Với mong muốn góp phần vào việc tìm ra những biện pháp giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh thông qua các môn học và hoạt động trải nghiệm. Giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội; hiểu biết về thể chất, tinh thần của bản thân; có hành vi, thói quen ứng xử có văn hóa, hiểu biết và chấp hành pháp luật… giáo dục để hình thành nhân cách hoàn thiện trong Trường Tiểu học. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến ngành Giáo dục thị xã Bình Long Tôi tên dưới đây:
STT Họ và tên Ngày tháng
năm sinh
Nơi công tác Chức danh Trình
độ CM
Tỷ lệ (%)
1
NGUYỄN
VĂN
TRƯỜNG
26/09/1971
Trường Tiểu học Thanh Lương B
Giáo viên chủ nhiệm lớp 5
Đại học
Đóng góp vào tạo ra sáng kiến
100 %
1.Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “ Biện pháp giáo dục năng
lực, phẩm chất cho học sinh lớp 5 thông qua các môn học và hoạt động trải
nghiệm”
2.Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tác giả đồng thời là chủ đầu tư tạo ra sáng
kiến
3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục (Giáo viên chủ nhiệm lớp 5)
4 Ngày sáng kiến được áp dụng: Tháng 01/2020
5 Mô tả bản chất của sáng kiến:
5.1 Tính mới của sáng kiến:
Phát triển trí tuệ cho hoc sinh Tiểu học là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong công tác giáo dục Giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh là một mặt giáo dục cần đặc biệt coi trọng,đòi hỏi thường xuyên và cấp thiết trong việc hình thành nhân cách cho học sinh trong trường Tiểu học
Với mong muốn góp phần vào việc tìm ra những biện pháp giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh thông qua các môn học và hoạt động trải nghiệm Giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội; hiểu biết
về thể chất, tinh thần của bản thân ; có hành vi, thói quen ứng xử có văn hóa, hiểu biết và chấp hành pháp luật… giáo dục để hình thành nhân cách hoàn thiện trong Trường Tiểu học
Thực hiện sự chỉ đạo của nghành Áp dụng thực thực hiện thông tư 30/2014 và thông tư 22/2016 của Bộ GD&ĐT, bản thân tôi đã tiến hành nhiều biện pháp khác nhau, qua kết quả thử nghiệm, tôi đúc kết được một số biện pháp giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh thông qua các môn học và hoạt động trải nghiệm mà cá nhân tôi nhận thấy đạt hiệu quả cao nhất Tôi đã chọn nghiên
cứu đề tài: “ Biện pháp giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh lớp 5 thông
qua các môn học và hoạt động trải nghiệm”
5.2 Nội dung sáng kiến:
Giáo dục năng lực, phẩm chất được giáo dục ở nhà và ở trường Năng lực, phẩm chất được giáo dục trong các môn học chính khóa và ngoại khóa Giáo dục năng lực, phẩm chất cần bắt đầu từ nhỏ, từ từng hành vi cá nhân đơn giản nhất,
Trang 2theo đó hình thành tính cách và nhân cách Cụ thể cần phải áp dụng một số biện
pháp sau:
5.3 Cách thực hiện các giải pháp
1: Gần gũi và tạo mối thân thiện với học sinh
Đầu tiên, sau khi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và giáo viên chủ nhiệm, bản thân sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về mình, động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũng như mong muốn của mình với các em Đây là hoạt động giúp thầy trò hiểu nhau, đồng thời tạo một môi trường học tập thân thiện
“Trường học thật sự trở thành ngôi nhà thứ hai của các em, thầy, cô giáo là những người thân trong gia đình"
2:Tăng cường công tác trang trí lớp học :
Mỗi ngày đến trường, đến lớp là một ngày vui, bản thân các em thêm yêu trường yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung đó Việc trang trí lớp học thân thiện là một sự sáng tạo phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh nó tạo cho các em nhận thức về cái đẹp và có ý thức gìn giữ trường lớp của mình sạch đẹp, góp thêm cho lớp học một luồng không khí thân thiện, thoải mái, sinh động, hăng say trong giờ học Xây dựng đủ các góc học tập, góc sản phẩm, các bảng, biểu mẫu đúng qui định.Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao.Tôi đã
kết hợp với phụ huynh và học sinh để tổ chức trang trí lớp học
Trang trí lớp học thân thiện
Để không gian lớp học thoáng mát thân thiện với môi trường bản thân tôi
đã hướng dẫn các em trồng và chăm sóc cây xanh ngoài ra lớp học trang trí đẹp
có cây xanh, tôi gợi ý cho các em tìm các cây dễ trồng và dễ chăm sóc
Trang 3
Học sinh trồng và chăm sóc cây ngoài lớp học
3: Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học
Việc lựa chọn các phương pháp và hình thức tỗ chức dạy học rất quan trọng,
nó góp phần vào tạo cho học sinh phương pháp học tập bởi có hứng thú học tập
học sinh mới tích cực chủ động trong các hoạt động của giáo viên đề ra
Có thể nói, muốn các em học tốt thì điều trước tiên phải tạo cho các em say mê hứng thú với môn học Bởi vậy, người giáo viên cần lựa chọn những phương pháp dạy học nào cho phù hợp để phát huy tính hiệu quả nhằm đáp ứng được những yêu cầu đổi mới chương trình môn học
Giáo viên cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, các kĩ thuật dạy học tích cực Trước tiên mỗi giáo viên phải nắm chắc các phương pháp dạy học tích cực và các kỹ thuật dạy học tích cực được áp dụng rộng rãi ở nhiều vùng miền và đã mang lại kết quả cao đó là :
Các phương pháp dạy học tích cực :
+ Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề
+ Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ
+ Phương pháp trò chơi
+ Phương pháp đóng vai
+ Phương pháp bàn tay nặn bột,…
- Các kỹ thuật dạy học tích cực
+ Kĩ thuật hỏi và trả lời
+ Kĩ thuật khăn trải bàn
+ Kĩ thuật mảnh ghép
+ Kỹ thuật KWL
+ Kỹ thuật trình bày một phút,
Đây là các phương pháp, kĩ thuật dạy học tương đối dễ áp dụng ở tiểu học, không đòi hỏi phải đầu tư nhiều phương tiện, đồ dùng học tập, song lại là cơ hội tốt để các em rèn tính hợp tác, kĩ năng chia sẻ, lắng nghe, óc tư duy, kĩ năng ra quyết định
Trang 4
Một tiết học áp dụng phương pháp: “ Bàn tay nặn bột”
Đây là các phương pháp, kĩ thuật dạy học tương đối dễ áp dụng ở tiểu học, không đòi hỏi phải đầu tư nhiều phương tiện, đồ dùng học tập, song lại là cơ hội tốt để các em rèn tính hợp tác, kĩ năng chia sẻ, lắng nghe, óc tư duy, kĩ năng ra quyết định
Trang 5
Học sinh học tập, tích cực, sôi nổi trong các tiết học
4: Tích hợp hiệu quả giáo dục năng lực, phẩm chất vào các môn học
Để giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh có hiệu quả bản thân đã vận dụng vào các môn học, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt; Đạo đức; Khoa
học để những giờ học sao cho các em được làm để học, được trải nghiệm như
trong cuộc sống thực.Để hình thành những kiến thức và rèn luyện năng lực,phẩm chất cho học sinh qua môn Tiếng Việt, người giáo viên cần phải vận dụng nhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh như: thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi đáp,…
Thông qua các hoạt động học tập giáo dục học sinh các năng lực, phẩm chất như:
Năng lực: Tự học và giải quyết vấn đề
