Đề tài vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong xu hướng cuộc cách mạng công nghệ 4 0 hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN MÔN HỌC NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN Đề tài: Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong xu hướng cu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN MÔN HỌC

NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA

MÁC-LÊNIN

Đề tài: Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong xu hướng

cuộc cách mạng công nghệ 4.0 hiện nay

Nhóm sinh viên thực hiện:

1 Nguyễn Trung Thành

2 Nguyễn Thị Phương Thảo

3 Ngô Duy Thịnh

4.Nguyễn Thanh Thư

20192083

20190031

20190034

20192096

114732

114732

114732

114732

Giảng viên hướng dẫn

Khoa

PGS TS Đinh Thanh Xuân

Lý luận chính trị

Hà Nội, tháng 4/2020

Nhận xét của giáo viên

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU……….4

PHẦN NỘI DUNG……….6

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN: NGUYÊN LÝ VỀ SỰ PHÁT TRIỂN 6

1.1 Các khái niệm 6

Các quan niệm siêu hình về sự phát triển 6

Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về sự phát triển 6

1.2 Tính chất và ý nghĩa của sự phát triển 6

Tính chất của sự phát triển 6

Ý nghĩa của sự phát triển 7

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG NỘI DUNG VÀ NGUYÊN LÝ VỀ SỰ PHÁT TRIỂN TRONG XU HƯỚNG CUỘC CÁCH MẠNG 4.0 HIỆN NAY 9

2.1 Xu hướng của cuộc Cách mạng 4.0 trên thế giới 9

Khái niệm Cách mạng 4.0 9

Những diễn biến của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay trên thế giới 9

2.2 Những cơ hội và thách thức dành cho Việt Nam trong thời kỳ Cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ tư 13

Xu hướng Cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay tại Việt Nam 13 Những giải pháp để Việt Nam phát triển đất nước theo xu hướng cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 14

KẾT LUẬN CHUNG………17

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang trong thời kì đổi mới, phấn đấu trở thành đất nước công nghiệp theo hướng hiện đại Trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội, Đảng ta đã thực hiện chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với phát triển kinh tế tri thức, phát huy tiềm năng và lợi thế đất nước

Để đạt được mục tiêu đề ra, chúng ta phải từng bước phát triển tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội trên cơ sở ứng dụng công nghệ tiên tiến mà con người đã đạt được

Với ý nghĩa đó, chúng em quyết định nghiên cứu đề tài: “Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong xu hướng cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay”

2 Tổng quan đề tài

Có rất nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề này trên nhiều lĩnh vực khác nhau Trên cơ sở nghiên cứu nguyên lý về sự phát triển, đề tài đã nêu một vài vận dụng nội dung nguyên lý trong xu hướng của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Đề tài đã bước đầu phân tích và làm rõ nội dung nguyên lý về sự phát triển trong hoạt động thực tiễn ở Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Với khuôn khổ nghiên cứu của một đề tài tiểu luận, ta sẽ nghiên cứu những nội dung cơ bản nhất về nguyên lý của sự phát triển và bước đầu vận dụng vào một số hoạt động thực tiễn ở Việt Nam trong thời kì công nghệ 4.0

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở phương pháp duy vật biện chứng, đề tài sử dụng các

phương pháp lịch sử và logic, phân tích và tổng hợp, khái quát hóa và trừu

tượng hóa

6 Đóng góp của đề tài

Đề tài bước đầu phân tích vai trò của nguyên lý về sự phát triển đối với xu hướng của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay

7 Kết cấu của đề tài

Đề tài bao gồm phần mở đầu, phần nội dung gồm hai chương và kết luận chung Trong đó, chương 1 gồm hai tiết, chương 2 gồm hai tiết

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN: NGUYÊN LÝ VỀ SỰ PHÁT TRIỂN 1.1 Các khái niệm

Các quan niệm siêu hình về sự phát triển

Trong lịch sử triết học, quan điểm siêu hình xem sự phát triển chỉ là sự tăng, giảm thuần túy về lượng, không có sự thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng Đồng thời, nó cũng xem sự phát triển là quá trình tiến lên liên tục, không trải qua những bước quanh co, phức tạp

Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về sự phát triển

Đối lập với quan điểm siêu hình, trong phép biện chứng khái niệm phát triển dùng để chỉ quá trình vận động của sự vật, hiện tượng theo

khuynh hướng đi lên: từ trình độ thấp đến trình độ cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Như vậy, khái niệm “phát triển” không đồng nhất với khái niệm “vận động”(biến đổi) nói chung; đó không phải sự biến đổi tăng lên hay giảm đi đơn thuần về lượng hay sự biến đổi tuần hoàn lặp đi lặp lại

