Giáo Trình Vật Liệu Xây Dựng (NXB Xây Dựng 2010) - Phan Thế Vinh, 253 Trang

~ LOIMODAU Vi~c tim hilu va ling dl;lng cdc lor;li v~t li?u xay dlfng la mqt nhu cdu thuiJng xuyen CUa CQC nha xay dlfng, CQC kie'n true SU, kji SU xay dlfng, CQC dan vj scm xuat v~t

ThS PHAN THE VINH (Chu bien)

ThS TRAN HO'U BANG

HA NQI- 2010

' ? ~

LOIMODAU

Vi~c tim hilu va ling dl;lng cdc lor;li v~t li?u xay dlfng la mqt nhu cdu thuiJng xuyen CUa CQC nha xay dlfng, CQC kie'n true SU, kji SU xay dlfng, CQC dan vj scm xuat

v~t li~u xay dlfng, cung nhu cdc can b9 gidng dr;zy, sinh vien chuyen nganh kji thu~t

xay dlfng va cdc dol tuqng quan tam khdc

Dl ddp ling duqc nhu cdu d6, cuon Giao trinh V~t li~u xay dt!ng nay duqc bien sor;zn nhlim ml;lC dich:

Tha nhat, phl;lC Vl;l cho vi~c gidng dr;zy va h9C t~p cho cdc ngimh kji thu~t xay dlfng b~c dr;zi h9c

Tha hai, la ngu6n tai li~u cdn thiet cho cdc can b9 kji thu~t cdc nganh lien quan den xay dlfng tham khdo, tim hilu cdc tinh cha't, cdc yeu cdu kji thu~t, qua trinh san xuat, nhflng d¢jc dilm VQ phr;zm Vi SU dl;lng phl;lC Vl;l cho vi~c SU dl;lng, thi cong va gidm sat chat luqng cong trinh

Gido trinh duqc sor;zn thea chuang trinh dao tr;zo b~c dr;zi h9C xay dlfng do Bq Xay dlfng ban hanh Tdc gid dti bam sat cdc yeu cdu kji thu~t cua h? thong tieu chua,n xay dlfng VietNam va tieu chudn nuoc ngoai c6 lien quan Nqi dung baa g6m:

Chuang 1 Cdc d¢ic tinh kji thu~t cua v~t li~u xay dlfng

Chuang 2 V~t li?u dd thien nhien

Chuang 3 V~t li?u gam xay dlfng

Chuang 4 Cdc chat ket dinh vo ca

Chuang 5 Be tong dung chat ket dinh vO C(J

Phl;l ll;lc 1 Djnh mac cap pho'i hJn ht;Jp betong thong dl;lng

Chuang 6 Vila xay dlfng

Phl;l ll;lc 2 Djnh mac cap phaz· hJn ht;Jp vila xay dlfng thong dl;lng

Chuang 7 V~t li?u gJ

Chuang 8 Chat ket dinh hilu ca

Chuang 9 Betong atphan

Chuang 10 V~t li?u kim lor;zi

Chuang 11 V~t li?u kinh xay dlfng

Chuang 12 Cdc lor;zi v~t li~u khdc (v~t li~u khong nung, v~t li?u each nhi?t, v~t

li?u chat deo )

Phdn phl:l ll:lC CUOl gi(ji thi~u vi khoz lur;ng thi tich, kh6i lur;ng rieng, h~ so' ddn

nhi~t CUQ mQt so' wJ_t li~u thong dl:lng; chuytn dffi dan vj; danh ml:lC cdc tieu chufln

vi yeu cdu kY thu(it v(it li~u xay df!ng

Ben cr;mh nhilng n9i dung tren, phdn CUOl chuang betong va vila xay df!ng c6 phdn phl:l ll:lC vi CQC thanh phdn cap pho'i CUa betong VG vfla xay df!ng thong dl:lng dung ai l(ip atnh muc dl! todn, l(ip ki hor;tch, quan ly va sa dl:lng v(it tu

Hy V9ng cuon Giao trinh V~t li~u xay dt;ing nay se b6 ich cho nguoi sa dl:lng va dur;c xem nhu la m9t nguoi br;tn dbng hanh cua cdc nha xay df!ng cong trinh Tuy nhien, dii c6 nhiiu co' giing, nhung chile chiin khong trdnh khoi nhilng thie'u s6t, vi v(iy rat mong nh(in dur;c Sf! g6p y va phe binh cua d9C gid Xin chan thanh cam an

Tac ghi

CHUONG M(j DAU

V~t li~u xay dlfng c6 vai tro rat quan trQng va cftn thiet trong cac c6ng trlnh xay dvng, n6 quyet djnh chat lu'c;Jng, tu6i thQ, my thu~t va gia thanh cua c6ng trlnh Chat lu'c;Jng cua v~t li~u anh hu'CJng trlfc tiep den chat lu'c;Jng c6ng trlnh, nen nganh

v~t li~u xay dlfng lu6n dttc;Jc chu trQng d~u tu' va phat tri~n Nha v~y, cho den nay nhi~u thiet bi san xuat v~t li~u xay d~tng du'c;Jc cai tien va thay d6i, c6ng ngh~ mdi du'QC du'a vao h0<;1t d(>ng t<;!O ra nhi~u san phftm moi lam thay d6i sau si\c bQ m~t cua nganh v~t li~u xay dvng, tung bu'dc da hoa nh~p du'c;Jc vao trinh dQ chung cua khu vvc va the gidi

V~ chi phi v~t li~u xay dvng trong c6ng trlnh chiem m9t ti 1~ tu'ong doi ldn trong t6ng gia thanh xay dlfng Cl;l th~, doi vdi cac c6ng trlnh dan dl;lng va c6ng nghi~p

chi phi c6 th~ chiem den 80%; doi voi cac c6ng trlnh giao thong den 75%; doi voi cac cong trinh thuy lc;Ji c6 th~ chiem den 55%

2 sd LV<;Jc TINH HINH PHAT TRIEN NGANH SAN xu AT vAT LI~u

Do nhu du xay dlfng nhung c6ng trinh tiep xuc vdi nude va n~m trong nude, ngu'ai ta da d~n d~n nghien cuu tim ra nhttng chat ket dinh mdi, c6 kha nang r~n trong nude, d~u tien la chat ket dinh h6n hc;Jp g6m v6i dn trong kh6ng khi voi chat phl;l gia ho<;1t tinh, sau d6 phat minh ra v6i thuy va den d~u the ky 19 thl phat minh

ra xi mang Pooc lang

£>en thai ky nay ngu'ai ta cling da san xuat va Slt dl;}ng nhi~U lo<;1i V~t li~u kim lo<,li, bet6ng cot thep, bet6ng ung lvc tru'dc, g<,lch kh6ng nung

Hi~n nay tren the' giOi da d~t de'n trlnh d(> cao v~ cong ngh~ san xua't va sit dt,mg

v~t li~u xay dlfng Ap dt,mg nhi~u phuong phap cong ngh~ tien tie'n nhi~u san ph§'m moira doi d~t hi~u qua kinh te' va yeu du cha't lu'<;1ng nhu' v?t li~u g6m nung ba.ng lo tuy - nen, xi mang nung ba.ng lo quay voi nhien li~u long ho~c khi, ca'u ki~n bet6ng ling llfc tru'oc voi kich thu'oc IOn, v?t li~u 6p lat trang men, g~ch granite ep ban kho, da 6p lat, v?t li~u composite,

CJ Vi~t Nam, tu xu'a da c6 nhii'ng cong trlnh ba.ng g6, g:;tch da xay dl,l'ng ra't tinh vi,

vi d1,1 cong trlnh da Thanh nha H6 (Thanh H6a), cong trlnh da't C6 Loa (Dong

Anh-Ha N(>i) Nhu'ng trong su6t thai ky phong kie'n thlfc dan th6ng tri, ky thu?t v~ v?t li~u xay dl,l'ng (VLXD) khong du<;1c due ke't, d~ cao va phat tri~n sau chie'n thang thlfc dan Phap (1954) va nha't la tu khi nganh xay dlfng Vi~t Nam ra doi (29-4-1958) de'n nay nganh cong nghi~p VLXD da pha t tri~n nhanh chong Trong 45 nam, tu nhii'ng VLXD truy~n th6ng nhu' g:;tch, ng6i, da, cat, xi mang, ngay nay nganh VLXD Vi~t Nam da bao g6m hang tram chung lo~i v?t li~u khac nhau, tu v?t li~u thong d1,1ng nha't de'n v?t li~u cao ca'p voi cha't lu'<;1ng t6t, c6 du cac mftu rna, kich thu'oc, mau sac dap ling nhu du xay dl,l'ng trong nu'oc va hu'ong ra xua't kh§'u

Nho c6 du'ong 16i phat tri~n kinh te' dung dan cua Dang, nganh VLXD da la nganh di tru'oc m(>t bu'oc, phat buy ti~m nang, n(>i llfc sit d1,1ng ngu6n tai nguyen phong phu, da d~ng voi sue lao d(>ng d6i dao, h<;jp tac, lien doanh, lien ke't trong va ngoai nu'oc, ling d~,Ing cong ngh~ tien tie'n, ky thu?t hi~n d~i cua the' giOi vao hoan canh Cl,l th~ cua nu'OC ta, dfru tu', lien doanh VOi nu'OC ngoai xay dlfng nhi~u nha may moi tren khap ba mi~n nhu': xi mang But Son (1,4 tr ta'n/nam), xi mang Bim Son (1,2 tr ta'n/nam), xi mang ChinFon- HaiPhong (1,4 tr ta'n/nam), xi mang Holcim (1,76 tr ta'n/nam), xi mang Nghi Son (2,27 tri~u ta'n/nam), xi mang Ha Tien (1,5 tr ta'n/nam), V~ g6m su xay dl,l'ng nha may ceramic Hii'u Httng, Thanh Trl, Th~ch Ban, Vi~t Trl, Da Nang, D6ng Tam, Taicera, ShiJa Cac san ph§'m ra't da d~ng v~ chung lo~i, phat tri~n cac san ph§'m c6 kich thu'oc IOn, san ph§'m 6p lat phu h<;ip voi vung khi h?u nhi~t doi §'m nu'oc ta

