LUẬN văn THẠC sĩ vận dụng phương pháp tư duy quân sự hồ chí minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở trường sĩ quan lục quân 1

Phương pháp Tư duy quân sự Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh; là cơ sở để Đảng ta đề ra đường lối quân sự đúng đắn, thực hiện thắng lợi sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh là chuẩn mực định hướng, chỉ đạo quá trình đào tạo cán bộ Quân đội nói chung, đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 nói riêng đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội trong thời kỳ mới. Trong những năm qua, quá

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 Một số vấn đề lý luận, thực tiễn vận dụng phương

pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc

sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 10

1.1 Phương pháp tư duy và vận dụng phương pháp tư duy

quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân

1.2 Thực trạng và nguyên nhân vận dụng phương pháp tư duy

quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân

Chương 2 Yêu cầu và giải pháp chủ yếu vận dụng phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 46

2.1 Yêu cầu vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí

Minh cho học viên đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở

2.2 Giải pháp chủ yếu vận dụng phương pháp tư duy quân sự

Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Phương pháp Tư duy quân sự Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọngtrong tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh; là cơ sở để Đảng ta đề ra đường lốiquân sự đúng đắn, thực hiện thắng lợi sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc

và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Phương pháp tư duy quân sự

Hồ Chí Minh là chuẩn mực định hướng, chỉ đạo quá trình đào tạo cán bộQuân đội nói chung, đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lụcquân 1 nói riêng đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội trongthời kỳ mới

Trong những năm qua, quá trình đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ởTrường Sĩ quan Lục quân 1 đã được Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường, các

cơ quan, khoa, đơn vị và học viên đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự thườngxuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện một cách đồng bộ và đạtđược những kết quả tương đối tốt Đa số học viên tốt nghiệp ra trường đã cóphương pháp tư duy quân sự khoa học, sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ huấnluyện, quản lý, chỉ huy đơn vị, giáo dục, nghiên cứu khoa học Tuy nhiên, quátrình đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 trong thờigian qua vẫn còn một số hạn chế nhất định như vận dụng phương pháp tư duyquân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo chưa thường xuyên; một số học viên việcphân tích, xem xét vận dụng lý luận vào giải quyết những vấn đề thực tiễn nảysinh chưa thực sự khoa học, linh hoạt, sáng tạo Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu đàotạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 cần phải được quantâm nâng cao năng lực vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh,qua đó giúp đội ngũ học viên nâng cao năng lực tư duy quân sự góp phần hoànthành tốt nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

Đến nay đã có một số công trình khoa học ở trong và ngoài Quân đội tiếpcận, nghiên cứu ở nhiều góc độ, phạm vị khác nhau liên quan đến phương pháp Tưduy quân sự Hồ Chí Minh như “Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh” của

GS Đặng Xuân Kỳ, năm 1997; "Tính biện chứng trong tư tưởng quân sự Hồ ChíMinh" của tác giả Hoàng Minh Thảo, Tạp chí Cộng sản số 4, năm 1990; "Tư duyquân sự Hồ Chí Minh, tiếp cận từ góc độ văn hóa" của tác giả Nguyễn Quang Cận,Tạp chí Quốc phòng toàn dân số 5, năm 2000; "Phong cách tư duy quân sự Hồ ChíMinh" của tác giả Đỗ Ngọc Hanh, Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị, số 243, năm2016 Các công trình khoa học trên đã làm rõ vị trí, tầm quan trọng của phươngpháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh và luận giải một số đặc trưng cơ bản về phươngpháp tư duy quân sự của Người Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu mộtcách hệ thống về vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho đốitượng học viên đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 Vì

vậy “Vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1” là vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận

và thực tiễn đặt ra trong đào tạo thạc sĩ ở Nhà trường hiện nay

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất một sốgiải pháp chủ yếu vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trongđào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

3 Nội dung nghiên cứu của đề tài

- Làm rõ một số vấn đề về vận dụng phương pháp tư duy quân sự HồChí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

- Đánh giá đúng thực trạng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ ChíMinh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

- Xác định yêu cầu, đề xuất giải pháp chủ yếu vận dụng phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường

Sĩ quan Lục quân 1

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh

trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

- Phạm vi nghiên cứu: Vận dụng phương pháp tư duy quân sự HồChí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lụcquân 1; thời gian từ năm 2014 đến năm 2018

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng HồChí Minh và quan điểm của Đảng, đề tài sử dụng một số phương pháp nhưlôgíc và lịch sử; phân tích và tổng hợp, thống kê, so sánh, khảo sát thực tiễn,phương pháp chuyên gia để nghiên cứu

6 Những đóng góp mới của đề tài

Góp phần làm sâu sắc thêm những luận cứ khoa học về vận dụngphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ ở Trường Sĩquan Lục quân 1

Thành công của đề tài góp phần quan trọng vào việc bồi dưỡngphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa họcquân sự ở Trường sĩ quan Lục quân 1 hiện nay

7 Bố cục của đề tài

Đề tài gồm: Mở đầu, hai chương (4 tiết), kết luận, kiến nghị, danhmục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TƯ DUY QUÂN SỰ HỒ CHÍ MINH TRONG ĐÀO TẠO THẠC

SĨ KHOA HỌC QUÂN SỰ Ở TRƯỜNG SĨ QUAN LỤC QUÂN 1 1.1 Phương pháp tư duy và vận dụng phương pháp tư duy quân sự

Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

1.1.1 Phương pháp tư duy, phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh

1.1.1.1 Quan niệm về phương pháp và phương pháp tư duy

Thuật ngữ “phương pháp” có rất nhiều cách hiểu khác nhau Theo Từđiển Bách khoa toàn thư Việt Nam “phương pháp là cách thức đạt tới mụctiêu, là một hoạt động được sắp xếp theo một trật tự nhất định” [23, tr.232].Trong tác phẩm phương pháp và Phong cách Hồ Chí Minh

Phương pháp là toàn bộ những cách thức với tính chất là một hệthống các nguyên tắc xuất phát từ các quy luật tồn tại và vận độngcủa đối tượng, khách thể đã được nhận thức, để định hướng và điềuchỉnh hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn của conngười, khách thể để thực hiện mục đích đã định [28, tr.67]

Tác phẩm Tìm Hiểu Phương Pháp Hồ Chí Minh định nghĩa

Phương pháp là những cách thức, những biện pháp, những quanđiểm và nguyên tắc nhất định mà chủ thể lựa chọn và xác định đểthực hiện một yêu cầu, một nhiệm vụ nào đó mà mình định ra hoặcđáp ứng một đòi hỏi nhất định của thực tiễn liên quan trực tiếp tớihoạt động của mình [4, tr.35]

Từ những quan niệm trên, có thể hiểu một cách chung nhất, phương pháp

là con đường, cách thức, biện pháp nhất định, được chủ thể sử dụng để thực hiện mục đích đặt ra.

Phương pháp không phải là cái bẩm sinh, có sẵn mà được hình thành từ

sự tu dưỡng, rèn luyện không ngừng của chủ thể Phương pháp được xâydựng dựa trên một cơ sở lý luận nhất định với nguồn gốc và mục tiêu là thựctiễn, là những kết quả mà con người sáng tạo ra trong quá trình hoạt độngnhận thức và cải tạo giới tự nhiên Nó được coi là cách thức phù hợp để giảiquyết đúng đắn mối quan hệ giữa nhận thức và thực tiễn Phương pháp củamỗi người bao giờ cũng là sản phẩm của những điều kiện, hoàn cảnh lịch sửnhất định, được tạo nên bởi các nhân tố như truyền thống văn hóa, lối sống,thói quen, điều kiện sống, sự trải nghiệm thực tiễn, dấu ấn cá nhân…được thểhiện trong mọi lĩnh vực hoạt động của chủ thể Phương pháp hoàn toàn khácvới tác phong Tác phong đề cập đến cách sống, cách sinh hoạt, lề lối làmviệc Còn phương pháp đề cập đến con đường, cách thức, biện pháp nhất định,được chủ thể sử dụng để thực hiện mục đích đặt ra trên tất cả các lĩnh vực

Phương pháp tư duy được hình thành và phát triển từ tư duy của chủthể Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam “Tư duy là sản phẩm caonhất của vật chất được tổ chức một cách đặc biệt - bộ não con người Tư duyphản ánh tích cực hiện thực khách quan dưới dạng các khái niệm, sự phán

đoán, suy luận” [25, tr.1152] Đó là quá trình từ trực quan sinh động đến tư

duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, con đường biện chứngcủa nhận thức trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, quân sự Tưduy là cơ sở, điều kiện để hình thành và phát triển phương pháp tư duy.Phương pháp tư duy tốt sẽ “góp phần thực hiện hợp lý và có hiệu quả các mụctiêu, nhiêm vụ đề ra, hoặc là góp phần làm chậm trễ việc thực hiện các mụctiêu, nhiệm vụ đó” [43, tr.474] Do đó, trong thực tiễn đã nảy sinh nhữngphương pháp tư duy khác nhau, người thì đạt tới phương pháp tư duy biệnchứng, nhưng cũng có người rơi vào duy tâm, siêu hình Nhờ có phương pháp

tư duy đúng đắn mà con người phản ánh đúng tình hình thực tế khách quan,

xử lý sáng tạo có hiệu quả những vấn đề đặt ra

Từ những phân tích như trên, có thể quan niệm Phương pháp tư duy là những phương thức, cách thức tư duy thể hiện những đặc điểm riêng, có tính

hệ thống của một cá nhân nhằm đạt được mục đích đề ra Quan niệm này đã

chỉ ra phương pháp tư duy là sự thống nhất giữa cách thức thực hiện tư duy vànội dung, kết quả tư duy