ở chất cũ, mà là sự biến đổi về chất theo hướng ngày càng hoàn thiện của

sự vật ở những trình độ ngày càng cao hơn

Phát triển cũng là quá trình phát sinh và giải quyết mâu thuẫn khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là quá trình thống nhất giữa phủ định các nhân tố tiêu cực và kế thừa, nâng cao yếu tố tích cực từ sự vật, hiện tượng cũ trong hình thái của sự vật, hiện tượng mới

1.2 Tính chất và ý nghĩa của sự phát triển

Tính chất của sự phát triển

Các quá trình phát triển đều có tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú và tính kế thừa

Tính khách quan của sự phát triển biểu hiện trong nguồn gốc của sự vận động và phát triển Đó là quá trình bắt nguồn từ bản thân sự vật, hiện tượng; là quá trình giải quyết mâu thuẫn của sự vật, hiện tượng đó Vì vậy, phát triển là thuộc tính tất yếu, khách quan, không phụ thuộc vào ý thức con người

Tính phổ biến của sự phát triển được thể hiện ở chỗ: phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật, hiện tượng, song mỗi sự vật, hiện tượng, lĩnh vực hiện thực lại có quá trình phát triển không hoàn toàn giống nhau Tồn tại ở những không gian và thời gian khác nhau, sự vật, hiện tượng phát triển sẽ khác nhau, đồng thời, trong quá trình phát triển của mình, sự vật hiện tượng còn chịu nhiều sự tác động của các sự vật hiện tượng hay quá trình khác, của rất nhiều yếu tố và điều kiện lịch sử khác Cụ thể, sự tác động

đó có thể làm thay đổi theo chiều hướng phát triển của sự vật hiện tượng, thậm chí có thể làm cho sự vật, hiện tượng thụt lùi tạm thời, có thể dẫn tới

sự phát triển ở mặt này và thoái hóa ở mặt khác… Đó đều là những biểu hiện của tính phong phú, đa dạng của các quá trình phát triển

Tính kế thừa thể hiện ở chỗ mọi sự phát triển đều phải dựa trên cơ sở, nền tảng của các quá trình phát triển trước đó Mỗi sự vật mới đều được kế thừa từ những sự vật cũ hơn, từ đó khiến cho sự vật phát triển toàn diện hơn

Ý nghĩa của sự phát triển

Nguyên lý về sự phát triển là cơ sở lý luận khoa học để định hướng việc nhận thức thế giới và cải tạo thế giới Theo nguyên lý này, trong nhận thức và thực tiễn cần phải có quan điểm phát triển Theo V.I.Lênin : “… Logic biện chứng đòi hỏi phải xét sự vật trong sự phát triển, trong “sự tự vận động” …, trong sự biến đổi của nó ”

Quan điểm phát triển đòi hỏi phải khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, định kiến đối lập với sự phát triển

Theo quan điểm phát triển, để nhận thức và giải quyết bất cứ vấn đề

gì trong thực tiễn, một mặt, cần phải đặt sự vật hiện tượng theo khuynh hướng

đi lên của nó; mặt khác, con đường của sự phát triển lại là một quá trình biện chứng, bao hàm tính thuận nghịch, đầy mâu thuẫn, vì vậy, đòi hỏi phải nhận thức được tính quanh co, phức tạp của sự vật, hiện tượng trong quá trình phát triển của nó, tức là cần phải có quan điểm lịch sử - cụ thể trong nhận thức và giải quyết các vấn đề của thực tiễn, phù hợp với tính chất phong phú, đa dạng, phức tạp của nó

Như vậy, với tư cách là khoa học về mối liên hệ phổ biến về sự phát triển, phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác – Lênin giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong nhận thức và thực tiễn Khẳng định vai trò đó của phép biện chứng duy vật, Ph Ăngghen viết: “… Phép biện chứng là phương pháp mà điều căn bản của nó là xem xét những sự vật và những phản ánh của chúng trong tư tưởng trong mối liên hệ qua liện lẫn nhau của chúng, trong sự ràng buộc, sự vận động, sự phát sinh và sự tiêu vong của chúng” V.I Lênin cũng cho rằng: “ Phép biện chứng đòi hỏi người ta phải chú ý đến tất cả các mặt của những mối quan hệ trong sự phát triển cụ thể của những mối quan hệ đó”

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG NỘI DUNG VÀ NGUYÊN LÝ VỀ SỰ PHÁT TRIỂN TRONG XU HƯỚNG CUỘC CÁCH MẠNG 4.0 HIỆN NAY

