có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệchế độ xã hội chủ nghĩa

Có nhiều phương diện tác động đến tư tưởng của con người và xã hội, trong

đó văn hóa – văn nghệ là một trong những phương tiện tác động tư tưởng quantrọng và hữu hiệu

Văn hóa là một lĩnh vực rất rộng lớn, phong phú và đa dạng Nó có mặt vàthấm sâu và trong đời sống xã hội, con người vì thế có nhiều cách định nghĩa, cáchhiểu và khai thác khác nhau về văn hóa Trước hết văn hóa là những giá trị do hoạtđộng tinh thần sáng tạo ra, biểu hiện trình độ hiểu biết, năng lực, phẩm giá của cảcộng đồng và từng cá thể, là thước đo trình độ phát triển và sức vươn lên sự hoànthiện của con người theo lý tưởng chân, thiện, mỹ…Nghị quyết Hội nghị lần thứnăm Ban Chấp hành Trung Ương Đảng( khóa VIII) về “xây dựng và phát triển nềnvăn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” Từ đó Nghị quyết đã nhấn mạnh mộtphương hướng rất quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước…làmcho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người,

từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọi lĩnh vựcsinh hoạt và quan hệ con người.

Khi khẳng định rằng, văn hóa giữ vai trò cực kỳ quan trọng và trực tiếptrong nhiệm vụ xây dựng con người, cũng có nghĩa là xác nhận vai trò to lớn vì có

vị trí đặc biệt của văn hóa trong công tác và hoạt động tư tưởng Bởi vì xét về bảnchất, công tác tư tưởng là toàn bộ hoạt động trên lĩnh vực ý thức của con người,nhằm mục tiêu chủ yếu biến tư tưởng tiến bộ, cách mạng thành lực lượng vật chất

để cải tạo xã hội, xây dựng chế độ mới, làm cho hệ tư tưởng của Đảng, của giai cấpcông nhân trở thành hệ tư tưởng chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống xã hội Nhưvậy, cũng có nghĩa là hoạt động văn hóa – văn nghệ và công tác tư tưởng có mốiquan hệ mật thiết, chặt chẽ vì đều là công việc trực tiếp của con người Trong quan

hệ đặc thù này văn hóa – văn nghệ trở thành một sức mạnh, một phương thức độcđáo, có hiệu quả của công tác tư tưởng

Trong thời đại ngày nay, đặc biệt là khi nước ta hội nhập ngày càng sâu rộngvào nền kinh tế thế giới và khu vực thì công tác tư tưởng - văn hóa giữ vai trò ngàycàng quan trọng đối với sự phát triển xã hội Làm tốt công tác tư tưởng - văn hóakhông những góp phần mà còn là cơ sở vững chắc, là động lực mạnh mẽ cho sựphát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững Bởi vì như Tổng Bí thư Nông ĐứcMạnh đã chỉ rõ: “Kinh tế và Văn hóa là hai chân của sự phát triển, chúng ta khôngthể đi chân ngắn chân dài, chân cao chân thấp”

Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của lĩnh vực công tác tư tưởngtrong văn hóa, văn nghệ những năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo củacấp ủy, chính quyền các cấp, sự nỗ lực của các ngành chức năng, lĩnh vực “Vănhoá, xã hội của huyện Hoằng Hóa tiếp tục có những chuyển biến tích cực trênnhiều lĩnh vực”; “Các hoạt động thông tin tuyên truyền, văn hoá, văn nghệ đượcđẩy mạnh, phục vụ có hiệu quả yêu cầu nhiệm vụ chính trị của địa phương, góp

phần vào việc xây dựng đời sống văn hoá” Vì những những vấn đề nêu trên mà

em chọn đề tài “Phát huy vai trò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư

tưởng trên địa bàn huyện Hoằng Hóa hiện nay” làm bài tiểu luận môn quản lý

hoạt động tư tưởng văn hóa

2.Tình hình nghiên cứu đề tài

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lựcthúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Chăm lo văn hóa là chăm lo củng cố nềntảng tinh thần của xã hội Thiếu nó hoặc không giải quyết đúng đắn mối quan hệgiữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, giữa phát triển kinh tế vớimục tiêu cuối cùng của văn hóa( công bằng dân chủ, văn minh con người phát triểntoàn diện ) thì không có sự phát triển bền vững của xã hội Bằng cách thức riêngcủa mình văn hóa đã trở thành một trong những phương thức tác động có hiệu quảcủa công tác tư tưởng Việc nghiên cứu nhằm đưa ra những giải pháp phát huy hơnnữa vai trò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng là vấn đề được các cấp

ủy Đảng quan tâm, thường được tổng kết, đánh giá thông qua báo cáo hàng nămcủa Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ các địa phương Thời gian qua đã có nhiều bài viết đềcập đến vấn đề trên ở những cấp độ và phạm vi khác nhau.Trong cuốn “Đổi mới vànâng cao chất lượng hiệu quả công tác tư tưởng” của Hà Ngọc Hợi và Ngô VănThạo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2002 và cuốn “Về công tác tư tưởng vănhóa”, Trần Trọng Tấn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội năm 2005 cũng đề cập đếnvai trò của văn hóa văn nghệ trong công tác tư tưởng Tác phẩm của Hồ Chí Minh:

Về công tác văn hóa văn nghệ, Nxb Sự thật, H.1997, Hồ Chí Minh: Văn hóa nghệthuật cũng là một mặt trận, Nxb Văn học 1981 Các công trình trên đã đi sâunghiên cứu vai trò của văn hóa - văn nghệ trong công tác tư tưởng của Đảng, đãlàm rõ vị trí, vai trò, bản chất, nội dung của văn hóa – văn nghệ trong công tác tưtưởng của Đảng Song chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề phát huy vai trò

của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng trên địa bàn huyện Hoằng Hóahiện nay Vì vậy, đề tài này tập trung đánh giá tình hình văn hóa – văn nghệ trênđịa bàn huyện Hoằng Hóa và đưa ra một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao vaitrò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng trên địa bàn huyện.

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên

Mục đích nghiên cứu : Ðề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm phát

huy vai trò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng trên địa bàn huyệnHoằng Hóa

Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận của hoạt động văn

hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng trên địa bàn huyện Nghiên cứu tình hìnhhoạt động văn hóa – văn nghệ với tư cách là một phương thức tác động có hiệuquả của công tác tư tưởng Qua đó nhằm đề xuất các giải pháp, kiến nghị để pháthuy vai trò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng trên địa bàn huyệnHoằng Hóa hiện nay

4 Cơ sở nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở nghiên cứu : Đề tài được triển khai nghiên cứu dựa trên cơ sở phương

pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đồng thời sử dụngtổng hợp các phương pháp nghiên cứu như : phân tích và tổng hợp, lịch sử – logic,nghiên cứu tài liệu, so sánh…để rút ra những nhận xét và kết luận khách quan khoahọc

Phương pháp nghiên cứu : Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận

của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hổ Chí Minh, đường lối, chính sách củaĐảng và nhà nước ta, đồng thời kế thừa hợp lý kết quả nghiên cứu có liên quanhoạt động văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Phát huy vai trò của văn hóa – văn nghệ trong công

tác tư tưởng trên địa bàn huyện Hoằng Hóa hiện nay

Phạm vi nghiên cứu : Tiểu luận tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất

các biện pháp nhằm nâng cao vai trò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tưtưởng trên địa bàn huyện Hoằng Hóa hiện nay

6 Ý nghĩa của tiểu luận

Trên cơ sở lý luận khoa học, quan điểm, đường lối của Ðảng về văn hóa –văn nghệ trong công tác tư tưởng, tiểu luận đề ra một số biện pháp nhằm nâng caovai trò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng trên địa bàn huyện HoằngHóa hiện nay, qua đó công tác tư tưởng của Đảng sẽ hoàn thành tốt nhất mục tiêu

và những nhiệm vụ nặng nề mà Đảng và nhân dân đã tin tưởng giao phó

7 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu,kết luận, các đề xuất, khuyến nghị, danh mục tài liệutham khảo, luận tiểu luận gồm 3 chương:

Chương 1: Văn hóa – văn nghệ - một phương thức tác động tư tưởng có hiệu

quả

Chương 2: Vai trò và những nhiệm vụ chủ yếu của văn hóa – văn nghệ trên

địa bàn huyện

Chương 3: Tình hình công tác tư tưởng trong lĩnh vực văn hóa – văn nghệ

trên địa bàn huyện Hoằng Hóa và một số đề xuất, kiến nghị

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1.VĂN HÓA – VĂN NGHỆ - MỘT PHƯƠNG THỨC TÁC

ĐỘNG TƯ TƯỞNG CÓ HIỆU QUẢ.

1.Khái niệm văn hóa – văn nghệ, công tác văn hóa – văn nghệ.