Phương pháp tư duy của người cách mạng, người cán bộ, đảng viên cóquan hệ mật thiết với tư tưởng, đường lối và phương pháp cách mạng Tưtưởng, đường lối là phương hướng, mục tiêu, còn phương pháp cách mạng làcách thức có tính nguyên tắc để đưa đường lối vào cuộc sống Phương pháp tưduy được thực hiện thông qua những con người cụ thể với trình độ năng lực

và phong cách khác nhau Ở mỗi tập thể, con người cụ thể khi thực hiện cùngmột nhiệm vụ, hoàn cảnh nhưng phương pháp tư duy lại không giống nhau,

do đó kết quả cũng khác nhau Đó là do phương pháp tư duy ở mỗi người,mỗi tập thể không đồng nhất Điều đó cho thấy, phương pháp tư duy có vai tròquan trọng trong việc hình thành, phát triển đường lối và tổ chức thực hiệnđường lối cũng như ở từng nhiệm vụ được giao Vì vậy, phải xuất phát từ tưtưởng, đường lối, nhiệm vụ để đề ra những yêu cầu về phương pháp, nhất làphương pháp tư duy

Phương pháp tư duy có mối quan hệ chặt chẽ với đạo đức Qua phươngpháp tư duy có thể đánh giá được đạo đức, nhân cách của một con người Tuynhiên, do khả năng nhận thức của mỗi người khác nhau, trong thực tiễn đấutranh, những người cách mạng đều có những phẩm chất chung về đạo đức,nhưng lại thể hiện ra không giống nhau về phương pháp tư duy, từ đó dẫn đến

có người thì sử dụng phương pháp hòa bình, có người lại sử dụng phươngpháp bạo lực Vì vậy, muốn có phương pháp tư duy đúng đắn, cách mạng vàkhoa học, bản thân mỗi người phải phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện đạo đứccách mạng bền bỉ suốt đời Ngoài ra, phương pháp tư duy còn có mối gắn kếtchặt chẽ với truyền thống, tập quán, thói quen Để có phương pháp tư duy tốt

cần coi trọng giáo dục truyền thống tốt đẹp, xây dựng môi trường sống tốt đẹphơn để góp phần đáng kể vào việc xây dựng phương pháp tư duy đáp ứng yêucầu nhiệm vụ của thời kỳ mới.

1.1.1.2 Phương pháp tư duy quân sự

Phương pháp tư duy quân sự bắt nguồn từ phương pháp và phươngpháp tư duy Do vậy, để có được phương pháp tư duy quân sự đúng phải có tưduy sâu sắc và phương pháp tư duy khoa học Phương pháp tư duy quân sự làmột bộ phận của phương pháp tư duy và được hình thành trên cơ sở tư duyquân sự và phương pháp nhận thức quân sự “Phương pháp nhận thức quân sự

là hệ thống, cách thức, thủ pháp để tìm hiểu, nhận biết những hiện tượng, sựkiện, hoạt động quân sự” [28, tr.641] Tư duy quân sự là một khâu của quátrình nhận thức quân sự, là sự phản ánh hoạt động thực tiễn quân sự của conngười thông qua các khái niệm, phán đoán, suy luận Tư duy quân sự là quátrình nhận thức lý tính nhằm phản ánh gián tiếp và khái quát các thuộc tínhbản chất quy luật của sự vật, hiện tượng trong lĩnh vực quân sự khi chúng trựctiếp tác động vào bộ não người trên cơ sở những tài liệu nhận thức cảm tính.Nhờ các tính chất đó của tư duy quân sự mà con người nắm được thuộc tínhbản chất, mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng quân sự, tìm ra các quy luậtkhách quan, giải quyết các vấn đề quân sự có hiệu quả

Với cách tiếp cận như trên, có thể quan niệm Phương pháp tư duy quân

sự là những phương thức, cách thức tư duy riêng biệt có tính hệ thống, linh hoạt

về quân sự của một cá nhân nhằm đạt được những mục tiêu quân sự đã đề ra.

Quan niệm này đã chỉ ra phương pháp tư duy quân sự và đường lối quân sự cómối quan hệ biện chứng với nhau; là cơ sở để hình thành nghệ thuật quân sự

Đường lối quân sự là phương hướng hình thành, định hướng phát triểnphương pháp tư duy quân sự và đến lượt nó, phương pháp tư duy quân sự lạigóp phần tích cực vào phát triển lý luận đường lối quân sự và tổ chức thựchiện thắng lợi đường lối quân sự Sự hình thành, phát triển đường lối quân sự

không phải chỉ do tư duy quân sự và phương pháp tư duy quân sự mà là kếtquả tổng hợp của nhiều nhân tố, nhưng trong đó chủ yếu là tư duy quân sự vàphương pháp tư duy quân sự

Phương pháp tư duy quân sự là cơ sở, điều kiện để hình thành và pháttriển nghệ thuật quân sự Để hình thành nên nghệ thuật quân sự đúng đắn, đòihỏi chủ thể phải suy nghĩ, cân nhắc, tính toán trên mọi phương diện như tổchức, xây dựng lực lượng vũ trang, phát triển nghệ thuật chiến thuật, chiếndịch, chiến lược, sử dụng binh lực, kỹ thuật chiến đấu, thực nghiệm ở thaotrường Phương pháp tư duy quân sự cũng đòi hỏi tác phong quân sự phảibiến đổi linh hoạt, kiên quyết, khẩn trương, năng động, sáng tạo phù hợp vớiyêu cầu hoạt động quân sự

1.1.1.3 Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh là một nhà quân sự thiên tài Yếu tố quan trọng để tạo nênthiên tài quân sự ở Người chính là phương pháp tư duy quân sự khoa học

Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh được hình thành từ sự vậndụng một cách sáng tạo lý luận quân sự của chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàncảnh và điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam để tìm ra con đường, hìnhthức, biện pháp thích hợp nhằm thực hiện mục tiêu giải phóng dân tộc, giữvững độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, góp phần tích cực vào cuộc đấutranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình độc lập dân tộc, dân chủ và tiến

bộ xã hội Đó cũng là sự kế thừa có chọn lọc và áp dụng sáng tạo nhữngphương pháp suy nghĩ và hành động của các nhà tư tưởng, chính trị, quân sựViệt Nam trong lịch sử vào điều kiện hiện đại, là sự tổng kết từ thực tiễn cácphong trào cách mạng trong nước và thế giới nhằm thực hiện mục tiêu cáchmạng đặt ra là giành chính quyền, giữ vững chính quyền cách mạng

Từ cách tiếp cận trên, có thể quan niệm Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh là phương thức, cách thức tư duy khoa học, biện chứng, có tính hệ thống, kiên định mục tiêu nguyên tắc, linh hoạt sáng tạo trong các nhiệm vụ

mục tiêu cụ thể về quân sự và cách thức thực hiện phương pháp nhận thức quân sự nhằm mục tiêu đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh có những đặc trưng chungcủa phương pháp tư duy “độc lập, tự chủ, sáng tạo, thiết thực” [44, tr.13].Đây là phương pháp tư duy không giáo điều, rập khuôn, vay mượn nguyên

xi của người khác; tự mình tìm tòi, suy nghĩ, truy đến tận cùng bản chất của

sự vật, hiện tượng để tìm ra chân lý, phù hợp với nhu cầu và điều kiện thựctiễn Chính nét đặc sắc này đã làm cho phương pháp tư duy của Hồ ChíMinh vừa mang tính dân tộc, vừa có tính thời đại, vừa có giá trị phổ biến bềnvững, vừa có tính độc đáo rất riêng Với tư duy độc tập, tự chủ, sáng tạo vàthiết thực đã làm cho Hồ Chí Minh lựa chọn con đường riêng của mình trênhành trình cứu nước Tiếp nhận chủ nghĩa Mác-Lênin đã làm cho tư duy của

Hồ Chí Minh phát triển lên một tầm cao mới, đó là tính cách mạng triệt để

và tính khoa học chặt chẽ

Ngoài những đặc trưng chung của phương pháp tư duy “độc lập, tựchủ, sáng tạo, thiết thực”, phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh còn cónhững đặc trưng riêng sau đây

Một là, Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh là tư duy biện chứng.

Phép biện chứng duy vật, học thuyết về các mối quan hệ phổ biến và sựphát triển, là khoa học về các quy luật vận động và phát triển chung nhất của

tự nhiên, xã hội và tư duy đã được Hồ Chí Minh vận dụng vào việc nhận thức

và giải quyết những vấn đề quân sự của cách mạng Việt Nam

Trước hết là sự kế thừa với tinh thần sáng tạo và để sáng tạo Theo HồChí Minh, kế thừa mang tính tất yếu và cần thiết trên tất cả mọi lĩnh vực.Trong quân sự, lý luận, truyền thống, kinh nghiệm là những vấn đề lưu truyền

từ đời này sang đời khác, nước này sang nước khác, do vậy cần được nghiên

cứu, khai thác để vận dụng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.Tuy nhiên, với Người, kế thừa phải đáp ứng yêu cầu sáng tạo và để sáng tạo

Sự kế thừa sáng tạo và để sáng tạo trong tư duy quân sự Hồ Chí Minhđược thể hiện một cách khoa học, bám sát thực tiễn Thời nhà Trần đã xuấthiện lực lượng vũ trang ba thứ quân, quân triều đình; quân các lộ; hương binh

và thổ binh Đến Hồ Chí Minh, cũng vẫn là ba thứ quân (bộ đội chủ lực, bộđội địa phương, dân quân du kích) nhưng có bước tiến vượt bậc về cách tổchức và mối quan hệ chặt chẽ giữa các lực lượng