2.1 Xu hướng của cuộc Cách mạng 4.0 trên thế giới

Khái niệm Cách mạng 4.0

Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư ( The Forth Industrial

Revolution) là kỷ nguyên công nghiệp lớn lần thứ tư kể từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần đầu tiên từ thế kỷ XVIII

Cách mạng công nghiệp 4.0 ( hay Cách mạng công nghiệp lần thứ tư ) xuất phát từ khái niệm “Industric 4.0” trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư có thể được mô tả như là sự

ra đời của một loại các công nghệ mới, kết hợp tất cả các kiến thức trong lĩnh vực Vật lý, Kỹ thuật số, sinh học, và ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực, nền kinh tế, các ngành kinh tế và ngành công nghiệp

Trung tâm đến cuộc cách mạng này đang nổi lên những đột phá công nghệ trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, robot, internet vạn vật (IOT- Internet of Things) , xe tự lái, công nghệ in 3D và công nghệ nano

Những diễn biến của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay trên thế giới

Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 xuất hiện chỉ sau cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 3 chưa đầy nửa thế kỉ khi những chiếc máy tính, thiết

bị điện tử lần đầu tiên ra đời năm 1970 và internet được chính thức xuất hiện năm 1990, nhưng mức độ ảnh hưởng, lan tỏa của cuộc Cách mạng này diễn ra trên quy mô toàn cầu với tốc độ nhanh hơn những gì đã xảy ra từ trước đến nay, và dự báo sẽ làm thay đổi toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lí

và quản trị trên toàn thế giới

Đặc trưng của Cách mạng Công nghiệp 4.0 là việc sử dụng hợp nhất

cả phần cứng, người máy và khả năng tính toán lớn để mở rộng công nghệ

thông tin vượt qua cả phần mềm, với sự giao thoa của các công nghệ tiên tiến như Điện toán đám mây ( Cloud Computing) , Internet vạn vật ( IoT - Internet of Things), Trí tuệ nhân tạo (AI – Artificial Intelligence), Thực tế

ảo ( VR – Virtual Reality / Augmented Reality) , khai tác dữ liệu ( Big Data / Data Mining), công nghệ di động không dây (Wifi), công nghệ tin học lượng tử ( Quantum Information Technology), công nghệ nano (

Nanotechnology),

Robot học là ngành kĩ thuật bao gồm thiết kế, chế tạo, vận hành và ứng dụng robot, cũng như các hệ thống máy tính để điều khiển, phản hồi tín hiệu cảm biến và xử lý thông tin của chúng Những công nghệ này liên

hệ với các máy móc tự động dùng để thay thế con người trong những môi trường độc hại, khắc nghiệt hoặc trong các quá trình sản xuất, hoặc bắt chước con người về hình thức, hành vi, hoặc/ và nhận thức Nhiều robot ngày nay được lấy cảm hứng từ các loài vật, hay còn gọi là robot phỏng sinh học

Internet vạn vật, hay cụ thể hơn là mạng lưới vạn vật kết nối internet

là một liên mạng, trong các thiết bị, phương tiện vận tải, phòng ốc và các trang thiết bị khác được nhúng với các thiệt bị điện tử, phần mềm, cảm biến, cơ cấu chấp hành cùng với khả năng kết nối mạng máy tính giúp cho các thiết bị này có thể thu thập và truyền tải dữ liệu

Trong khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo hay AI đôi khi được gọi là trí thông minh nhân tạo, là trí thông minh được thể hiện với máy móc, trái ngược với trí thông minh tự nhiên được con người thể hiện Thông thường, thuật ngữ “ trí tuệ nhân tạo” thường được sử dụng để mô tả các máy móc ( hoặc máy tính) bắt chước các chứng năng “nhận thức” mà con người liên kết với tâm trí con người, như “học tập” và “giải quyết vấn đề” AI được phân tích thành 3 hệ thống khác nhau: trí tuệ nhân tạo phân tích, lấy cảm hứng từ con người người và nhân tạo AI được vận dụng rất nhiều trong các lĩnh vực như nhận dạng kí tự quang học, hiểu lối nói của con người, trò

chơi chiến lược, xe hoạt động độc lập, định tuyến thông minh trong mạng phân phối nội dung và mô phỏng quân sự, …

Công nghệ nano là ngành công nghệ liên quan đến việc thiết kế, phân tích, chế tào và ứng dụng các cấu trúc, thiết bị và hệ thống bằng việc điều khiển hình dáng, kích thước trên quy mô nanomet (nm, 1nm= 9

