PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA THUẾ XUẤT KHẨU TẠI VIỆT NAM

Trong đó riêng thuế xuất khẩu còn có thể được dùng để giảm xuất khẩu donhà nước không khuyến khích xuất khẩu các mặt hàng sử dụng các nguồn tàinguyên khan hiếm đang bị cạn kiệt hay các m

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

PHÒNG QLĐT- KHOA SAU ĐẠI HỌC

-TIỂU LUẬN :PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA THUẾ XUẤT KHẨU TẠI VIỆT NAM

HVTH : NGUYỄN THANH MỸ LỚP : TCDN ĐÊM 2 - K20

GVHD : PSG.TS NGUYỄN NGỌC HÙNG

TP-HCM, THÁNG 4 NĂM 2012

Điểm quá trình:

Nhận xét của giáo viên:………

………

………

………

………

………

………

………

II.Tác động của việc đánh thuế xuất khẩu đối với nền kinh tế … trang 7 Chương 2: Thực trạng thuế xuất khẩu ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt Nam ……… trang 9

I.Cái nhìn sơ lược về thuế xuất khẩu áp dụng ở các nước trên thế giới trang 9

II Chính sách thuế xuất khẩu tại VN trong thời gian qua……… trang 10

Chương 3:Mục tiêu,chiến lược xuất nhập khẩu của Việt Nam trong những năm tới.Giải pháp hoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu trang 15

I.Mục tiêu, chiến lược xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2011-2020, địnhhướng năm 2030……… trang 15II.Giải pháp hoàn thiện thuế xuất nhập khẩu……… trang 161.Hoàn thiện các quy định pháp luật về thuế xuất nhập khẩu……….trang 232.Cải tổ công tác tổ chức thực hiện:………trang 24

Phần kết luận………trang 26

LỜI MỞ ĐẦU

Thuế xuất khẩu cùng với thuế nhập khẩu ở nước ta và các nước đang pháttriển nói chung là công cụ rất quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế vĩ mô,điều chỉnh cán cân thương mại xuất nhập khẩu đồng thời mang lại nguồn thu lớncho ngân sách nhà nước Ngoài ra thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có tác dụngbảo hộ nền sản xuất trong nước Hơn nữa, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu sẽ hạnchế việc tiêu dùng hàng hoá xa xỉ hoặc các loại hàng hoá không được khuyếnkhích sử dụng như thuốc lá, rượu, bia…

Trong đó riêng thuế xuất khẩu còn có thể được dùng để giảm xuất khẩu donhà nước không khuyến khích xuất khẩu các mặt hàng sử dụng các nguồn tàinguyên khan hiếm đang bị cạn kiệt hay các mặt hàng mà tính chất quan trọng của

nó đối với sự an toàn lương thực hay an ninh quốc gia được đặt lên trên hết

Trong điều kiện nền kinh tế thế giới phát triển theo xu hướng quốc tế hóathì pháp luật của các nước về thuế quan ngày càng có xu thế hội nhập với cácquốc gia trong khu vực và trên phạm vi toàn thế giới Nhất là Việt Nam sau khigia nhập tổ chức WTO với những cam kết dần xóa bỏ hàng rào mậu dịch thuếquan

Với những lợi ích và tác động của thuế xuất khẩu đối với nền kinh tếchúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu và phân tích những tác động ấy lên nền kinh tếViệt Nam hiện nay như thế nào???

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA THUẾ XUẤT

KHẨU

I . NHỮNG VẦN ĐỀ CƠ BẢN CỦA THUẾ XUẤT KHẨU:

1.Nguồn gốc và khái niệm thuế xuất khẩu:

Sản xuất hàng hoá ngày càng phát triển dẫn đến các quan hệ mua bán traođổi hàng hoá giữa các quốc gia diễn ra ngày càng tăng Mỗi một quốc gia độclập có chủ quyền đều sử dụng một loại thuế thu vào hàng hoá xuất khẩu, nhậpkhẩu qua cửa khẩu, biên giới nước mình Thuế này được gọi chung là thuế quan(Custom duty)

Trong điều kiện nền kinh tế thế giới phát triển theo xu hướng quốc tế hóathì pháp luật của các nước về thuế quan ngày càng có xu thế hội nhập với cácquốc gia trong khu vực và trên phạm vi toàn thế giới Thuế quan ở Việt Nam cótên gọi là thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là một loại thuế đánh vào các hàng hoámậu dịch, phi mậu dịch được phép xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới Việt Nam