Hồ Chí Minh luôn luôn phát huy vai trò chủ quan trong việc giải quyếtcác vấn đề quân sự dựa trên cơ sở mối quan hệ khách quan và chủ quan củaphép biện chứng Trong khởi nghĩa và chiến tranh chống đế quốc xâm lược,

kẻ thù ban đầu thường mạnh hơn ta nhiều lần về quân sự, muốn thắng nhanh,giải quyết nhanh và thực hiện chính sách bao vây, cấm vận làm cho ta bị côlập Trước tình hình đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với Đảng ta nêu cao tinhthần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, kiên quyết chiến đấu, lấy ít địch nhiều,lấy nhỏ thắng lớn để chiến thắng kẻ thù xâm lược Tinh thần đó không phải là

sự liều lĩnh, duy ý chí, mà là biết phát huy nỗ lực chủ quan, tận dụng thuận lợikhách quan và hạn chế những khó khăn do địch gây nên, thực chất là sử dụngcác quy luật chuyển hóa lực lượng và vận động trong mâu thuẫn để giải quyếtcác vấn đề quân sự

Hai là, xem xét, giải quyết vấn đề quân sự luôn gắn với yêu cầu, mục

tiêu của sự nghiệp cách mạng

Với Hồ Chí Minh, mục tiêu của cách mạng Việt Nam phải đạt được lànhân dân ta giành lấy độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc và tiến lên chủ nghĩa

xã hội để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc Người không ngừng nghiên cứu lýluận, thực tiễn để tìm ra phương pháp cách mạng đúng đắn, đánh đuổi quânxâm lược, giải phóng nhân dân khỏi ách áp bức, bóc lột Người nói "Một ngày

mà Tổ quốc chưa thống nhất, đồng bào còn chịu khổ, là một ngày tôi ăn

không ngon, ngủ không yên” [31, tr.470] Với Hồ Chí Minh, cứu nước gắnliền với cứu dân; giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp và giảiphóng con người, đem lại tự do, hạnh phúc cho mọi người, mọi nhà Điều đócho thấy, tư duy quân sự xuất phát từ mục tiêu cách mạng khác hẳn với tư duy củacác cuộc chiến tranh xâm lược tiến hành bằng quân đội nhà nghề, dựa vào vũkhí trang bị hiện đại, luôn bị nhân dân yêu chuộng hòa bình trong đó có cảchính nhân dân của nước họ phản đối.

Tư duy quân sự Hồ Chí Minh đặt trong phương hướng thực hiện mụctiêu cách mạng là nguồn gốc phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam Để thựchiện mục tiêu cách mạng, Người khéo tổ chức lực lượng chiến đấu, đó là sựphối hợp chặt chẽ các mũi tiến công của toàn dân, của dân quân du kích, bộđội địa phương với các binh đoàn chủ lực Tư duy quân sự của Hồ Chí Minh

đã được chứng minh rất rõ trong cách mạng tháng Tám, kháng chiến chốngPháp và chống Mỹ

Ba là, lý luận quân sự luôn gắn liền với thực tiễn quân sự.

Trung thành và vận dụng sáng tạo nguyên tắc “thống nhất giữa lý luậnvới thực tiễn” của chủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh coi lý luận và thựctiễn là hai yếu tố song hành, có quan hệ biện chứng với nhau, “Thực tiễnkhông có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà khôngliên hệ với thực tiễn là lý luận suông” [36, tr.95] Với phương pháp tư duy đó,

Hồ Chí Minh đã giải quyết thành công hàng loạt vấn đề quân sự ở nước ta, là

cơ sở để vận dụng, phát triển lý luận quân sự, kiểm nghiệm tính đúng đắn của

lý luận quân sự và hình thành nên “Học thuyết quân sự Việt Nam - tư tưởng

quân sự Hồ Chí Minh”

Trên thực tế, Hồ Chí Minh luôn quan tâm tổng kết công tác lãnh đạo,chỉ huy quân sự, đặc biệt là sau mỗi chiến dịch Tổng kết chiến dịch Lê HồngPhong II (Biên giới) 1950, Người nói “tự phê bình, phê bình, tổng kết, phổbiến và học tập kinh nghiệm đó là việc rất hay, nên gây thành một tác phong

chung trong quân đội, chính quyền và đoàn thể” [33, tr.457] Điều đó, thể hiện

lý luận và thực tiễn trong tư duy của Người luôn đi đôi với nhau, “Lý luận cũngnhư cái tên (hoặc viên đạn) Thực hành cũng như cái đích để bắn Có tên màkhông bắn, hoặc bắn lung tung, cũng như không có tên” [32, tr.275]

Bốn là, Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh luôn thể hiện tư tưởng chiến lược tiến công.

Trong quân sự, vấn đề hàng đầu mà Hồ Chí Minh quan tâm là tư tưởngchiến lược tiến công Theo Người, chỉ có tiến công, chủ động tiến công mớigiành được thắng lợi Đó là ý chí quyết tâm của toàn quân, toàn dân, nên mọingười phải gắng sức, tiến công liên tục, chỉ có tiến, không có thoái Khi tình thếbuộc phải phòng ngự thì cũng phòng ngự ở thế công, sẵn sàng tiến công

Để thực hiện tư tưởng tiến công, trước hết phải có tinh thần gan dạ,chiến đấu kiên cường, dũng cảm, không ngại gian khổ, không sợ hy sinh Ýchí quyết tâm là cơ sở để tạo ra sự bình tĩnh, mưu trí, sáng tạo trong xử trí cáctình huống quân sự Trong kháng chiến chống Pháp, Người kêu gọi “Chúng tathà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịulàm nô lệ” [31, tr.534] Động viên nhân dân ta đánh thắng giặc Mỹ xâm lược,Người lại nêu quyết tâm “Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta cònphải chiến đấu quét sạch nó đi” [37, tr.512] Như vậy, tùy từng nhiệm vụ, lờivăn động viên quyết tâm có khác nhau, nhưng bản chất xuyên suốt luôn luôn

là tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập tự do”

Tư tưởng tiến công của Hồ Chí Minh còn thể hiện ngay cả trong cáctình huống phải phòng ngự chiến lược, chiến dịch, chiến thuật Theo Người,cách mạng có lúc phải phòng ngự, dân quân du kích, bộ đội chiến đấu cũng cólúc phải phòng ngự, đó là lúc tiến công không có lợi mà bắt buộc phải phòngngự Nhưng trong tình thế như vậy, cũng phải sẵn sàng tiến công và phòngngự ở thế công, không để cho “quân thù tha hồ mà đánh” Phải làm cho tiếncông, phòng ngự quyện chặt vào nhau, sẵn sàng chuyển đổi từ phòng ngự

sang tấn công theo phương hướng “Tấn công, thoái thủ nên thần tốc; chân lẹ,tài cao ắt thắng người” [30, tr.326].

Năm là, Phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh thể hiện tính nhân văn sâu sắc.

Tư tưởng nhân văn quân sự Hồ Chí Minh đã được thực tiễn lịch sửcách mạng Việt Nam khẳng định là hạt nhân của tư tưởng quân sự Việt Namtrong thời đại Hồ Chí Minh, phản ánh tính đúng đắn, sáng tạo và chứa đựngtính nhân văn, nhân đạo cao cả Tính nhân văn trong tư duy quân sự của Hồ

Chí Minh được thể hiện

Thứ nhất, Tính chất nhân đạo, chính nghĩa của bạo lực cách mạng là nội dung cốt lõi của tư tưởng nhân văn quân sự Hồ Chí Minh Bạo lực là bà

đỡ của mọi chính quyền cách mạng Theo Hồ Chí Minh “Chế độ thực dân, tựbản thân nó, đã là một hành động bạo lực của kẻ mạnh đối với kẻ yếu rồi”[29, tr.114] Muốn thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc,lật đổ chế độ thực dân, phong kiến, giành chính quyền, nhất thiết phải thựchiện bằng khởi nghĩa vũ trang, phải dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lựcphản cách mạng, giành và giữ chính quyền Tuy nhiên, Người không tuyệt đốihóa việc sử dụng bạo lực cách mạng, chỉ sử dụng bạo lực khi thật sự cần thiết,khi kẻ thù buộc chúng ta phải tiến hành chiến tranh để hạn chế tổn thất, nhất

là sự hy sinh xương máu của nhân dân

Thứ hai, kiên trì tìm mọi cách để cứu vãn hòa bình, mong muốn sớm chấm dứt chiến tranh Hồ Chí Minh luôn hướng mong muốn nền hòa bình

cho dân tộc Việt Nam và xây dựng tình hữu nghị với nhân dân Pháp, Mỹ vàcác nước trên thế giới yêu chuộng hòa bình, nhưng kẻ thù đã buộc nhân dânViệt Nam buộc phải cầm súng chiến đấu Khi không thể tránh khỏi chiếntranh, Hồ Chí Minh vẫn luôn theo đuổi chủ trương đánh địch bằng mưu,bằng ngoại giao, bằng “tâm công” và luôn tin tưởng ở thắng lợi cuối cùngNgười khẳng định

Chúng tôi muốn hoà bình Chúng tôi muốn nước chúng tôi độclập và thống nhất Bọn quân phiệt thực dân đã bắt buộc chúng tôiphải tiếp tục chiến đấu, chúng tôi sẽ chiến đấu đến cùng, chúng tôilấy câu châm ngôn hiên ngang của các bạn làm châm ngôn củachúng tôi “Thà chết không làm nô lệ” Chúng tôi chiến đấu vìcông lý Chúng tôi sẽ tồn tại; chúng tôi sẽ chiến thắng [32, tr.155]

Thứ ba, quan tâm đến con người trong lĩnh vực quân sự, những cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Tính nhân văn trong tư duy quân sự Hồ Chí Minh còn

thể hiện sâu ở sự quan tâm chăm lo giáo dục, bồi dưỡng, xây dựng con người trong

tổ chức và hoạt động của lực lượng vũ trang Theo Hồ Chí Minh “Cán bộ có thânđội viên như chân tay, thì đội viên mới thân cán bộ như ruột thịt [33, tr.458] Từ đó,Người yêu cầu “Phải săn sóc đời sống vật chất và tinh thần của binh sĩ, phải coibinh sĩ như anh em ruột thịt của mình; phải làm sao "một bát gạo, một đồng tiền,một viên đạn, một viên thuốc, một tấc vải, phải đi thẳng đến chiến sĩ” [33, tr.154]

Thứ tư, đối xử nhân đạo đối với tù, hàng binh trong chiến tranh và những người lầm lỗi Hồ Chí Minh khẳng định “Trước lòng bác ái, thì máu Pháp hay máu

Việt cũng đều là máu, người Pháp hay người Việt cũng đều là người” [31, tr.510].Việc thu phục, giáo dục con người, nhất là đối với người lầm lỗi không phải dễdàng, không thể nóng vội, cũng không thể tùy tiện Hồ Chí Minh cho rằng, đó làcông việc nhân đạo, tuy khó khăn, phức tạp nhưng có thể làm được Giải quyết tốtvấn đề này sẽ “thêm bạn bớt thù” có lợi cho cách mạng

1.1.2 Đặc điểm cơ bản và tiêu chí đánh giá vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

1.1.2.1 Vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam “Vận dụng có nghĩa làđem tri thức, lý luận áp dụng vào thực tiễn” [24, tr.1175] Trên thực

tế, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nghiên cứu rất sâu sắc về binh phápTôn Tử và đã vận dụng trong xây dựng lực lượng vũ trang cáchmạng Việt Nam “Đảng Lao động Việt Nam đã đạt được những kếtquả to lớn trong việc vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin vào điều kiện của Việt Nam” [35, tr.402] Qua đó, ta có thểhiểu vận dụng với nghĩa chung nhất là đem những tri thức, lý luận ápdụng vào thực tiễn làm cho hoạt động của chủ thể đạt kết quả cao,đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra

Vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc

sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 là sự quán triệt và vận dụngđúng đắn, sáng tạo quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự vào điềukiện học tập, công tác tại đơn vị, đồng thời phát huy vai trò của các chủ thể,nhất là đội ngũ học viên đào tạo thạc sĩ Việc giáo dục nâng cao ý thức, tráchnhiệm, bồi dưỡng về nội dung, phương pháp, cách thức vận dụng phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho mỗi học viên giữ vai trò quyết định đến chấtlượng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh Thực tiễn quá trìnhgiáo dục - đào tạo, những học viên có ý thức trách nhiệm cao, tích cực, chủđộng sáng tạo trong vận dụng lý luận nói chung và phương pháp tư duy quân

sự Hồ Chí Minh nói riêng vào thực tiễn học tập, công tác thì những học viên

đó có kết quả học tập, công tác tốt

Trong mỗi khâu, mỗi bước vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ ChíMinh phản ánh sự định hướng chính trị rõ ràng của đội ngũ cán bộ, giảngviên, học viên Do vậy, việc xác định nội dung, hình thức, phương pháp vậndụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh một cách khoa học, có chấtlượng sẽ là cơ sở để nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện, phát triển tư

duy quân sự của học viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạocủa Nhà trường

Từ những phân tích trên, có thể quan niệm Vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường

Sĩ quan Lục quân 1 là tổng thể các hoạt động mang tính khoa học, tích cực, chủ động, sáng tạo của các chủ thể nhằm bồi dưỡng, hình thành, phát triển

và hoàn thiện cách thức vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho học viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ khoa học quân

sự đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường.

Vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ

khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 là một quá trình tổng hợp, bao

hàm đầy đủ những yếu tố cấu thành, các hoạt động theo quy trình khoa học Chủ thể tác động là Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường, các cơ quanchức năng, các khoa giáo viên và hệ thống các tổ chức ở đơn vị quản lý họcviên, trong đó bản thân học viên giữ vai trò quyết định Mỗi một chủ thể cóvai trò và mức độ tác động khác nhau, với các chủ trương, biện pháp, cách thứckhác nhau trong vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh, song đềuhướng tới một mục tiêu chung là giúp học viên hoàn thiện hơn về tư duy quân

sự và đáp ứng được với mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường

Nội dung cốt lõi của việc vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ ChíMinh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 làxác định đúng yêu cầu và giải pháp đồng bộ có tính khả thi tác động vào quátrình giáo dục - đào tạo làm chuyển biến tích cực, hiệu quả từng học viên Việclựa chọn những giải pháp phải căn cứ vào đặc điểm, yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo

và thực trạng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh, xác địnhđúng hạn chế, khuyết điểm và nguyên nhân của nó Những giải pháp đưa ra phảitoàn diện, đồng bộ, mang tính đột phá, phát huy được những ưu điểm, khắc phục

những hạn chế trong quá trình vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ ChíMinh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1.Mục tiêu của vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trongđào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 là làm chuyểnbiến một bước căn bản chất lượng đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự Trước

hết, phải tạo sự chuyển biến tích cực ở mỗi học viên về nhận thức, về ý thức

trách nhiệm, kỹ năng, phương pháp vận dụng phương pháp tư duy quân sự HồChí Minh bảo đảm khoa học, phù hợp, biến quá trình giáo dục - đào tạo trởthành nhu cầu của mỗi học viên trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ Để thựchiện được mục tiêu trên, lãnh đạo, chỉ huy các cấp phải thường xuyên quántriệt, giáo dục cho toàn đơn vị nhận thức sâu sắc về vai trò, trách nhiệm của họcviên trong thực hiện nhiệm vụ học tập, nghiên cứu khoa học nói chung và vậndụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh nói riêng, nhận rõ vai trò tolớn của việc vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh với kết quảthực hiện nhiệm vụ của bản thân và đơn vị cũng như việc đảm bảo quyền lợicủa mỗi học viên

Hình thức vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh rất đa dạngnhư tổ chức giáo dục cơ bản, giao nhiệm vụ, kiểm tra, giám sát, cổ vũ, động viêntinh thần, thái độ, trách nhiệm của học viên; khuyến khích và tạo điều kiện chohọc viên tự phát huy vai trò, trách nhiệm, tính chủ động, sáng tạo vận dụngphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong quá trình học tập, công tác

Việc vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh được tiến hànhtrên cơ sở đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân cơ bản, chủ yếu, xácđịnh biện pháp có tính khả thi để phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chếnhằm thực hiện ngày càng đầy đủ nội dung, yêu cầu của việc vận dụngphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh đặt ra Căn cứ vào điều kiện cụ thểcủa đơn vị có thể lựa chọn nội dung vận dụng khác nhau, với những hình thức

và phương pháp khác nhau để tác động vào mỗi học viên nhằm nâng cao chấtlượng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh.

1.1.2.2 Đặc điểm cơ bản vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho học viên

Một là, vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 trong điều kiện xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

Trong bối cảnh hiện nay, đất nước ta có những thuận lợi mới đồng thờicũng có nhiều khó khăn, phức tạp nảy sinh do tác động của tình hình thế giới,khu vực và trong nước

Trên thế giới, hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế lớn, nhưng đầynhững biến động bất trắc khó lường Cùng với phục hồi, phát triển kinh tế; toàncầu hoá kinh tế ngày càng mở rộng; khoa học công nghệ có bước tiến nhảy vọt

và những đột phá lớn Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tiềm ẩn khủng hoảng kinh tế;bất bình đẳng giữa các quốc gia ngày càng cao; cạnh tranh kinh tế ngày càng gaygắt Về quân sự, “tình trạng xâm phạm chủ quyền quốc gia, tranh chấp lãnh thổ

và tài nguyên, xung đột sắc tộc, tôn giáo, can thiệp lật đổ, khủng bố, chiến tranhcục bộ, chiến tranh mạng…tiếp tục diễn ra gay gắt ở nhiều khu vực” [10, tr.71].Tình hình đó đòi hỏi phải tiếp tục điều chỉnh, phát triển chiến lược kinh tế - xãhội, chiến lược quốc phòng - an ninh cho phù hợp với yêu cầu xây dựng, bảo vệ

Tổ quốc ở mỗi nước

Châu Á-Thái Bình Dương, trong đó có khu vực Đông Nam Á, tiếp tục

là trung tâm phát triển năng động, có vị trí địa kinh tế - chính trị chiến lượcngày càng quan trọng trên thế giới Đồng thời, đây cũng là khu vực cạnh tranhchiến lược giữa một số nước lớn, có nhiều nhân tố bất ổn định Tranh chấplãnh thổ, chủ quyền biển, đảo trong khu vực và trên biển Đông tiếp tục diễn ragay gắt, phức tạp Đặcbiệt là từ khi Trung Quốc bành chướng biển Đông, đơn

phương đưa ra bản đồ hình “Lưỡi bò” một cách phi lý, bất chấp sự phản đốicủa các nước liên quan và dư luận thế giới ASEAN trở thành cộng đồng, tiếptục phát huy vai trò quan trọng trong duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy hợptác, liên kết kinh tế trong khu vực nhưng cũng đứng trước nhiều khó khăn,thách thức cả bên trong và bên ngoài

Ở Việt Nam, sau hơn ba mươi năm đổi mới đã đạt được những thànhtựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Đất nước ta đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế -

xã hội; kinh tế tăng trưởng nhanh; đời sống nhân dân được cải thiện; chínhtrị ổn định; quốc phòng an ninh được giữ vững; sức mạnh tổng hợp của quốcgia đã tăng lên cả thế và lực Tuy vậy, nền kinh tế vẫn còn trong tình trạngkém phát triển, lạc hậu so với nhiều nước trong khu vực và thế giới Đội ngũcán bộ, công chức nhìn chung có năng lực, phẩm chất hoàn thành nhiệm vụ,nhưng cũng còn một bộ phận không nhỏ tham nhũng, quan liêu, phai nhạt lýtưởng, làm giảm lòng tin trong nhân dân Quốc phòng, an ninh tuy được tăngcường, các lực lượng vũ trang được củng cố, nhưng vẫn chưa đáp ứng đượcyêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện xảy ra chiến tranh vũ khí công nghệcao, trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng Các thế lựcthù địch lợi dụng tự do hóa thương mại thâm nhập vào nước ta dưới áokhoác hợp pháp các doanh nhân thương mại, các nhà đầu tư để thực hiệnchiến lược “diễn biến hoà bình”, kích động gây rối, gieo rắc những tư tưởngxấu, lối sống đồi truỵ, làm lẫn lộn giữa đối tượng và đối tác, lơ là mất cảnhgiác, ý thức quốc phòng giảm sút

Nhiệm vụ mới về bảo vệ Tổ quốc được Đại Hội Đảng toàn quốc lần thứXII đã xác định

Phát huy mạnh mẽ sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, của cả hệthống chính trị, tranh thủ tối đa sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồngquốc tế, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủquyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà

nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ công cuộc đổi mới,

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ lợi ích quốc gia - dântộc; bảo vệ nền văn hóa dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổnđịnh chính trị, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội [10, tr.33] Trước tình hình đó, xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy,tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong mọi tìnhhuống, đủ sức làm nòng cốt xây dựng nền quốc phòng toàn dân và an ninhnhân dân vững chắc là một tất yếu khách quan

Hai là, vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 chịu sự chi phối của mục tiêu, yêu cầu đào tạo ngày càng cao.

Mục tiêu đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự của Nhà trường là

Đào tạo những cán bộ, giảng viên có trình độ đại học trở thànhThạc sĩ quân sự; có kiến thức sâu về chuyên ngành Nghệ thuật quân

sự và kiến thức cần thiết về các ngành khoa học có liên quan; bồidưỡng học viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đứctrong sáng, nắm vững lý thuyết, có trình độ cao về thực hành, cókhả năng làm việc độc lập, sáng tạo, có năng lực phát hiện, giảiquyết những vấn đề thuộc chuyên ngành Nghệ thuật quân sự ở cấpphân đội, giảng dạy bậc đại học và nghiên cứu khoa học, có cơ sởtiếp tục phát triển lên các chức danh hoặc học vị cao hơn” [58, tr.7].Mục tiêu này đòi hỏi người học viên phải có đủ những phẩm chất vềchính trị, đạo đức, nhân cách, lối sống và năng lực chuyên môn của người cán

bộ Quân đội; sau khi tốt nghiệp ra trường trở thành sĩ quan Quân đội nhân dân

Việt Nam có trình độ thạc sĩ khoa học quân sự, có bản lĩnh chính trị vữngvàng, phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chỉ huy quản lý và huấn luyện bộ độiđáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo chức trách; tuyệt đối trung thành với mục tiêu,

lý tưởng của Đảng, với Tổ quốc, với Nhân dân, tin tưởng vào thắng lợi của sựnghiệp đổi mới đất nước, kiên định và có tinh thần trách nhiệm cao, sẵn sàngnhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ; chấp hành tốt mọi chủ trương, đường lốichính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh, điều lệ, chế độ quyđịnh của Quân đội; có quan điểm quần chúng tốt, trung thực, thẳng thắn,khiêm tốn, giản dị, đoàn kết tốt, tác phong sâu sát, cụ thể, tỉ mỉ, dân chủ Vìvậy, vận dụng phương pháp tư duy quân sự nói chung, phương pháp tư duyquân sự Hồ Chí Minh nói riêng phải bám sát nhiệm vụ và chức trách màngười học sẽ đảm nhận trong tương lai.

Việc vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạothạc sĩ khoa học quân sự thường được tiến hành ngay từ đầu khóa học, đan xenvới việc học tập các môn học và thực hiện các nhiệm vụ khác Trong khi đó,học viên trước khi vào học đến từ nhiều đơn vị và đảm nhiệm nhiều cương vịkhác nhau, phương pháp tư duy quân sự có mặt còn hạn chế Mặt khác, do tínhchất hoạt động quân sự và mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường, quỹ thờigian giành cho học viên nghiên cứu tài liệu không nhiều Vì vậy, trong quátrình vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cần chú ý dunglượng kiến thức truyền tải bảo đảm phù hợp với đối tượng người học

Xuất phát từ đặc điểm, quy trình, đào tạo trình độ thạc sĩ khoa học quân

sự, nhiệm vụ giáo dục các môn khoa học xã hội và nhân văn phải thườngxuyên bổ sung, cập nhật những quan điểm, chỉ thị, nghị quyết của Đảng,Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về lĩnh vực quân sự nhưhọc thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội; tư tưởng quân sự Hồ ChíMinh; quan điểm của Đảng về đối tượng, đối tác, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốctrong hình mới Thông qua đó, định hướng cho việc vận dụng phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho học viên

Ba là, vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 đòi hỏi học viên phải có tư duy lý luận sâu sắc, bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định trên lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đây là đặc điểm cơ bản, có tính đặc thù trong vận dụng phương pháp tưduy quân sự Hồ Chí Minh Mục tiêu, nội dung của các môn học chính trị vàquân sự vừa mang tính tư tưởng, tính giai cấp, tính chiến đấu, vừa mang tính

khoa học, tính thực tiễn cao Do đó, trong quá trình học tập, học viên phải thể

hiện được lập trường thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa duy vậtbiện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và trên quan điểm lập trường của giaicấp vô sản; thể hiện nhãn quan chính trị sâu sắc, nhạy bén, phải luôn gắn lýluận với thực tiễn vận động của xã hội, thực tiễn quân sự liên quan; luôn xemxét, giải quyết các vấn đề một cách khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể vàphát triển; đồng thời phê phán các quan điểm sai trái phản động nhằm bảo vệchủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm củaĐảng, giữ vững và phát huy truyền thống bản sắc văn hóa, đạo đức của dântộc, Quân đội Đây vừa là đặc điểm, vừa là yêu cầu đối với quá trình vận dụngphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh

Bốn là, vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1 thường xuyên phải tiếp nhận tri thức khoa học mới, phản ánh kịp thời sự phát triển của thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, thực tiễn xây dựng Quân đội ta hiện nay.

Đây là đặc điểm cơ bản trong vận dụng phương pháp tư duy quân sự HồChí Minh Bởi lẽ, tất cả các môn học nói chung và các môn khoa học xã hộinhân văn nói riêng thường xuyên được bổ sung, phát triển và hoàn thiện cùngvới quá trình nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển nhận thức lý luận của

Đảng, Quân đội ta, nhằm đáp ứng mục tiêu xây dựng thành công chủ nghĩa xãhội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trong các giai đoạn cách mạng, Đảng ta bao giờ cũng đặt công tác lýluận, nghiên cứu, phát triển lý luận lên hàng đầu; coi đó là một bộ phận cấuthành quan trọng trong hoạt động lãnh đạo của Đảng Công tác lý luận luônthể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc, góp phần xác định con đường đúng đắn phía trước cho dân tộc; là cơ

sở khoa học để hoạch định chiến lược, chính sách phát triển đất nước, lýgiải các vấn đề thực tiễn phát sinh; đồng thời, vạch trần những luận điệuxuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động Đó là phương thức đặc thùcủa lý luận khoa học phục vụ chính trị - là nhiệm vụ chủ yếu trong xâydựng Đảng về chính trị

Chính vì vậy, trong quá trình học tập, luôn đòi hỏi người dạy và người họctính cập nhật cao cả về lý luận và thực tiễn Quá trình vận dụng phương pháp tưduy quân sự Hồ Chí Minh học viên phải nắm chắc sự phát triển lý luận trongnước và quốc tế, nhất là những thành tựu lý luận của Đảng ta trong quá trình đổimới, hội nhập và phát triển đất nước, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam theohướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại

1.1.2.3 Tiêu chí đánh giá vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

Xác định đúng tiêu chí là vấn đề quan trọng không chỉ giúp cho việcđánh giá được chính xác mà còn tạo cơ sở cho việc xác định yêu cầu và thựcthi biện pháp được phù hợp, hiệu quả Tiêu chí đánh giá vận dụng phươngpháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh là những căn cứ để nhận biết, đánh giáthực trạng và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng vậndụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho học viên

Thứ hai, mức độ nhận thức, năng lực, trình độ, kỹ năng và phương pháp

tư duy quân sự của đội ngũ học viên trong vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh.

Đây là tiêu chí quan trọng, thước đo cơ bản nhất đánh giá chất lượng vậndụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ Họcviên đào tạo thạc sĩ là chủ thể trực tiếp của quá trình vận dụng phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh, trực tiếp tiến hành các khâu, các bước của quátrình ấy trên cơ sở có sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý của cấp ủy, chỉ huy cáccấp Có nghĩa là, chất lượng, hiệu quả của việc vận dụng phương pháp tư duyquân sự Hồ Chí Minh vào mức độ nhận thức, năng lực, trách nhiệm, trình độ,

kỹ năng, phương pháp của đội ngũ học viên đào tạo thạc sĩ trong vận dụngphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh

Thứ ba, chất lượng các điều kiện sư phạm bảo đảm cho việc vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh.

Các điều kiện sư phạm bảo đảm có vị trí, vai trò quan trọng góp phần nângcao chất lượng việc vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh Vì vậy,đánh giá chất lượng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh phảixem xét chất lượng các điều kiện sư phạm bảo đảm, cả các điều kiện về vật chấtdạy học như hệ thống giáo trình, tài liệu, máy tính các điều kiện về sinh hoạt, họctập, công tác cũng như môi trường sư phạm dân chủ, mẫu mực, tích cực trong quátrình học tập, công tác của học viên.

Thứ tư, kết quả học tập và rèn luyện phẩm chất, nhân cách, phương pháp tác phong công tác của học viên.

Kết quả học tập, rèn luyện của học viên là sự phản ánh mức độ nỗ lực phấnđấu học tập, rèn luyện của mỗi học viên trong cả khóa học, trong đó phản ánh sựvận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh Do đó, kết quả mức

độ đạt được (cả định tính và định lượng) của học viên là thước đo cơ bảnđánh giá chất lượng vận dụng phong cách tư duy quân sự Hồ Chí Minh trongđào tạo thạc sĩ khoa học quân sự

1.2 Thực trạng và nguyên nhân vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường

Sĩ quan Lục quân 1

1.2.1 Thực trạng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh của học viên đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

1.2.1.1 Ưu điểm

Một là, các chủ thể đã có nhận thức đúng đắn và đề cao trách nhiệm vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự

Ngay từ khi đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự khóa 1, Đảng ủy, BanGiám hiệu Nhà trường luôn quan tâm đúng mức và có nhiều chủ trương lãnhđạo, chỉ đạo việc bồi dưỡng, rèn luyện, phát triển phương pháp tư duy quân

sự cho học viên Trong Báo cáo rút kinh nghiệm đào tạo thạc sĩ khóa 1, BanGiám hiệu Nhà trường đã xác định

Trên cơ sở tiếp tục nâng cao bản lĩnh chính trị, kiên định mục tiêucon đường chủ nghĩa xã hội, năng lực sáng tạo tư duy khoa học vàphương pháp luận quân sự, góp phần nâng cao chất lượng hoànthành nhiệm vụ của bản thân và xây dựng Quân đội nhân dân ViệtNam trong tình hình mới [52 tr.3]

Hiện nay, Nhà trường có nhiều đối tượng đào tạo, song Đảng ủy, BanGiám hiệu Nhà trường luôn “quan tâm bồi dưỡng, hướng dẫn, giúp đỡ họcviên cao học về phương pháp nghiên cứu” [17, tr.11] Đây là căn cứ khoa học,định hướng nhận thức và hành động quá trình giảng dạy, học tập và nghiêncứu khoa học của các chủ thể trong bồi dưỡng, phát triển phương pháp tư duyquân sự cho học viên

Rút kinh nghiệm sau 5 năm đào tạo cao học, chỉ huy Nhà trường đã chỉđạo “Tích cực đổi mới phương pháp dạy học Kết hợp trang bị kiến thức vớitruyền thụ kinh nghiệm chiến đấu cho người học Vận dụng phương pháp dạyhọc phù hợp với đối tượng học viên cao học” [56, tr.5] Đây chính là cơ sởkhoa học chỉ đạo các chủ thể của quá trình đào tạo, tập trung nâng cao nănglực và phương pháp tư duy quân sự cho học viên; là yếu tố có ý nghĩa quyếtđịnh nhất đến chất lượng đào tạo và biến quá trình đào tạo thành quá trình tựđào tạo của học viên

Để nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự, Nhà trường

đã tổ chức Hội thảo khoa học “Nâng cao chất lượng quản lý học viên đào tạothạc sĩ ở trường Đại học Trần Quốc Tuấn”; “Nâng cao chất lượng làm luận

văn thạc sĩ ngành nghệ thuật quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1” Tronghội thảo, đã có một số bài viết có giá trị khoa học cao về nâng cao chất lượngvận dụng phương pháp tư duy quân sự của học viên, là tài liệu quý để họcviên nâng cao tri thức và trình độ vận dụng phương pháp tư duy quân sự HồChí Minh Nhà trường đã tạo điều kiện thuận lợi cho học viên cao học thamgia các cuộc hội thảo khoa học, tọa đàm, sinh hoạt học thuật, thông tin khoahọc và tổ chức các lớp bồi dưỡng, hướng dẫn học viên về nghiên cứu khoahọc, trình bày, thuyết trình một vấn đề khoa học, phương pháp viết một bàibáo, chuyên đề khoa học, luận văn tốt nghiệp Mặt khác, chỉ đạo thay bàikiểm tra giữa học phần bằng viết tiểu luận, trong đó có tiểu luận Tư tưởngquân sự Hồ Chí Minh Những hoạt động trên có ý nghĩa hết sức quan trọng,trực tiếp góp phần bồi dưỡng, rèn luyện, nâng cao phương pháp tư duy khoahọc cũng như khả năng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minhcủa học viên trong thực hiện các nhiệm vụ học tập, nghiên cứu khoa học, làmluận văn tốt nghiệp.

Ban Sau đại học, Ban Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục - đàotạo đã phối hợp chặt chẽ với các khoa xây dựng ngân hàng đề thi cho các họcphần theo dạng mở Đây là phương pháp đánh giá mới, buộc người học phải

có kiến thức tổng hợp, hiểu sâu vấn đề, vận dụng linh hoạt các phương pháp,trong đó có phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh mới giải quyết tốt cácyêu cầu mà câu hỏi thi đặt ra

Các khoa có nhiều biện pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng giảng dạycho học viên cao học Quán triệt sâu sắc sự chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên,chủ động rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình, nội dung các mônhọc; tăng cường công tác bồi dưỡng giảng viên về mọi mặt, trong đó, tậptrung bồi dưỡng kinh nghiệm, các phương pháp giảng dạy tích cực cho giảngviên; duy trì thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ quy trình chuẩn bị, thông qua bài

giảng của đội ngũ giảng viên trực tiếp giảng dạy học viên cao học; tích cực,chủ động phối hợp chặt chẽ với cán bộ đơn vị và học viên trong nắm thông tinphản hồi về chất lượng giảng dạy của đội ngũ giảng viên.

Đảng ủy, Chỉ huy Hệ 14 đã xác định rõ trách nhiệm trong việc lãnhđạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng đào tạo cao học Nghị quyết lãnh đạo củaĐảng ủy Hệ 14 đã xác định “Quan tâm đúng mức đến việc bồi dưỡng nănglực tư duy, phương pháp tư duy, nhất là tư duy quân sự cho học viên là côngviệc trọng tâm xuyên suốt của các tổ chức, các lực lượng” [13, tr.4] Nhiệm

vụ đó thể hiện sự quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường;bám sát thực tiễn và xác định đúng khâu then chốt của quá trình quản lý họcviên cao học Đội ngũ cán bộ quản lý của Hệ đã tích cực, chủ động phối hợpchặt chẽ với các Khoa chuyên ngành trong việc phối hợp tổ chức bồi dưỡngphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho học viên

Hai là, đội ngũ học viên có nhiều chuyển biến, tiến bộ về vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu, chức trách, nhiệm vụ được giao

Đa số học viên nắm chắc mục tiêu, yêu cầu đào tạo, xác định rõ tráchnhiệm, có động cơ phấn đấu đúng đắn, luôn nỗ lực vươn lên làm chủ tri thức vàhoàn thiện hệ thống kỹ năng, phương pháp; thể hiện rõ tinh thần say mê tronghọc tập, nghiên cứu khoa học Qua khảo sát thực tiễn, trình độ nhận thức củahọc viên cao học về những vấn đề cơ bản trong vận dụng phương pháp tư duyquân sự Hồ Chí Minh tương đối tốt Phần lớn học viên có hiểu biết khá đầy đủ

về đặc trưng cơ bản của phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh [Phụ lục 1]

Quá trình tích lũy tri thức, hoàn thiện và phát triển vận dụng phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh của học viên ngày càng đạt chất lượng cao hơn Một

bộ phận học viên bước đầu đã thể hiện tư duy quân sự độc lập, sáng tạo; vận dụng

có hiệu quả phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh để nghiên cứu, nắm vững

bản chất vấn đề, liên kết kiến thức thành một hệ thống chặt chẽ, đồng bộ theonhững mục đích đã xác định, đáp ứng tốt hơn mục tiêu, yêu cầu đào tạo.

Trong quá trình học các tín chỉ, viết tiểu luận, thi kết thúc các học phần,học viên tích cực nghiên cứu, nắm chắc kiến thức cơ bản, nhiều đồng chí đã thểhiện khả năng đào sâu suy nghĩ, hiểu đúng bản chất vấn đề, mở rộng kiến thức

đã được trang bị; biết vận dụng tương đối đa dạng, linh hoạt phương pháp tưduy quân sự để luận giải, chứng minh các luận đề khoa học bằng những luận

cứ, luận chứng khoa học bảo đảm sát với mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Trong quá trình viết luận văn tốt nghiệp, học viên đã vận dụng tươngđối thành thạo hệ thống phương pháp tư duy quân sự trong lựa chọn, xác địnhtên luận văn, mục tiêu, nội dung, đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiêncứu; xây dựng đề cương nghiên cứu và viết luận văn Chất lượng bảo vệ luậnvăn các khóa đã tốt nghiệp ra trường phản ánh tương đối tốt phương pháp tưduy quân sự Hồ Chí Minh trong vận dụng tổng hợp kiến thức và hệ thốngphương pháp tư duy quân sự đã được trang bị, tích lũy để thực hiện và hoànthành nhiệm vụ nghiên cứu Chất lượng học tập và rèn luyện của học viên đápứng được mục tiêu, yêu cầu đào tạo Tỷ lệ khá, giỏi trong phân loại tốt nghiệp và

rèn luyện của các năm học đều trên 90% [Phụ lục 5, 6]

Ba là, các điều kiện sư phạm ngày càng được bảo đảm tốt hơn cho việc nâng cao chất lượng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh.

Trước và trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đào tạo thạc sĩ khoa họcquân sự, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường đã tập trung chỉ đạo các khoa

và cơ quan chức năng tích cực biên soạn và hoàn thiện hệ thống giáo trình, tàiliệu theo chương trình các môn học; đầu tư nâng cấp hệ thống giảng đường, thưviện, phòng đọc tài liệu, phòng hội thảo, phòng internet phục vụ cho việc giảngdạy, học tập và nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên, học viên Thưviện của Nhà trường đã từng bước trở thành trung tâm nghiên cứu có trang

thiết bị hiện đại, bao gồm hệ thống quản lý, kiểm soát thông tin, tư liệu; hệthống mạng LAN Đây là những điều kiện trực tiếp phục vụ và tạo động lực,nhu cầu tự hoàn thiện nâng cao trình độ vận dụng phương pháp tư duy quân sự

Hồ Chí Minh trong quá trình học tập, nghiên cứu và công tác của học viên

Đội ngũ giảng viên được quan tâm, bồi dưỡng cả về kiến thức, trình độnăng lực và phương pháp sư phạm, đáp ứng ngày càng tốt vai trò truyền thụ trithức, bồi dưỡng, rèn luyện và nâng cao khả năng vận dụng phương pháp tư duyquân sự Hồ Chí Minh cho học viên Các bài giảng của giảng viên trước khithực hành giảng dạy đều được thực hiện quy trình chặt chẽ, nhất là khâu thôngqua hội đồng khoa học của khoa và Nhà trường, là cơ sở nền tảng để giảng viênthực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy, bồi dưỡng, phát triển phương pháp tư duy vàkhả năng vận dụng phương pháp tư duy Hồ Chí Minh cho học viên

1.2.1.2 Hạn chế

Một là, lựa chọn một số nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho đội ngũ học viên ở Nhà trường có mặt chưa phù hợp, chưa phát huy hết khả năng của học viên.

Nội dung bồi dưỡng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh của độingũ giảng viên và cán bộ quản lý cho học viên chưa đi sâu vào các kỹ năngđặc thù ở trình độ cao Trong quá trình giảng dạy, việc kết hợp giữa truyền thụtri thức với bồi dưỡng kinh nghiệm chiến đấu, bồi dưỡng phương pháp tư duyquân sự cho người học trong mỗi bài học, mỗi nội dung có mặt chưa đáp ứngđầy đủ yêu cầu Các câu hỏi, tình huống được xác định và nêu ra trong bàigiảng phần lớn còn đơn giản; chưa có nhiều câu hỏi ở mức khó, đòi hỏi ngườihọc phải vận dụng linh hoạt, nhuần nhuyễn phương pháp tư duy quân sự HồChí Minh mới có thể luận giải được Bồi dưỡng phương pháp tư duy quân sự

Hồ Chí Minh cho học viên chủ yếu tập trung cho nhiệm vụ học tập và thi cáctín chỉ, xây dựng đề cương, viết và bảo vệ luận văn tốt nghiệp; chưa kết hợp

chặt chẽ giữa bồi dưỡng, rèn luyện phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minhtrong học tập với thực hiện các nhiệm vụ khác.

Từ khi Nhà trường bắt đầu đào tạo sau đại học, Tạp chí Khoa học quân

sự Lục quân tiếp tục phát huy vị trí là diễn đàn khoa học có uy tín, chất lượngcao, đăng nhiều bài về tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm, phát triển lýluận đào tạo cao học, nhưng số lượng các bài báo khoa học về phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh rất ít Do vậy, học viên thiếu đi một nguồn trithức, kinh nghiệm bổ ích, thiết thực để tự hoàn thiện hệ thống phương pháp tưduy quân sự Hồ Chí Minh cũng như khả năng vận dụng vào thực hiện cácnhiệm vụ trong quá trình đào tạo

Hai là, nhận thức và trình độ vận dụng phương pháp tư duy quân sự

Hồ Chí Minh của học viên có mặt chưa đáp ứng tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo.

Qua khảo sát thực tiễn, từ đánh giá của chính người học cũng như củađội ngũ giảng viên trực tiếp giảng dạy và cán bộ quản lý học viên cho thấynhận thức về vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh của đội ngũhọc viên chưa toàn diện, chưa sâu sắc Kết quả khảo sát cho thấy sự hiểu biết

về các đặc trưng của phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh chưa thật sựđầy đủ, có đến 25 đồng chí (chiếm tỷ lệ 25%) không thừa nhận phương pháp

tư duy quân sự Hồ Chí Minh thể hiện tính nhân văn sâu sắc [Phụ lục 1] Trình

độ vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh vào học tập, nghiêncứu khoa học còn có những hạn chế như tính đồng bộ, tính linh hoạt, sáng tạo,

và tính thực tiễn chưa cao kỹ năng sử dụng các thao tác tư duy quân sự trongtập bài, thảo luận chưa linh hoạt, sáng tạo; cách khai thác, sử dụng thông tin

để luận giải các mệnh đề khoa học chưa sát, chưa đủ luận chứng, luận cứ khoahọc cần thiết; khả năng lập luận, diễn đạt trong thuyết trình một vấn đề khoahọc chưa lôgic; tính sáng tạo trong cách tiếp cận, khai thác một vấn đề khoa

học còn nhiều hạn chế; chất lượng “vận dụng lý luận vào thực tiễn trong thảoluận, tập bài chưa linh hoạt” [53, tr.3]

Chất lượng làm luận văn tốt nghiệp của học viên vẫn còn hạn chế

Cá biệt có phạm vi nghiên cứu trùng với tên đề tài; mục tiêu,nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu nhiều khi còn viết trùng lặp hoặckhông đầy đủ, nắm bản chất vấn đề chưa chắc Đặt tên chương,mục, tiểu mục, các ý không rõ nội dung, trùng lặp hoặc khônglôgic, sắp xếp các ý không theo trình tự, vấn đề rút ra còn chungchung hoặc nhắc lại nội dung đã trình bày [57, tr.22] Hạn chế này đã chỉ ra phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh củangười học chưa đáp ứng yêu cầu cơ bản, chưa hiểu rõ nội hàm các khái niệm

cơ bản; diễn đạt nội dung thiếu lôgic, không mạch lạc; chưa phân biệt rõ vấn đềkhoa học và phương pháp luận rút ra từ những vấn đề khoa học đã luận giải

Phương pháp diễn đạt cũng bộc lộ nhiều hạn chế, khi thi kết thúc họcphần ở hình thức tự luận, học viên có nhiều kiến thức nhưng diễn đạt thiếumạch lạc, tính liên kết từng nội dung, từng mệnh đề chưa cao, chủ yếu theophương pháp diễn dịch, chưa có nhiều bài sử dụng thành thạo phương phápquy nạp; với hình thức thi vấn đáp, lựa chọn và sử dụng thông tin chưa côđọng, súc tích, lập luận thiếu chặt chẽ, tính thuyết phục chưa cao; trong tậpbài, thuyết trình một vấn đề khoa học, bảo vệ luận văn, việc kết hợp giữathuyết trình với sử dụng sơ đồ, trình chiếu chưa nhịp nhàng; đấu tranh với cácquan điểm, luận điệu, hành động sai trái, tiêu cực còn hạn chế; chưa chỉ rađược hình thức và phương pháp đấu tranh cụ thể, thiết thực; chưa sát với tráchnhiệm học tập và rèn luyện của học viên

Ba là, học viên chưa khai thác có hiệu quả những điều kiện cơ sở vật chất hiện có của Nhà trường để phát triển, hoàn thiện phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh.

Đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục của Nhà trường luôntâm huyết với sự nghiệp giáo dục - đào tạo nói chung và đào tạo sau đại họcnói riêng Kiến thức, kinh nghiệm và phương pháp nghiên cứu khoa học luôn

là một tiềm năng lớn mà người học có thể tranh thủ tiếp cận và học hỏi vớinhiều hình thức Tuy nhiên, chưa thật nhiều học viên thể hiện sự cầu thị, tíchcực, chủ động bám sát và tranh thủ sự giúp đỡ của đội ngũ người thầy về các

ý tưởng khoa học, phương pháp tiến hành, hoàn thiện một sản phẩm khoa học,các khâu của quá trình viết luận văn tốt nghiệp Do đó, sản phẩm khoa học củahọc viên chưa kết tinh được trí tuệ với nhiều kênh phản biện

Mặc dù thời gian đào tạo sau đại học của Nhà trường chưa dài, nhưngnhững điều kiện về cơ sở vật chất cho học viên nghiên cứu, nâng cao trình độtri thức và phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh được bảo đảm tốt vànhanh chóng hoàn thiện Nhưng học viên chưa biến điều kiện thuận lợi đóthành động lực vươn lên trong học tập, nghiên cứu Học viên chỉ thực sự quantâm, dành nhiều thời gian nghiên cứu tài liệu khi bắt đầu viết luận văn tốtnghiệp, trong khi đó, hệ thống tài liệu của Nhà trường đa dạng, phong phú, lànguồn tri thức cần thiết bổ ích cho việc nâng cao kiến thức, năng lực vàphương pháp tư duy của học viên

1.2.2 Nguyên nhân của thực trạng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh trong đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự ở Trường Sĩ quan Lục quân 1

1.2.2.1 Nguyên nhân ưu điểm

- Nguyên nhân khách quan

Tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc của Đảng đã có nhiều bước phát triểnmới Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng đã xác định

Phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, của cả hệ thốngchính trị, tranh thủ tối đa sự đồng tình, ủng hộ của cả cộng đồngquốc tế, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập,chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệĐảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ côngcuộc đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa, bảo vệ lợiích quốc gia- dân tộc, bảo vệ nền văn hóa dân tộc, giữ vững môitrường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, trật tự an toàn

xã hội [10, tr.85]

Nội dung yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra những yêu cầu mới,cao hơn về tư duy và phương pháp tư duy quân sự của người học viên cao họccần nỗ lực hoàn thiện trong quá trình đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự tạiTrường Sĩ quan Lục quân 1

Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, tư duy củaĐảng ta về giáo dục - đào tạo cũng có những bước phát triển mới Nghị quyết

số 29-NQ/TW, Hội nghị lần thứ Tám của Ban Chấp hành Trung ương Khóa

XI về Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đào tạo, đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa đã xác định “Tập trung đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡngnhân tài, phát triển phẩm chất, năng lực tự học, tự làm giàu tri thức, sáng tạocủa người học” [9, tr.52] Nhiệm vụ đó thể hiện sự quan tâm đúng mức đếnphát huy nhân tố người học với vị trí là trung tâm của quá trình đào tạo, đồngthời đặt ra yêu cầu cao về rèn luyện phương pháp tư duy khoa học trong họctập, nghiên cứu và phát triển tư duy khoa học của người học Đây là cơ sở

khoa học để chỉ đạo quá trình đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo sau đạihọc của các cơ sở đào tạo, trong đó có Nhà trường ta.

Quá trình triển khai việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức vàphong cách Hồ Chí Minh theo Chỉ thị 05/CT-TW của Bộ Chính trị Khóa XII

và Chỉ thị 87/ CT- QUTW của Thường vụ Quân ủy Trung ương đã có nhiềucông trình khoa học về phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh được xuấtbản, là nguồn tài liệu quý để học viên cao học của Nhà trường nghiên cứu,học tập và vận dụng vào quá trình rèn luyện, phát triển phương pháp tư duyquân sự Hồ Chí Minh

- Nguyên nhân chủ quan

Nhiệm vụ đào tạo thạc sĩ khoa học quân sự đã được Đảng ủy, BanGiám hiệu Nhà trường quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện nghiêmtúc, bước đầu đạt được kết quả tốt, khẳng định được vị thế, uy tín của Nhàtrường trong hệ thống các trường Quân đội

Nhà trường đã tích cực đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời

đã chú trọng vận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho độingũ học viên “Trong 5 năm qua, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường đã tậptrung sự lãnh đạo, chỉ đạo để nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học” [56,tr.4] Báo cáo rút kinh nghiệm sau 5 năm đào tạo sau đại học của Nhà trường

đã xác định “Chú trọng nâng cao trình độ học vấn, khả năng tư duy độc lập,sáng tạo cho người học” [56, tr.3] Như vậy, công tác quản lý và tổ chức đàotạo sau đại học của Nhà trường đã xác định đúng khâu then chốt quyết định,đặt người học vào đúng vị trí trung tâm của quá trình đào tạo, phát huy caonhất tính chủ động, tích cực, sáng tạo của người học trên mọi phương diện,nhất là phát triển phương pháp tư duy khoa học nhằm đáp ứng ngày càng tốthơn mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Các cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng của Nhà trường và đơn vị thườngxuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động vận dụng phương pháp tư duy quân

sự Hồ Chí Minh cho đội ngũ học viên Trong quá trình điều hành dạy học, cơquan luôn bám sát các khâu, các bước chuẩn bị và thực hành giảng dạy, hướngdẫn hoc viên thảo luận, nghiên cứu, tập bài để tham mưu cho Thường vụ, Đảng

ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường có chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo sátđúng, nhất là chỉ đạo về nội dung và tổ chức, phương pháp dạy học làm choquá trình dạy học thực sự gắn với nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ tư duy,khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề mới cho người học “Phát huy cao nhấttính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự giác của học viên” [53, tr.2,3]

Đảng ủy, Chỉ huy Nhà trường chỉ đạo tổ chức nhiều hình thức bồidưỡng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho học viên thông qua hộithảo khoa học, tọa đàm, sinh hoạt học thuật, thông tin khoa hoc, cũng như tổchức các lớp bồi dưỡng hướng dẫn học viên về phương pháp luận nghiên cứukhoa học, phương pháp nghiên cứu, trình bày, thuyết trình một vấn đề khoahọc, phương pháp viết một bài báo, chuyên đề khoa học, luận văn tốt nghiệp.Đây là những hoạt động rất thiết thực đến quá trình hình thành, phát triểnphương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh của học viên Đồng thời giúpngười học có điều kiện tập dượt nghiên cứu khoa học và nâng cao khả năngvận dụng tư duy quân sự trong thực hiện nhiệm vụ

Ban Sau đai học, Ban Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục – đàotạo ngày càng phát huy tốt vai trò tham mưu, chỉ đạo và hướng dẫn, kiểm tratrong tất cả các khâu của quá trình đào tạo; đổi mới tổ chức thi, đánh giá kếtquả của học viên Những vấn đề trên đều trực tiếp hoặc gián tiếp thúc đẩy quátrình phát triển phương pháp tư duy quân sự cho cả người dạy và người học

Đối tượng học viên của Nhà trường được tuyển chọn theo quy trìnhchặt chẽ, đáp ứng đầy đủ yêu cầu về phẩm chất, năng lực để được tham gia

đào tạo cao học Trong quá trình đào tạo, nhìn chung, đội ngũ học viên cónhiều cố gắng phát huy vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo trong vận dụngphương pháp tư duy quân sự theo phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh.

1.2.2.2 Nguyên nhân hạn chế

- Nguyên nhân khách quan

Đối tượng học viên cao học chưa qua đào tạo cấp trung, sư đoàn, kiếnthức về khoa học nghệ thuật quân sự, phương pháp tư duy quân sự Hồ ChíMinh còn có những hạn chế nhất định

Những ứng dụng từ thành tựu của cuộc cách mạng khoa học công nghệ vàolĩnh vực kỹ thuật quân sự làm thay đổi căn bản phương thức tác chiến nếu chiếntranh xảy ra Hệ thống lý luận mới về nghệ thuật quân sự ngày càng phát triển, hoànthiện, nhưng học viên cao học của Nhà trường chưa được đào tạo qua cấp trung, sưđoàn nên khả năng nhận thức và phương tư duy quân sự có mặt còn hạn chế

- Nguyên nhân chủ quan

Những chủ trương định hướng đúng đắn của Đảng ủy, Ban Giám hiệuNhà trường có nội dung chưa được các tổ chức, lực lượng sư phạm có liênquan cụ thể hóa thành các giải pháp, việc làm cụ thể, thiết thực để bồi dưỡngpháp triển phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh và nâng cao khả năngvận dụng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh cho học viên Công tácbồi dưỡng, rèn luyện phương pháp tư duy quân sự của Hệ 14 có mặt chưa đápứng ngang tầm mục tiêu, yêu cầu đào tạo Những nội dung liên quan trực tiếpđến bồi dưỡng phương pháp tư duy quân sự Hồ Chí Minh chưa nhiều “Việcgiúp đỡ học viên học tập, nghiên cứu của cán bộ Hệ có lúc chưa bám sát hoạtđộng học tập, nghiên cứu khoa học của học viên” [53, tr.4]

Có giảng viên sử dụng phương pháp giảng dạy có nội dung chưa phùhợp, chưa kích thích được tư duy quân sự của học viên Theo kết quả tổng

hợp từ phiếu điều tra, cơ bản giảng viên vận dụng linh hoạt các phương pháp

sư phạm trong giảng dạy Tuy nhiên, vẫn còn 10% giảng viên kỹ năng sửdụng các hình thức, phương pháp dạy học còn hạn chế [phụ lục 4]

Ý thức, trách nhiệm học tập, nghiên cứu khoa học của học viên cómặt chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu cơ bản của mục tiêu đào tạo Trong cácbáo cáo tổng kết các khóa đào tạo cao học của Nhà trường đều đánh giá

có một nguyên nhân khuyết điểm chung là “Trong quá trình học tập và rènluyện, một số học viên chưa tận dụng hết thời gian, nhất là thời giannghiên cứu khoa học xã hội - nhân văn, nghiên cứu tác phẩm kinh điển”[57, tr.4] Phương pháp luận nói chung và các phương pháp tư duy quân

sự nói riêng chỉ có thể hình thành, phát triển trên cơ sở chủ nghĩa duy vậtbiện chứng và phương pháp luận biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác -Lênin Việc lười đọc, không chịu khó nghiên cứu các tác phẩm kinh điển

là nguyên nhân dẫn tới phương pháp tư duy của người học thiếu tính hệthống, tính thực tiễn và tính hiệu quả trong vận dụng vào giải quyết nhữngnhiệm vụ cụ thể Một số học viên “ít đọc, ít nghiên cứu tài liệu, chưa đào sâusuy nghĩ, ngại xin ý kiến chuyên gia” [57, tr.24]

Một số học viên chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm, nhiệm vụ làmluận văn, chưa thực sự tích cực, tự giác đầu tư thời gian nghiên cứu,chưa tích cực đào sâu suy nghĩ, có biểu hiện ỷ lại vào thầy hướng dẫn

và kết luận của Hội đồng khoa học của khoa đào tạo [57, tr.25]

Nguyên nhân này dẫn tới hệ quả là học viên thiếu kiến thức lý luận vàphương pháp tư duy quân sự cần thiết trong học tập, nghiên cứu khoa học vànhất là quá trình làm luận văn tốt nghiệp Chính vì vậy, việc vận dụng phươngpháp tư duy quân sự của một bộ phận học viên theo phương pháp tư duy quân

sự Hồ Chí Minh chưa được hình thành, phát triển trên một nền tảng khoa họcvững chắc