M(>t thanh tl,l'u quan trQng trong nganh G6m su xay dl,l'ng la Slf phat tri~n d(>t bie'n cua su v~ sinh Hai nha may su Thien Thanh, Thanh Trl da nghien cliu san xua't su tu nguyen li~u trong nude, tlf vay v6n dfru tu' trang b! day chuy~n cong ngh~ tien tie'n, thie't b! hi~n d~i du'a san lu'<;jng hai nha may len 800.000 san ph§'m/nam Ne'u k~ cii slm lu'<;jng cua cac lien doanh thl nam 1997 da san xua't du'QC 1.026 tri~u san ph§'m su v~ sinh c6 cha't lu'<;1ng cao

V~ Thuy tinh xay dlfng, nang llfc san xua't kinh xay dlfng (j nude ta de'n nam

2000 khoang 32,8 tri~u m2

/nam, trong d6 nha may kinh Dap Cfru khoang 4,8 tri~u

m2/nam, nha may kinh Que' V6 khoang 28 tri~u m2/nam Cac san ph§'m kinh ra't da

d?ng nhtt kinh ph£ng, kinh phan quang, kinh mau, kinh an toan, gttdng soi, bong s<;1i thuy tinh, bong s<;1i khming

Ngoai eac lo?i v~t li~u cd ban tren, eac san phftm v~t li~u trang tri hoan thi~n nhtt da 6p lat thien nhien san xua't ttt da cftm th?ch, da hoa cttdng, sdn silicat, v~t li~u ch6ng tha'm, v~t li~u lam trgn, v~t li~u l<;1p da dtt<;1c phat tri€n voi t6c d9 cao, cha't lu'<;1ng ngay cang cai thi~n

Tuy nhien, ben C?nh cac nha may VLXD dtt<;1c dgu tu' voi cong ngh~ tien tie'n, thie't bi hi~n d?i thl ciing con nhi€u nha may vi!n con duy trl cong ngh~ l?C h~u, thie't bi qua cii, cha't lu'<;1ng san phftm khong 6n d!nh

Phttdng huang phat tri€n nganh cong ngh~ v~t li~u trong thoi gian tai la phat huy n9i h,tc v€ ngu6n tai nguyen thien nhien phong phu, llfc ltt<;1ng lao d9ng d6i dao, tich clfc huy d9ng v6n trong dan, tang cttong h<;1p tac trong nttoc, ngoai nttoc, dgu tu' phat tri€n nhi€u cong ngh~ tien tie'n, san xua't eac m~t hang moi thay the' hang nh~p khftu nhu' v~t li~u cao ca'p, v~t li~u each am, each nhi~t, v~t li~u trang tri n9i tha't, hoan thi~n d€ t?o l~p m9t thi trttong v~t li~u d6ng b9 phong phu, thoa man nhu cgu cua toan xa h9i voi ti€m llfc thi trttong to IOn trong nttoc, du sue d€ qnh tranh, h9i nh~p thi tru'ong khu vtfc va the' gioi Ml,IC tieu nam 2010 la san xua't 40- 45 tri~u ta'n xi mang, 40- 50 tri~u m2 g?ch men lat n€n, 6p tu'ong, 4- 5

tri~u san phftm su v~ sinh voi phl,l ki~n d6ng b9, 80 - 90 tri~u m2 kinh xay dlfng cac lo?i, 18 - 20 t1 vien g?ch, 30 - 35 tri~u m2 ta'm 1<;1p, 35 - 40 tri~u m3 da xay dlfng, 2 tri~u m3 da 6p lat, 50.000 ta'm each am, each nhi~t, bong, s<;1i thuy tinh,

v~t li~u moi, v~t li~u t6ng h<;1p

VLXD c6 ra't nhi€u lo?i, nhttng d€u nAm trong ba nh6m chinh sau day:

Vat li~u VO ca: Bao g6m cac lo?i v~t li~u da thien nhien, cac v~t li~u nung, eac lo?i cha't ke't dinh vo cd, betong, vua, eac lo?i v~t li~u da nhan t?o khong nung

V4t li~u hiiu ca: Bao g6m cac lo?i v~t li~u go, tre, cac lo?i bitum va gudrong, v~t li~u keo va cha't deo, cac lo?i sdn, vecni

V4t li~u kim lot;~i: Bao g6m cac lo?i v~t li~u va san phftm bAng gang, thep, cac lo?i v~t li~u bAng kim lo?i mau va h<;1p kim

Moi lo?i v~t li~u c6 thanh phgn, ca'u t?o va d~c tinh rieng bi~t, do d6 ph?m vi nghien CUu cua mon hQC ra't r9ng Tuy nhien la mon hQC cd sd, nhi~m Vl,l chu ye'u cua mon hQC nghien cuu tinh nang v~t li~u, each SL( dl,lng h<;1p ly cac lo?i v?t li~u

va san phftm, d6ng thoi cling c6 d€ c?p sd b9 de'n nguyen li~u, thanh phgn day chuy€n cong ngh~ c6 anh hu'dng de'n tinh nang cua chung

Chtidng 1

1.1.1.1 Khozlzt(lng rieng

a) Khdi nifm

Ut kho'i lu'Qng cua mot ddn vt th€ tich v~ t li<$u (J tr<;mg thai hoan toan d~c

(kh6ng k€ 16 r6ng) sau khi du'<;Jc sa'y kh6 (j nhi~t d9 105°C 7 ll0°C de'n kho'i hi'Qng kh6ng d6i

b) Cong thac

Gk

Ya = - ; (g/cm3, kg/m3, T/m3)

va

Voi: Gk-kho'i lu'Qng m~u thi nghi~m a tr(;lng thai kho;

V a- th€ tich d~c ho~tn tO~lll cua V~t li~U

c) Phuang p~dp xdc djnh

-Can do voi v~t li~u d~c hoan toan, c6 kich thtroc hlnh hQC r5 rang nhu'thep, kinh

- Dung blnh ti trQng voi v~t li~u r6ng, roi f(;lC nhu' cat, xi mang

* V9t lifu d(ic c6 hinh dr;mg hinh h9c xdc djnh: nhu thep, kfnh

G: dung can ky thu~t sai so': O,Olg; O,lg

v a: dung thttoc do

Hinh 1.1: Can ky thw]-t

* Vt_1t li?u dijc khong c6 hinh dr;mg hinh hQC xac djnh:

nhu' soi, s~n, da dam 1 X 2cm, 2 X 4cm Dl,l'a vao sl,l' doi ch6

cua chfft long (chfft long khong tac dl;lng h6a hQC VOi m~u

thi nghi~m)

Dung 6ng dong, thung dong c6 v~ch chia

+ G: dung dinky thu~t, sai s6: O,Olg; O,lg

+Va=V2-VI

- - - ¥ - - - v2 - v,

Phuong phap din trong nu<Jc: Dl,l'a vao sue dgy Archimete d~ xac d!nh Ya cua

v~t li~u

Yn

trong d6: Gk- kh6i lu'<;ing v~t li~u Ci tr~ng hoan toan kho trong khong khi

betong, vua ) phai nghi~n den co h~t nho hon 0,2mm dung phttong phap v~t li~u chi em ch6 cha't long d~ xac d!nh v a·

Dung blnh ty trQng voi dung moi la nu'oc d6i voi

cat, dffu boa ho~c CC14 d6i voi xi mang Khong dung

dung d!ch CO phan ling h6a hQC voi V~ t li~U

G2 - kh6i ltt<;1ng blnh chua cat;

G3- kh6i lu'<;ing blnh chua cat va mtoc;

G4 - kh6i lu'Qng blnh chua nu'oc ca't;

Yn-kh6i lu'Qng rieng cua nu'oc ca't = 1 g/am3

+ Dol wJi ximdng: Sit dt,mg blnh khcii lu'<Jng rieng (blnh ti tn;mg chatelier) Khcii lu<;1ng xi mang (J tr(;lng thai ho~m to~m kh6, sa'y (J nhi~t d('> t0 = 105°C + ll0°C,

W < 0,2% (hi~u sci sau 2 lftn ca.n la Gi+I - Gi < 0,2% )

d) Y nghia

- Khfii lu'<;jng rieng CUa V~t li~U chi ph1,1 thUQC vao thanh phftn cffu t(;lO va cffu true vi m6 cua n6 nen bie'n d('>ng trong m('>t ph(;lm vi nho

-Dung d€ tinh toan cap ph6i v~t li~u h6n h<;1p, m('>t s6 chi tieu v~t ly khac

- Phan bi~t chung lo(;li v~t li~u

- Dfii voi v~t li~u h6n h<Jp, khfii lu'<Jng rieng du'<Jc Iffy b~ng khfii lu'<;1ng rieng trung blnh xac d!nh theo c6ng thuc sau:

+Kim lo(;li den (thep, gang): Ya = 7,25 + 7,85 glcm3

+ Y~t li~u d(;lng huu co (g6, bitum, nhl,l'a t6ng h<;1p ): Ya = 0.90 + 1.60 glcm3

1.1.1.2 Khffi lli(lng thi tich

a) Khdi ni¢m: La khcii lu<;1ng cua m('>t don vi th€ tich v~t li~u (J tr(;lng thai tl,l' nhien (k€ ca 16 r6ng)

b) Cong thuc

Yo=-; (glcm, kglm, Tim)

Yo trong d6: Yo - th€ tich tl,l' nhien cua V~t li~u;

G- khfii lu'<;lng m~u thi nghi~m, bao g6m cac tr(;lng thai sau:

Gk- khfii ht<Jng a tr(;lng thai kh6;

ow -khcii lu'<;1ng d tr(;lng thai ffm;

au-khfii lu'<Jng a tr(;lng thai uot;

Gbh- kh6i h.i'<;1ng·C1 tr(;lng thai bao hoa;

Yo- kh6i h.t9ng th~ tfch bao g6m cac tqmgth'ii sau:

y~ = Gvk - khoi ht9ng th~ tich a trl:lng thcii kho

y~ -khoi Itt9ng th~ tfch (J trl:lng thai im:

Gw (th~ tfch thay d6i ~ V = = Vo(l + !).V))

c) Phuong phap xac djrih

- Can va do voi v~t li~u c6 kich thu'oc hlnh hQC ro rang

- B9c m~u bAng parafin, can trong chat long tlm th~ tfch

chat long doi cho Ap d1,1ng cho m~u c6 hlnh dang bat ky

- Dung d1,1ng Cl,l c6 dung tfch d~ xac dinh doi voi v~t

v o: do th~ tfch dl,l'a vao sl,l' doi cho cua chat long

Bao bQc v~t li~u bAng parafin (YaP= 'YoP ~ .0,9 g/cm\ v~t

li~u c6 khoi lu'Qng Gk+p, bo vao trong blnh chia th~ tich

V0 VL+p = V 2- V 1'

Hinh 1.3 Dl:lng Cl:l thil khO'i lu(lng thi tich

-V~t li~u cang fim, Yo cang cao thl y 0 c6 y nghia thtfc te IOn,

- Biet Yo c6 th~ xac clinh ct(> fim, cu'ong ct(> va h~ so truy~n nhi~t cua v~t li~u

-Dung Yo ct~ tinh ct(> ct~c, ct(> r6ng cua v~t li~u

- Tinh ct(> 6n ctinh cua cong trlnh, ch9n phu'dng ti~n v~n chuy~n va tinh cap phoi betong

- Tinh tai tr9ng va khoi lu'<;ing v~t li~u

-Yo ctanh gia sd bQ clu'<;ic cha't lu'<;ing VLXD trong xay dt,tng, Yo cang tang ~ v~t li~u cang ct~c chile, cu'ong ct(> cang cao, kha nang chong tham tot

Voi: Va-th~ tkh m§:u thi nghi~m d tr(,lng thai ct~c hoan toan;

Yo-th~ tich cua mfiu thi nghi~m d tr(,lng thai tt,t nhien

DQ d~c luon luon::; 100% va tuy thu(>c vao ct(> r6ng cua v~t li~u

Yoi: Yr -th~ tfch I6 r6ng cua v~t Iit;u

Yo- th~ tfch tlf nhien cua v~t Iit;u

1.1.2 Cac tinh cha't c6 lien quan de'n mt6'c

1.1.2.1 Dl) ilm

a) Khdi ni~m

B9 fttn 1a ty It; nu'oc c6 tlf nhien trong v~t Iit;u a tr(;lng thai tlf nhien t~i thai di~m

d6 B9 ftm ph1,1 thu(>c vao moi tru'ong kho ftm xung quanh

b) Cong thuc

Yoi: Gn-kh6i 1u'Qng nu'oc c6 th~t irong v~t Iit;u d tr(;lng thai tlf nhien;

Gw-kh6i lu'Qng mfru d tr(;lng thai ftm;

ok- kh6i 1u9ng mfru cta say kho

.

*) Quan h~ gifta d9 fi'm voi khoi hi<Jng :

Biet d9 fi'm cua v~t li~u d€ dieu chinh lu'<Jng dung v~t li~u cho h<Jp ly

Khi d9 fi'm cua v~t li~u thay d6i thl m9t so tinh chfft cua v~t li~u cGng thay d6i theo nhu: cttong d9, d9 co nd th€ tich, kha nang dan nhi~t dan di~n

Khi d9 fi'm tang hay giam lam cho th€ tich v~t li~u tang va giam theo, gay hi~n

tu'<jng co nd th€ tich, sinh ra n9i ung sua't pha huy ca'u true cua v~t li~u

~-Gk-kh6i lu'<;Jng mau th1 nghi~m da.say kh6

_ _.Vo th€ tich ttf nhien cua mau thi nghi~m

f)() hut nu'oc phl} thu()c d() r6ng va tinh cha't lo r6ng cua v~t li~u vl v~y c6 th~

dung Hp va Hv d~ danh gia d() truy~n nhi~t va nhung tinh cha't khac cua v&.t li~u · Biet du'<;lc Hp ho~c Hv c6 th~ biet du'<;lc m()t so tinh cha't khac cua v~t li~u nhu' d() rong, cu'ong d(), h~ so truy~n nhi~t khoi lu'<;lng th~ tich

1.1.2.3 Bl) biio hoa nuuc

a) Khai ni~m

D() bao boa nu'oc la khii nang hut nu'oc toi da cua v~t li~u du'oi ap sua't 20mmHg

hogc khi dun trong nu'oc soi N6 du'<;lc danh gia b~ng h~ sobao boa nu'oc Cbh·

H~ so bao boa nuoc du<Jc danh gia thong qua ti so giua th~ tich nuoc chua trong

v~t li~u d tr(;lng thai bao boa voi th~ tich r6ng cua v~t li~u CGng chinh Ht ti so giua d() hut nuoc theo th~ tich bao boa H~h voi d() rong r

Voi: H~h - d() hut nu'oc bao boa theo th~ tich:

H~h- do hut mtoc bao hoa theo kh6i lucjng:

c) Y nghia

C~ax :S 1 Khi Cbh tang h.tcjng nuoc vao 16 r6ng cua v~t li~u cang nhi~u

c~;x = 1 ~ Vnbh = Vr, nghia la nuoc da hut dffy vao trong 16 r6ng cua v~t li~u

V~t li~u cang bao hoa nuoc, kh6i lucjng th~ tich y0 , th~ tich V0 (Hing nho ), h~ s6

truy~n nhi~t 'A cang tang nhung cuong do se cang giam

d) Phu(/11g phap xac djnh

C6 2 phuong phap xac dinh:

+ Phuong pha p 1:

- Sa'y kh6 m~u thi nghi~m, can Gk

-Dun trong nuoc s6i, d~ nguoi

-Can 011, tinh theo c6ng thuc do hut nuoc tren

+Phuong phap 2:

- Ngam m~u trong binh nuoc c6 n~p d~y kin

- H<:t ap sua't xu6ng 20mmHg, rut chan kh6ng

- Giii' (J ap sua't nay cho de'n khi kh6ng con b9t khi thoat ra nii'a

- Dua v~ ap sua't binh thuong 760mmHg

- Giii' sau 2 giO, vot m~u, can va tinh ke't qua

Voi: Rbh- cuong do m~u thi nghi~m bao hoa nuoc

Rk - cuong do m~u thi nghi~m (J tr<:tng thai kh6

c) Y nghia

Km e [ 0,1 ]: tu vi;it li~u da't set kh6ng nung de'n thep, kinh

life cao sang phia c6 ap life tqap B119c danh gia thong qua h~ s6 tham:

\ '

V n-th~ tich nude tham qua m§u v~t li~u, (m\

a -chi~u day tham cua m§u v~t li~u, (m)

F-di~n tich tham, (m2

)

t - thai gian tham, (h)

(Pl- P2)-chech l~ch ap s~'a't thuy tinh, (m cot nu"oc)

K1h- h~ s6 tham la the tich n~oc tham~qua m§u v~t li~u c6 chi~u day lm, di~n tich 1m2, trong thoi gian lh, khi chenh l~ch ap suat thuy tinh lm cot nu"oc

Be danh gia muc do tham cua v~t li~u nguoi ta dung mac chfing tham Mac chfing tham du'<Jc danh gia bang ap life nude Ion nhat rna khi d6 nude chua tham qua du"QC m§u V~t li~U CO kich thtiOC quy dinh trong ffiQt khoang thoi gian

M§u thi nghi~m c6 d~;mg hinh

tn,1, khfii: cac di~n tich m~t ben

cua m§u du"QC b9c V~t li~u each

nuoc, tren duoi de trfirig Ap life

nu'oc ban dgu p0 , sau t gio tang

them ~p nua cho de'n khi xuat

hi~n ve't tham

Hinh 1.4

M§u thi nghi~m hinh tron c6 chi~u day bang chi~u day lam vi~c Muc nuoc ban dgu la lOOmm giu trong 5 phut, sau d6 cu t phut tang them ~h nude cho de'n khi xuat hi~n ve't tham

b) Tinh th!lrn hai: La tinh chat cua v~t li~u d~ cho hdi truy~n qua tu phia c6 ap h!c cao sang phia c6 ap h!c thap Tinh tham hdi ph1,1 thuoc vao s6 ltt<Jng 16 r6ng va tinh chat 16 r6ng cua v~ t li~u

vp.a Ktk = _! _ _

Vp(m3, c6 m~t do p), PI- P2 (kG/em\

1.1.3 Cac tinh cha't lien quan de'n nhi~t

1.1.3.1 Tinh truyln nhi?t: La tinh chat cua v~t li~u d~ cho nhi~t truy~n qua

tu phia c6 nhi~t d9 cao sang phia c6 nhi~t d9 thap E>tt<Jc danh gia b~ng h~ s6

truy~n nhi~t:

A= Q.8 ; kcal/m.0

C.h F(t1-t2).Z

A- h~ s6 truy~n nhi~t, kcal/m.°C.h;

Q-kcal Nhi~t lu'<Jng truy~n qua v~t li~u khi thi nghi~m;

(tJ - t2) -do chenh nhi~t do, voi (tJ > t2), °C;

8 (m)- chi~u day d~ nhi~t truy~n qua;

F (m2) - di~n tich truy~n nhi~t

Ne'u: 8 = lm, F = 1m2, t1 - h = 1 °C, t = 1 gio

V~y h~ s6 truy~n nhi~t 'A chinh la nhi~t ltt<Jng Q truy~n qua mot buc tttong day

lm, c6 di~n tich 1m2 trong thai gian 1 giO voi do chenh l~ch la 1 °C

A phl,l thUQC vao nhi~u ye'u t6: lo(_li v~t li~u, cau true, dQ r6ng va tinh chat cua 16 r6ng

- Voi v~t li~u kh6 trong kh6ng khi, kh6ng khi t0 = 20- 25°C, W = 1 - 7% A c6 th~ xac d!nh bdi c6ng thuc thl,l'c nghi~m gin dung cua Giao SttV P Necraxov:

A=~0,0196+0,22.y~ -0,14;

Ho~c theo c6ng thuc cua Vlax6v, chi slt dl,lng c6ng thuc tren khi t < l00°C:

V oi: A., A0 - h~ s6 truy~n nhi~t d nhi~t do t1 b °C va 0°C

t1b - nhi~t do trung blnh khi tie'n hanh thi nghi~m

- Anh huang cua d9 tim:

"Aw = "Ak +11"AW

trong d6: "AW- h~ so truy~n nhi~t cua v~t li~u d tr<;tng thai ffrn;

Ak- h~ so truy~n nhi~t cua v~t li~u d tr<;tng thai kho;

w -d9 ffrn cua v~t li~u;

!1"A -gia so truy~n nhi~t

V~t li~u cang r6ng, kha nang d~n nhi~t dmg kern (each nhi~t tot) vl

Akhong khi = 0,02kcal/rn.0C.h ra't be so voi A cua v~t riin

Khi t0tb giua 2 rn~t ta'rn tu'ong tang thl d9d~n nhi~t IOn

V~t li~u ffrn thl kha nang d~n nhi~t tang

Vid1;1: Akhong khi = 0,02 kcal/rn.h.°C;

Amtoc = 0,5 kcal/rn.h.°C;

Abetong = 1,05- 1,5 kcalfrn.h.°C

Ag6 = 0,15- 0,2 kcal/rn.h.°C;

Athep xay dt!ng = 0,5 kcal/rn.h °C;

a) Nhi~t dung: La nhi~t lu'<;Jng rna v~t li~u dung n<;tp vao khi du'<;Jc nung n6ng

Q = C.G.(t2 - t1), kcal voi: c - ti nhi~t, kcal/ kg °C;

G- khoi lu'<;Jng v~t li~u du<;Jc dun n6ng, kg;

t1 -nhi~t d9 v~t li~u tru'oc khi dun n6ng, °C;

tz- nhi~t d9 v~t li~u sau khi dun n6ng, 0C

V~y, ti nhi~t C la nhi~t lu'<;Jng c~n thie't d~ dun n6ng 1 kg v~t li~u n6ng len 1 °C

+ Ti nhi~t cua li~uthay d6i theo d(> ffrn, du'<;Jc tinh theo cong thuc:

voi: ck- d nhi~t cua v~t li~u kho;

Cw- d nhi~t cua v~t li~u d d{) ffm W%;

Cn- Ti nhi~t cua nu'oc;

W - BQ ffm cua v~ t li~u

Voi v~t' li~u h6n h<;Jp, ca'u t<;to bdi nhi~u thanh ph~n khac nhau (betong, vfta, )

Ti nhi~t du'<Jc tinh theo cong thuc sau:

i=l voi: c -ti nhi~t h6n h<;Jp;

C1, C2, , Cn- d nhi~t tung thanh pfi~n ca'u t<;to;

G~o Gz, , Gn- kh6i lu'<;Jng cua tung thanh ph~n

Tinh ch6ng chay la kha nang cua v~t li~u chiu tac d1,1ng cua ng9n hia hay nhi~t d{) cao trong m{)t thoi gian nha't dinh rna khong bi pha huy Dl,l'a vao kha nang ch6ng chay, v~t li~u du'<;Jc chia lam 3 nh6m:

+ Vt;lt li~u khong chay: Nhung v~t li~u khong chay, khong bi bien hlnh khi gi;ip tac d1,1ng cua Ilia hoi;ic nhi~t c19 cao, vi d1,1 nhu' g<;tch, ng6i, be-tong, v~t li~u

amiang Nhftng v~t li~u khong chay nhu'ng c6 th€ bien hlnh nhi~u (nhu' thep, nhom), hoi;ic bi pha huy (nhu' da thien nhien, da hoa, th<;tch cao )

+ Vt;lt li?u kh6 chay: La v~t li~u bi chay duoi tac d1,1ng cua ng9n Ilia hay nhi~t c19 cao, khi ngung tac nhan gay chay thl v~t li~u cling ngung chay Nhung v~t li~u rna

ban than d~ chay, nhu'ng nho c6 lOp bao v~ nen du'oi tac dl;lng cua lll'a ho~c nhi~t d9 cao ll;li kh6 chay thanh ngQn, chi' chay am i' Vf dl;l nhtt ta'm Fibrolit, betong atfan,go tffm cha't ch6ng chay

+ V~t li~u dl chay: La v~t li~u bi chay bung len thanh ng9n khi g~p lll'a va nhi~t d9 cao Vi dl;l nhtt go, ta'm l<;1p b~ng nhl,l'a hftu co, cha't deo,

b) Tinh chtu lila

Tinh chtu lll'a la tfnh cha't cua v~t lit$u chtu du<;jc tac dl;lng Hiu dai cua ng9n lll'a hay nhit$t d9 cao rna khong bi chay, khong bie'n hlnh C6 3 nh6m v~t lit$u khac nhau:

+ V~t li~u chiu lila: chiu tac dl;lng t0 > 1580°C

Vf dl;l nhu' g(;lch sam6t, g(;lch cao aluminat

+ V~t li~u kh6 chdy: ch!u tac dl;lng t0 E [1350- 1580°C]

+ V~t li~u dl chiiy: D<) chtu lll'a < 1350°C Vf dl;l: Gl;lch da't set thu'ong

V~t li~u chtu lll'a du'<jc slt dl;lng dS xay cac b9 ph~n tie'p xuc voi lll'a nhu' bu6ng d6t, 6ng kh6i, va nhung b9 ph~n phai chiu ll,l'c (J nhi~td9 cao thttong xuyen

1.2 cAc TfNH CHAT cd HOC

1.2.1 Tinh bie'n d~ng ctia v~t li~u

Tinh bie'n dl;lng cua v~t li~u la tinh cha't cua v~t li~u c6 thS thay d6i hlnh dang, kfch thu'oc duoi hie dl;lng cua ngo(;li ll,l'c

Sv bie'n d(;lng thl,l'c cha't la do ngo(;li ll,l'c tac dl;lng lam thay d6i hay pha ho(;li vt trf can b~ng giua cac cha't diSm cua v~t li~u lam cho chung c6 sv chuySn vt tttong d6i Dl,l'a vao d~c tinh bie'n d(;lng ngttoi ta chia ra thanh 2 lo(;li: bie'n dl;lng dan h6i va bie'n dl;lng deo

1.2.1.1 Bien dt;zng dim hiJi ( edJJ: la bie'n d(;lng rna v~t li~u khoi phl;lc ll;li hlnh dl;lng va kfch thttoc ban dffu sau khi thoi tac dl;lng ngo(;li ll,l'c

Khi chtu tac dl;lng cua ngo(;li ll,l'c v~t li~u bi bie'n d(;lng, khi khong con tac dl;lng

cua ngo(;li ll,l'c nua thl n6 trd ll;li hlnh dang ban dffu Day la lo(;li bie'n d(;lng dan h6i Tinh cha't phl;lc h6i ll;li hlnh dang ban dffu khi ma't ngo(;li ll,l'c tac dl;lng gQi la tinh dan h6i

Vi dl;l: Sl,l' phl;IC h6i ll;li hlnh dang ban dffu cua m<)t qua b6ng cao su, lo xo

Bie'n d(;lng dan h6i xay r~ khi ngo(;li ll,l'c P be, ng~n h(;ln D~c trttng b~ng modun dan h6i E = 8/e ; 8: ung sua't, e bie'n d(;lng tu'cJng d6i

p = 0 cac phfin tlt khoi phl,IC l<;li E = 0

Khi ngo<;Ii ltfc gay bie'n d<;1ng nho hdn h,tc tac dl,lng h6 tudng (ltfc lien ke't) giii'a cac cha't di~m se gay bie'n d<;1ng dan h6i C6ng do ngo<;1i ltfc sinh ra se bie'n thanh n()i nang cua v~t li~u d6 chinh la nang lu<;lng dan h6i Khi bo tac dl,lng cua ngo<;Ii ltfc, nang lu<;lng dan h6i se chuy~n l<;1i thanh c6ng d~ d!ch chuy~n cac cha't di~m v~ v! tri can b~ng lam cho bie'n d(;lng tri~t tieu

1.2.1.2 Bitn d{lng deo (bien d{lng dli) ( ed): la bie'n d(;lng rna v~t li~u kh6i phl,IC l<;li kh6ng hoan toan ho~c b! bie'n d<;lng sau khi ngu'ng tac dl,lng cua ngo<;li life

Khi P > F cac phfin tlt b! d!ch chuy~n xa vi tri din b~ng Khi P = 0 cac phin tlt kh6ng c6 kha nang kh6i phl,lc l<;li (E > 0)

Khi chtu tac dl,lng cua ngo<;Ii ltfc, v~t li~u b! bie'n hlnh, khi ng\l'Ilg tac dl,lng life

v~t li~u kh6ng th~ trC5 v~ hlnh dang ban diu du<;lc nii'a Bay chinh la tinh cha't bie'n d<;lng deo

Bie'n d<;lng deo xua't hi~n khi ngo<;li life tac dl,lng IOn hdn ltfc lien ke't (n()i life) giii'a cac cha't di~m Luc nay ngo<;li life sinh ra kh6ng bie'n he't thanh n()i nang va d6ng thai gay life pha ho<;li m6i lien ke't giii'a cac cha't di~m trong ca'u true v~t li~u,

lam cho bie'n d<;lng kh6ng th~ tri~t tieu

Can eli vao hi~n tu<;lng bie'n d<;1ng deo cua v~t li~u trudc khi pha ho<;li d~ phan

bi~t v~t li~u thu()c lo<;li deo hay gion

ra't nho ) Cuong d() d~c trung la cuong d() chtu nen

Vi dl,l: V~t li~u gion nhu da, bet6ng, gang, trudc khi b! pha ho<;li kh6ng xay ra hi~n tu<;lng bie'n d<;lng deo

d() d~c trung la cuong d() ch!u keo

Vi dl,l: V~t li~u deo nhu thep it carbon, bitum, trudc khi b! pha ho<;li c6 hi~n

tu<;lng bie'n d<;lng deo r6 r~t

* Tinh deo va tinh gion con phl,l thu()c vao nhi~t d(), d() 5m va t6c d() tang tai

Vi dl;l: Bitum khi tang h,tc nen nhanh ho~c nen C5 nhi~t d() tha'p thl v~t li~u c6 tinh gion Ngu<;lc l<;li v~t li~u c6 tinh deo Ba't set kh6 thl gion, da't set 5m thl deo

1.2.1.3 Hifn tll(Jng til bie'n

Hi~n tu'Qng tu bie'n la hi~n tu'Qng bie'n d<:tng tang d~n theo thoi gian khi ngo<:ti lt,tc khong d6i tac dl;lng Hiu dai len v~t li~u rlin d nhi~t d9 cao v~t li~u c6 hi~n tu'<;jng

til bie'n ra't r6 r~t

Trong ca'u true cua v~t li~u rlin c6 m{)t ph~n phi tinh th~ c6 tfnh cha't g~n nhu' th~

long, vado ca'u t<:tO cua m<:tng tinh th~ chu'a hoan chinh Du'di tac dl;lng cua ngo<:ti lt,tc, nhu!lg nguyen nhan tren se gay nen hi~n tu'<;jng tu bie'n

1.2.1.4 Hifn tzt(Jng chung ung suat

Dudi tac dt,mg cua ngo<:ti lt,tc, giu cho bie'n d<:tng khong d6i va ung sua't dan h6i ghim d~n theo thoi gian d6 chfnh la hi~n tu'<;jng chung ung su~t

Nguyen nhan la do m{)t b9 ph~n cua v~t li~u c6 bi.e'n d<:tng dan h6i d~n d~n chuy~n sang bie'n d<:tng deo- Nang lu'<;jng dan h6i trong v~t li~u se chuy~n thanh nhi~t va ma't di, lam cho hi~n tu'<;jng dan h6i giam d~n

1.2.2 Cti<tng d(>

Cuong d9 la kha nang ch~u lt,tc cua v~t li~u chong l<:ti sl)' pha ho<:ti cua ung sua't xua't hi~n trong v~t li~u khi c'6 tac dl;lng cua ngo<:ti ll)'c (ngo<:ti ll)'c nhu' tiii trQng, nhi~t d{), gi6, thay d6i thoi tie't )

Cu'ong d9 cua v~t li~u phl;l thu{)c vao thanh ph~n ca'u t<:tO, d9 d6ng nha't cua ca'u true, lo<:ti v~t li~u,

Cu'ong d9 cua v~t li~u du'QC bi~u th~ b~ng gidi h<:tn sue chiu nen, sue chiu uon, sue ch~u keo, sue ch~u clit, cua v~t li~u Nhung gia tri nay tu'ong ung vdi ung ll)'c luc mfru bi pha ho<:ti

tieu chu§'n, du'<;jc che' t<:to, duong h9 trong di~u ki~n tieu chu§'n, thf nghi~m theo phu'ong phap chu§'n

Mac w~t li¢u (doi vdi cac v~t li~u rna cu'ong d9 la chi tieu quan trQng nha't d~

danh gia cha't lu<;1ng) la so hi~u chi gidi h<:tn cuong d{), la d<:ti lu<;1ng khong thu nguyen do Nha nude quy d~nh can cu vao cuong d9 tieu chu§'n

Cac phuong phap xac dinh cu'ong d9 v~t li~u:

1.2.2.1 Phztdng phap xac djnh tnjc tie'p (phztdllg phap phd ho(li mau)

La ti so giua ll)'c pha ho<:ti P tac dl;lng len mfru khi nen (ho~c keo, dt) vdi tie't

di~n chiu ll)'c ban d~u cua mfru v~t li~u

R n(k) = - - , pmax kG/ em 2

F

p max - ltfc nen pha ho~i

F -di~n tich tiet di~n ch!u ltfc

Gidi h~n cuong d() ch!u nen du'cjc xac d!nh

bang phu'dng phap pha ho~i m~u: M~u du'cjc

d~t giii'a 2 mam nen cua thiet bi thi nghi~m va

tang ltfc cho den khi m~u b! pha ho~i, la hk

m~u c6 xua't hi~n cac vet n(tt, bi tach lop hay

bien hlnh Cac m~u phai b! pha ho~i d~u xem

Hinh 1.6 SCI d6 keo mtiu

f)~ xac d!nh cu'ong d() ch!u u6n, m~u du'cjc che t~o (J hlnh thanh (d~m), c6 tiet di~n hlnh chii' nh~t, vi dl;l m§.u tieu chuffn xi mang 4 x 4 x 16cm; betong

15 x 15 x 60cm; go 2 x 2 x 30cm

Khi m§.u lam vi~c, ph~n tren ch!u nen, ph~n dudi ch!u keo Luc thi nghi~m, m§.u du'cjc d~t len 2 g6i ttja va du'cjc tac d1:1ng len bCii 1 hay 2 tai tr9ng t~p trung Tang ltfc cho den khi mau b! pha ho~i hoan toan

- Tntimg h(Jp d(it 1 tdi (J giila (hinh 1 7):

R = Mmax = 2 ~ kG/ 2

- Tntimg h(Jp d(it 2 tai bdng nhau &Ji xung

wJi dilm giila (hinh 1.8):

Hinh 1 7 SCI d6 dijt tdi (J giita

Thie't bi uon mtiu betong Hinh 1.8 SCI drJ dijt tdi do'i xung

voi: Mmax-moment u6n 16n nhclt, kG.cm

W x- moment ch6ng u6n tie't di~n ngang dftm, cm3

Wxtron = R3/6, W/hunh~t = bh2/6

l -khoang each giua 2 g6i tl;l'a, em

b, h- b~ r{)ng, chi~u cao tie't di~n ngang mfiu, em

Cac mau pha ho~i deu

Cac mau phil ho~i kh6ng deu

~ Nh6m theo nguyen tdc c(J h9c:

- Tac d1,1ng tai tr9ng sau v·ao b~ m~t v~t li~u r6i do tri so bie'n d<;mg deo, thong

so do la do cung hay bie'n dl;lng c1,1c bo (bua hi, bua c6 thanh chuffn)

- Tac d1,1ng tai tr9ng va ch(;lm vao b~ m~t b~ m~t v~t li~u, dlfa vao nguyen ta:c nffy b~t dan tinh ra khoi b~ m~t v~t li~u, thong so do la tri so b~t nffy do phan llfc

tu ml}t v~t li~u t(;lo ra khi c6 tac dong cd h9c (sung b~t nffy)

Bern cac thong so do du'QC doi chie'u voi cac d6 thi chuffn tu'dng ung cua dl,lng Cl,l

d~ suy ra cu'ong do cua v~t li~u '

- Dl,lng Cl,l do: may_ sieu am be tong, may sieu am cot thep

* Cac phu'dng phap ~ong pha hol;li ra'tti~n l<;Ji song muc do chinh xac·tuy thuoc vao ra't nhi~u ye'u to,_ do d6 khong th~ thay the' hoan·toan phu'dng phap.pha hol;li m~u du'QC Cac bi~u ·d6 chuffn cua phu'dng phap khong pha ho(;li m~u phai du'QC xay dlfng tren cd sd c_ua phttdng phap pha hol;li m~u

-· ,

Hinh 1.10 Sung b(it nay thi:t cuifng dq.betong

Hinh 1.11 May sieu am /;Jetong

1.2.2.3 Cac ye'u tf/ lmh hu1Jng de'n clidng d9 v/jt lifu

+ Cdc ye'u to' ph~ thuqc vao ban than ca'u tr;w wJ.t li~u:

- V~t li~u c6 ca'u true ket tinh ho~m thi~n c6 cu'ong do cao hdn v~t li~u c6 ca'u true ket tinh khong ho~m thi~n

-V~t li~u c6 kien true ket tinh mtn c6 cu'ong do cao hdn v~t li~u c6 kien true ket tinh tho

- V~t li~u c6 ca'u t(;lO rong c6 cu'ong do tha'p hdn v~t li~u d~c ch~c vl n6 c6 do rong tu'dng d6i IOn, llfc lien ket giua cac cha't di~m yeu, di~n tich chtu llfc giam, lin~ sua't t~p trung (j gftn lo rong, nen kha nang chtu llfc kern

- V~t li~u c6 ca'u t(;lO dl;lng lOp ho~c SQi, th~mh phftn ca'u t(;lO phan b6 theo mot chi~u nha't dtnh nen cu'ong do theo moi hu'ong khac nhau (tinb dt hu'ong)

+ Cdc ye'u to' ph~ thuqc vao ddu ki~n thi nghi~m:

- Hlnh dang va kich thu'oc mfru: mfru c6 hlnh d<;1ng khac nhau thl trt s6 do cu'ong

do cling khac nhau Vi dt,~: trong thi nghi~m nen thl mfru c6 kich thu'oc cang be, chi~u cao cang tha'p thl trt s6 do R se cao; mfru hlnh trt,~ c6 trt s6 do R tha'p hdn mfru hlnh lang trt,~

- D~c tru'ng b~ m~t: trong thi nghi~m nen thl mau c6 b~ m~t trdn lang, llfc rna sat se nho, cu'ong do se thffp va ngu'QC ll;li

- T6c do tang tai: khi t6c do tang llfc cang nhanh, t6c do bien hlnh cua v~t li~u ch~m (tu'dng d6i) so voi t6c do tang tai nen trt s6 do R se cao hdn so voi thlfc te

- Nhi~t do va do fi'm cua moi tru'ong: c6 anh hu'dng den cu'ong do D6i voi cac v~t li~u nh(;ly cam voi nhi~t.dQ, va do fi'm thl anh hu'dng cua do fi'm va nhi~t do den cu'ong do ra't IOn

f)~ kh~c pht,~c cac yeu t6 anh hu'dng d6, phai quy dtnh mot hlnh dl;lng, kich thu'oc chufi'n, di~u ki~n che t(;lo va du'ong ho chufi'n, phu'dng phap thi nghi~m chufi'n cho tung lo<;1i v~t li~u (Tieu chufi'n Xay dlfng cua Vi~t Nam, Tieu chufi'n nganh cua cac

Bo chu quan, Tieu chufi'n cua cac nu'oc tren the giOi, Tieu chufi'n cua cac Hi~p hoi du'Qc Qu6c te cong nh~n) Khi thi nghi~m tren cac di~u ki~n khac chufi'n, phai c6 slf hi~u chinh ket qua v~ di~u ki~n chufi'n

Trong thiet ke, chi tinh theo cuong d9 toi da cho phep cua v~t li~u Cuong d9 nay ph<li nho hon cu'ong d9 giOi h~n thtfc cua v~t li~u thl moi an toan H~ so an toan k

Ia d so gifta cu'ong d9 giOi h~n thtfc va cu'ong d9 toi da cho phep cua v~t li~u

K=~

[R]

voi: R- cu'ong d9 gioi h~n thtfc

[R] -cuong d9 toi da cho phep

k luon luon IOn hon 1

K pht,I thu(>c vao: tu6i th9 cong trinh, cap cong trinh, di~u ki~n thoi tiet, di~u ki~n thi cong, trlnh d9 ky thu~t

* Ly do dti du'a ra h~ so an toan trong tfnh tmin thiet ke ket cau cong trinh:

- Cu'ong d9 la tr! so trung binh cua nhi~u m~u thf nghi~m, nhi€u vung ho~c nhi€u lffn thf nghi~m

- Trong qua trlnh lam vi~c, v~t li~u thuong c6 hi~n tu'qng moi ho~c da c6 bien hinh qua IOn tuy chua den ltfc pha ho~i (nhat la khi tai tr9ng trung l~p)

- M~t khac khi thiet ke, ngu'oi ta chua d~ c~p het den cac yeu to anh hu'CJng cua moi tru'ong tac dt,Ing len cong trlnh

* Vi~c ltfa ch9n h~ so an toan IOn hay nho khi tinh toan tuy thu()c vao:

- Quy mo va tffm quan trQng cua cong trlnh

- Kinh nghi~m v~ tfnh toan thiet ke, phu'ong phap tfnh, trinh d9 tfnh toan, trinh d9 n~m ch~c v~t li~u, kitim nghi~m qua cac cong trinh da xay dtfng

1.2.4 H~ s6 phim cha't cua v~t li~u

L~ d so gifta cuong d9 R va khoi lu'<;Jng thti tfch Yo cua v~t li~u Kpc du'qc dung dti danh gia phffm chat cua v~t li~u

K PC=-, R kh~ ong cot u nguyen ' h' ~

Yo

voi: R- cu'ong d9 gioi h'.ln cua v~t li~u, kG/cm2

Yo -khoi luqng thti tfch cua v~t li~u, kg/cm3

Krc cang cao v~ t li~u cang tot

1.2.5 D() cung

La tinh chat cu11 v~t li~u chong l'.li stf xuyen dam cua m9t v~t li~u khac cung hon n6 C6 2 phuong phap xac dinh d9 cung:

1.2.5.1 Bang phiin loq,i dl) cung Morh (D6i voi v~t li~u khming)

Mu6n thlt d9 cung cua v~t li~u, ta dem khoang v~t trong bang Mohr (bang 1.1) rt:tch len n6

V£ d~: M()t lot:ti v~t li~u rt:tch du'<;jc tht:tch anh nhttng lt:ti khong rt:tch du'<;jc topal, v~y v~t li~u se c6 d9 cung n~m trong khoang tu 7 - 8

Bang 1.1 Bang phan lo~i de) cung Morh Chi s6

ccung

1 Tan ho~c phftn Mg3[Si40w][0Hh R~ch du'<;fc de dang b~ng m6ng tay

3 Canxit CaC03 hay th~ch cao cung R~ch du<;fc de dang b~ng dao thep

4 Fluorit CaFz R<;!Ch du'<;fc b~ng dao thep voi ap h.tc a'n nhy

5 Apatit Cas[P04hF R~ch du'<;fc b~ng dao thep voi ap 1\l'C a'n m~nh

6 Octoclaz K[AlShOs] Khong r~ch du'<;fc b~ng dao thep

Lam kinh xuoc nhy

dang r(lch du(!c

Bang thang d9 cung se cho bie't dQ cung hon hay kern cua v~t li~u chu khong th~ d!nh lu'<;jng chinh xac cung ga'p hon bao nhieu l~n

Vi dt;t: DQ cung cua m()t s6 cha't nhu' sau:

Ten cac cha't D('> cung Ten cac cha't D('> cung

1.2.5.2 Phlidng phap d{j cung Brinell

Do cung Brinell du'Qc dung d€ xac d!nh do cung cua v~t li~u kim lo«;1i, g6, betong Dung vien bi thep c6 du'ong kinh D mm, a'n V~lO v~t li~u cfrn thlt mot h,tc P Dl,(a vao ve't 16m tren v~t li~u nong hay sau d€ xac d!nh do cung

Do cung Brinell :

R" F d" A ' h h? ;: 2

Vvi: - Iyn tiC c om cau, mm ;

D- dttong kinh bi thep, mm (1; 2.5; 5; 10);

d - dttong kinh ve't 16m, mm;

P - llfc ep vien bi vao m~u thi nghi~m kG

Tuy thuoc vao du'ong kinh vien bi va lo«;1i v~t li~u,

P=KD2

K - h~ s6 ph£m cha't phl;l thuoc vao tinh

cha't cua v~t li~u

* Kim lo«;1i den:

*Kim loC;li mau:

Hinh 1.12 S(j d6 tha dq cling Brinell

Do mai mon la kha nang cua v~t li~u ch!u tac dl;lngcua llfc rna sat La do hao mon v~ khfii lu'<,jng tren mot ddn vi di~n tich m~u b! mai mon lien we

Hi~n tu'<Jng nay thu'ong g~p d m~t du'ong, m~t cfru, du'ong ray

Xac d!nh do mai mon bang may mai mon

-M~u hlnh trl;l c6 kich thu'oc d = 2,5cm, h =Scm

-K~p m~u len ilia, quay tron voi t6c do 33 vong/phut

- Quay trong 1000 vong Va CO rae cat thC;lCh anh CO 0,3 - 0,6mm (rae 2,5 lit cat/1000 vong)

Do mai mon:

voi: F-tie't di~n m~u cm2;

G1,G2- khfii lu'<Jng m~u tru'oc va sau khi mai mon

fflnh 1.13 May mili mon

1 Phl:u cat th~ch anh; 2 B¢ ph~n d€ k¥P mfru; 3 Dia ngang

mnh 1.14 s(j db tha dQ chOng va d~p mnh 1.15 s(j db tha dQ chOng va d~p xung kich

£>~ xac d!nh d9 chong va d~p dung may bua d~c bi~t E>~t milu n~m tren b~ (J

giua 2 trl,l Qua can treo (J d9 cao nha't d!nh se roi tl;l' do d~p vao milu cho de'n khi xua't hi~n ve't nut (hlnh 1.14 )

Ngoai ra, ta con xac d!nh chi tieu di) chju lf:(c va d(jp xung kich la sol~n tha vien

bi theo d9 cao tang d~n de'n khi d~p vo v~t li~u (hlnh 1.15)

1.2.8 DQ hao mon

£>9 hao mon la kha nang cua v~t li~u ch!u tac dt,mg d6ng thai cua 2 h,tc mai mon va va d~p D9 hao mon xac d!nh b~ng may quay hlnh trong Devan ho~c may hao mon LA (Los Angeles)

1.2.8.1 Di) hao mim Devan

Da du<Jc d~ p thanh vi en n~ng khoang 1 OOgr

Can 5 kg da (50± 2 vien), cho vao may

Quay 10,000 vong, xac d!nh d9 hao mon theo

G1- khoi lu<Jng m~u ban d~u, g;

G2 - khoi lu'<Jng m~u sau khi quay 10,000 vong

va ray s6t sang 2mm, g;

Hm-d9 hao mon, %

Hinh 1.16 Trdng d(jp

thi:t dq hao man

Doi voi moi lo'.li v~t li~u yeu du c6 d9 hao mon nha't d!nh Voi da quy d!nh nhu' sau:

Da chong hao mon ra't khoe

Da chong hao mon khoe

Da chong hao mon trung blnh

Da chong hao mon ye'u

Da chong hao mon ra't ye'u

- £>€ xac dinh d9 hao mon LA thu'ong dung may hao mon LA

Can m9t khoi lu'<Jng v~t li~u G, khi Dmax :$ 20mm thl G = 5kg; khi Dmax ~ 20mm thl

G = 10kg Khi da c6 nhi~u co thl phai sang d€ phan co va xac Qinh d9 hao mon cho tung co h'.lt Cho m~u vao may, bo vao n vien bi thep (d = 48mm; g = 405 - 450kg), cho may quay N vong voi toe d9 30 - 33 v/ph Khi Dmax :$ 20mm thl N = 500V,

n = 8, 9,.11; khi Dmax ~ 20mm thl N = lOOOV, n = 12 Sau d6 sang qua sang

1 ,25mm D9· hao mon du'QC tinh theo cong thuc nhu' tren

Phan lo~i da thanh cac lo~i A, B, C, D, E, F, G Khi da c6 nhi~u co thl phai sang d~ phan thanh tung co rieng r6i ph6i h<Jp l~i t~o thanh m§:u thti' Can mot kh6i lu'<Jng v~t li~u G cho vao may, bo vao n vien bi thep (d = 46,8mm; g = 390- 445g), cho may quay N vong voi t6c d9 30- 33 v/ph Sau d6 dem sang qua sang 1,7lmm

DQ hao mon du'QC tinh theo cong thuc nhu' tren

Bang 1.2 Bang phan lo~i da theo TL: AASHTO 96-87; ASTM C131-81

Cau 2: M<)t m§u da kho c6 kh6i lu'cjng th~ tich la 2,8g/cm3 Khi cho m§u hut nu'oc de'n bao hoa c6 d<) hut nu'oc theo kh6i lu'cjng la 3,8% Bie't Cbh = 0,9, kh6i lu'cjng rieng cua nu'oc Ia 1000kg/m3 Hay xac d~nh kh6i lu'cjng rieng va kh6i lu'cjng th~ tich (J tr~ng thai bao hoa cua da nay?

Cau 3: M<)t m§u da voi hlnh dang khong r6 rang (J d9 ~m 8% c6 kh6i lu'cjng 108g Sau khi bQC kin b~ m~t m§u b~ng 1,2g parafin, can trong nu'oc c6 kh6i lu'cjng

Ia 57,87g

Bie't kh6i lu'cjng rieng cua m§u b~ng 2,9g/cm3 cua parafin b~ng 0,9 g/cm3 cua nu'oc b~ng 1 g/cm3 H~ s6 bao hoa (Cbh) b~ng 0,65 Sau khi hut nu'oc th~ tich cua

da khong d6i

- Xac d~nh kh6i lu'cjng th~ tich (J tr~ng thai kho va tr<;tng thai bao hoa?

- Xac dinh d9 hut nu'oc bao boa theo kh6i lu'cjng?

Cau 4: M<)t v~; li~u (J d9 ~m 5% c6 kh6i htcjng th~ tich 2205kg/m3 Bie't v~t li~u

c6 h~ s6 bao hoa b~ng 0,8 va kh6i lu'cjng rieng 2,9g/cm3 (Yn = 1 g/cm\ Sau khi hut nu'oc th~ tich cua da khong d6i

- Xac dinh d<) hut nu'oc bao boa theo thli tich va theo kh6i luqng ?

- Xac dinh kh6i lu'cjng th~ tich (J tr~ng thai bao boa?

Cau 5: M<)t m§u v~t li~u d~ trong khong khi c6 kh6i lu'cjng th~ tich la 1400 kg/m3 va c6 d9 ~m 3% Sau khi hut nu'oc de'n bao hoa thl kh6i lu'cjng th~ tich cua n6 Ia 1700 kg/m3 Cho bie't h~ s6 bao hoa cua n6 Ia 0,9 Hay xac dinh kh6i lu'cjng rieng cua v~t li~u nay

Cau 6: M<)t m§u da thien nhien c6 kich thuoc hinh trt,~ tron, chi~u cao h = 15cm, duong kinh d = 10cm d tr~ng thai tl,l' nhien c6 kh6i lu'cjng la 3003g voi d9 ~m cua

da a 2%

Bie't kh6i lu'cjng rieng cua da b~ng 2,7g/cm3 h~ s6 bao boa Cbh = 0,5

- Xac dinh kh6i lu'cjng th~ tich cua da (J tr<;tng thai kho ?

- Xac dinh d<) hut nu'oc bao hoa theo th~ tich va theo kh6i lu'cjng?

Cau 7: M<)t m§u da thien nhien c6 kich thuoc hlnh trt,~ tron, chi~u cao h = 15cm, duong kinh d = 1 Ocm d tr~ng thai kho c6 kh6i lucjng la 2944g Bie't kh6i lucjng rieng cua da b~ng 2,7g/cm3, h~ s6 bao hoa cbh = 0,5 va sau khi hUt nu'oc th~ tich cua da khong d6i

- Xac dinh kh6i lu'cjng th~ tich (J tr~ng thai ~m cua da, void<) ~m la 2%

- Xac dinh d<) r6ng, d<) hut nu'oc bao hoa theo th~ tich va theo kh6i lu'cjng?

Cau 8: Mot m~u da o tr~ng thai kh6 c6 khoi ht9ng 120g, sau khi hut mtoc can dtt9c 123g Bie't da c6 do hut nttoc theo th~ tich Hv = 6,75%, khoi ltt9ng rieng la 2,9 g/cm3 Tinh khoi ltt9ng th~ tich o tr~ng thai kh6 va va o tr~ng thai ffm W = 3%,

do r6ng, do d?c cua da

Cau 9: Mot m~u da hoa c6 kich thu'oc 15 X 15 X 15cm cJ tr~ng thai kh6 c6 khoi

ltt9ng 1a 8775g, sau khi hut nttoc din dtt9c 8881g

a) Xac d!nh khoi 1tt9ng th~ tich o tr~ng thai kh6 va o do ffm W = 1%

b) Tinh do hut nttoc theo khoi ltt9ng va theo th~ tich (Cho Yn = 1 g/cm\

Cau 10: Hay xac d!nh chi~u day cua ta'm tttong betong nhtf c6 di~n tich ch!u nhi~t 2.5m X 3m Bie't ding: Ta'm tu'ong ch!u tac dl,mg cua nhi~t do m?t ngoai la 90°C va nhi~t do m?t trong 1a 30°C Nhi~t 1tt9ng truy~n qua ta'm tttong trong 1 gio

la 250 Kcal H~ so truy~n nhi~t cua ta'm tu'ong o 0°C 1a A.o = 0,124 kcaVm.0C.h

Cau 11: Mot m~u da cffm th~ch c6 kich thttoc hlnh tr\1 tron, dttong kinh

d = IOcm, chi~u cao h = 20cm, o tqng thai v~t 1i~u c6 do ffm 4% khoi 1tt9ng can dltQC la 4245g Bie't da c6 h~ so bao hoa Cbh = 0,65, th~ tich d?c cua v~t li~u la

Va = 1500cm3 Sau khi hut nttoc th~ tich cua da khong d6i

a) Tinh do hUt nttoc bao hoa theo th~ tich va theo khoi 1tt9ng (Cho Yn = 1 g/cm3)

b) Tinh khoi 1tt9ng th~ tich cua m~u da cffm th~ch o tr~ng thai bao hua

Chu'o'ng 2

v ~ T Litu DA THIEN NHIEN

2.1 KHAI NI$M VA PHAN LOAI

2.1.1 Khai ni~m chung v~ da thien nhien va v~t li~u da thien nhien

2.1.1.1 Da thien nhien: La m9t kh6i vo cd bao

gom 1 hay nhi~u khming v~t khac nhau E>a thien

nhien t<;tO nen VO trai dfft

Khoang v~t la m9t v~t th~ dong nha't v~ thanh

ph§n h6a hQC, ca'u true va tinh cha't v~t ly Vi dl;l

khoang v~t th<;tch cao, fenspat

+ C6 lo<;ti da chi t<;tO nen bdi m9t lo<;ti khoang

v~t nhu': da th<;tch anh (khoang Si02), da th<;tch

cao (khoang v~t la CaS04.2H20), da voi (khoang

v~t CaC03)

+ C6 lo<;ti da t<;tO nen bdi nhi~u lo<;ti khoang: da

sienite, da diorite, da granite (thanh ph§n chu ye'u

th<;tch anh (Si02), Fenspat va mica)

Hinh 2.1: Khodng vqt

trong dd thien nhien

2.1.1.2 V(lt liru da thien nhien: La san ph§:m san xua't tu da thien nhien b~ng

phu'dng phap gia cong Cd hQC ho~C do phong h6a tlj nhien nhu': da hQC, da tffm (phie'n), da dam, cat

V~t li~u da thien nhien nhu' cat, soi, da dam dung lam c6t li~u betong va vil'a;

da ca'p ph6i dung rai du'ong oto va d~m du'ong xe li'ta; da h9c dung d~ xay m6 du, xay c6ng, ke de va gia c6 n~n du'ong oto (j vung da't ye'u; da ta'm, da lat dung lat via he, lam b~c du thang; cac ca'u ki~n kie'n true khac dung d~ trang hoang cac cong trlnh dan dl;lng va cong c{)ng

Tu da thien nhien dung d~ che' t<;1o m9t s6 cha't ke't dinh vo cd nhu' xi mang, voi, th<;tch cao xay dtjng

V~t li~u da xay dtjng du'<Jc si't dl;lng r{)ng dii nho c6 nhil'ng ttu di~m sau:

- Cuong d9 chiu nen cao

- Ben vung trong moi tntong su dt,mg

- Dung d~ trang trL

- Gia th~mh thffp, t~n dt,mg du'Qc ngu6n nguyen li~u d!a phttong

Ben cc;tnh d6 con c6 m(>t s6 nhu'~c di~m: kh6i lu'Qng th~ tich IOn, qua trlnh gia

cong phlic tc;tp, v~n chuy~n va thi cong kh6 khan

2.1.2 Phan Io~i

2.1.2.1 Theo khlfi lu(lng thi tich va cuung d9

- Loc;ti nhy: y 0 < 1800 kg/m3 c6 mac tu'ong ling 5, 10, 15, 75, 100, 150 kG/cm2dung xa y tu'ong cho nha dn each nhi~t

- Loc;ti n?ng: y 0 ~ 1800 kg/m3, c6 mac tu'ong ling 100, 150, 200, 400, 600, 800,

1000 kG/cm2 dung trong cac cong trlnh ch!u lt,tc, cong trlnh thuy cong d~ xay

m6ng, tttong ch~n, lOp phil bo ke, 6p lat

2.1.2.2 Theo h? sff mim (K,)

Chia thanh 4 cffp:

Km < 0,6: dung noi kho rao

Km = 0.6 + 0.75: dung noi it ffm

Km = 0.75 + 0.9: dung noi fim ttot

Km > 0,9: dung noi tie'p xuc voi nttoc

2.1.2.3 Theo yeu ctiu si't dl;lng va muc dq gia cong

- EJa hl)c: gia cong theo phu'dng phap n6 mln,chu'a qua gia cong deo g<;>:t; 1416ng c6 hlnh dc;tng hlnh hQC xac d!nh, kich thu'oc 150 + 450mm, G = 20 + 40kg llimg a&

xay m6ng nha, tu'ong ch~n, tr\) du,

- EJa deo tho, deo vita, deoky tuy c6 dc;tng hlnh h9p chft rrh~t,.gia.c.ong·theo yeu:

du su dl.Jpg cua cong trlnh

- EJa kiiu: du'Qc ch9n l~c ky, chfft ltt<;jng cao, dung d~ wang tri oho)mic cong trinh

- EJa phie'n: d~ 6p lat, trang trL

- EJa dam: c6 kich thttoc d = 5 + 70mm, Him cot lh$u, tF.Qn t:reldng:

-Cat: d = 0,14 + 5 mm

- B9t da: d < 0,14 mm

2.1.2.4 Theo ham lu(lng·oxit silic

- Da acid: Si02 > 65%

D , ;, , h - - - - Trfim tich cd hoc

Bie'n chat tie'p xuc

2.2 cAc LOAI DA THIEN NHIEN

2.2.1 Da macma

Du'QC t~o thanh do Slf ngu('>i d~c cua nhii'ng kh6i macma n6ng chay (hay con g9i

la kh6i silicate n6ng chay) (o nhi~t d9 1000 - 1300°C) tu long dat xam nh~p len phfin tren cua vo trai datho~c phun ra ngoai m~t dat

Tuy theo di~u ki~n ngu('>i d~c c6 2lo~i macma xam nh~p va macma phun xuat

dat (each ly khi quy~n) a sau hdn trong vo trai dat, ch!u ap ll;l'c va nhi~t d9 cao, ngu('>i dfin rna thanh Vi dl;l nhu': Da granit, diorit, gabro

Khoang v~t trong da macma Mo hinh ho~t d(lng nui lila Macma xam nh~p

mnh 2.2: 51:( hinh thimh dd macma xam nhtJ_p

D4c dilm: do ngu9i ra't ch~m, c6 ap h!c cua cac 'lOp da't da ben tren Nen c6 tinh chit la dl}c chac, c6 ca'u true tinh th~ IOn, cttong d9 cao, it hut nude, mau sac d~p (v1 khong bi phan h6a, khong Chiu anh hu'dng cua thoi tiet ) Sli' dt,mg cho cac cong tr1nh chiu hfc nhu' m6rig, b~ m6ng, mo tfl,l c~u, dung lam trang tri nhu' op lat cong tr1nh

vdi khong khi, di~u ki~n ap sua't va nhi~t d9 tha'p, ngu9i l~nh nhanh rna sinh ra

Kh6i macma tuon trao

Hinh 2.3: Slf hlnh thimh mac ma phun xut{t

Tren ml}t da't, do ngu9i l~nh nhanh, macma khong kiP ket tinh, hol}c chi ket tinh dtt<;Jc m9t b9 ph~n vdi kich thttdc tinh th~ ra't nho, chua hoan chinh, con d~i b9 ph~n t6n t~i (J d~ng vo d1nh h1n.h, ~ong da c6 lfin nhi~u bQt khi (do dang soi va bi

ngu9i l~nh nhanh) d6 la d~ng macma phun xudt chijt che Nhung lo~i da thu9c d~ng nay nhtt: E>a diabazo, bazan, andezit C6 tinh chat r6ng nhf!, cung va gion Sa d~:~ng

- Khi macma dang sui b9t, gl}p l~nh dong l~i nen ra't x6p va nh~ M9t phffn kh6i macma bt phun len cao, bay xa, ngu9i nhanh, hoi nude, khi thoat ra nhi~u nen c6 ket ca'u rong V~,In, kh6i lu'<;Jng th~ tich nho, d6 la d~ng macma phun xuat r(Ji r(lC

Nhung lo~i da thu9c d~ng nay nhtt tro, tup nui lli'a, tup dung nham C6 dl}c di~m

2.2.2 Da trftm tich

Do slf tich t1,1, lang d9ng hay ket tua trong nude cua cac khoang chit, cua da't da

bi phong h6a, vo Vl,ln tich luy thanh kh6i rna thanh Dlfa vao ngu6n g6c h1nh thanh c6 3 lo~i:

h6a cac lo~i da c6 trttdc tich t1,1 l~i rna thanh C6 lo~i roi r~c nhtt soi, cat, da't set; lo~i gan ket nhau nhu' dam ket, cu9i ket, sa th~ch

2.2.2.2 Trdm tich hoa h(Jc: T~o thanh do cac khoang chat hoa tan trong m.tdc

l~ng d9ng, ke't tua l~i nhu' da dol omit, th~ch cao, anhydrit, tup da voi

voi, da voi vo so, da pha'n, da diatomit, trepen

2.2.3 Da bie'n cha't

La cac lo~i da macma va trfim tfch bi bie'n d5i tinh chat khi g~p ap suat va nhi~t

do cao Chia thanh 2 lo~i:

da hinh thanh tru'dc bi lun sau hon, ben tren la nhii'ng ldp trfim tich mdi tich t\,1 dcin, lau ngay t~o nen mot ap llfc ldn ep len nhii'ng ldp du'di lam chung bi bie'n chat Lo~i nay co tinh phan phie'n (ldp mong) nen tinh chat co hQC kern honda mac rna

Vi dt,1 nhu' da go-nai (do da granit tai ke't tinh), di~p th~ch set (do slf bie'n chat cua dat set du'oi ap hfc cao)

ctia nhi~t do cao Khi g~p kh6i macma n6ng chay, da trcim tich tie'p xuc vdi kh6i macma bi nung n6ng va thay d5i tinh chat Lo~i nay thu'ong dn hon da trcim tich

Vi dv nhu' da hoa (do tai ke't tinh da voi, da dolO mit dudi tac dvng cua nhi~t do

va ap suat cao rna thanh), th~ch anh (bi.e'n chat tit cat)

2.3 cAc KHOANG vAT TAO BA

2.3.1 Cac khoang v~t t~o da mac rna chu ye'u

Cau t~o d~ng tinh th~ lang trt,1 6 c~nh, do cling ldn(7), Ya = 2,65g/cm3, cu'ong do cao, ch6ng mai mon t6t