Học sinh tự thực hiện được các nhiệm vụ học tập cá nhân, học tập theo nhóm; tự giác, chủ động hoàn thành các bài tập được giao đúng hẹn; tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập để điều chỉnh việc học tập; vận dụng điều đã học để giải quyết các vấn đề trong học tập,…
Phẩm chất: Chăm học, chăm làm học sinh có sự tập trung, chú ý lắng nghe
trong các giờ học chủ động nêu thắc mắc và tích cực phát biểu ý kiến trong giờ học; nổ lực hoàn thành các công việc được giao ở lớp, ở nhà đúng hẹn; thể hiện
sự chăm chỉ, sẵn ràng giúp đỡ bạn trong lớp,…
Ví dụ: Khi dạy Tập làm văn các bài: “Luyên tập thuyết trình tranh luận”
Rèn cho học sinh kỹ năng nói trong tập làm văn rất quan trọng, giáo viên cần khuyến khích học sinh “tự do nói”, nghĩ được điều gì thoải mái diễn đạt ra điều ấy, điều này giúp học sinh mạnh dạn phát biểu đưa ra ý kiến của mình Qua
đó giáo dục phẩm chất:Tự tin, trách nhiệm như: tự tin trong giao tiếp ứng xử với
các bạn trong lớp; chủ động, tự tin trong các tình huống học tập và rèn luyện; thể hiện sự tự tin trong các cuộc theo luận nhóm
Trang 6Bên cạnh đó, nhiều bài Luyện từ và câu có nội dung rèn luyện các nghi thức lời nói, nhiều bài Tập đọc giới thiệu những văn bản mẫu chuẩn bị cho việc hình thành một số kĩ năng giao tiếp cộng đồng như mẫu đơn, làm biên bản, lập chương trình hoạt động…hoặc cung cấp những câu chuyện mà qua đó học sinh có thể rút ra những nội dung rèn năng lực, phẩm chất
Có thể nói,thông qua các hoạt động học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn
kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai,…học sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ năng sống cần thiết
Ở môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tình cảm, niềm tin, hành vi và thói quen của học sinh Giáo viên phải sử dụng phương pháp dạy học đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
Tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động học tập phong phú, đa dạng như: kể chuyện theo tranh; quan sát tranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm; phân tích,
xử lí tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh,…Sử dụng nhiều phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: học theo nhóm, theo
dự án, đóng vai, trò chơi,… Qua đó học biết: Tự phục vụ, tự quản tự vệ sinh thân
thể, ăn, mặc gọn gàng, sạch sẽ; tự chuẩn bị đồ dung học tập cán nhân ở trên lớp, ở
nhà Hợp tác có kĩ năng giáo tiếp, sẵn sàng giúp đỡ các bạn ;tích cự tham gia vào các công việc ở tổ/nhóm Trung thực, kỉ luật thể hiện sự thật thà, ghét sự gian dối;
luôn nói đúng về sự việc, không nói sai về người khác
Và chính thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực đó, học sinh đã được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Đó là lối sống lành mạnh, các hành vi ứng xử phù hợp với nền văn minh xã hội Lối sống, hành vi như gọn gàng, ngăn nắp, nói lời đẹp, chăm sóc bố mẹ, ông bà, hợp tác, giúp đỡ, chia sẻ với bạn…
Ví dụ bài:, “ Em là học sinh lớp 5” Tôi tổ chức cho các em, đóng vai, chơi
trò chơi Sau vài lời khuyến khích đầu tiên, bản thân tổ chức cho các em đứng
thành vòng tròn đóng vai, giới thiệu, bày tỏ ý kiến,… Giáo dục học sinh Tự phục
vụ, tự quản biết tự vệ sinh thân thể, ăn, mặc gọn gàng, sạch sẽ; tự chuẩn bị đồ
dung học tập cán nhân ở trên lớp, ở nhà tự sắp xếp thời gian học tập, sinh hoạt cá
nhân, vui chơi hợp lí chủ động khi thực hiện các nhiệm vụ học tập
Bản thân tôi luôn tạo không khí thân thiện, áp dụng việc đổi mới phương pháp tạo điều kiện cho các em mạnh dạn, tự lập, tự khẳng định và phát huy mình hơn qua việc học nhóm
Ví dụ: Trong môn Khoa học Ở bài: "Nói không với các chất gây nghiện” tôi
cho học sinh thảo luận nhóm, sắm vai thể hiện kĩ năng từ chối Sau khi học sinh các nhóm nhận xét các sắm vai của nhau, học sinh sẽ khắc sâu kiến thức: Mỗi người có cách từ chối riêng, song cái đích cần đạt được là cương quyết nói
“Không!” với các chất gây nghiện Giáo dục học sinh chủ động nghĩ ra những
cách khác nhau để giải quyết vấn đề; tự thực hiện được các nhiệm vụ học tập cá nhân, học tập theo nhóm; vận dụng điều đã học để giải quyết các vấn đề trong học tập để giải quyết một vấn đề học sinh thường cố gắng đến cùng
Trang 7mái, không gò bó, tránh tạo ra sự uể oải, mệt mỏi của học sinh, tôi đã tạo điều
kiện cho các em “ Học mà chơi, chơi mà học”, “ Học vui,vui học” tạo niềm vui,
sự phấn khởi và say mê trong học tập Khi cùng nhau chơi học sinh mạnh dạn hỏi bạn những vấn đề chưa rõ
Giáo viên cần tạo các tình huống chơi trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của các em Vì đối với học sinh bậc học tiểu học trò chơi có một vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục năng lực, phẩm chất cho các em
Học sinh tham gia trò chơi
5:Giáo dục năng lực, phẩm chất hiệu quả qua các tiết sinh hoạt lớp,
hoạt động giáo dục, vui chơi
Ngay những ngày đầu tiên khi các em vào lớp học, bản thân đã phát động
các phong trào: “Nói lời hay làm việc tốt” qua cách ứng xử lễ phép như biết đi
thưa về trình, chào hỏi những người lớn tuổi, biết xin lỗi khi có khuyết điểm, cảm
ơn khi được tặng quà, vui vẻ hoà nhã với bạn bè, lễ phép với thầy cô và những người lớn tuổi, và tổng kết vào các tiết sinh hoạt lớp Để rèn có hiệu quả bản thân còn vận dụng thông qua các hoạt động ngoài giờ học Đó là qua các buổi
ngoại khóa của trường, lớp
Ngoài ra, những buổi chào cờ, bản thân luôn khuyến khích các em xung phong trả lời những câu hỏi mà thầy(cô) Luôn lắng nghe các nội dung, hoạt động cần làm trong tuần Nhờ vậy các em mạnh dạn dần và thực hiện tốt các phong trào như: Nuôi heo đất, viết nhật kí làm theo lời Bác,…
Trang 8Học sinh hăng hái tham gia:“Nuôi heo đất tình thương
Không những thế, những giờ sinh hoạt lớp, giờ ra chơi bản thân cùng các
em tham gia những trò chơi dân gian, trò chơi giúp các em phát triển trí tuệ (Cờ vua, Ô ăn quan),…
Bên cạnh đó, để rèn kĩ năng tự phục vụ, biết lao động vừa sức, biết trang trí lớp học xanh - sạch - đẹp, giúp các em yêu trường, yêu lớp hơn, bản thân đã hướng dẫn các em trồng cây xanh và chăm sóc cây xanh trong lớp hàng ngày
Học sinh hăng hái tham gia: lao động vệ
sinh sân trường, lớp học
Học sinh hăng hái tham gia:
“Giao lưu cờ vua”
6:Động viên, khen thưởng
Để động viên, khuyến khích học sinh thực hiện tốt việc rèn luyện các kĩ năng, ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm học bản thân đưa ra kế hoạch rèn luyện cho các em lớp mình phụ trách Trao đổi với Ban chấp hành hội phụ huynh cùng phối hợp và dành một khoản riêng để khen thưởng kịp thời động viên để tạo cho các em có một động cơ tốt trong việc duy trì thực hiện Vì vậy, các em thi đua nhau “ nói lời hay, làm việc tốt
Trang 9sẽ nhanh nhẹn hơn, có đạo đức tốt hơn, mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tự tin hơn trong cuộc sống
Niềm vui khi được nhận thưởng
7: Giáo viên hoàn thiện bản thân
7.1.Giáo viên cần phải nghiên cứu và nắm vững các văn bản qui định:
Giáo viên chủ nhiệm cần phải nghiên cứu và nắm vững các văn bản qui định:
về nhiệm vụ của học sinh trong nhà trường; về qui định khen thưởng và kỷ luật;
về nội qui và cách đánh giá học sinh về mặt năng lực và phẩm chất; phổ biến đến từng đối tượng học sinh
7.2.Thường xuyên trao dồi học tập nâng cao trình độ chuyên môn
Thường xuyên cập nhật tin tức, trau dồi kiến thức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ qua sách báo, thông tin đại chúng và các đồng nghiệp đi trước Thường xuyên tu dưỡng đạo đức nhà giáo để xứng đáng là tấm gương sáng cho học sinh noi theo Điều quan trọng là mỗi thầy cô giáo phải rèn cho mình tác phong sinh hoạt chuẩn mực, phải hết lòng thương yêu, gần gũi với học sinh
7.3.Làm tốt công tác phối hợp với các lực lượng giáo dục khác
Phối hợp với giáo viên bộ môn
Trong nhà trường ngoài việc học các môn do giáo viên chủ nhiệm dạy các
em còn được học một số môn theo qui định từ những giáo viên bộ môn khác Vì thế việc phối hợp với giáo viên bộ môn là hết sức quan trọng và cần thiết
Phối hợp cùng Đoàn thanh niên, liên đội trong và ngoài nhà trường
Kết hợp cùng với đoàn thanh niên, tổng phụ trách đội lên kế hoạch hoạt động trong tuần, tháng, học kỳ một cách cụ thể Tổ chức cho học sinh tham quan nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn những bài học cô động trên lớp mang tính chất thực tiễn Phát động học sinh tích cực tham gia các phong trào do nhà trường, liên đội,hội đồng Đội tổ chức như “Kế hoạch nhỏ” ; “Cây mùa xuân vì bạn”; “ Chi đội em rác không chạm đất”;
Trang 10Hình ảnh Trao quà “ Cây mùa xuân tặng bạn”
Học sinh tham gia “Cây mùa xuân vì bạn”
Tham gia các cuộc thi chào mừng các ngày lễ lớn do liên đội, nhà trường
tổ chức như thi tìm hiểu Luật Giao thông, thi đố vui, thi văn nghệ, kể chuyện;cắm
trại, …
Ngoài ra, tôi còn phối hợp với đoàn thanh niên ở các ấp tổ chức các hoạt
động trải nghiệm cho các em như Đêm hội trăng rằm, thăm hỏi các gia đình
thương binh liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, người già neo đơn,…nhằm giáo
dục cho các em kĩ năng sống, tình yêu quê hương đất nước
Phối hợp cùng phụ huynh học sinh
Giáo viên chủ nhiệm cần phối kêt hợp với phụ huynh trong lớp ngay từ
đầu năm: Tổ chức họp phụ huynh bầu ban chấp hành Hội phụ huynh nhiệt tình uy
tín để hợp tác giáo dục các em
Bên cạnh đó còn xin phụ huynh hỗ trợ kinh phí để làm đồ trang trí lớp và
tổ chức các hoạt động trải nghiệm
Giáo viên chủ nhiệm phải động viên phụ huynh tham gia liên lạc điện tử
100% thường xuyên liên lạc, trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập, giáo
dục các mặt của các em trong nhà trường qua liên lạc điện chính xác, kịp thời
Giáo viên, phụ huynh hoc sinh giúp các em phát triển sở thích, ý thích của
mình và đảm bảo rằng người lớn có thể cung cấp thêm phương tiện để các em
thực hiện ý thích đó.Việc giáo dục giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh
qua học tập, sinh hoạt ở nhà trường là điều hết sức cần thiết cho tương lai các em
Để đạt được điều đó, giáo viên cần kiên trì, quyết tâm thực hiện từng bước và liên
tục trong suốt quá trình giảng dạy
5.3.Khả năng áp dụng của sáng kiến:
Sáng kiến đã nêu cao vai trò, trách nhiệm của người giáo viên chủ nhiệm
lớp trong việc giáo dục phẩm chất, đạo đức cho học sinh thông qua các môn học
và các hoạt động giáo dục.Sáng kiến đã có những giải pháp cụ thể để thực hiện
nhiệm vụ đó
Các giải pháp nêu trong sáng kiến rất rõ ràng, có kèm theo ví dụ cụ thể nên