10 m) Ranh giới giữa công nghệ nano và khoa học nano đôi khi không rõ ràng, tuy nhiên chúng đều có chung đối tượng là vật liệu nano Công nghệ nano bao gồm các vấn đề chính sau đây: Cơ sở khoa học nano, phương pháp quan sát và can thiệp ở quy mô nanomet, chế tạo vật liệu nano, ứng dụng vật liệu nano

Tự động hóa hoặc điều khiển tự động là việc sử dụng nhiều hệ thống điều khiển cho các thiết bị hoạt động như máy móc, xử lý tại các nhà máy, nồi hơi, lò xử nhiệt, chuyển mạch trong mạng điện thoại, chỉ đạo và ổn định của tàu, máy bay và các ứng dụng khác con người can thiệp hoặc giảm Một số quy trình đã được hoàn toàn tự động Lợi ích lớn nhất của tự động hóa là nó tiết kiệm lao động, tuy nhiên nó cũng được sử dụng để tiết kiệm năng lượng nguyên vật liệu và nâng cao chất lượng với độ chính xác cao Tự động hóa đã được thực hiện bằng phương tiện khác nhau bao gồm

cơ khí, thủy lực, khí nén, điện, điện tử và máy tính,… thường được kết hợp Các hệ thống phức tạp, chẳng hạn như các nhà máy hiện đại, máy bay và tàu thường sử dụng tất cả những kỹ thuật kết hợp

Các công nghệ này hứa hẹn đáp ứng kì vọng của người dùng bởi tính liên ngành sâu rộng, nghĩa là thành tự công nghệ của ngành này có thể áp dụng rộng rãi vào ngành khác và ngược lại Các kĩ sư, các nhà thiết kế và các kiến trúc sư đang kết hợp các thiết kế trên máy tính với các loại vật liệu mới và các kĩ thuật sinh học tổng hợp để tạo ra các sản phẩm kết hợp của con người, với sản phẩm con người tiêu thụ Trong tương lai, nhờ robot, các đơn đặt hàng theo màu sắc, hình dạng và kích cỡ riêng sẽ được thực hiện ngày càng nhiều hơn Nó hoàn toàn khác so với cách thức sản xuất hiện nay Sản phẩm và dịch vụ tạo ra theo yêu cầu của khách hàng với giá

thành phù hợp, hệ thống sản xuất có khả năng linh hoạt điều chỉnh theo các thay đổi của xã hội, bảo đảm và cân bằng lợi ích các bên liên quan Các lĩnh vực công nghệ mới như Người máy tính và Internet vạn vật (IoT) đã được dự đoán sẽ có tầm ảnh hưởng to lớn đến nhân loại sau năm 2018 Thực tế hiện nay, dù mới chỉ 2 năm, đã chứng minh điều này

Năm 2016, PwC đã thực hiện một cuộc khảo sát với tiêu đề “Công nghệ 4.0: Xây dựng công ty kỹ thuật số” Phạm vi là hơn 2000 công ty trên

26 quốc gia Kết quả cho thấy, tỷ lệ kỹ thuật số hóa trung bình của các công

ty này sẽ tăng lên từ 33% lên 72% trong 5 năm tới Hơn thế nữa, các công

ty này còn dành 15% doanh thu để đầu tư vào chuyển đổi số hóa

Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF – Davos, 17-20/1/2017) với tổng số

446 phiên họp, xoay quanh chủ đề xuyên suốt “Lãnh đạo hành động và có trách nhiệm – Responsive and Responsible leadership” Nhưng trong ngày đầu tiên, lãnh đạo của các tập đoàn lớn trên thế giới như GM, Imforny, Salesforce đã tham gia tọa đàm “ Thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0” Điều đó thể hiện cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang có tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế thế giới thế giới Phái đoàn Việt Nam, do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dẫn đầu, đã có bài phát biểu ngày

19/01/2017 với chủ đề “ Tương lai nền sản xuất dưới góc nhìn chiến lược khu vực”

Các công ty, doanh nghiệp lớn trên thế giới luôn theo đuổi và bắt kịp với các xu hướng mới của Cách mạng công nghiệp 4.0 Họ liên tục đổi mới phương thức lao động, nâng cấp máy móc, cải tiến hệ thống công nghệ, áp dụng các thành tựu tiên tiến vào sản xuất Không những vậy, họ còn đầu tư vào các phòng thí nghiệm để nghiên cứu, sản xuất các máy móc, công nghệ mới, đón đầu xu hướng kỹ thuật thế giới Họ thay đổi các

phương thức quản trị, quản lý, sử dụng trí tuệ nhân tạo để tham gia các hội thảo, hội đàm với cũng như hợp tác liên kết với các công ty khác nhằm tìm

ra hướng đi mới trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư này