Nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập, đặc biệt là Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO. Đó vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với mỗi người dân Việt Nam, đặc biệt là trách nhiệm của các nhà giáo dục với thế hệ trẻ Chủ nhân tương lai của đất nước. Sinh thời Bác Hồ từng nói: “Muốn có chủ nghĩa xã hội, phải có những con người mới xã hội chủ nghĩa”. Làm theo lời Bác, Đảng ta đã xác định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Đúng vậy Chỉ có giáo dục và thông qua giáo dục mới có “Những con người mới” 5, tr.190. Giáo dục và đào tạo được Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm, coi đó là chìa khóa để thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nghị quyết 29NQTW Ban Chấp hành Trung ương khoá XI về Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh: Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm tính định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển Giáo dục và đào tạo. Trong những năm qua, sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước, sự quan tâm của cả xã hội, nỗ lực của đội ngũ nhà giáo, nhà quản lí, nhà khoa học, sự nghiệp Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng về quy mô, chất lượng giáo dục các cấp; công tác quản lý; đội ngũ nhà giáo; công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; tiềm lực khoa học và công nghệ; thị trường và các dịch vụ khoa học công nghệ; hợp tác quốc tế…
Trang 1KHOA …
TIỂU LUẬN
Chủ đề:
Họ tên học viên:……… Lớp:……….,
- 2021
Trang 2MỤC LỤC
Trang
1 Cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước vềhoạt động giáo dục tại thị xã Phú Mỹ
3 1.1 Hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động giáodục 3
2 Thực trạng quản lý pháp luật về hoạt động giáo dục và
quản lý nhà nước về hoạt động giáo dục tại thị xã Phũ Mỹ 7
3
Giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả quản lý pháp luật
về hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập, đặc biệt là Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO Đó vừa là thời
cơ, vừa là thách thức đối với mỗi người dân Việt Nam, đặc biệt là trách nhiệm của các nhà giáo dục với thế hệ trẻ - Chủ nhân tương lai của đất nước Sinh thời
Bác Hồ từng nói: “Muốn có chủ nghĩa xã hội, phải có những con người mới xã hội chủ nghĩa” Làm theo lời Bác, Đảng ta đã xác định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” Đúng vậy! Chỉ có giáo dục và thông qua giáo dục mới có “Những con người mới” [5, tr.190].
Giáo dục và đào tạo được Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm, coi đó
là chìa khóa để thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nghị quyết 29/NQ-TW Ban Chấp hành Trung ương khoá XI về Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh: Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm tính định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển Giáo dục và đào tạo Trong những năm qua, sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước, sự quan tâm của cả xã hội, nỗ lực của đội ngũ nhà giáo, nhà quản lí, nhà khoa học, sự nghiệp Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng về quy
mô, chất lượng giáo dục các cấp; công tác quản lý; đội ngũ nhà giáo; công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; tiềm lực khoa học và công nghệ; thị trường và các dịch vụ khoa học công nghệ; hợp tác quốc tế… Tuy nhiên, bên cạnh đó chất lượng giáo dục và đào tạo còn bộc lộ những hạn chế, thiếu sót và yếu kém chưa đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; công tác quản lý nhà nước về giáo dục còn nhiều lỗ hổng…
Từ lý do trên nghiên cứu vấn đề “Nội dung của pháp luật về hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động giáo dục tại thị xã Phú Mỹ” làm
đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc
Trang 42 Mục đích
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng, đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động giáo dục tại thị xã Phũ Mỹ trong thời gian tới
3 Ý nghĩa của đề tài
Những kết quả nghiên cứu của tiểu luận góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động giáo dục trên địa bàn thị
xã Phú Mỹ, cung cấp thêm cơ sở khoa học giúp cấp ủy, ban giám hiệu các cơ sở giáo dục trên địa bàn nghiên cứu, vận dụng vào quá trình lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục trong thời kỳ mới
Trang 5PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động giáo dục tại thị xã Phú Mỹ
1.1 Hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động giáo dục
Hoạt động giáo dục
Hoạt động giáo dục là dưới tác động chủ đạo của thầy giáo, người học chủ động thực hiện hoạt động nhằm lĩnh hội tri thức khoa học, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, phát triển trí tuệ, hình thành thế giới quan khoa học và phẩm chất, nhân cách
Luật Giáo dục năm 2019 đã ghi: “Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” [4, tr.24] Nguyên lý giáo dục là nguyên tắc chung, phương pháp tổng quát của hoạt động giáo dục Cán bộ quản lý giáo dục tất cả các cấp đều phải vận hành hệ thống giáo dục theo nguyên lý này Các chương trình bộ môn, kế hoạch dạy - học đều phải được xây dựng theo nguyên tắc chung đó
Quản lý đã xuất hiện từ lâu trong xã hội loài người và hoạt động ngày càng phát triển trong xã hội hiện đại Quản lý là một dạng lao động xã hội đặc biệt, điều khiển các hoạt động lao động, nó có tính khoa học và nghệ thuật cao, nhưng đồng thời nó là sản phẩm có tính lịch sử - xã hội Khi đề cập đến cơ sở khoa học quản lí, Các Mác viết: “Bất cứ lao động nào có tính xã hội, cộng đồng được thực hiện ở qui mô nhất định đều cần ở chừng mực nhất định sự quản lí, giống như người chơi vĩ cầm một mình thì tự điều khiển còn một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng” [3, tr.182]
Quản lý là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý
Quản lý có 4 chức năng cơ bản, đó là: kế hoạch hoá; tổ chức; chỉ đạo; kiểm tra Bốn chức năng này có mối quan hệ mật thiết và gắn bó hữu cơ với nhau trong quá trình quản lý
Theo Từ điển Tiếng Việt “Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định
Trang 6hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra” hoặc “Quản lý giáo dục là quá trình đạt đến mục tiêu giáo dục của hệ thống giáo dục trên cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [6, tr.390]
Ở cấp độ vĩ mô, quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý vào hệ thống giáo dục quốc dân nhằm huy động và tổ chức thực hiện có hiệu quả các nguồn lực phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia
Cấp độ vi mô, quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích,
có kế hoạch của chủ thể quản lý vào hệ thống tổ chức giáo dục của nhà trường nhằm điều khiển các thành tố trong hệ thống phối hợp hoạt động theo đúng chức năng, đúng kế hoạch, đảm bảo cho quá trình giáo dục đạt được mục đích, tục tiêu đã xác định với hiệu quả cao nhất
Nhà trường là tổ chức cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân Việt nam, là nơi trực tiếp thực hiện công tác đào tạo và giáo dục thế hệ trẻ Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí: “Quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy học nhằm đưa nhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định” [2, tr.120]
Còn tác giả Đặng Văn Bảo thì cho rằng: “Quản lý nhà trường là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, huy động tối đa các nguồn lực giáo dục
để nâng cao giáo dục đào tạo trong nhà trường” Hoặc “Quản lý trường học chính là những công việc của nhà trường mà người cán bộ quản lý trường học thực hiện những chức năng quản lý để thực hiện các nhiệm vụ công tác của mình Đó chính là những hoạt động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý tác động tới các hoạt động của nhà trường nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ mà tiêu điểm là quá trình dạy và học” [1, tr.120]
Bản chất của quá trình quản lý giáo dục là sự tác động qua lại giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý nhằm trao đổi thông tin, kiểm soát và điều
Trang 7khiển hoạt động của các cá nhân và các bộ phận, bảo đảm cho bộ máy tổ chức vận hành thông suốt, hoạt động giáo dục đạt tới mục đích đã đề ra Do đó, để hoạt động giáo dục đạt kết quả, nhất thiết các cơ sở giáo dục phải quan tâm quản
lý hoạt động giáo dục đó
Đặc điểm của quản lý giáo dục.
Quản lý giáo dục gắn liền với việc điều hành quá trình giáo dục đào tạo con người, đặc biệt là lao động sư phạm của các nhà giáo
Quản lý giáo dục được gắn liền với quyền lực nhà nước trong việc điều hành, điều chỉnh các hoạt động giáo dục, thông qua việc xây dựng, ban hành và chấp hành các văn bản như luật, điều lệ và các qui định, qui chế chuyên môn sư phạm Sản phẩm của giáo dục có tính đặc thù là hình thành và phát triển nhân cách cho người học, nên quản lý giáo dục phải chú ý phòng ngừa, ngăn chặn những sai sót trong công việc tạo ra sản phẩm, cũng như không được phép tạo ra
“phế phẩm” trong giáo dục
Quản lý giáo dục gắn liền với phát triển quan điểm quần chúng, xã hội Quản lý giáo dục là hoạt động mang tính nhân văn sâu sắc
Vai trò của quản lý giáo dục.
Quản lý giáo dục là hoạt động cần thiết và mang tới nhiều vai trò quan trọng trong xã hội hiện nay Cụ thể:
Quản lý giáo dục giúp tạo ra được sự thống nhất về ý chí và hành động của giáo viên, học sinh trong tổ chức giáo dục Khi có sự thống nhất cao thì tổ chức giáo dục hoạt động mới đạt được hiệu quả tốt
Giúp định hướng cho sự phát triển của tổ chức giáo dục dựa vào cơ sở xác định các mục tiêu chung và luôn hướng mọi nỗ lực của giáo viên, học sinh và tổ chức cùng tham gia thực hiện một mục tiêu chung
Trang 8Phối hợp một cách nhịp nhàng giữa các giáo viên, học sinh và toàn bộ nguồn lực trong tổ chức (vật chất, tài chính, thông tin,…) để có thể đạt được các mục tiêu của tổ chức đã đề ra với một hiệu quả cao nhất
Giúp cho tổ chức giáo dục có thể thích nghi được với sự biến đổi trong môi trường Đồng thời nắm bắt và tận dụng một cách tốt nhất về những cơ hội
và thách thức, giảm bớt những ảnh hưởng tiêu cực xảy ra từ môi trường
Trên cơ sở lý luận chung có thể thấy được rằng hoạt động quản lý giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc điều phối hoạt động của giáo viên và hoạt động của học sinh để có thể đạt được những hiệu quả cao nhất trong việc hình thành một nhân cách tốt cho học sinh
Nội dung quản lí nhà nước về giáo dục đào tạo.
Trong quản lý nhà nước cũng như quản lý hành chính Nhà nước về giáo dục thì khách thể quản lý là nền giáo dục quốc gia, được cụ thể hóa thông qua hệ thống giáo dục quốc dân Đối tượng quản lý là mọi yếu tố cấu thành nên hệ thống giáo dục quốc dân, gồm: nhà trường, nhà giáo, người học, chương trình giáo dục, tài chính giáo dục, nhân sự giáo dục, môi trường giáo dục… Mục tiêu quản lý có những sự khác biệt đáng kể từ nước này sang nước khác, giai đoạn này sang giai đoạn khác, nhưng về cơ bản nhằm bảo đảm trật tự, kỉ cương trong
tổ chức, hoạt động và phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục Việt Nam được quy định cụ thể trong Chương VII, Mục 1, Điều 99 của Luật Giáo dục (sửa đổi bổ sung năm 2019) Hiện nay, khi hệ thống giáo dục đã khác trước rất nhiều, phức hợp hơn với sự tham gia của nhiều chủ thể, thì làm thế nào để quản lý nhà nước
về giáo dục đạt được các kết quả mong muốn về quy mô, chất lượng, hiệu quả
và công bằng xã hội trong phát triển giáo dục là một câu hỏi mở Bản thân quản
lý giáo dục cũng trở thành một hệ thống lớn, gồm các hệ thống con là quản lý nhà nước trong từng phân hệ của hệ thống giáo dục quốc dân như: quản lý nhà nước về giáo dục mầm non, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên…
1.2 Thị xã Phú Mỹ
Trang 9Thị xã Phú Mỹ có 10 đơn vị hành chính, gồm 05 phường và 05 xã, với diện tích hơn 33.383ha, dân số tính đến năm 2017 có 158.314 người Phú Mỹ là một trong những trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa, thương mại, dịch vụ quan trọng của tỉnh; có vị trí đặc biệt quan trọng là trung tâm công nghiệp, dịch
vụ cảng, là đầu mối giao thông giao lưu trong tỉnh và của cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội toàn bộ vùng phía Tây của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
Chương trình phát triển đô thị thị xã Phú Mỹ giai đoạn 2019 - 2025, định hướng đến năm 2030 là cơ sở để xây dựng kế hoạch, lộ trình phát triển tập trung nhằm phát huy tối đa hiệu quả đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trong lĩnh vực phát triển đô thị theo hướng các quy hoạch được phê duyệt hướng tới tiêu chuẩn
đô thị loại III vào năm 2020, hoàn thiện dần các tiêu chí hướng tới đô thị loại II trong tương lai
Mục tiêu chung là phấn đấu đến năm 2025, cơ bản đạt các tiêu chí, chuẩn
đô thị loại II và đạt yêu cầu để nâng cấp hành chính đô thị từ thị xã Phú Mỹ lên thành phố Phú Mỹ; giai đoạn đến năm 2030, tiếp tục hoàn chỉnh đô thị loại II và đạt các tiêu chí, chức năng, vai trò là trung tâm công nghiệp, cảng biển quốc tế, dịch vụ, du lịch và là đầu mối giao thông cảng quan trọng của vùng và quốc gia
Theo định hướng điều chỉnh quy hoạch chung đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2030, thị xã Phú Mỹ bao gồm các khu chức năng như: Khu công nghiệp cảng, bố trí dọc theo sông Thị Vải, phát triển theo hướng của Trung ương; khu dân dụng hình thành 6 khu đô thị với tổng quy mô 6.644ha gồm: Khu đô thị Phú Mỹ có diện tích 1.382ha, khu đô thị Mỹ Xuân có diện tích 1.625ha, khu đô thị Phước Hòa có diện tích 1.081ha, khu đô thị Hắc Dịch có diện tích 1.172ha, khu đô thị Tóc Tiên có diện tích 378ha, khu đô thị Tân Hải có diện tích 1.006ha
2 Thực trạng quản lý pháp luật về hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động giáo dục tại thị xã Phú Mỹ
2.1 Ưu điểm
Trang 10Hệ thống cơ chế, chính sách trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo của thị xã Phú Mỹ cơ bản được hoàn thiện Thị xã Phú Mỹ đã rà soát, ban hành và ban hành theo thẩm quyền các cơ chế, chính sách khắc phục những hạn chế, bất cập tồn tại
từ nhiều năm trước về giáo dục và đào tạo Thị xã Phú Mỹ đã phổ biến, áp dụng triệt để Luật Giáo dục (sửa đổi, ban hành mới) năm 2019, giải quyết những “nút thắt” và tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo
Công tác tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục Thị xã Phú
Mỹ ngày càng thực chất, hiệu quả hơn Đổi mới thi, kiểm tra và đánh giá chất lượng đối với giáo dục tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông được triển khai theo hướng đánh giá năng lực, kết hợp kết quả quá trình với kết quả cuối năm học Việc kiểm tra, đánh giá trình độ cán bộ quản lý, giáo viên được thực hiện chặt chẽ hơn
Các cơ sở giáo dục luôn được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo thị xã Phú Mỹ và đặc biệt là sự chỉ đạo sâu sát, tận tình của lãnh đạo Phòng giáo dục
và đào tạo trong các hoạt động giáo dục
Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên thị xã Phú Mỹ trẻ, khỏe, nhiệt tình, tận tụy, tâm huyết với nghề, có tinh thần trách nhiệm trong mọi công việc, hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao Tích cực tham gia học tập nâng cao trình
độ chuyên môn nghiệp vụ và năng lực sư phạm cho bản thân
Quản lý tốt cơ sở vật chất trang thiết bị, phương tiện hiện đại được đầu tư (CSI) đáp ứng yêu cầu giáo dục của Thị xã Phú Mỹ trong giai đoạn hiện nay
Quản lý và sử dụng khá tốt những cơ sở vật chất hiện có của các cơ sở giáo dục Tiết kiệm, cân đối hợp lý nguồn ngân sách được giao hàng năm để mua sắm thêm cơ sở vật chất, tài liệu cho hoạt động, đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ của hội phụ huynh học sinh, của các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn,
hỗ trợ cho hoạt động
2.2 Hạn chế
Ðội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn nhiều bất cập, cơ cấu không hợp lý, trình độ không đồng đều, chưa đáp ứng được yêu cầu nâng cao
Trang 11chất lượng hiệu quả giáo dục của thị xã Chưa hoàn thành việc quy hoạch mạng lưới các trường mầm non, tiểu học, trung học; chế độ ưu đãi đối với giáo viên, giảng viên, nhà giáo làm công tác quản lý giáo dục còn chậm
Thực hiện phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, xây dựng trường chuẩn quốc gia
và xây dựng xã hội học tập trên địa bàn thị xã còn nhiều bất cập Tỷ lệ mù chữ trên địa bàn thị xã vẫn còn
Thực hiện việc sử dụng, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chính sách đối với đội ngũ công chức, viên chức và người lao động tại các cơ sở giáo dục có nội dung chưa khách quan
Chưa bảo đảm đủ các điều kiện về tài chính, tài sản, cơ sở vật chất và quỹ đất theo quy định cho các cơ sở giáo dục; thực hiện chính sách xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lực để phát triển giáo dục đạt kết quả chưa cao
2.3 Nguyên nhân hạn chế
Chính quyền nhiều địa phương chưa quan tâm mà giao hẳn nhiệm vụ giáo dục và các công tác liên quan cho các cơ sở giáo dục, các nhà trường
Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục còn thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng và cơ cấu
Công tác quản lý giáo dục và đào tạo chưa thực sự được đổi mới Việc tổ chức quản lý công tác nghiên cứu khoa học trong ngành chưa được chú trọng Công tác thanh tra, kiểm tra, đặc biệt là thanh tra, kiểm tra chuyên đề chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa phòng Thanh tra và phòng Giáo dục và đào tạo thị xã…
3 Giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả quản lý pháp luật về hoạt động giáo dục và quản lý nhà nước về hoạt động giáo dục tại thị xã Phú Mỹ
3.1 Giải pháp
3.1.1 Đổi mới, hoàn thiện cơ chế, thể chế quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn thị xã
Đổi mới, hoàn thiện cơ chế, thể chế quản lý nhà nước về giáo dục Phát huy vai trò của Đảng bộ, chính quyền địa phương trong định hướng, điều hành, phối hợp các hoạt động giáo dục Theo đó, Ủy bạn nhân dân Thị xã và các đơn