1.1.Khái niệm văn hóa – văn nghệ

Văn hóa là một lĩnh vực rất rộng lớn, phong phú và đa dạng Nó có mặt vàthấm sâu và trong đời sống xã hội, con người vì thế có nhiều cách định nghĩa, cáchhiểu và khai thác khác nhau về văn hóa Trong quá trình đi tìm định nghĩa và xácđịnh nội dung của văn hóa, đã có những tìm tòi khoa học có giá trị sâu sắc, tiếp sứcnhau đạt tới những nhận thức ngày càng hoàn chỉnh hơn của con người về mọi lĩnhvực rất độc đáo do chính con người và chỉ có con người sáng tạo nên – đó là vănhóa

Pufendort – nhà khoa học Đức – người đầu tiên sử dụng thuật ngữ văn hóa

đã cho rằng, văn hóa là toàn bộ những gì được tạo ra do hoạt động xã hội, nghĩa làvăn hóa đối lập với trạng thái tự thiện Tiếp tục ý tưởng đó, nhà triết học Đức,Herder(1744 – 1803) cho rằng, văn hóa là sự hình thành lần thứ hai của con người;nghĩa là, lần thứ nhất, con người xuất hiện với tư cách là một thực thể tự nhiên, đếnlần thứ hai, con người hình thành và phát triển với tư cách là một thực thể xã hội,tức là một nhân cách văn hóa

Năm 1871, E.B Tylor – người góp phần khẳng định ngành văn hóa học nhưmột khoa học, đã đưa ra định nghĩa: văn hóa là một thực thể bao gồm kiến thức, tínngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và mọi khả năng, thói quen màcon người với tư cách là thành viên xã hội đạt được

Sau nhiều năm tìm tòi theo hướng, các cách tiếp cận khác nhau, đến nhữngnăm 70 của thế kỷ XX, cách hiểu phổ biến nhất là việc coi văn hóa bao gồm tất cảnhững gì làm cho dân tộc này khác dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi, hiệnđại đến nhất đến tín ngưỡng, phong tục, tập quán, lối sống và lao động Năm 1982,

tại Meehico ngày 6/8 cho rằng: “ Theo nghĩa rộng, ngày này văn hóa có thể đượccoi là toàn bộ các đặc tính đặc biệt về tâm hồn, vật chất, trí tuệ và tình cảm đặctrưng cho một xã hội hay một nhóm xã hội Nó không chỉ bao gồm nghệ thuật vàvăn hóa, mà còn cả lối sống, các quyền cơ bản của nhân loại, các hệ thống giá trị,truyền thống và tín ngưỡng”.

Như vậy, theo nghĩa rộng lớn, văn hóa là toàn bộ hoạt động tinh thần – sángtạo, tác động vào tự nhiên, xã hội và con người nhằm tạo ra các giá trị vật chất vàtinh thần ngày càng cao hơn để vươn tới sự hoàn thiện theo khát vọng chân, thiện,

mỹ và góp phần thúc đẩy sự tiến bộ, phát triển không ngừng của đời sống xã hội.Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “ Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộcsống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ chữ viết, đạo đức, phápluật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ sinh hoạt hàng ngày

về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh

đó tức là văn hóa”

Phạm vi của văn hóa hết sức rộng lớn, có mặt trong toàn bộ hoạt động củađời sống xã hội và đời sống con người Nhưng quan trọng hơn cả, nó là những giátrị do hoạt động tinh thần – sáng tạo của con người tạo ra, biểu hiện trình độ pháttriển và sức vươn lên sự hoàn thiện của con người theo lý tưởng chân, thiện, mỹ.Đồng thời nó góp phần trực tiếp cho quá trình vươn lên đó của con người Theohướng tiếp cận này, đồng chí Phạm Văn Đồng – nhà văn hóa lớn của đất nước ta ởthế kỷ XX, cho rằng: Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnh vực vô cùng phong phú

và rộng lớn, bao gồm tất cả cốt lõi của sức sống dân tộc là văn hóa với nghĩa baoquát và đẹp nhất của nó, bao gồm cả hệ thống giá trị: Tư tưởng và tình cảm, đạođức và phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và sự tiếp thu cái mới từ bênngoài, ý thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh các cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sứcchiến đấu để bảo vệ mình và không ngừng lớn mạnh

Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng ( KhóaVIII) “về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc”.(Ngày 16/7/1998) đã tiếp cận và đề cập đến vấn đề văn hóa trong đời sống

và cấu trúc xã hội Từ đó, Nghị quyết đã nhấn mạnh một phương hướng rất quantrọng trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước…làm cho văn hóa thấm sâuvào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tậpthể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ giữacon người với nhau, tạo ra trên nước ta đời sống tinh thần cao đẹp, trình độ dân trícao, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực sự nghiệp công nghiệp hóa , hiện đại hóa

1.2.Khái niệm công tác văn hóa – văn nghệ

Khi đặt văn hóa trong một giai đoạn cụ thể của đời sống xã hội, và nhìn đờisống ấy bao gồm các lĩnh vực khác nhau, có quan hệ chặt chẽ với nhau thì văn hóahiểu theo nghĩa cụ thể và các quan hệ cụ thể, là một trong các lĩnh vực chính giữ vịtrí rất quan trọng cùng với chính trị, kinh tế và xã hội tạo nên diện mạo, trình độ,chất lượng và đặc điểm của xã hội trong một giai đoạn phát triển nhất định Chủtịch Hồ Chí Minh đã khẳng định điều đó khi cho rằng, trong công cuộc kiến thiếtnước nhà có bốn vấn đề cùng phải chú ý đến, cùng coi trọng ngang nhau là chínhtrị, kinh tế, văn hóa và xã hội Tám lĩnh vực cụ thể mà Nghị quyết Trung ương 5khóa VIII đề cập đến chính là các lĩnh vực trên tạo nên sự phát triển toàn diện của

xã hội mà chúng ta đang xây dựng – xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Với cách tiếp cận trên của Nghị quyết Trung ương 5, văn hóa bao hàm cảgiáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa, nghệ thuật Mặc dù có nhữngđặc trưng riêng, công tác tư tưởng cũng nằm trong phạm trù văn hóa, là một bộphận quan trọng, đồng thời là hạt nhân của hoạt động văn hóa mang ý nghĩa xã hội

và nhân văn

Theo nghĩa hẹp hơn, được sử dụng thông thường và khá phổ biến, khi táchgiáo dục, khoa học ra thành các lĩnh vực, các ngành có đặc trưng riêng, văn hóachủ yếu còn được coi là loại hình hoạt động cụ thể của ngành văn hóa như bảotồn, bảo tàng, thư viện, xuất bản, báo chí, đời sống văn hóa cơ sở, lễ hội, phongtục, tập quán, tín ngưỡng… và các loại hình sáng tạo và bước phát triển cao củavăn hóa Ý nghĩa thực tiễn của cách hiểu này là nhằm làm cơ sở xác định chứcnăng, nhiệm vụ cụ thể của ngành văn hóa ở nước ta hiện nay, từ Trung ương đến

cơ sở Khi nói công tác văn hóa – văn nghệ thường được hiểu cụ thể theo phạm vi,nội dung trên

2.Vị trí , vai trò của văn hóa – văn nghệ trong đời sống xã hội

2.1 Văn hóa là nhu cầu thiết yếu trong đời sống của con người

Lịch sử loài người đã khẳng định rằng con người có hai nhu cầu lớn nhất:Nhu cầu vật chất, nhu cầu tinh thần, và con người luôn lao động, đấu tranh, sángtạo để thỏa mãn các nhu cầu đó của mình Song đặc trưng riêng biệt nhất của conngười là nhu cầu tinh thần, tâm hồn, vượt lên theo lý tưởng chân, thiện, mỹ Đốivới cả loài người, con người luôn luôn sống và phát triển trong hai cái nôi vĩ đại,

đó là tự nhiên, là môi trường văn hóa do chính con người xây đắp và sáng tạo chomình

Văn hóa là lĩnh vực sản xuất tinh thần như nhận định của C.Mác, tạo ranhững giá trị văn hóa, những tác phẩm và công trình nghệ thuật làm giàu đẹp thêmcho cuộc sống con người Khác với lĩnh vực sản xuất vật chất, lĩnh vực sản xuấttinh thần tạo ra các giá trị đặc biệt, khi được nhân dân khẳng định, nó trở thànhnhững công trình có sức sống lâu dài, trường tồn với thời gian, không bị cũ, lạchậu mà giữ gìn, bảo tồn, khai thác và phát huy mãi mãi là sự thể hiện bản sắc, đặctrưng, những vẻ đẹp độc đáo, của một cộng đồng, của một dân tộc

2.2 Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lựcthúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.

Nếu nền kinh tế là nền tảng vật chất của đời sống, xã hội thì văn hóa là nềntảng tinh thần của đời sống ấy Vì vậy, hai lĩnh vực kinh tế và văn hóa luôn luôngiữ vị trí quan trọng, quyết định đối với thực trạng, sự vận động và phát triển của

xã hội đó Chúng ta cần nhận thức sâu sắc hơn và quán triệt hơn quan điểm nàytrong chỉ đạo, tổ chức thực hiện, nhất là công tác lãnh đạo, quản lý mọi mặt của đờisống xã hội, đặc biệt là khi xử lý mối quan hệ giữa kinh tế với văn hóa, đảm bảo vịtrí, vai trò tương xứng của văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội; khắc phục tìnhtrạng coi nhẹ văn hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lênCNXH vừa được Đại hội lần thứ XI của Đảng (1/2011) thông qua đã khẳng định

“ làm cho văn hóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trởthành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển”

Một dân tộc sáng tạo ra văn hóa của mình, và đến lượt nó, chứa đựng trongnền văn hóa đó là sức sống, tiềm năng, bản lĩnh, sức sáng tạo và bản sắc riêng củachính dân tộc đó Bằng văn hóa và thông qua văn hóa, dân tộc đó, qua các thế hệ,xây dựng cho mình những chuẩn mực sống, lao động, đấu tranh, sáng tạo và quan

hệ cộng đồng Những chuẩn mực này được truyền bá, lưu giữ, chắt lọc, bổ sung vàphát triển trong tiến trình lịch sử; trở thành một hệ thống các giá trị đặc trưng chomột dân tộc, tạo nên nền tảng tinh thần của dân tộc đó Vì thế, “chăm lo văn hóa làchăm lo cũng cố nền tảng tinh thần của xã hội Thiếu nền tảng tinh thần tiến bộ vàlành mạnh, không quan tâm giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế vớitiến bộ và công bằng xã hội thì không thể có sự phát triển kinh tế - xã hội bềnvững”.( NQTW5 – khóa VIII)

Với vai trò là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa có khảnăng to lớn khơi dậy, nhân lên mọi tiềm năng, sức sáng tạo của con người tạo

nguồn lực nội sinh quyết định sự phát triển của đời sống xã hội Chính sự khẳngđịnh văn hóa là động lực mạnh mẽ trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội nêntrong những năm đổi mới, vượt qua những hạn chế, thiếu sót trước đây, Đảng tathường xuyên nhấn mạnh vai trò của cả hai động lực: kinh tế và văn hóa; “ xâydựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu văn hóa, vì xã hội công bằng, vănminh, con người phát triển toàn diện”(NQTW – khóa 5).

2.3 Văn hóa giữ vai trò cực kỳ quan trọng và trực tiếp trong nhiệm vụ xâydựng con người

Mục tiêu cao nhất của sản xuất tinh thần, lĩnh vực đặc thù của văn hóa, làxây dựng nên hệ thống các giá trị làm chuẩn mực cho con người vươn tới, noitheo Khi các chuẩn mực, các giá trị đó được tiếp nhận, được thấm sâu vào từngcon người và vào từng cộng đồng thì đó chính là quá trình hình thành và phát triểncác phẩm chất trong con người Tổng hợp các phẩm chất tốt đã được hình thànhcon người chính là nhân cách Như vậy, nếu sản xuất vật chất tạo ra ngày càngnhiều của cải cho con người thì sản xuất tinh thần, mục tiêu cuối cùng của nó lànhằm tạo những phẩm giá, những giá trị trong nhân cách con người Đó chính làmột trong những sứ mệnh cao quý nhất của văn hóa Khi nói tới văn hóa là nềntảng tinh thần của xã hội, là động lực và mục tiêu của sự phát triển kinh tế - xã hộithì cần phải hiểu rằng, các vai trò đó bao giờ và chủ yếu thông qua nhiệm vụ xâydựng con người văn hóa

Con người là chủ thể sáng tạo văn hóa và đến lượt mình, văn hóa có chứcnăng trực tiếp nuôi dưỡng, xây đắp và góp phần phát triển con người, đặc biệt vàtrước hết là những phẩm chất tinh thần – tâm hồn của con người Chủ tịch Hồ ChíMinh thường xuyên nhấn mạnh thiên chức riêng biệt của văn hóa, văn nghệ là bámsát đời sống con người, miêu tả và khám phá con người, bảo vệ và khẳng định, góp

phần trực tiếp xây dựng con người mới đang hình thành trong cuộc chiến đấu đầy

hy sinh gian khổ và vĩ đại vì sự ra đời, chiến thắng của xã hội mới

Chính do vị trí, vai trò đặc biệt của văn hóa trong đời sống xã hội, đồng thờivăn hóa luôn luôn có mặt trong mọi lĩnh vực, mọi hoạt động của xã hội và conngười nên cần biết phát huy tối đa sức mạnh của văn hóa, làm cho các nhân tố vănhóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào mọi lĩnh vực, mọi phương diện của đời sống

xã hội, trong đó có lĩnh vực tư tưởng và công tác tư tưởng

3.Chức năng tư tưởng của văn hóa – văn nghệ

Khi khẳng định rằng, văn hóa giữ vai trò cực kỳ quan trọng và trực tiếptrong nhiệm vụ xây dựng con người, cũng có nghĩa là xác nhận vai trò to lớn vì có

vị trí đặc biệt của văn hóa trong công tác và hoạt động tư tưởng Bởi vì xét về bảnchất, công tác tư tưởng là toàn bộ hoạt động trên lĩnh vực ý thức của con người,nhằm mục tiêu chủ yếu biến tư tưởng tiến bộ, cách mạng thành lực lượng vật chất

để cải tạo xã hội , xây dựng chế độ mới, làm cho hệ tư tưởng của Đảng, của giaicấp công nhân trở thành hệ tư tưởng chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống xã hội.Như vậy, cũng có nghĩa là hoạt động văn hóa – văn nghệ và công tác tư tưởng cómối quan hệ mật thiết, chặt chẽ vì đều là công việc trực tiếp của con người Trongquan hệ đặc thù này văn hóa – văn nghệ trở thành một sức mạnh, một phươngthức độc đáo, có hiệu quả của công tác tư tưởng

Chúng ta cần phải hiểu rằng, quan điểm trên không phải là sự áp đặt hay bópméo văn hóa văn nghệ , biến văn hóa, văn nghệ trở thành “cái loa” của công tác tưtưởng Đồng thời cũng không biến mọi hoạt động cụ thể, đa dạng của văn hóa, vănnghệ thành sự minh họa thô thiển, giản đơn cho các yêu cầu của công tác tư tưởnghoặc xem nhẹ, phủ nhận sự tác động đa dạng, phong phú, không chỉ là sự tác động

tư tưởng văn hóa – văn nghệ đối với toàn bộ đời sống xã hội và con người Trongnội dung và các thành tố cấu thành sản phẩm văn hóa tinh thần, ở những mức độ

khác nhau bao giờ cũng chứa đựng các loại tư tưởng khác nhau sản sinh từ nhu cầusống của con người, trong đó có tư tưởng triết học, tư tưởng chính trị, tư tưởng đạođức, tư tưởng thẩm mỹ….Nội dung tư tưởng này là hạt nhân, là cốt lõi, là yếu tốxuyên thấm trong các sản phẩm văn hóa, đặc biệt là sản phẩm văn hóa tinh thầnnói chung và các tác phẩm văn học nghệ thuật nói riêng Việc gửi gắm và truyền bámột khát vọng, một niềm tin, một lý tưởng,một tư tưởng, một nhận thức nào đó vàtác phẩm của mình là động cơ sâu sắc thúc đẩy người người nghệ sỹ sáng tạo tácphẩm văn học, nghệ thuật và đó cũng là quy luật nội tại của chính quá trình sángtạo đó Như vậy, từ góc độ văn hóa, từ quy luật của chính nó chúng ta tìm thấy sựgặp gỡ giữa công tác tư tưởng và hoạt động sáng tạo văn hóa – văn nghệ phải đượcthể hiện qua đặc trưng và chức năng của văn hóa Trong tất cả các chức năng của

cơ bản của văn hóa như nhận thức giáo dục, thẩm mỹ, giao tiếp, dự báo, giải trí –cùng với sự tác động đồng bộ, toàn diện đến con người – đều chứa đựng nhữngnhân tố có sức tác động trực tiếp đến tư tưởng, bằng cách này cách khác , ở mức độnày mức độ khác

Vì vậy, yêu cầu không ngừng nêu cao và khẳng định nội dung tư tưởng củachính trị cơ bản trong công tác văn hóa – văn nghệ trước cuộc đấu tranh tư tưởng– văn hóa đang diễn ra ngày càng gay gắt và phức tạp hiện nay, mà còn là một nhucầu của chính văn hóa để tạo được các giá trị văn hóa theo đúng vai trò và chứcnăng nó đảm nhận trước xã hội

Chương 2: Vai trò và những nhiệm vụ chủ yếu của văn hóa – văn nghệ

trên địa bàn huyện.

2.1.Vai trò của văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng hiện nay.

Công tác tư tưởng là một bộ phận hữu cơ, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trongtoàn bộ công tác lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội Để giữ vững và đảm bảo

sự lãnh đạo đó, điều cốt lõi là lãnh đạo về tư tưởng Trước hết và quan trọng nhất

là tư tưởng cính trị Rời bỏ trận địa này thực chất là dấu hiệu nguy hiểm nhất củaquá trình làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng đối với xã hội Để thực hiện vớihiệu quả cao nhất nhiệm vụ chủ yếu đó, công tác tư tưởng phải đồng thời huy động

và phát huy sức mạnh của các chức năng cơ bản: lý luận, giáo dục, nhận thức, biệnpháp trong hoạt động thực tiễn, tìm hiểu con người, cách thức tốt nhất, phù hợpnhất với các đối tượng tác động của công tác tư tưởng Thực tiễn đã chỉ ra rằng,hiệu quả của công tác tư tưởng là hiệu quả của công tác tư tưởng Thực hiện đã chỉ

ra rằng, hiệu quả của công tác tư tưởng là hiệu quả tổng hợp, tác động vào conngười đồng thời cả lý trí và tình cảm, nhận thức và cảm xúc, tư duy và tâm hồn dotính chất đa dạng , phong phú của các mặt, các loại hình thức, các binh chủng đó

có những dặc trưng và ưu thế riêng, từ đó con đường riêng và phương thức đặc thùtác động đến con người Đặc điểm đó thể hiện rõ đối với các loại hình văn hóa, vănhọc, nghệ thuật - lĩnh vực tác động đến con người chủ yếu vào thế giới tình cảm,tâm hồn, cảm xúc Đồng thời, đặc điểm đó không tạo nên sự cách biệt giữa cácloại hình, mà chính là làm phong phú hơn tính đa dạng chức năng và hiệu quả tổnghợp của công tác tư tưởng Vấn đề quan trọng là biết sử dụng sự “hợp đồng binhchủng” trong hoạt đồng thực tiễn Tách rời từng mặt riêng không thể tạo nên hiệuquả cao Vì thế, trong thực tiễn hiện nay và trong giai đoạn mới, việc biết phát huytính đặc thù của từng mặt đó để tạo sức mạnh tổng hợp cùng tác động vào conngười là một đặc trưng của công tác tư tưởng

Hoạt động văn hóa với rất nhiều loại hình đa dạng của nó và hoạt động vănhọc, nghệ thuật – lĩnh vực đặc biệt tinh tế nhạy cảm của văn hóa, luôn là môi

trường độc đáo, giữ vị trí đặc biệt và làm phong phú, sinh động cho toàn bộ hoạtđộng của công tác tư tưởng.

Bằng cách riêng của mình, với sức mạnh độc đáo thông qua những đặc trưngkhi nhận thức, thể hiện cuộc sống bằng tính cụ thể, trực quan, hình tượng và khảnăng tác động mạnh và sâu vào tâm hồn, tình cảm , cảm xúc cảu con người, vănhóa, văn học , nghê thuật được khẳng định là “binh chủng đặc biệt” trong công tác

tư tưởng nhằm xây dựng, củng cố vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng Đồngthời trực tiếp nuôi dưỡng, đào tạo con người, nhân cách kiểu mới với những phẩmchất cao đẹp và được phát triển toàn diện về đức, trí, thể mỹ Hoạt động này đồngthời phải đáp ứng được hai đòi hỏi lớn Một mặt, thỏa mãn và nâng cao nhu cầutinh thần - văn hóa của nhân dân, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi mặt hoạt độngcủa con người và xã hội, sáng tạo được nhiều sản phẩm, công trình có giá trị tưtưởng và nghệ thuật Mặt khác, thông qua đó, xây dựng tư tưởng, xây đắp thế giớitinh thần, trí tuệ, tình cảm của con người Chức năng tư tưởng của văn hóa – vănnghệ thể hiện sâu sắc ở điểm này

Những phân tích trên là cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát huy vai trò,sức mạnh, đặc trưng văn hóa – văn nghệ trong công tác tư tưởng

2.2.Những nhiệm vụ chủ yếu của công tác văn hóa – văn nghệ trên địa bànhuyện

2.2.1.Vị trí và vai trò của công tác văn hóa trên địa bàn huyện

Là điạ bàn trực tiếp gắn bó với cơ sở, công tác văn hóa trên địa bàn huyện làkhâu chuyển tải trực tiếp chủ trương, đường lối, chính sách về văn hóa đến vớiquần chúng ở cơ sở, là khâu quan trọng nhất trong việc động viên, giáo dục, tổchức quần chúng tham gia vào mọi hoạt động văn hóa, văn nghệ, từ đó biến cácchủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước thành hiện thực cuộc

sống, trực tiếp đáp ứng nhu cầu và nâng cao mức hưởng thụ, sáng tạo của nhân dân

ở cơ sở

Trong các mục tiêu của công tác văn hóa, văn nghệ trên địa bàn huyện, do vịtrí có tính trực tiếp với cơ sở, nhiệm vụ xây dựng con người mới, cuộc sống mới,đấu tranh chống thói hư, tật xấu, góp phần tạo nên cuộc sống lành mạnh tốt đẹp,môi trường văn hóa thuận lợi cho sự phát triển của con người trở thành nhiệm vụtrọng tâm nhất và thường xuyên nhất đối với cấp huyện

Là nơi trực tiếp với quần chúng, với cơ sở, công tác văn hóa trên địa bànhuyện có nhiệm vụ lắng nghe, tiếp nhận, tổng hợp từ cơ sở các nguyện vọng, đềxuất, kiến nghị và phát huy sự năng động, sáng tạo của chính quần chúng ở cơ sởtrong quá trình xây dựng đời sống văn hóa Thông tin hai chiều là một đặc điểmquan trọng của hoạt động tư tưởng và văn hóa cấp huyện

Người làm công tác văn hóa cấp huyện là người trực tiếp với quần chúng,hoạt động mang tính tổng hợp, phải hiểu biết và xử lý các lĩnh vực khác nhau củavăn hóa; bám sát, am hiểu thực tiễn địa phương để triến khai, tổ chức công tác vănhóa phù hợp với đối tượng và địa bàn Tính thực tiễn, ứng dụng và khả thi là nhữngyêu cầu và đặc điểm đối với đội ngũ công tác văn hóa (cả hệ thống Đảng và chínhquyền) ở cấp huyện

2.2.2 Những nhiệm vụ chính của công tác văn hóa trên địa bàn huyện

Ở những phạm vi, mức độvà yêu cầu khác nhau, cần phải xác định rằng ,

ở cấp huyện, tất cả nội dung cơ bản của phương hướng và 10 nhiệm vụ cụ thểxây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc được chỉ ra trong Nghịquyết Trung ương 5 đều phải được quán triệt và triển khai thực hiện Tuy vậy,

do do đặc điểm của địa bàn huyện là nơi trực tiếp với quần chúng, cần nhấnmạnh một số nhiệm vụ chủ yếu, những nội dung cụ thể và phương thức thựchiện các nhiệm vụ đó gắn chặt với đặc điểm cấp huyện

2.2.2.1.Xây dựng đời sống văn hóa tinh thần tốt đẹp, lành mạnh, phong phú ở

cơ sơ, thực hiện cuộc vận động “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.Đây là nhiệm vụ bao trùm, thường xuyên chi phối toàn bộ các hoạt động văn hóa ở

cơ sở, thu hút tất cả các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể và đông đúc quầnchúng trên địa bàn huyện tham gia, trực tiếp triển khai và thực hiện

Chỉ có cấp huyện và cấp cơ sở thực hiện tốt nhiệm vụ này mới làm cho cácđịnh hướng, chủ trương của Đảng và Nhà nước về văn hóa thực sự đi vào đời sống,trở thành hiện thực sinh động trong đời sống của nhân dân Nhiệm vụ chủ yếu củacấp huyện là đầu tư suy nghĩ, bám sát thực tiễn, xây dựng chương trình, kế hoạch

có tính khả thi để triển khai một cách sáng tạo, cụ thể tăng cường kiểm tra và độngviên, tổ chức một cách kiên trì quần chúng thực hiện

Mục tiêu của nhiệm vụ này là tạo ra ở các cơ sở (gia đình, làng, bản, xã,phường, khu tập thể, cơ quan, xí nghiệp, trường học, các vùng dân cư…)một đờisống văn hóa lành mạnh, tốt đẹp, từng bước đáp ứng nhu cầu văn hóa của các tầnglớp nhân dân trên địa bàn huyện, đồng thời tổ chức cho quần chúng ở cơ sở pháthuy khả năng, năng khiếu, sở thích để tự sáng tạo văn hóa phục vụ nhu cầu tinhthần của chính mình

Xây dựng gia đình văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm của cấp huyện và cơ sở đểtạo nên những tế bào và hạt nhân văn hóa lành mạnh của môi trường văn hóa tốtđẹp trên địa bàn huyện Đưa những chuẩn mực đã được bàn bạc và thống nhất củaquần chúng về với bản thân quần chúng để họ tự nguyện, dưới sự hướng dẫn củacác cấp Đảng, chính quyền, gia đình văn hóa nhằm giữ gìn và phát huy nhũng đạo

lý tốt đẹp của gia đình Việt Nam trong cuộc sống hiện đại

Hướng dẫn, triển khai, đẩy mạnh phong trào xây dựng làng, ấp, xã, phường…văn hóa, nâng cao tính tự quản của cộng đồng dân cư trong cuộc xây dựng nếpsống văn minh thông qua việc phát huy tính tự giác, tự nguyện tham gia của quần