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu được nhà nước ta ban hành vào năm1951,thời điểm này thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là công cụ để nhà nước thựchiện chức năng quản lý việc xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá giữa vùng tự do vàvùng bị tạm chiếm, bảo vệ và phát triễn kinh tế vùng tự do, xúc tiến việc giao lưucác loại hàng hoá là nhu yếu phẩm cần thiết cho quân đội và nhân dân Phươngchâm đấu tranh kinh tế với địch là đẩy mạnh xuất khẩu, tranh thủ nhập khẩu cácloại hàng hoá cần thiết cho kháng chiến, sản xuất và đời sống nhân dân Do đó,nhà nước miễn thuế xuất khẩu cho tất cả các loại hàng hoá của vùng tự do Mặtkhác, hạn chế nhập khẩu hàng hoá từ vùng địch Thuế suất áp dụng đối với hànghoá nhập khẩu là từ 30 % trở lên

Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hàng mậu dịch được Quốc hội nước

ta ban hành ngày 29 -12 -1987 Ðạo luật này chỉ điều chỉnh quan hệ thu nộp thuếphát sinh từ hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng mậu dịch Do đó có sự phânbiệt trong áp dụng chế độ thu thuế giữa hàng hoá mậu dịch với các loại hàng hoáphi mậu dịch khác

Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện hành sửa đổi, bổ sung một sốđiều của Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đã được Quốc hội thông qua ngày

26 -12-1991 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế xuất khẩu, thuếnhậpkhẩu đã được Quốc hội thông qua ngày 5 -7- 1993 Luật này được Quốc hộithông qua ngày 20 -5 1998 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1 -1- 1999.Mới đâynhất quốc hội thông qua luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu ngày 14 – 6 – 2005.Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện hành có phạm vi điều chỉnh rộng Theo đó, Nhà nước thu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu không phân biệt tính chấthàng hoá là xuất khẩu, nhập khẩu mậu dịch hay phi mậu dịch

Ðối tượng điều chỉnh của Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu là quan hệ thunộp thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu giữa nhà nước với các tổ chức và cá nhân cóhàng hoá được phép xuất khẩu, nhập khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam, kể

cả hàng hoá từ thị trường trong nước đưa vào khu chế xuất và từ khu chế xuấtđưa ra thị trường trong nước

Theo quy định của Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu thì thuế xuất khẩu, thuế nhậpkhẩu đối với hàng hoá mậu dịch mang tính chất gián thu Còn đối với các loạihàng hoá khác thì tùy theo từng trường hợp mà thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

có tính chất gián thu hoặc tính chất trực thu

Tóm lại : Thuế xuất khẩu là thuế áp dụng với hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam; hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới và hàng hóa mua bán, trao đổi khác được coi là hàng hóa xuất khẩu.

2.Tính chất của thuế xuất khẩu:

Thuế xuất khẩu cùng với thuế nhập khẩu là nguồn thu quan trọng chongân sách nhà nước

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu cấu thành trong giá cả hàng hoá, làm tănggiá hàng hoá, do đó có tác dụng điều tiết xuất khẩu, nhập khẩu và hướng dẫn tiêudùng.Giá cả hàng hoá cao hay thấp sẽ quyết định việc giảm hoặc tăng sức cạnhtranh của hàng hoá đó trên thị trường Thông qua thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩunhà nước điều tiết việc xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá

Hơn nữa, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu sẽ hạn chế việc tiêu dùng hànghoá xa xỉ hoặc các loại hàng hoá không được khuyến khích sử dụng như thuốc lá,rượu, bia…

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có tác dụng bảo hộ nền sản xuất trongnước

Thuế xuất khẩu có thể được dùng để giảm xuất khẩu do nhà nước khôngkhuyến khích xuất khẩu các mặt hàng sử dụng các nguồn tài nguyên khan hiếmđang bị cạn kiệt hay các mặt hàng mà tính chất quan trọng của nó đối với sự antoàn lương thực hay an ninh quốc gia được đặt lên trên hết

3.Căn cứ tính thuế xuất khẩu, cách tính thuế xuất khẩu

Đối tượng chịu thuế xuất khẩu là hàng hóa:

1 Hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam ;

2 Hàng hóa được đưa từ thị trường trong nước vào khu phi thuếquan Khu phi thuế quan là khu vực kinh tế nằm trong lãnh thổ Việt Nam, córanh giới địa lý xác định, được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chínhphủ

Căn cứ tính thuế xuất khẩu là số lượng đơn vị từng mặt hàng thực tế

xuất khẩu ghi trong tờ khai hải quan, giá tính thuế, thuế suất theo tỷ lệ phần trăm(%); đối với mặt hàng áp dụng thuế tuyệt đối thì căn cứ tính thuế là số lượng đơn

vị từng mặt hàng thực tế xuất khẩu ghi trong tờ khai hải quan và mức thuế tuyệtđối quy định trên một đơn vị hàng hóa

Phương pháp tính thuế xuất khẩu được quy định như sau:

Số thuế xuất khẩu phải nộp bằng số lượng đơn vị từng mặt hàng thực tếxuất khẩu ghi trong tờ khai hải quan nhân với giá tính thuế và thuế suất của từngmặt hàng ghi trong Biểu thuế tại thời điểm tính thuế Trong trường hợp mặt hàng

áp dụng thuế tuyệt đối thì số thuế xuất khẩu phải nộp bằng số lượng đơn vị từngmặt hàng thực tế xuất khẩu ghi trong tờ khai hải quan nhân với mức thuế tuyệtđối quy định trên một đơn vị hàng hoá tại thời điểm tính thuế

Đồng tiền nộp thuế là đồng Việt Nam; trong trường hợp được phép nộpthuế bằng ngoại tệ thì phải nộp bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi

Giá tính thuế đối với hàng hoá xuất khẩu là giá bán tại cửa khẩu xuất theo hợpđồng (giá FOB, giá DAF), không bao gồm chi phí vận tải (F) và phí bảo hiểm (I)

Thuế xuất khẩu đang được nghiên cứu sửa đổi để phù hợp với tình hìnhkinh tế và chính sách thuế Việt Nam

Biểu thuế xuất khẩu năm 2012:

Danh mục Biểu thuế xuất khẩu gồm 87 nhóm mặt hàng, chủ yếu là nhữngmặt hàng tài nguyên khoáng sản, như: quặng, đá, cát; mặt hàng kim loại, phế liệukim loại, như vàng,

sắt, đồng và một số mặt hàng không khuyến khích xuất khẩu khác Đa số các mặthàng đều được giữ nguyên mức thuế suất thuế xuất khẩu hiện hành qui định tạiThông tư số 184/2010/TT-BTC ngày 15/11/2010 và được cập nhật các mặt hàngmới bổ sung hoặc sửa đổi thuế suất trong năm 2011

Đồng thời, để thực hiện cam kết WTO năm 2012 về giảm thuế xuất khẩu

và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp trong thời gian qua, các mức thuế suất thuếxuất khẩu được điều chỉnh cụ thể như sau:

+Thực hiện cắt giảm thuế suất thuế xuất khẩu của 24 nhóm mặt hàng “phếliệu và mảnh vụn của kim loại” theo cam kết WTO năm 2012 Theo đó, mức thuếsuất thuế xuất khẩu của các mặt hàng phế liệu và mảnh vụn kim loại đã đượcđiều chỉnh giảm từ mức 29% và 22% xuống theo đúng mức cam kết WTO năm

2012 tương ứng là 22% và 17%

+ Giảm thuế xuất khẩu của mặt hàng “đá vôi trắng đã qua chế biến” từ17% xuống 14% để tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong giai đoạn hiệnnay theo Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ

II.Tác động của việc đánh thuế xuất khẩu đối với nền kinh tế

Lợi ích của thuế xuất khẩu:

Thuế xuất khẩu là loại thế đánh vào những mặt hàng mà Nhà nước muốnhạn chế xuất khẩu nhằm bình ổn giá một số mặt hàng trong nước, hoặc có thểnhằm bảo vệ nguồn cung trong nước của một số mặt hàng, hoặc có thể nhằm hạnchế xuất khẩu để giảm xung đột thương mại với nước khác, hoặc có thể nhằmnâng giá mặt hàng nào đó trên thị trường quốc tế (đối với nước chiếm tỷ trọngchi phối trong sản xuất mặt hàng đó) việc hạn chế xuất khẩu có thể được Nhànước cân nhắc Trong các biện pháp hạn chế xuất khẩu, thuế xuất khẩu là biệnpháp tương đối dễ áp dụng Ngoài ra, Nhà nước cũng có thể sử dụng thuế xuấtkhẩu như một biện pháp để phân phối lại thu nhập, tăng thu ngân sách

Ví dụ về thuế xuất khẩu là thuế đánh vào phân bón xuất khẩu của TrungQuốc nhằm đảm bảo cân đối cung - cầu về phân bón trong nước

Thuế đánh vào một số nguyên liệu thô của Việt Nam nhằm đảm bảo nguồn cungnguyên liệu cho sản xuất nội địa

Thuế xuất khẩu là công cụ mà các nước đang phát triển thường sử dụng đểđánhvào một số mặt hàng nhằm tăng lợi ích quốc gia

Để bảo vệ nền kinh tế trong nước vdụ như trong trường hợp 1 số mặt hàngthiết yếu, giá cả trong nước thấp hơn giá cả thế giới vì thế phát sinh tình trạngxuất khẩu nguyên liệu, vật tư quan trọng, thiết yếu cho hoạt động sản xuất kinh

doanh như phân bón sắt thép… để thu lợi nhuận ảnh hưởng đến nguồn cungtrong nước.

Tác hại của thuế xuất khẩu:

+Thuế xuất khẩu làm tăng giá hàng hoá trên thị trường quốc tếvà giữ giáthấp hơn ở thị trường nội địa => điều này có thể làm giảm lượng khách hàng ởnước ngoài do họ sẽ cố gắng tìm kiếm các sản phẩm thay thế

+Đồng thời nó cũng không khích lệ các nhà sản xuất trong nước áp dụngtiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ để tăng năng suất, chất lượng và giảm giáthành

+Xuất hiện tình trạng buôn lậu hàng để trốn thuế

+Tuy nhiên nếu khả năng thay thế thấp, thế quan xuất khẩu sẽ không làmgiảm nhiều khối lượng hàng hoá xuất khẩu và vẫn mang lại lợi ích đáng kể chonước xuất khẩu

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG THUẾ XUẤT KHẨU ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU TẠI

VIỆT NAM:

I.Cái nhìn sơ lược về thuế xuất khẩu áp dụng ở các nước trên thế giới:

VD như trường hợp của Indonesia tăng mạnh thuế xuất khẩu để hạn chếkhai thác quá mức tài nguyên Theo Thamrin Sihite - Tổng cục trưởng phụ tráchthan đá và khoáng sản thuộc Bộ Năng lượng và Tài nguyên khoáng sảnIndonesia, Bộ này đang cân nhắc việc áp thuế nặng đối với xuất khẩu than đá vàkim loại thường, với mức khởi đầu 25% và tăng lên đến 50% vào năm 2013.Mục đích của đề xuất này là nhằm chấm dứt tình trạng các công ty khai khoángkhai thác, xuất khẩu quá mức tài nguyên thiên nhiên, đồng thời tăng thu cho ngânsách Nhà nước và tái đầu tư cho ngành công nghiệp khai khoáng có nhiều tiềmnăng.

Như ở Thái Lan do tác động của tình hình khủng hoảng nợ công tại châu

Âu và thị trường cao su bị thu hẹp tại những nước tiêu thụ lớn là Trung Quốc,Hoa Kỳ, Nhật do nhiều ngành công nghiệp phát triển chậm lại thì Thái Lan trướctình hình giá cao su giảm quá nhanh, ảnh hưởng đến thu nhập của người sản xuất,vào đầu năm 2012, Chính phủ Thái Lan đã lập nguồn vốn tín dụng 17 tỷ baht(tương đương 490 triệu đô-la) với lãi suất 0% để hỗ trợ doanh nghiệp mua trữkhoảng 200.000 tấn cao su Nhờ vậy, đã có tác động giúp giá cao su không tiếptục giảm sâu hơn nữa

Indonesia đến nay chưa thu thuế xuất khẩu cao su vì đang trong quá trìnhkhuyến khích mở rộng diện tích và tái canh với kỹ thuật tiến bộ Malaysia hiệnchỉ thu thuế cao su xuất khẩu ở mức 1% giá xuất khẩu và toàn bộ thuế được đầu

tư cho nghiên cứu chuyển giao và tái canh Thái Lan trước đây thu thuế xuấtkhẩu cao su là gần 1,2% giá xuất khẩu Từ năm 2010, thuế xuất khẩu cao su tùytheo giá từ mức 2,5%, 3% đến 5% với mục đích tạo nguồn mua trữ cao su khi giáthấp dưới giá sàn và hỗ trợ tái canh, phát triển công nghiệp chế biến sâu

II.Chính sách thuế xuất khẩu tại VN trong thời gian qua:

Áp dụng thuế xuất khẩu bất hợp lý gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp

và người nông dân: Từ ngày 08/12/2011, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư145/2011/TT-BTC quy định áp dụng thuế xuất khẩu một số mặt hàng cao su vớithuế suất từ 3% đến 5% Trước đó, Hiệp hội Cao su Việt Nam cũng đã có vănbản kiến nghị chưa nên thu thuế xuất khẩu cao su vì việc áp dụng thuế cần phải

có lộ trình, thời điểm thích hợp, nếu không sẽ không khuyến khích được sự pháttriển diện tích trồng cao su, gia tăng sản lượng trong thời điểm giá cao su luônbiến động như hiện nay Sau 3 tháng áp dụng Thông tư 145, thực tế vẫn cho thấy,thuế xuất khẩu cao su được áp dụng trong thời kỳ giá cao su sụt giảm mạnh nên

đã gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp và người sản xuất cao su

Giá cao su thiên nhiên của Việt Nam xuất khẩu trong 2 tháng đầu năm

2012 chỉ đạt bình quân 2.800 USD/tấn, giảm 35% so cùng kỳ năm trước, trongkhi giá thành bình quân là đến 2.700 USD/tấn Do giá giảm mạnh nên tuy lượngxuất khẩu tăng gần 50% nhưng kim ngạch xuất khẩu cao su lại giảm 7% so cùng

kỳ năm trước

Trong lúc thị trường tiêu thụ cao su bị thu hẹp, giá giảm và khó tăng trởlại như mức năm 2011, thì việc áp thuế trên cao su xuất khẩu làm doanh nghiệpViệt Nam giảm sức cạnh tranh về giá trên thị trường thế giới Nếu để giữ kháchhàng thì không thể tăng giá, doanh nghiệp phải chịu giảm lợi nhuận hoặc phảimua nguyên liệu từ người trồng với giá thấp, do đó ảnh hưởng đến thu nhập củangười trồng cao su mà hiện nay trên 52% diện tích là nông hộ tiểu điền

Trong khi đó với mặt hàng này các nước khác trong khu vực đã phản ứngrất tích cực, áp dụng công cụ thuế xuất khẩu rất linh hoạt như Thái Lan, Indo,Malaysia…

+Đánh thuế xuất khẩu một số mặt hàng vàng gây nhiều tranh luận và cónguy cơ buôn lậu vàng gia tăng :Thông tư số 111/2011/TT-BTC có hiệu lực từngày 6/8/2011 sửa đổi quy định về thuế xuất khẩu một số mặt hàng vàng tại Biểuthuế xuất khẩu Theo đó các mặt hàng vàng bao gồm: đồ kim hoàn và các bộphận rời của đồ kim hoàn, bằng vàng; đồ kỹ nghệ và các bộ phận rời của đồ kỹnghệ bằng vàng; các sản phẩm khác bằng vàng có hàm lượng vàng từ 80% phảichịu thuế suất 10%

=> Thông tư này được cho là giải pháp siết chặt của Nhà nước đối với hoạt độngxuất khẩu vàng Lý do là trong bối cảnh giá vàng leo thang do những lo ngại vềsuy thoái kinh tế, nhiều nước trên thế giới đang tăng cường mua vàng tích trữ, thìtại Việt Nam hoạt động xuất khẩu vàng lại diễn ra mạnh mẽ Riêng trong tháng 6,Việt Nam đã xuất gần 20 tấn vàng, nhiều hơn cả 5 tháng trước đó cộng lại Tuynhiên, không đồng tình với chủ trương tăng thuế đánh vào vàng nữ trang xuấtkhẩu lên 10% này, Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam đã gửi công văn lên Bộ

Tài chính và cho rằng, việc tăng thuế sẽ gây tốn kém cho doanh nghiệp, đồngthời có thể khuyến khích hoạt động xuất lậu vàng.

Để khuyến khích xuất nhập khẩu, đặc biệt đối với việc nhập khẩu hàng hoá phục vụ cho sản xuất và xuất khẩu, chính sách thuế xuất nhập khẩu còn quy định các trường hợp được miễn giảm và hoàn lại thuế Đã có sự điều chỉnh đáng

kể trong cơ cấu thuế quan mới trong những năm qua Thuế suất trung bình

(không gia quyền) đã tăng từ 12,8% năm 1995 lên 13,4% năm 1997, lên 15,7% vào năm 2002 Sự gia tăng đôi chút này lại kèm theo việc giảm đáng kể về độ phân tán của từng loại thuế suất riêng biệt xung quanh thuế suất trung bình; hệ sốbiến thiên đã giảm từ 131% năm 1997 xuống 116,3% năm 2002 Cơ cấu thuế quan hiện tại chỉ có 15 dòng thuế, so với 35 vào năm 1997 Thuế suất tối đa cũng

đã giảm từ 200% xuống còn 120% trong giai đoạn này, kèm theo là giảm số dòngthuế nằm ở mức cao nhất của biểu thuế Cho đến đầu năm 2002, chỉ có 1,1% tổng số dòng thuế (74 trong tổng số 6296) là có thuế suất trên 50%.( Số liệu đượclấy từ ba bảng HS chính: HS22( đồ uống, rượu mạnh và dấm), HS24( thuốc lá sợi và thuốc lá chế biến), HS87 (phương tiện giao thông trừ đường sắt)

Khi so sánh cơ cấu thuế quan danh nghĩa hiện tại của Việt Nam với TrungQuốc, Indonesia,Philippines, Malaysia và Thái Lan Thuế suất trung bình củaViệt Nam (theo bình quân đơn giản và gia quyền theo lượng nhập khẩu) là ngangvới Trung Quốc và Thái Lan, nhưng cao hơn nhiều so với ba nước còn lại Điềusuy luận này cũng đúng cho hàng công nghiệp chế tạo và hàng nông sản nhậpkhẩu Tuy nhiên, cơ cấu thuế quan của Việt Nam cho đến nay tỏ ra có độ phântán cao nhất (chênh lệch xa so với mức thuế trung bình) so với năm nướckia.Việc thay đổi chính sách thuế xuất nhập khẩu đã mang lại một số kết quả khảquan So với năm 1994, năm trước khi Việt Nam ra nhập ASEAN, kim ngạchxuất khẩu năm 2001 của Việt Nam sang các nước khác thuộc ASEAN đạt trên2,55 tỷ USD, lớn gấp 2,8 lần Còn kim nghạch nhập khẩu từ các nước khác tronghiệp hội đạt khoảng 4,12 tỷ USD gấp hơn 2,3 lần

 Những ưu nhược điểm của thuế xuất nhập khẩu ở Việt Nam hiện nay:

Chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện hành hiện nay đã có nhiềuthay đổi căn bản và hoàn thiện hơn trước đây Cụ thể: Biểu thuế xuất khẩu, nhậpkhẩu hiện hành được xây dựng trên cơ sở danh mục điều hoà(HS) 1996 của Hộiđồng hợp tác hải quan thế giới, đã bước đầu tạo điều kiện thuận lợi cho việc phânloại hàng hoá dựa trên cấu tạo, đặc điểm của hàng hoá góp phần làm cho chínhsách thuế xuất nhập khẩu dần dần phù hợp với thông lệ quốc tế.Thuế suất thuếxuất khẩu, thuế nhập khẩu được thiết kế hợp lý hơn Hiện nay đối với phần lớnhàng xuất khẩu có thuế suất 0%, trừ một số hàng như dầu thô, một số loại quặng

và song mây

Theo quy định tại Thông tư 11/2012/TT-BTC, kể từ ngày 20/3/2012, hànghoá là vật liệu xây dựng đưa từ thị trường trong nước vào khu phi thuế quan để

xây dựng, sửa chữa và bảo dưỡng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội chungtrong khu phi thuế quan được miễn thuế xuất khẩu.Để được miễn thuế, doanhnghiệp cần phải làm hồ sơ, thủ tục đăng ký danh mục hàng hóa xuất khẩu miễnthuế và thực hiện hồ sơ hải quan, thủ tục miễn thuế.Đây cũng là 1 trong những hỗtrợ cho doanh nghiệp có tác động rất tích cực cho doanh nghiệp

Theo tài liệu của Bộ Thương mại, hiện nay Việt Nam đã có thoả thuận vềđối xử ưu đãi đặc biệt trong quan hệ thương mại với một số nước trong khu vựcnhư: Brunei, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philipines, Singapore, Tháilan.Nước ta đã có thoả thuận về đối xử tối huệ quốc trong quan hệ thương mại với 66nước trên thế giới

Công tác quản lý thực thi chính sách thuế xuất nhập khẩu được hoàn thiệnhơn Quy trình thu thuế xuất nhập khẩu mới được ban hành có hiệu lực từ01.01.1999 Theo quy trình này, các thủ tục hải quan được thực hiện nhanhchóng, công khai, đảm bảo thông thoáng, nhanh chóng và thuận tiện tạo điềukiện tốt cho hoạt động xuất nhập khẩu

Thị truờng xuất khẩu của nước ta được mở rộng và ngày càng tăng so vớitrước đây Nhiều thị trường xuất nhập khẩu đã được mở ra như thị trường Liênminh Châu Âu(EU), Nhật Bản, Hồng Kông, Trung quốc, Australia, Trung cậnđông, Châu Phi và các nước Đông Nam Á Đến nay Việt Nam đã đặt quan hệbuôn bán với 105 quốc gia, trong đó có 10 quốc gia là bạn hàng lớn nhất chiếmtrên dưới 75% tổng kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu Hàng Việt Nam đã từngbước thâm nhập thị trường Mỹ, hiện nay ta đang khôi phục lại thị trường truyềnthống đối với các nước thuộc Liên Xô cũ và Đông Âu

Có thể nói rằng chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đã có tác dụngtích cực trong việc quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, mở rộng quan hệ kinh tếđối ngoại, nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu, góp phần phát triển, bảo

vệ sản xuất trong nước, hưóng dẫn tiêu dùng và tạo nguồn thu cho ngân sách Nhànước

Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu hiện hành của Việt Nam tuy được đánhgiá là đã có những tiến bộ song nó vẫn còn tồn tại những bất cập sau:- Có thể nói,chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đã chú trọng bảo hộ sản xuất trong nước,khuyến khích đầu tư thông qua việc quy định mức thuế suất thuế xuất khẩu, nhậpkhẩu áp dụng đối với hàng hoá nhập khẩu từ các thị trường khác nhau; Ngoài racòn áp dụng biện pháp bảo hộ có trọng điểm, có thời gian, phù hợp với tiến trìnhhội nhập quốc tế Tuy nhiên, hiệu quả bảo hộ chưa cao, chưa chọn lọc, chưa xácđịnh thời hạn và lộ trình bảo hộ để các doanh nghiệp chủ động, còn thiếu cáccông cụ bảo hộ như hạn ngạch thuế quan, thuế tuyệt đối, trong khi các công cụbảo hộ này hoàn toàn có thể thay thế cho biện pháp áp dụng bảng giá tối thiểu đểtính thuế nhập khẩu, chưa triển khai áp dụng thuế chống bán phá giá, thuế chốngtrợ cấp, chống phân biệt đối xử theo quy định của Luật thuế xuất - nhập khẩu,

ráp các sản phẩm cơ khí, điện - điện tử có mức thuế nhập khẩu cao hơn thànhphẩm.Theo ý kiến các nhà phân tích, chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu củanước ta hiện nay đang được xây dựng theo nguyên tắc bảo hộ triệt để cho sảnxuất nội địa Mức độ bảo hộ không được phân biệt theo lợi thế cạnh tranh.

Việc phân tích các tỷ lệ bảo hộ thực tế cho thấy những ngành được bảo hộcao nhất là những ngành sản xuất hàng thay thế nhập khẩu chứ không phải lànhững ngành sản xuất có tiềm năng xuất khẩu hoặc những ngành có tiềm năngnhưng chưa đủ sức cạnh tranh với hàng nhập khẩu Như vậy, tác dụng bảo hộ củachính sách thuế nhập khẩu dẫn đến việc khuyến khích tiêu dùng trên thị trườngtrong nước mà không khuyến khích xuất khẩu Xuất khẩu chưa trở thành đíchphục vụ chủ yếu của nhập khẩu nên càng dẫn đến tình trạng thâm hụt cán cânthương mại Điều này rõ ràng là bất lợi khi Việt Nam tham gia vào thương mạikhu vực và thế giới khi hàng rào thuế quan dần dần bị xoá bỏ - hàng nhập khẩu

có nguy cơ tràn ngập trong khi đó hàng xuất khẩu chủ lực lại không có điều kiệnchiễm lĩnh thị trường.- Chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu của Việt Nam vẫnchưa hoàn toàn tương đồng với chính sách thuế trong khu vực và trên thế giới

Cơ cấu thuế suất của biểu thuế nhập khẩu hiện hành có khá nhiều mức thuế suất(18 mức) kết hợp với một số khoản thu chênh lệch giá (bản chất vẫn là thuế nhậpkhẩu) đối với một số mặt hàng gây hiểu nhầm là có quá nhiều khoản thu đối vớihàng nhập khẩu, không phù hợp với thông lệ chung Hơn thế nữa, chính sáchthuế xuất nhập khẩu hiện hành còn chưa bao quát hết nguồn thu, mức thuế suấtbình quân của biểu thuế hiện hành còn thấp (xấp xỉ 8% kim ngạch), trong khi ởcác nước trong khu vực như Thái Lan - 17%, Malaysia - 18%, Indonesia - 15%

mà các nước này cũng đang chuẩn bị gia nhập WTO như Việt Nam Đại đa sốcác mặt hàng có mức thuế suất thấp hoặc thuế suất 0%, những mặt hàng có mứcthuế suất cao (trên 40%) chiếm tỷ trọng thấp, trong khi có thể thu thuế nhập khẩutrên diện rộng ở một số nhóm mặt hàng.- Mặc dù đã bắt đầu triển khai áp dụngviệc xác định giá tính thuế nhập khẩu theo Hiệp định Trị giá Hải quanGATT/WTO từ 1/1/2004, song thời gian đầu do hạn chế về đối tượng áp dụng vàmột số vấn đề trong công tác chuẩn bị nên trên thực tế, hệ thống các văn bảnpháp luật nói chung và hệ thống văn bản quy định giá tính thuế hàng nhập khẩunói riêng còn chưa đồng bộ, chưa thống nhất, chưa tuân thủ một cách chặt chẽnội dung của Hiệp định Điều này khiến cho quá trình áp dụng rất phức tạp, cùngmột lúc tồn tại nhiều quy định về giá tính thuế hàng nhập khẩu, do vậy không thểtránh khỏi gian lận thương mại qua giá Việc áp dụng giá tính thuế nhập khẩutheo hợp đồng và loại bỏ hoàn toàn bảng giá tối thiểu về cơ bản đã đáp ứng đượcyêu cầu hội nhập nhưng với điều kiện thực tế ở Việt Nam hiện nay, để kiểm trađược tính chính xác của giá thực thanh toán không đơn giản Giá tính thuế nhậpkhẩu là một yếu tố hết sức quan trọng trong việc xác định số thuế nhập khẩu phảinộp, nó liên quan đến nhiều nội dung của Luật thuế xuất nhập khẩu, đồng thờicũng là tâm điểm chú ý của các doanh nhân cũng như các tổ chức quốc tế cóquan hệ kinh tế với chúng ta Hay nói một cách khác, giá tính thuế là một yếu tốhết sức nhạy cảm, có tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến số thu ngân sách Nhà

nước và ảnh hưởng lớn đến việc mở rộng các quan hệ thương mại, đòi hỏi phải

có các giải pháp để công tác quản lý giá tính thuế ngày càng hoàn thiện hơn

Chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu hiện hành vẫn còn chứa đựng quánhiều mục tiêu Việc theo đuổi các mục tiêu xã hội đã dẫn đến quy định chế độmiễn giảm thuế còn khá rộng (như miễn giảm thuế đối với hàng chuyên dùngphục vụ trực tiếp cho an ninh, quốc phòng, nghiên cứu khoa học và giáo dục, đàotạo, máy móc thiết bị, vật tư nhập khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nướcngoài ) đã làm cho chính sách thuế thêm phức tạp, thiếu minh bạch, mất đi tínhtrung lập của thuế